# ولث — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AB/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%84%D8%AB/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ولث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AB.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ولث

الولث: القليل من المطر  ، يقال: أصابنا ولث من مطر، أي قليل منه. وولثتنا السماء ولثا: بلتنا بمطر قليل، مشتق منه. الولث: عقد العهد بين القوم. والولث  : العهد الغير الأكيد  ، أي عقد ليس بمحكم ولا بمؤكد، وهو الضعيف، ومنه ولث السحاب، وهو الندى اليسير. وقيل: الولث: العهد المحكم. وقيل: الولث: الشىء اليسير، من العهد، وفي حديث ابن سيرين:  أنه كان يكره شراء سبى زابل، وقال: إن عثمان ولث لهم ولثا  أي أعطاهم شيئا من العهد. وقال الجوهري: الولث: العهد بين القوم يقع من غير قصد، ويكون غير مؤكد، يقال: ولث له عقدا. وقيل: الولث: كل يسير من كثير، عن ابن الأعرابي، وبه فسر قول عمر، رضى الله عنه لرأس الجالوت وفي رواية: الجاثليق  لولا ولث لك من عهد لضربت عنقك  أي طرف من عقد، أو يسير منه. وفي التهذيب: الولث: بقية العهد. الولث  : الضرب  ، قال الأصمعي: ولثه ولثا، أي ضربه ضربا قليلا، وولثه بالعصا يلثه ولثا، أي ضربه. وقال أبو مرة القشيرى: الولث من الضرب: الذي ليس فيه جراحة، قال: وطرق رجل قوما يطلب امرأة وعدته، فوقع على رجل، فصاح به، فاجتمع الحي عليه، فولثوه، ثم أفلت. الولث  : بقية العجين في الدسيعة  ، عن ابن الأعرابي.  وبقية الماء في المشقر  ، كمعظم.  وفضلة  من  النبيذ  تبقى  في الإناء  ، وهو البسيل أيضا، كل ذلك عن ابن الأعرابي. الولث  : الوعد الضعيف  يقال: ولثت لك، ألث ولثا، أي وعدتك عدة ضعيفة، ويقال: لهم ولث ضعيف، وولث محكم. وقال المسيب بن علس في الولث المحكم:
  كما امتنعت أولاد يقدم منكم
  وكان لها ولث من العقد محكم وأما ثعلب فقال: الولث: الضعيف من العهود. الولث  : أثر الرمد  في العين. ويقال: لم أر منه إلا ولثة، أي أثرا قليلا. الولث:  التوجيه، وهو أن تقول لمملوكك: أنت حر بعد موتى  قال ابن شميل: يقال: دبرت مملوكي، إذا قلت هو حر بعدموتي، إذا ولثت له عتقا في حياتك، وقد ولث فلان لنا من أمرنا ولثا، أي وجه.  وشر والث: دائم  قال رؤبة:
  أرجوك إذ أغبط شر والث  ودين والث  أي  مثقل  ، وقال ابن الأعرابي: أي دائم، كما يلثونه بالضرب. وقال الأصمعي: أساء رؤبة في قوله هذا؛ لأنه كان ينبغي له أن يؤكد أمر الدين. وقال غيره: دين والث، أي يتقلده كما يتقلد العهد، كذا في اللسان. وفي الأساس: وعندي ولثة من خبر، ورضخة منه أي شىء يسير منه، وقد تقدمت الإشارة له.

### Türkçe

**الولث**: yağmurdan az olan; denilir ki: “Bize yağmurdan **ولث** isabet etti”, yani ondan az. Ve gök bize **ولثا** **ولثتنا**: bizi az bir yağmurla ıslattı; ondan türemiştir. **الولث**: kavim arasında ahdi bağlamak. Ve **الولث**: sağlam olmayan ahid; yani muhkem ve pekiştirilmiş olmayan bir akit; o zayıftır. Ondandır: **ولث السحاب**; o da az çiydir. Ve denildi: **الولث**: muhkem ahid. Ve denildi: **الولث**: ahidden az şey. İbn Sîrîn hadîsinde: onun, çerçöp (değersiz) esir satın almayı kerih gördüğü (nakledilmiştir); ve dedi ki: “Şüphesiz Osman onlara **ولثا** **ولث** etti”, yani onlara ahidden bir şey verdi. Cevherî dedi ki: **الولث**: kavim arasında kasıtsız olarak vuku bulan ahid; ve pekiştirilmiş olmaz; denilir ki: ona bir akit **ولث** etti. Ve denildi: **الولث**: çoktan her az; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve bununla, Ömer’in, رضى الله عنه, Re’sü’l-Câlût’a ve bir rivayette: Câsılîk’e sözü tefsir edildi: “Eğer senin için ahidden bir **ولث** olmasaydı boynunu vururdum”; yani akitten bir taraf, yahut ondan az. Ve **التهذيب**’de: **الولث**: ahdin bakiyesi. **الولث**: vurma; Asma‘î dedi ki: onu **ولثا** **ولثه**, yani onu az bir vuruşla vurdu; ve onu değnekle **ولثا** **يلثه** **ولثه**; yani onu vurdu. Ebû Murra el-Kuşeyrî dedi ki: vurmadan **الولث**: içinde yara olmayan (vuruş)tur. Dedi ki: bir adam, kendisine vaad ettiği bir kadını istemek üzere bir kavme geceleyin geldi; bir adamın üzerine düştü; ona bağırdı; mahalle onun üzerine toplandı; onu **ولثوه** ettiler; sonra kurtuldu. **الولث**: **الدسيعة**’de hamurun bakiyesi; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **المشقر**’da suyun bakiyesi; **كمعظم** gibi. Ve kapta kalan nebîzden artık; o, **البسيل** de (denir); bunların hepsi İbnü’l-A‘râbî’dendir. **الولث**: zayıf vaad; denilir ki: sana **ولثت** ettim; **ولثا** **ألث**; yani sana zayıf bir vaadde bulundum. Ve denilir ki: onlar için zayıf **ولث** vardır; ve muhkem **ولث**. Müseyyeb b. ‘Als, muhkem **الولث** hakkında dedi ki:
  كما امتنعت أولاد يقدم منكم
  وكان لها ولث من العقد محكم
أما Sa‘leb ise dedi ki: **الولث**: ahidlerin zayıf olanı. **الولث**: gözdeki çapaklanma izidir. Ve denilir ki: ondan bir **ولثة**’den başka görmedim; yani az bir iz. **الولث**: yöneltme; o, kölene: “Sen ölümümden sonra hürsün” demendir. İbn Şümeyl dedi ki: “Kölemi **دبرت** ettim” denilir; “O, ölümümden sonra hürdür” dediğin zaman; hayatında ona bir azat **ولثت** ettiğin zaman. Ve falan, işimizden bize **ولثا** **ولث** etti; yani yöneltti. Ve **شر والث**: daimîdir. Ru’be dedi ki:
  أرجوك إذ أغبط شر والث
Ve **دين والث**: yani ağırlaştırılmış. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: yani daimî; tıpkı onu vuruşla **يلثونه** ettikleri gibi. Asma‘î dedi ki: Ru’be bu sözünde kötü etti; çünkü din işini pekiştirmesi gerekirdi. Başkası dedi ki: **دين والث**; yani onu, ahdi kuşandığı gibi kuşanır; **اللسان**’da böyle. Ve **الأساس**’ta: “Bende haberden bir **ولثة** var, ve ondan bir **رضخة**”, yani ondan az bir şey; ve ona işaret daha önce geçti.
