# ولب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%84%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ولب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ولب

ولب في البيت والوجه، يلب، ولوبا، بالضم: دخل. ونقل الجوهري عن الشيباني: الوالب: الذاهب في الشيء الداخل فيه، وقال عبييد القشيري:
  رأيت عمييرا والبا فـي ديارهـم                      وبئس الفتى إن ناب دهر بمعظم

  وفي رواية أبي عمرو: رأيت جريا. ولب: أسرع في الدخول. ولب الشيء، ولب إليه هكذا في النسخ التي بأيدينا، فهو إذا يتعدى بنفسه وبإلى، واقتصر الصاغاني على الأول: أي وصله وعبارة أبي عبيد في باب نوادر الفعل: وصل إليه كائنا ما كان. وفي تهذيب الأفعال، لابن القطاع: وولب إليك الشر: توصل: هكذا في نسختنا، وهي قديمة، الغالب عليها الصحة. والوالبة: فراخ الزرع، لأنها تلب في أصول أمهاته. وقيل: الوالبة الزرعة تنبت من عروق الزرعة الأولى، تخرج الوسطى، فهي الأم، وتخرج الأوالب بعد ذلك فتتلاحق. وفي تهذيب الأفعال: ولب الزرع، ولوبا وولبا: تولد حول كباره. الوالبة من القوم، والبقر، والغنم: أولأدهم ونسلهم. روي عن أبي العباس أنه سمع ابن الأعرابي يقول: الوالبة: نسل الإبل، والغنم، والقوم. وفي الصحاح. والبة الإبل: نسلها وأولادها. وعبارة ابن القطاع في التهذيب: وولب بنو فلان: كثر عددهم، ونموا. فالمصنف لم يذكر الإبل وهو في الصحاح، وذكر بدله البقر، وما وجدته في الأمهات اللغوية، وأعاد الضمير لجمع الذكور العقلاء، تغليبا لهم لشرفهم. والبة: بأذربيجان، كذا في المعجم، قالت خرنق:
  منت لهم بوالبة المنايا وأولب كأحمد: د، بالأندلس ومما يستدرك عليه: والبة بن الحارث بن، ثعلبة بن دودان بن أسد بن خزيمة، بطن ذكره السمعاني، وابن الأثير، وغيرهما. إليه: سيد التابعين سعيد بن جبير الذي قتله الحجاج صبرا، ومسلم بن معبد الوالبي: شاعر إسلامي. وفي الأسد بسكون السين: والبة بن الدؤل بن سعد مناة. وفي بجبيلة: والبة بن مالك: بن سعد بن نذير، ومن والبة الأسدي الخزيمي وقاء بن إياس الوالبي أبو يزيد، فرد في الاسماء، وشيخه علي بن ربيعة الوالبي، محدثان. ومما استدركه شيخنا هنا: ذكر التولب، وهو ولد الحمار، في فصل التاء الفوقية، فيه وأنها ليست مبدلة عن شيء، وفي الروض للسهيلي: أن تاء تولب، بدل عن واو نظيرها في تؤأم وتولج وتوراة، على أحد القولين. قال السهيلي في الروض: لأن اشتقاق التولب من الوالبة، وهي ما يولده الزرع، وجمعها أوالب. قال شيخنا: وقد صرح به ابن عصفور، وابن القطاع في كتابيهما. وأولب: أسرع، نقله الصاغاني.

### Türkçe

**ولب** evde ve yüzde; **يلب**، **ولوبا**, zamme ile: girdi. el-Cevherî, eş-Şeybânî’den nakletti: **الوالب**: şeyin içine giden, onun içine giren (kimsedir). ‘Ubeyyid el-Kuşeyrî dedi ki:
  Amîrâ’yı onların diyarlarında **والبا** gördüm                      Ve büyük bir işte zaman musibet getirirse, ne kötü delikanlıdır

  Ebû ‘Amr rivayetinde: “Ceryâ’yı gördüm.” **ولب**: girmede acele etti. **ولب** şeyi ve ona **ولب**; elimizdeki nüshalarda böyledir; o hâlde bizzat kendisiyle ve **إلى** ile geçişli olur. es-Sâgânî birincisiyle yetindi: yani ona ulaştı. Ebû ‘Ubeyd’in “Nevâdiru’l-fi‘l” bâbındaki ibaresi: her ne olursa olsun ona ulaştı. “Tehzîbu’l-ef‘âl”de, İbnü’l-Kattâ‘a göre: “Şer sana **وولب**”: ulaştı; nüshamızda böyledir ve o eskidir; galip olanı sıhhattir. **الوالبة**: ekinin yavruları (filizleri); çünkü analarının köklerine **تلب** eder (girer). Ve denildi: **الوالبة** ilk ekinin köklerinden biten ekindir; ortadaki çıkar, o annedir; sonra **الأوالب** çıkar da peş peşe yetişir. “Tehzîbu’l-ef‘âl”de: ekin **ولب** etti; **ولوبا** ve **وولبا**: büyüklerinin çevresinde doğdu. Kavimden, sığırdan ve koyundan **الوالبة**: onların çocukları ve nesilleridir. Ebû’l-‘Abbâs’tan rivayet olundu: İbnü’l-A‘râbî’nin şöyle dediğini işitti: **الوالبة**: develerin, koyunların ve kavmin neslidir. “es-Sıhâh”ta: develerin **والبة**si: onun nesli ve çocuklarıdır. İbnü’l-Kattâ‘ın “et-Tehzîb”deki ibaresi: “Falancanın oğulları **وولب** etti”: sayıları çoğaldı ve büyüdüler. Öyleyse musannif develeri zikretmedi; hâlbuki o “es-Sıhâh”tadır; onun yerine sığırı zikretti; bunu lugavî ana kaynaklarda bulduğum şeydir; ve zamiri akıllı erkeklerin cem‘ine döndürdü; şerefleri sebebiyle onları galip kılarak. **والبة**: Azerbaycan’da (bir yer); “el-Mu‘cem”de böyledir. Hırnık dedi ki:
  Onlara **بوالبة**’de ölümleri vaad ettim

**وأولب** (Ahmed gibi): **د**; Endülüs’te. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **والبة** b. el-Hâris b. Sa‘lebe b. Dûdân b. Esed b. Huzeyme; es-Sem‘ânî, İbnü’l-Esîr ve başkaları onu zikrettikleri bir batındır. Ona mensuptur: Haccâc’ın sabren öldürdüğü tâbiînin efendisi Sa‘îd b. Cübeyr; ve el-Vâlibî Müslim b. Ma‘bed: İslâmî bir şair. “el-Esed”de, sîn’in sükûnu ile: **والبة** b. ed-Dü’ül b. Sa‘d Menât. “Becbîle”de: **والبة** b. Mâlik b. Sa‘d b. Nezîr. Ve **والبة** el-Esedî el-Huzeymî’den: Vakkâ’ b. İyâs el-Vâlibî Ebû Yezîd; “el-Esmâ’”da tek başına (münferid) geçer; ve şeyhi ‘Alî b. Rabî‘a el-Vâlibî; ikisi de muhaddistir. Şeyhimizin burada istidrâk ettiklerindendir: **التولب**’ü zikretmesi; o, eşeğin yavrusudur; onu **التاء** **الفوقية** faslında (zikretti); onda ve onun bir şeyden ibdâl edilmiş olmadığı (hususunda). es-Süheylî’nin “er-Ravd”unda: **تاء** **تولب**’ün, **تؤأم** ve **تولج** ve **توراة**’daki benzerinin **واو**’undan bedel olduğu; iki görüşten birine göre. es-Süheylî “er-Ravd”da dedi ki: çünkü **التولب**’ün اشتقاقı **الوالبة**’dendir; o da ekinin doğurduğu şeydir; onun cem‘i **أوالب**’dir. Şeyhimiz dedi ki: İbn ‘Asfûr ve İbnü’l-Kattâ‘ iki kitaplarında bunu açıkça ifade etmiştir. **وأولب**: acele etti; es-Sâgânî onu nakletti.
