# ولث — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AB/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%84%D8%AB/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ولث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AB.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ولث

الوَلْثُ: عَقْدُ العَهْدِ بين القوم؛ وقيل: هو ضَعْفُ العُقْدَة. يقال: وَلَثَ لي وَلْثاً لم يُحْكِمْه أَي عاهدني. يقال: وَلْثَ من عهد أَي شَيْءٌ قيل. والوَلْثُ: عَقْدٌ ليس بمحكَم ولا مؤكد، وهو الضعيف؛ ومنه وَلْثُ السحاب: وهو النَّدَى اليسيرُ؛ وقيل: الوَلْثُ العهد المحكم؛ وقيل: الوَلْثُ الشيء اليسير من العهد.
وفي حديث ابن سيرين: أَنه كان يكره شراء سَبْيِ زابَلٍ، وقال: إِن عثمان وَلَثَ لهم وَلْثاً أَي أَعطاهم شيئاَ من العهد؛ ويقال: وَلَثْتُ لكَ أَلِث وَلْثاً أَي وَعَدْتك عِدَّةً ضعيفة؛ ويقال: لهم وَلْثٌ ضعيف وَوَلْثٌ مُحْكَم؛ وقال المسيب بن عَلسٍ في الوَلْثِ المحكَم: كما امْتَنَعَتْ أَولادُ يَقْدمَ مِنْكُمُ،
وكان لها وَلْثٌ من العَقْدِ مُحْكَمُ
الجوهري: الوَلْثُ العهدُ بين القوم يقع من غير قصد، ويكون غير مؤكد. يقال: وَلَثَ له عَقْداً. والوَلْثُ: اليسير من الضرب والوجع؛ وقيل: البقية منه. وقد وَلَثَ ولْثاً، وَوَلِثَ وَلَثاً؛ وقيل: الوَلْثُ كلُّ يسير من كثير؛ عن ابن الأَعرابي، وبه فسر قول عمر، رضي الله عنه، لرأْس الجالوت، وفي رواية الجاثَلِيقِ: لولا وَلْثٌ لك من عهد، لضربتُ عُنُقَك أَي طَرَفٌ من عَقْدٍ أَو يسيرٌ منه. وأَما ثعلب فقال: الوَلْثُ الضعيف من العهود. أَبو مرة القشيري: الوَلْثُ من الضرب الذي ليس فيه جراحة فوقَ الثياب. قال: وطَرَقَ رجلٌ قوماً يطلب امرأَةً وعَدَتْهُ، فوقع على رجل، فصاح به، فاجتمع الحيُّ عليه فوَلَثُوه، ثم أُفْلِتَ. والوَلْثُ: بَقِيَّةُ العجين في الدَّسِيعَةِ، وبقية الماء في المُشَقَّرِ، والفَضْلَةُ من النبيذ تبقى في الإِناء، وهو البَسِيل. والوَلْثُ: القليلُ من المطر. وأَصابنا وَلْثٌ من مكر أَي قليلٌ منه. وولَثَتْنا السماءُ ولْثاً: بَلَّتْنا بمطر قليل، مشتق منه. التهذيب: والوَلْثُ بقية العَهْد. في الحديث: لولا وَلْثُ عَهْدٍ لهم، لفعلتُ بهم كذا. قال ابن شميل: يقال دَبَّرْتُ مملوكي إِذا قلتَ: هو حُرٌّ بعد موتي إِذا وَلَثْتَ له عِتْقاً في حياتك. قال، والوَلْثُ التوجيه
(* قوله «والولث التوجيه» كذا بالأصل والقاموس، وسكت عليه الشارح. وبهامش الشارح المطبوع معزواً لحاشية الفاسي ما نصه: قوله التوجيه، صحته الترجية بزنة تبصرة.) إِذا قلت: هو حُرٌّ بعدي، فهو الوَلْثُ. وقد وَلَثَ فلانٌ لنا من أَمرنا وَلْثاً أَي وَجَّهَ؛ قال رؤبة: وقلتُ إِذ أَغْبَطَ دَيْنٌ والِثُ
وقال ابن الأَعرابي: أَي دائم كما يَلِيثُونه بالضرب. الأَصمعي: وَلَثَه أَي ضربه ضرباً قليلاً. ووَلَثَهُ بالعصا يَلِثُه وَلْثاً أَي ضربه. وقال الأَصمعي في قوله إِذ أَغبط دين والث: أَساء رؤبة في هذا لأَنه ان ينبغي له أَن يؤكد أَمر الدَّين. وقال غيره: يقال دَيْنٌ والثٌ أَي يتقلده كما يتقلد العهد.

### Türkçe

**الوَلْثُ**: kavim arasında ahdi bağlamak; ve denildi: o, düğümün zayıflığıdır.
Denilir: bana **وَلَثَ** bir **وَلْثاً** ki onu sağlamlaştırmadı; yani benimle ahitleşti. Denilir: ahidden **وَلْثَ**; yani bir şey söylendi. Ve **الوَلْثُ**: sağlamlaştırılmış ve pekiştirilmiş olmayan bir akittir; o zayıftır; ondan: bulutun **وَلْثُ**’u: o, azıcık çiydir; ve denildi: **الوَلْثُ** sağlam ahiddir; ve denildi: **الوَلْثُ** ahidden az bir şeydir.

İbn Sîrîn hadîsinde: onun **زابَلٍ** esirini satın almayı kerih gördüğü (vardır); ve dedi: Şüphesiz Osman onlara bir **وَلْثاً** **وَلَثَ** etti; yani onlara ahidden bir şey verdi; ve denilir: senin için **وَلْثاً** **أَلِث** **وَلْثْتُ**; yani sana zayıf bir vaad vaad ettim; ve denilir: onlar için zayıf bir **وَلْثٌ** ve sağlam bir **وَلْثٌ** vardır; ve **الوَلْثِ** sağlam hakkında Müseyyeb b. Ales şöyle dedi:
كما امْتَنَعَتْ أَولادُ يَقْدمَ مِنْكُمُ،
وكان لها **وَلْثٌ** من العَقْدِ مُحْكَمُ

Cevherî: **الوَلْثُ** kavim arasında kasıtsız olarak vuku bulan ahiddir; ve pekiştirilmiş olmaz. Denilir: onun için bir akit **وَلَثَ** etti. Ve **الوَلْثُ**: vuruş ve acıdan az olan; ve denildi: ondan arta kalan. Ve gerçekten **وَلْثاً** **وَلَثَ** etti, ve **وَلَثاً** **وَلِثَ**; ve denildi: **الوَلْثُ** çoktan her az olandır; İbnü’l-A‘râbî’den; ve onunla Ömer’in, Allah ondan razı olsun, re’sü’l-câlût’a sözünü tefsir etti; ve **الجاثَلِيقِ** rivayetinde: senin için ahidden bir **وَلْثٌ** olmasaydı, boynunu vururdum; yani bir akdin ucu yahut ondan az bir şey. Ama Sa‘leb dedi ki: **الوَلْثُ** ahidlerin zayıfıdır. Ebû Murra el-Kuşeyrî: **الوَلْثُ**, elbiselerin üstünden olup içinde yara bulunmayan vuruştandır. Dedi: Bir adam bir kavme, kendisine vaad etmiş bir kadın istemek için gece geldi; derken bir adamın üzerine düştü; ona bağırdı; bunun üzerine mahalle onun üzerine toplandı da onu **فَوَلَثُوه** ettiler, sonra salıverildi. Ve **الوَلْثُ**: **الدَّسِيعَةِ**’de hamurun artığı, **المُشَقَّرِ**’de suyun artığı, kapta kalan nebîz fazlası; o da **البَسِيل**’dir. Ve **الوَلْثُ**: yağmurdan az olan. Ve bize hileden bir **وَلْثٌ** isabet etti; yani ondan az. Ve gök bize **ولْثاً** **وَلَثَتْنا**: bizi az bir yağmurla ıslattı; ondan türemiştir.

Tehzîb: ve **الوَلْثُ** ahdin artığıdır. Hadîste: onlar için bir ahid **وَلْثُ** olmasaydı, onlara şöyle şöyle yapardım. İbn Şümeyl dedi: denilir: kölemi tedbîr ettim; yani dediğinde: o, ölümümden sonra hürdür; sen onun için hayatında bir azat **وَلَثْتَ** ettiğinde. Dedi: ve **الوَلْثُ** yönlendirmedir
(* “**والولث التوجيه**” sözü: asılda ve Kāmûs’ta böyledir; şârih onun üzerine sustu. Şârihin basılı nüshasının kenarında Fâsî’nin hâşiyesine nispetle metni şudur: “**التوجيه**” sözü; doğrusu, **الترجية**’dir, **تبصرة** vezninde.)
dediğinde: o, benden sonra hürdür; işte o, **الوَلْثُ**’tur. Ve falan kimse bizim işimizden bir **وَلْثاً** bize **وَلَثَ** etti; yani yönlendirdi; Ru’be dedi:
وقلتُ إِذ أَغْبَطَ دَيْنٌ والِثُ

İbnü’l-A‘râbî dedi: yani sürekli; tıpkı onu vuruşla **يَلِيثُونه** ettikleri gibi. Asma‘î: onu **وَلَثَه**; yani onu az bir vuruşla vurdu. Ve onu değnekle **يَلِثُه** **وَلْثاً** **وَلَثَهُ**; yani onu vurdu. Asma‘î, “**إِذ أَغبط دين والث**” sözünde dedi: Ru’be bunda kötü yaptı; çünkü ona borç işini pekiştirmesi gerekir. Başkası dedi: denilir: **دَيْنٌ والثٌ**; yani onu, ahdi kuşandığı gibi kuşanır.
