# ومأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%85%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%85%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ومأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%85%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ومأ

ومأ إليه، كوضع يمأ ومأ: أشار كأومأ، وومأ الأخيرة عن الفراء، أنشد القناني:
  فقلنا السلام فاتقت من أميرها                      فما كان إلا ومؤها بالحواجب قال الليث: الإيماء: أن تومئ برأسك أو بيدك كما يومئ المريض برأسه للركوع والسجود، وقد تقول العرب: أومأ برأسه أي قال: لا، قال ذو الرمة:
  قياما تذب البق عن نخراتهـا                      بنهز كإيماء الرءوس الموانع وأنشد الأخفش في كتابه الموسوم بالقوافي:
  إذا قل مال المرء قل صديقه                      وأومت إليه بالعيوب الأصابع
  أراد أومأت، فخفف تخفيف إبدال وتقدم الكلام في و ب أ والفرق بين الإيباء والإيماء، وتقدم ما يتعلق بهما. ويقال: وقع في وامئة. الوامئة: الداهية قال ابن سيده أراه اسما، لأنه لم يسمع له فعل، وذهب ثوبي فما أدري ما كانت وامئته، أي لا أدري من أخذه، كذا حكاه يعقوب في الجحد ولم يفسره، قال ابن سيده: وعندي أن معناه ما كانت داهيته التي ذهبت به، ويقال أيضا: ما أدري من ألمأ عليه. وهذا تقدم في ل م أ قال ابن المكرم: وهذا قد يتكلم به بغير حرف جحد. وفلان يوامئ فلانا، ويوائمه إما أنهما لغتان عن الفراء أو مقلوبة، نقل من تذكرة أبي علي الفارسي واختاره ابن جني وأنشد ابن شميل:
  فأنا الغداة موامئه قال النضر: زعم أبو الخطاب أي معاينه.

### Türkçe

**ومأ** ona; “**يمأ**” vaz‘ı gibi “**ومأ**” (وَمْء): **أشار**; **أومأ** gibi. Son **ومأ** ise el-Ferrâ’dan (nakildir). el-Kunânî inşâd etti:
  “Dedik: selâm; derken emîrinden sakındı;                      derken o, ancak kaşlarla **ومؤها** idi.”

el-Leys dedi: **الإيماء**: başınla yahut elinle **تومئ** etmendir; hasta başıyla rükû ve secde için nasıl **يومئ** ederse (öyle). Araplar der ki: “**أومأ** başıyla” yani “hayır” dedi. Zû’r-Rumme dedi:
  “Ayakta; burun deliklerinden sineği kovar                      engelleyici başların **كإيماء**’ı gibi bir dürtüşle.”

el-Ahfeş, **القوافي** diye adlandırılmış kitabında inşâd etti:
  “Kişinin malı azalınca dostu azalır                      ve ayıplarla parmaklar ona **وأومت**.”
  **أومأت**’i kastetti; sonra ibdâl hafifletmesi olarak hafifletti. Söz, **و ب أ**’da ve **الإيباء** ile **الإيماء** arasındaki farkta daha önce geçti; onlara taalluk eden şey de daha önce geçti.

Ve denilir: “**وامئة**” içinde vuku buldu. **الوامئة**: musibet. İbn Sîde dedi: Onu isim sanıyorum; çünkü onun için fiil işitilmedi. “Elbisem gitti; onun **وامئته**’si neydi bilmiyorum”; yani onu kimin aldığını bilmiyorum. Ya‘kūb bunu **الجحد**’da böyle hikâye etti ve onu açıklamadı. İbn Sîde dedi: Benim yanımda mânâsı: onu götüren musibeti neydi (bilmiyorum)dur. Ve ayrıca denilir: “Onun üzerine kim **ألمأ** etti bilmiyorum.” Bu, **ل م أ**’da daha önce geçti. İbnü’l-Mukrem dedi: Bu, nefy harfi olmaksızın da söylenebilir.

Ve falan, falana **يوامئ** eder; ve **يوائمه** (eder): ya ikisi el-Ferrâ’dan iki lugattır yahut kalb edilmiştir. Ebû Alî el-Fârisî’nin tezkiresinden nakledildi; İbn Cinnî onu seçti. İbn Şümeyl inşâd etti:
  “Şu sabah ben onun **موامئه**’siyim.”

en-Nadr dedi: Ebû’l-Hattâb “yani onunla yüz yüze olanı” zannetti.
