# ولغ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%BA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%84%D8%BA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ولغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%BA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ولغ

الوَلْغُ: شُرْبُ السَّباغ بأَلْسِنتها. ولَغَ السبُعُ والكلبُ وكلُّ خَطْمٍ، ووَلِغَ يَلَغُ فيهما وَلْغاً: شَرِبَ ماءً أَو دماً؛ وأَنشد ابن برِّيّ لحاجز الأَزْدِيّ اللِّصِّ:
بِغَزْوٍ مِثْلِ الذِّئْب حَتى
يَثُوبَ بِصاحِبي ثأْرٌ مُنِيمُ
وقال آخر:
بِغَزْوٍ كَولْغِ الذئب، غادٍ وَرائحٍ،
وسَيْرٍ كَنَصْل السَّيْفِ لا يَتَعَرَّجُ
ولْغُ الذئب: نَسَقٌ لا يَفْصِلُ بينهما
(* قوله «لا يفصل بينهما» كذا
بالأَصل.) فترة كعَدِّ الحاسب. قال: وولَغَ الكلب في الإِناءِ يَلَغُ وَلُوغاً أَي شرب فيه بأَطراف لسانه. وحكى أَبو زيد: وَلَغَ الكلبُ بِشَرابِنا وفي شرابنا ومن شرابنا. ويقال: أَوْلَغَتُ الكلبَ إِذا جعلتَ له ماء أَو شيئاً يَوْلَغُ فيه. وفي الحديث: إذا ولَغَ الكلبُ في إِناء أَحدكم فَلْيَغْسِلْه سَبْع مرَّات، أَي شَرِبَ منه بلسانه، وأَكثر ما يكون الوُلُوغُ في السِّباع قال الشاعر: قال ابن بري هو ابن هَرْمةَ ونسبه الجوهريّ لأَبي زُبَيْد الطائي:
مُرْضِعُ شِبْلَيْن في مَغارِهما،
قد نَهَزا لِلْفِطامِ أَوْ فُطِما
ما مرَّ يَوْمٌ إلا وعِنْدهما
لَحْمُ رِجالٍ ، أَو يُولَغانِ دَما
وفي التهذيب: وبعض العرب يقول يالَغُ، أَرادوا بيان الواو فجعلوا مكانها أَلفاً؛ قال ابن الرُّقَيَّاتِ:
ما مرّ يومٌ إلا وعندهما
لحمُ رجال، أَو يلَغانِ دما
اللحياني: يقال وَلَغَ الكلب وَوَلِغَ يَلِغُ في اللغتين معاً، ومن العرب من يقول وَلِغَ يَوْلَغُ مثلُ وجِلَ يَوْجَلُ. ويقال: ليس شيء من الطيور يَلَغُ غيرَ الذُّبابِ.
والمِيلغُ والمِيلغةُ: الإِناء الذي يَلَغُ فيه الكلب. وفي الصحاح: والمِيلغُ الإِناء الذي يَلِغُ فيه في الدم. وفي حديث علي، رضي الله عنه: أَنّ رسول الله، صلى الله عليه وسلم، بَعَثَه لِيَدِيَ قوماً قَتَلهم خالِد بن الوليد فأَعطاهم مِيلَغَة الكلب، هي الإِناء الذي يَلَغُ فيه الكلب، يعني أَعطاهم قِيمةَ كلِّ ما ذهب لهم حتى قيمَةَ المِيلغةِ. ورجل مُسْتَوْلِغٌ: يُبالي ذَمَّاً ولا عاراً، وأَنشد ابن بري لرؤبة: فلا تَقِسْني بامْرِئٍ مُسْتَولِغ
واسْتعار بعضهم الوُلُوغَ للدَّلُو فقال:
دَلْوُكَ دَلْوٌ يا دُلَيْحُ سابِغَهْ،
في كلِّ أَرْجاء القَلِيبِ والِغَهْ
والوَلْغةُ: الدَّلْو الصَّغيرة؛ قال:
شَرُّ الدِّلاء الوَلْغةُ المُلازِمهْ،
والبَكَراتُ ، شَرُّهُنَّ الصائِمهْ
يعني التي لا تَدُورُ وإِنما كانت مُلازِمةً لأَنك لا تَقْضِي حاجَتك بالاستقاء بها لضغرها.

### Türkçe

**الوَلْغُ**: yırtıcıların dilleriyle içmesidir. Yırtıcı hayvan ve köpek ve her burunlu (hayvan) **ولَغَ**; ve ikisinde **وَلِغَ يَلَغُ** **وَلْغاً**: su yahut kan içti; ve İbn Berrî, Hâciz el-Ezdî hırsız için inşâd etti:

Bir kurt gibi bir akınla, ta ki
uyuyan bir öç iki sahibimle dönünceye kadar

Ve bir başkası dedi:

Bir kurtun **كَولْغِ**’i gibi bir akınla, sabah giden ve akşam dönen,
ve bir yürüyüşle, kılıcın ağzı gibi, eğrilmez

Kurdun **ولْغُ**’u: ikisi arasında ayırmayan bir ardışıklık
(* onun “ikisi arasında ayırmaz” sözü, asılda böyle.) bir süre; hesapçının sayması gibi. Dedi: ve köpek kapta **وولَغَ** eder, **يَلَغُ** **وَلُوغاً**; yani onda dilinin uçlarıyla içti. Ebû Zeyd nakletti: köpek **وَلَغَ** etti içeceğimizle, ve içeceğimizde, ve içeceğimizden. Ve denilir: köpeği **أَوْلَغَتُ** ettim; ona su yahut içinde **يَوْلَغُ** edeceği bir şey yaptığın zaman. Ve hadiste: “Köpek sizden birinizin kabında **ولَغَ** ederse, onu yedi kere yıkasın”; yani ondan diliyle içti; ve çoğu kez **الوُلُوغُ** yırtıcılarda olur. Şair dedi: İbn Berrî dedi ki o İbn Herme’dir; Cevherî onu Ebû Zübeyd et-Tâî’ye nisbet etti:

İki aslan yavrusunu inlerinde emziren,
sütten kesmeye sıçradılar yahut kesildiler
hiçbir gün geçmez ki yanlarında
adamların eti, yahut kan **يُولَغانِ** edilmesin

Tehzîb’de: ve Arapların bazısı **يالَغُ** der; vâvı açıklamak istediler de onun yerine elif yaptılar; İbn er-Rukayyât dedi:

hiçbir gün geçmez ki yanlarında
adamların eti, yahut kan **يلَغانِ** edilmesin

el-Lihyânî: denilir: köpek **وَلَغَ** ve **وَوَلِغَ يَلِغُ**; iki lugatte birlikte; ve Araplardan kimi **وَلِغَ يَوْلَغُ** der; **وجِلَ يَوْجَلُ** gibi. Ve denilir: kuşlardan hiçbir şey **يَلَغُ** etmez, sinekten başka.

**والمِيلغُ** ve **والمِيلغةُ**: köpeğin içinde **يَلَغُ** ettiği kap. Sıhâh’ta: ve **والمِيلغُ** kanda içinde **يَلِغُ** ettiği kaptır. Ali’nin, Allah ondan razı olsun, hadisinde: Resûlullah, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, onu, Hâlid b. el-Velîd’in öldürdüğü bir kavme diyet vermesi için gönderdi; onlara köpeğin **مِيلَغَة**’sini verdi; o, köpeğin içinde **يَلَغُ** ettiği kaptır; yani onlara kendilerinden giden her şeyin değerini, hatta **المِيلغةِ**’nin değerini verdi.

**ورجل مُسْتَوْلِغٌ**: kınamaya da ayıba da aldırır; ve İbn Berrî, Ru’be için inşâd etti:

Beni **بامْرِئٍ مُسْتَولِغ** olan bir adamla kıyaslama

Ve bazısı **الوُلُوغَ**’u kova için ödünç aldı da dedi:

Senin kovan, ey Duleyh, geniş bir kovadır,
kuyunun her tarafında **والِغَهْ**

**والوَلْغةُ**: küçük kova; dedi:

Kovaların şerri, yapışıp kalan **الوَلْغةُ**’dır,
makaraların da, onların şerri, duranlardır

Yani dönmeyen; ancak yapışıp kalmıştı; çünkü küçüklüğünden dolayı onunla su çekerek ihtiyacını gidermezsin.
