# ومد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%85%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%85%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ومد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%85%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ومد

الوَمَدُ: نَدًى يَجِيءُ في صمِيم الحرِّ من قِبلِ البَحْرِ مع سكون رِيح، وقيل: هو الحَرُّ أَيّاً كان مع سكون الرِّيح. قال الكسائي: إِذا سكنت الرِّيحُ مع شدّة الحرّ فذلك الوَمَدُ. وفي حديث عُتْبَة بن غَزْوان: أَنه لَقِيَ المُشْركينَ في يَوْمِ وَمَدَةٍ وعكاكٍ؛ الوَمَدةُ: نَدًى من البحر يقع على الناس في شدة الحرّ وسكون الرِّيح. الليث: الوَمَدَةُ تجيء في صميم الحرّ من قبل البحر حتى تقع على الناس ليلاً. قال أَبو منصور: وقد يقع الوَمَدُ أَيامَ الخَريف أَيضاً. قال: والوَمَدُ لَثْقٌ ونَدًى يَجيءُ من جهة البحر إِذا ثارَ بُخاره وهَبَّت به الرِّيحُ الصَّبا، فيقع على البلاد المُتاخِمةِ له مثل نَدى السماء، وهو يؤذي الناس جِدّاً لنَتْنِ رائحَته. قال: وكنا بناحية البحرين إِذا حَلَلنا بالأَسْيافِ وهَبَّتِ الصَّبا بَحْريّةً لم ننفك من أَذى الوَمَدِ، فإِذا أَصْعَدْنا في بلاد الدَّهْناءِ لم يُصِبْنا الوَمَدُ.
وقد وَمِدَ اليومُ ومَداً فهو وَمِدٌ، وليلةٌ وَمِدةٌ، وأَكثر ما يقال في الليل، وقد وَمِدَت الليلةُ، بالكسر، تَوْمَدُ وَمَداً. ويقال: ليلة ومِدٌ بغير هاء؛ ومنه قول الراعي يصف امرأَة:
كأَنَّ بَيْضَ نَعامٍ في مَلاحِفِها،
إِذا اجْتَلاهُنَّ قَيْظاً ليلةٌ وَمِدُ
الوَمَدُ والوَمَدةُ، بالتحريك: شدّة حر الليل. ووَمِدَ عليه وَمَداً: غَضِبَ وحَمِيَ كَوَبِدَ.

### Türkçe

**الوَمَدُ**: rüzgârın durgunluğu ile birlikte deniz tarafından, şiddetli sıcağın tam ortasında gelen bir çiydir; ve denildi ki: rüzgârın durgunluğu ile birlikte, her ne olursa olsun, sıcaktır. **الكسائي** dedi: Rüzgâr şiddetli sıcakla birlikte durgunlaştığında işte o **الوَمَدُ**’dur. **عُتْبَة بن غَزْوان** hadîsinde: müşriklerle **يَوْمِ وَمَدَةٍ** ve **عكاكٍ** gününde karşılaştığı (rivayet edilmiştir); **الوَمَدةُ**: şiddetli sıcak ve rüzgârın durgunluğu içinde denizden gelip insanların üzerine düşen bir çiydir. **الليث**: **الوَمَدَةُ** şiddetli sıcağın tam ortasında deniz tarafından gelir; ta ki geceleyin insanların üzerine düşer. **أَبو منصور** dedi: **الوَمَدُ** sonbahar günlerinde de vuku bulabilir. Dedi: ve **الوَمَدُ**, deniz tarafından gelen bir yapışkanlık ve bir çiydir; buharı kabardığında ve **الصَّبا** rüzgârı onu (taşıyarak) estiğinde; böylece ona bitişik beldelerin üzerine göğün çiyi gibi düşer; ve kokusunun pisliğinden dolayı insanlara pek çok eziyet eder. Dedi: ve biz Bahreyn tarafında, **الأَسْيافِ**’de konakladığımızda ve **الصَّبا** denizli olarak estiğinde, **الوَمَدُ**’ün eziyetinden ayrılmazdık; **الدَّهْناءِ** beldelerinde yukarı çıktığımızda ise **الوَمَدُ** bize isabet etmezdi.

Ve gün **وَمِدَ** olur, **وَمَداً** (olur); o hâlde o **وَمِدٌ**’dir; ve bir gece **وَمِدةٌ** (olur); ve en çok gece hakkında söylenir; ve gece **وَمِدَت** (oldu), kesre ile, **تَوْمَدُ وَمَداً**. Ve denilir: **ليلة ومِدٌ** هاء olmaksızın; ve ondan, çoban bir kadını vasfederek söylediği söz:
كأَنَّ بَيْضَ نَعامٍ في مَلاحِفِها،
إِذا اجْتَلاهُنَّ قَيْظاً ليلةٌ وَمِدُ
**الوَمَدُ** ve **الوَمَدةُ**, hareke ile: gecenin sıcağının şiddeti. Ve onun üzerine **وَمِدَ** olur, **وَمَداً**: **كَوَبِدَ** gibi öfkelendi ve hararetlendi.
