# وهب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%87%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: وهب

وَهَبَ لَهُ شَيْئًا
1 وَهَبَ لَهُ شَيْئًا ذ , (aor. يَهَبُ, K; said to be originally يَوْهِبُ; which is changed into يَهِبُ because of the kesr; and then, into يَهَبُ because of the medial guttural letter; Msb, voce وَسِعَ;) inf. n. وَهْبٌ and وَهَبٌ and هِبَةٌ (S, K) and مَوْهِبٌ and مَوْهِبَةٌ, (Msb,) or the last two are substs., (S, K, &c.) He gave him a thing; properly, as a free gift, disinterestedly, and not for any compensation. (Msb, TA.) You should not say وَهَبَكَهُ [he gave it to thee], (K, &c.,) making the verb doubly trans.: (TA:) or [this is allowable, as it is said that] AA has related this on the authority of an Arab of the desert: so in the K: but in the L, it is said that Seer has related this, from 'Amr, (meaning Sb,) from an Arab of the desert. (TA.) En-Nawawee allows the expression وَهَبُتُ كَذَا مِنْهُ, meaning, I gave such a thing to him, &c.; (من being redundant, as in بِعْتُ كَذَا مِنْهُ “ I sold such a thing to him; ”) as occurring in several trads. (MF.) ― -b2- See 3. ― -b3- وَهَبَنِىاللّٰهُ فِدَاكَ May God make me [or give me as] thy ransom! (IAar, K.) وُهِبْتُ فِدَاكَ May I be made [or given as] thy ransom! Ibn-Umm-Kلsim says, that وهب is one of the verbs which signify He caused to be, or to become: and he cites the above phrase from IAar; and adds, that the verb is only used in the pret. tense. Others assert it to be rare. (TA.) ― -b4- هَبْنِى فَعَلْتُ ذٰلِكَ Suppose me; syn. ظُنَّنِى; (AHei, cited by Fei;) or count me, or reckon me; syn. أُحْسُبْنِى وَاعْدُدْنِى; (M, K;) [or grant me;] to have done that. (M, K. *) هَبْ زَيْدًا مَنْطَلِقًا Suppose Zeyd to be going away, or gone away; syn. اِحْسَبْ. (So in two copies of the S: in another, أُحْسُبْ.) Thus this verb is doubly trans.: (S:) but it is not used in this sense in the pret., nor in the aor.: (S, K:) you do not say وَهَبْتُكَ فَعَلْتَ ذٰلِكَ [I supposed thee to have done that]: nor (as some assert, Msb,) do you say هَبْ أَنِّى فَعَلْتُ, (TA,) as say the vulgar, though what the grammarians say, respecting the class of verbs to which ظَنَنْتُ belongs, that أَنَّ and اِنَّ [with what follows them] may supply the place of the two objective complements, [as when you say ظَنَنْتُ أَنَّ زَيْدًا قَائِمٌ, and ظننت اِنَّ زَيْدًا لَقَائِمٌ, “ I thought Zeyd to be standing, ”] affords matter for controverting this. (Msb.)

3 وَاْهَبَ ↓ وَاهَبَهُ فَوَهَبَهُ, aor. of the latter verb يَهَبُ and يَهِبُ, He strove to surpass him in giving, freely, or disinterestedly, and he surpassed him therein. (K.) [The former of the above aors., accord. to general opinion, is irregular; and the latter, regular; because the first radical letter is و; as in the case of وَاعَدَهُ فَوَعَدَهُ, aor. يَعِدُ: or, accord. to the rule laid down by Ks, the reverse is perhaps the case, because the medial radical letter is a guttural. See Lumsden's Ar. Gram., p. 171.]

اوهب لَهُ الشَّىْءَ
4 اوهب لَهُ الشَّىْءَ ذ He prepared, or made ready, the thing for him. (K.) ― -b2- أَوْهَبْتُكَ الطَّعَامَ وَالشَّرَابَ I prepared, or made ready, for thee the food and beverage, and abundance of them. (Tahdheeb el-Af'لl.) But see this verb in an intrans. sense. ― -b3- أَوْهَبَ الطَّعَامُ (tropical:) The food, or corn, or the like, became abundant and ample, so that some of it was given away. (A.) -A2- أَوْهَبْتُ لِأَمْرِ كَذَا (tropical:) I became capable of such a thing and able to do it. (A.) ― -b2- أَوْهَبَ لَكَ الشَّىْءُ The thing was, or became, within thy power, or reach, so that thou mightest take it. (K. *) Related on the authority of IAar alone, who says, They did not say أَوْهَبْتُهُ لَكَ. (TA.) ― -b3- أَوْهَبَ لَهُ الشَّىْءُ The thing was lasting to him. (A'Obeyd, AZ, S, K.) J cites the following verse:
عَظِيمُ القَفَا رِخْوُ الخَوَاصِرِ أَوْهَبَتْ
لَهُ عَجْوَةٌ مَسْمُونَةٌ وَخَمِيرُ
[Large in the back of the neck, soft (or loose or flabby) in the flanks: dates of the best that ElMedeeneh produces, prepared with clarified butter, and leaven, are lasting (provisions) to him]. But 'Alee Ibn-Hamzeh says, that this is a mistake, and that the right reading is أُرْهِنَتْ, meaning “ are prepared, and continued. ” So in a marginal note in a copy of the S. (TA.) [So too in the margin of one of my MS. copies of the S.]

تواهبوا
6 تواهبوا ذ They gave gifts, one to another. (S, K.) ― -b2- فِيهِمِ التَّوَاهُبُ [They have a habit of mutually giving gifts]. (TA.) ― -b3- تَوَاهَبَهُ النَّاسُ بَيْنَهُمْ [The people gave it; one to another]. (TA.) ― -b4- وَلَا التَّوَاهُبُ فِيمَا بَيْنَهُمْ صعةٌ [Nor is their mutual giving of what is (possessed) among them (from fear of) humiliation]: i. e., they do not give by constraint. (TA, from a trad.)

اِتهَبَ
8 اِتهَبَ ذ (originally اِوْتَهَبَ, TA,) He accepted a هِبَة, or gift. (S, Msb.) اتّهبه He accepted it [as a gift]. (K.) اِتَّهَبْتُ مِنْكَ دِرْهَمًا [I accepted from thee a dirhem, as a gift]. (L.)

استوهب
10 استوهب ذ , (S,) or استوهب هِبةَ, (Msb,) He asked for a هبة, or gift. (S, Msb.) ― -b2- استوهبهُ خَادِمًا [He asked him to give him a servant.] (K, art. خدم.)

هَِبةٌ
هَِبةٌ ذ and ↓ مَوْهَبَةٌ A gift (or thing bestowed); properly, one that is freely and disinterestedly given, not for any compensation; a free, or disinterested, gift. (L.) [In the K, the latter is explained as signifying simply a gift.] Pl. of the former هِبَاةٌ; and of the latter, مَوَاهِبُ. (A, &c.) ― -b2- [A هِبَاةٌ is of two kinds: مَوَاهِبُ A free gift, for no requital, or compensation: and هِبَةُ ثَوَابٍ A gift for a requital, or compensation. This distinction is made in law, &c.]

هُبَةٌ
هُبَةٌ ذ i. q. أُهْبَةٌ q. v. (K, in art. اهب.)

وَهُوبٌ
وَهُوبٌ ذ : see وَاهِبٌ.

وَهَّابٌ
وَهَّابٌ ذ and وَهَّابَةٌ: see وَاهِبٌ.

وَاهِبٌ
وَاهِبٌ ذ and ↓ وَهُوبٌ (K) and ↓ وَهَّابٌ and ↓ وَهَّابَةٌ (S, K) epithets from وَهَبَ, [“ he gave, &c. ”: the first signifies Giving; properly, as a free gift, disinterestedly; and not for any compensation: or one who gives; &c.:] the others are intensive epithets, [as is said in the S of the third and fourth,] signifying one who gives liberally, or bountifully; &c.: and in this sense ↓ الوَهَّابُ is used as an epithet of God; or, accord. to the Nh, it signifies He who dispenses his bounties universally and perpetually, freely, or without constraint, and disinterestedly, for no compensation. The ة in ↓ وهّابة is added to give more force to the intensiveness; as in عَلَّامَةٌ. (TA.)

مَوْهِب
مَوْهِب ذ and ↓ مَوْهِبَةٌ substs. of وَهَبَ [“ he gave, &c.; ” signifying A gift (or act of giving); properly, that is free and disinterested, not for any compensation; a free, or disinterested, donation]. (S, K, &c.) See 1.

مُوهَبٌ
مُوهَبٌ ذ A thing, such as food, prepared, ready, at one's hand. (S.)

وَادٍ مُوهِبُ الحَطَبِ
وَادٍ مُوهِبُ الحَطَبِ ذ (tropical:) A valley abounding with fire-wood. (A.) -A2- أَصْبَحَ فُلَانٌ مُوهِبًا Such a one became prepared, or ready, (مُعَدًّا; so in an excellent copy of the S: in another copy, مُعِدًّا:) and able. (S.)

مَوْهَبَةٌ
مَوْهَبَةٌ ذ : see هِبَةٌ. ― -b2- (tropical:) A cloud falling [in rain] in any place: (K:) pl. مَوَاهِبُ: you say كَثُرَتِ المواهِبُ فِى الأَرْضِ The rains became abundant in the land. (TA.) ― -b3- مَوْهَبَةٌ and ↓ مَوْهِبَةٌ (tropical:) A small pool of water left by a torrent: or the former only is the correct word, and the meaning of which, as explained in the S, is a small hollow, or cavity, in a mountain, in which water stagnates: pl. مَوَاهِبُ: and in the T it is said that a small cavity, or hollow, in a rock, is called مَوْهَبَةٌ, with fet-h, being extr. [with respect to rule]. (TA.)

مَوْهِبَةٌ
مَوْهِبَةٌ ذ : see مَوْهِبٌ and مَوْهَبَةٌ.

مَوْهُوب
مَوْهُوب ذ A thing given; properly, as a free gift, &c.: see the verb. (Msb.) ― -b2- مَوْهُوبٌ لَهُ Having a thing given to him; properly, as a free gift, &c. (Msb.) ― -b3- مَوْهُوبٌ A son; a child; offspring: and whatever is given to one by the Liberal, or Bountiful, Giver, i. e., by God. An epithet in which the character of a subst. is predominant. (TA.)

### Türkçe

**وَهَبَ لَهُ شَيْئًا**
1 **وَهَبَ لَهُ شَيْئًا** ذ , (muzâri‘i **يَهَبُ**, K; aslının **يَوْهِبُ** olduğu söylenir; bu, kesre sebebiyle **يَهِبُ**’e çevrilir; sonra da orta harfin boğaz harfi olması sebebiyle **يَهَبُ**’e; Msb, **وَسِعَ** maddesinde;) mastarı **وَهْبٌ** ve **وَهَبٌ** ve **هِبَةٌ** (S, K) ve **مَوْهِبٌ** ve **مَوْهِبَةٌ**, (Msb,) yahut son ikisi isimdir, (S, K, vb.) Ona bir şey verdi; asıl olarak, karşılıksız bir bağış olarak, ivaz gözetmeksizin ve hiçbir karşılık için olmaksızın. (Msb, TA.) Fiili iki mef‘ûle geçişli kılarak **وَهَبَكَهُ** [onu sana verdi] dememelisin, (K, vb.,) (TA:) yahut [bu câizdir; zira] AA bunu bir bedevî Arap’tan rivayet etmiştir: K’da böyledir: fakat L’de, Seer’in bunu, ‘Amr’dan, (Sb kastedilerek,) bir bedevî Arap’tan rivayet ettiği söylenir. (TA.) En-Nevâvî, “ona şöyle bir şey verdim” mânasında **وَهَبُتُ كَذَا مِنْهُ** ifadesine cevaz verir; (birçok rivayette vârid olduğu üzere;) (**من** ziyadedir; **بِعْتُ كَذَا مِنْهُ** “ona şöyle bir şey sattım”daki gibi.) (MF.) ― -b2- 3’e bak. ― -b3- **وَهَبَنِىاللّٰهُ فِدَاكَ** Allah beni senin fidyen kılsın [yahut beni senin fidyen olarak versin]! (IAar, K.) **وُهِبْتُ فِدَاكَ** Senin fidyen kılınayım [yahut senin fidyen olarak verileyim]! İbn-Umm-Kلsim der ki: **وهب** “var etti” yahut “olur kıldı” mânasına gelen fiillerden biridir: IAar’dan yukarıdaki ibareyi delil getirir; ve ekler ki fiil yalnız mâzîde kullanılır. Başkaları bunun nâdir olduğunu ileri sürer. (TA.) ― -b4- **هَبْنِى فَعَلْتُ ذٰلِكَ** Beni farzet; eş anlamlısı **ظُنَّنِى**; (AHei, Fei’nin nakliyle;) yahut beni say, yahut beni hesap et; eş anlamlısı **أُحْسُبْنِى وَاعْدُدْنِى**; (M, K;) [yahut bana ver;] şunu yapmış olmamı. (M, K. *) **هَبْ زَيْدًا مَنْطَلِقًا** Zeyd’i gidiyor yahut gitmiş farzet; eş anlamlısı **اِحْسَبْ**. (S’nin iki nüshasında böyle: bir diğerinde **أُحْسُبْ**.) Böylece bu fiil iki mef‘ûle geçişlidir: (S:) fakat bu mânada mâzîde de muzâri‘de de kullanılmaz: (S, K:) **وَهَبْتُكَ فَعَلْتَ ذٰلِكَ** [senin şunu yaptığını farzettim] demezsin: ne de (bazılarının ileri sürdüğü üzere, Msb,) avamın dediği gibi **هَبْ أَنِّى فَعَلْتُ** dersin; gerçi nahivcilerin, **ظَنَنْتُ**’ün dâhil olduğu fiiller sınıfı hakkında söyledikleri—**أَنَّ** ve **اِنَّ** [kendilerinden sonra gelenle birlikte] iki mef‘ûlün yerini tutabilir—[**ظَنَنْتُ أَنَّ زَيْدًا قَائِمٌ** ve **ظننت اِنَّ زَيْدًا لَقَائِمٌ** “Zeyd’i ayakta sanmıştım” dediğin gibi]—buna itiraz etmeye malzeme verir. (Msb.)

3 **وَاْهَبَ** ↓ **وَاهَبَهُ فَوَهَبَهُ**, ikincisinin muzâri‘i **يَهَبُ** ve **يَهِبُ**, Karşılıksız yahut ivaz gözetmeksizin vermede onu geçmeye çalıştı; ve bu hususta onu geçti. (K.) [Yukarıdaki muzâri‘lerden birincisi, genel görüşe göre, şâzdır; ikincisi ise kâidedir; çünkü birinci kök harf **و**’dur; **وَاعَدَهُ فَوَعَدَهُ**’nin muzâri‘i **يَعِدُ** olması gibi: yahut Ks’nin koyduğu kurala göre bunun tersi belki böyledir; çünkü orta kök harf boğaz harfidir. Lumsden’in Ar. Gram., s. 171’e bak.]

**اوهب لَهُ الشَّىْءَ**
4 **اوهب لَهُ الشَّىْءَ** ذ O şey’i onun için hazırladı, yahut hazır etti. (K.) ― -b2- **أَوْهَبْتُكَ الطَّعَامَ وَالشَّرَابَ** Senin için yiyeceği ve içeceği hazırladım, yahut hazır ettim; ve onlardan bolca. (Tahdheeb el-Af'لl.) Fakat bu fiile lâzım mânada bak. ― -b3- **أَوْهَبَ الطَّعَامُ** (mecazen:) Yiyecek, yahut hububat, yahut benzeri, bol ve geniş oldu; öyle ki ondan bir kısmı bağışlanır oldu. (A.) -A2- **أَوْهَبْتُ لِأَمْرِ كَذَا** (mecazen:) Böyle bir şeye kâdir oldum ve onu yapmaya güç yetirdim. (A.) ― -b2- **أَوْهَبَ لَكَ الشَّىْءُ** Şey senin kudretin yahut erişimin içinde oldu, yahut oldu ki onu alabilirdin. (K. *) Yalnız IAar’dan rivayet edilmiştir; o der ki: **أَوْهَبْتُهُ لَكَ** demediler. (TA.) ― -b3- **أَوْهَبَ لَهُ الشَّىْءُ** Şey ona kalıcı oldu. (A'Obeyd, AZ, S, K.) J şu beyti delil getirir:
عَظِيمُ القَفَا رِخْوُ الخَوَاصِرِ أَوْهَبَتْ
لَهُ عَجْوَةٌ مَسْمُونَةٌ وَخَمِيرُ
[Ensenin arkası büyük, böğürleri yumuşak (yahut gevşek yahut sarkık): Medine’nin çıkardığı en iyi hurmalardan, sade yağ ve maya ile hazırlanmış olanlar, ona kalıcı (azık)tır]. Fakat ‘Alee İbn-Hamzeh der ki: bu bir hatadır; doğru kıraat **أُرْهِنَتْ**’tir; mânası “hazırlanmıştır ve sürdürülmüştür.” S’nin bir nüshasının kenar notunda böyledir. (TA.) [Benim S’nin yazma nüshalarımdan birinin kenarında da böyledir.]

**تواهبوا**
6 **تواهبوا** ذ Birbirlerine hediyeler verdiler. (S, K.) ― -b2- **فِيهِمِ التَّوَاهُبُ** [Onlarda karşılıklı hediyeleşme âdeti vardır]. (TA.) ― -b3- **تَوَاهَبَهُ النَّاسُ بَيْنَهُمْ** [İnsanlar onu aralarında birbirlerine verdiler]. (TA.) ― -b4- **وَلَا التَّوَاهُبُ فِيمَا بَيْنَهُمْ صعةٌ** [Aralarında bulunan şeylerde karşılıklı hediyeleşme (zillet korkusundan) bir darlık değildir]: yani zorlamayla vermezler. (TA, bir rivayetten.)

**اِتهَبَ**
8 **اِتهَبَ** ذ (aslında **اِوْتَهَبَ**, TA,) Bir **هِبَة**’yi, yahut hediyeyi kabul etti. (S, Msb.) **اتّهبه** Onu [hediye olarak] kabul etti. (K.) **اِتَّهَبْتُ مِنْكَ دِرْهَمًا** [Senden bir dirhemi hediye olarak kabul ettim]. (L.)

**استوهب**
10 **استوهب** ذ , (S,) yahut **استوهب هِبةَ**, (Msb,) Bir **هِبَة**’yi, yahut hediyeyi istedi. (S, Msb.) ― -b2- **استوهبهُ خَادِمًا** [Ondan kendisine bir hizmetçi vermesini istedi.] (K, **خدم** maddesi.)

**هَِبةٌ**
**هَِبةٌ** ذ ve ↓ **مَوْهَبَةٌ** Bir hediye (yahut bağışlanan şey); asıl olarak, karşılıksız ve ivaz gözetmeksizin verilen, hiçbir karşılık için olmayan; karşılıksız, yahut ivazsız, hediye. (L.) [K’da ikincisi yalnız “hediye” mânasıyla açıklanır.] Birincinin çoğulu **هِبَاةٌ**; ikincinin çoğulu **مَوَاهِبُ**. (A, vb.) ― -b2- [Bir **هِبَاةٌ** iki kısımdır: **مَوَاهِبُ** karşılık yahut ivaz olmaksızın karşılıksız bağış: ve **هِبَةُ ثَوَابٍ** karşılık yahut ivaz için hediye. Bu ayrım fıkıhta vb. yapılır.]

**هُبَةٌ**
**هُبَةٌ** ذ **أُهْبَةٌ** ile aynı; bkz. (K, **اهب** maddesinde.)

**وَهُوبٌ**
**وَهُوبٌ** ذ : **وَاهِبٌ**’e bak.

**وَهَّابٌ**
**وَهَّابٌ** ذ ve **وَهَّابَةٌ**: **وَاهِبٌ**’e bak.

**وَاهِبٌ**
**وَاهِبٌ** ذ ve ↓ **وَهُوبٌ** (K) ve ↓ **وَهَّابٌ** ve ↓ **وَهَّابَةٌ** (S, K) **وَهَبَ**’den türemiş sıfatlardır, [“verdi, vb.”: birincisi “veren” demektir; asıl olarak, karşılıksız bağış olarak, ivaz gözetmeksizin; ve hiçbir karşılık için olmaksızın: yahut veren kimse; vb.:] diğerleri mübalağa sıfatlarıdır, [S’de üçüncü ve dördüncü hakkında söylendiği üzere,] cömertçe yahut bolca veren kimse; vb. mânasındadır: ve bu mânada ↓ **الوَهَّابُ** Allah’ın sıfatı olarak kullanılır; yahut Nh’ye göre, bağışlarını umûmî ve dâimî olarak, karşılıksız yahut zorlamasız ve ivaz gözetmeksizin, hiçbir karşılık için olmaksızın dağıtan demektir. ↓ **وهّابة**’daki **ة**, mübalağayı daha kuvvetli kılmak için eklenmiştir; **عَلَّامَةٌ**’de olduğu gibi. (TA.)

**مَوْهِب**
**مَوْهِب** ذ ve ↓ **مَوْهِبَةٌ** **وَهَبَ**’in isimleridir [“verdi, vb.”; “hediye (yahut verme fiili)” mânasında; asıl olarak, karşılıksız ve ivazsız, hiçbir karşılık için olmayan; karşılıksız, yahut ivazsız, bağış]. (S, K, vb.) 1’e bak.

**مُوهَبٌ**
**مُوهَبٌ** ذ Yiyecek gibi, hazırlanmış, hazır, el altında bulunan bir şey. (S.)

**وَادٍ مُوهِبُ الحَطَبِ**
**وَادٍ مُوهِبُ الحَطَبِ** ذ (mecazen:) Odunu bol bir vadi. (A.) -A2- **أَصْبَحَ فُلَانٌ مُوهِبًا** Falan kimse hazırlanmış yahut hazır ( **مُعَدًّا**; S’nin mükemmel bir nüshasında böyle: başka bir nüshada **مُعِدًّا**:) ve kâdir oldu. (S.)

**مَوْهَبَةٌ**
**مَوْهَبَةٌ** ذ : **هِبَةٌ**’ye bak. ― -b2- (mecazen:) Herhangi bir yerde yağan bir bulut: (K:) çoğulu **مَوَاهِبُ**: **كَثُرَتِ المواهِبُ فِى الأَرْضِ** dersin: “Yeryüzünde yağmurlar bol oldu.” (TA.) ― -b3- **مَوْهَبَةٌ** ve ↓ **مَوْهِبَةٌ** (mecazen:) Selin bıraktığı küçük bir su birikintisi: yahut doğru kelime yalnız birincisidir; S’de açıklandığı üzere mânası, bir dağda suyun durgunlaştığı küçük bir çukur yahut oyuktur: çoğulu **مَوَاهِبُ**: T’de, kayada küçük bir oyuk yahut çukura, fet-ha ile **مَوْهَبَةٌ** denildiği; bunun da kaide bakımından şâz olduğu söylenir. (TA.)

**مَوْهِبَةٌ**
**مَوْهِبَةٌ** ذ : **مَوْهِبٌ** ve **مَوْهَبَةٌ**’ye bak.

**مَوْهُوب**
**مَوْهُوب** ذ Verilmiş bir şey; asıl olarak, karşılıksız bağış olarak, vb.: fiile bak. (Msb.) ― -b2- **مَوْهُوبٌ لَهُ** Kendisine bir şey verilmiş olan; asıl olarak, karşılıksız bağış olarak, vb. (Msb.) ― -b3- **مَوْهُوبٌ** Bir oğul; bir çocuk; nesil: ve Cömert yahut Bol Veren’in, yani Allah’ın, bir kimseye verdiği her şey. İsimlik vasfı baskın olan bir sıfattır. (TA.)
