# وهب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%87%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: وهب

وهبه له، كودعه، يهبه وهبا بالسكون، ووهبا بالتحريك وهبة كعدة، مقيس في أمثاله، ولا تقل أيها اللغوي، وفي المحكم،وتهذيب الأفعال، وغيرهما: ولا يقال: وهبكه، متعديا إلى مفعولين؛ وهذا قول سيبويه، أو حكاه أبو عمرو بن العلاء، اشتهر بكنيته واختلف في اسمه على أحد وعشرين قولا: أصحها زبان، بالزاي والوحدة، وقيل: اسمه كنيته. وسبب الاختلاف أنه كان لجلالته لا يسأل عن اسمه، كذا في المزهر، وقد تقدم في مقدمة الخطبة ما يغني عن الإعادة. أو هو أبو عمرو والشيباني، لكنه إذ أطلق لا يصرف إلا إلى الأول، كما هو مشهور، قال شيخنا: ونقله قوم عن سيبويه. وفي بعض النسخ ما يشير إليه إلا أنه تحريف، لأنه قيل فيها: أو حكاه ابن عمرو سيبويه عن أعرابي. قلت: المنقول عن سيبويه خلاف ذلك كما قدمناه، وهذه النسخة خطأ، على أن في لسان العرب: وحكي السيرافي عن أبي عمرو عن أعرابي سمعه يقول لآخر: انطلق معى، أهبك نبلا. فالصواب في النسخة: أو حكاه أبو سعيد، عن عمرو، عن أعرابي؛ لأن السيرافي اسمه الحسن بن عبد الله، وكنيته أبو سعيد والمراد بعمرو وهو سيبويه، لأنه عمرو بن عثمان بن قنبر، والسيرافي شرح كتاب سيبويه، فسقط من الكاتب: سعيد، وعن. وهذا يؤيد ما نقله شيخنا عن بعض أنه قول سيبويه. وهو واهب ووهاب ووهوب. من أسمائه تعالى الوهاب، وهو المنعم على العباد، وفي النهاية: وهو في صفته تعالى يدل على البذل الشامل والعطاء الدائم، بلا تكلف، ولا غرض، ولا عوض. قلت: قال ابن منظور الهبة: العطية الخالية عن الأعراض والأعواض، فإذا كثرت، سمي صاحبها وهابا، وهو من أبنية المبالغة. من صفات الذات، أو الأفعال، والصحيح الثاني، أو أن المراد إرادة الهبة، انتهى. والوهوب: الرجل الكثير الهبات ووهابة، زيدت فيه الهاء لتأكيد المبالغة، كعلامة. والاسم الموهب، والموهبة بكسر الهاء فيهما. صرح به الفيومي، وابن القوطية، وابن القطاع، والجوهري، والسرقسطي، للقاعدة السابقة. واتهبه: قبله. في الصحاح: الاتهاب: قبول الهبة والاستيهاب: سؤالها. وفي اللسان: اتهبت منك درهما، افتعلت، من الهبة. وفي الحديث:  لقد هممت أن لا أتهب إلا من قرشي، أو أنصاري، أو ثقفي  ؛ لأنهم أصحاب مدن ورى، وهم أعرف بمكارم الأخلاق. قال أبو عبيد: رأى النبي، صلى الله عليه وسلم جفاء في أخلاق البادية، وذهابا عن المروءة، وطلبا للزيادة على ما وهبوا فخص أهل القرى العربية خاصة في قبول الهدية منهم دون أهل البادية لغلب الجفاء على أخلاقهم، وبعدهم من ذوي النهى والعقول. وأصله: أو تهب، قلبت الواو تاء، أوغمت في تاء الافتعال، مثل: اتعد واتزن، من الوعد والوزن. فيهم التهادي والتواهب. يقال: تواهبوا: إذا وهب بعضهم لبعض، وتواهبه الناس بينهم. وفي حديث الأحنف:
  ولا التواهب فيما بينهم ضعة أي: أنهم لا يهبون مكرهين

  وواهبه فوهبه يهبه، كيدعه ويرثه، بالوجهين. أما الفتح، فلأجل حرف الحلق، وأما الثاني، فشاذ من وجهين وكان أولى أن يكون مضموم العين؛ لأن أفعال المغالبة كلها ترجع إلى فعل يفعل، كنصر ينصر، لم يشذ منها غير قولهم: خاصمني فخصمته فأنا أخصمه، بالكسر ، لا ثاني له، قاله شيخنا، وقد تقدم ما يتعلق به. غلبه في الهبة، أي: كان أوهب، أي أكثر هبة منه. والموهبة، بفتح الهاء، هكذا مضبوط: العطية. وفي لسان العرب: الموهبة: الهبة، بكسر الهاء، وجمعها مواهب. وفي الأساس: هذه هبة فلان، وموهبته، وهباته، ومواهبه، وفلان يهب مالايهبه أحد. ومن الأشياء ما ليس يوهب. من المجاز: الموهبة، بفتح الهاء: السحابة تقع حيث وقعت، عن ابن الأعرابي. والجمع مواهب، يقال: كثرت المواهب في الأرض أي الأمطار. الموهبة: حصن بصنعاء اليمن، من أعماله. موهب: اسم رجل، ومثله في الصحاح ولسان العرب؛ وأنشد لأباق الدبيري:
  قد أخذتني نعـسة أردن                      وموهب مبز بها مصن وهو شاذ، مثل موحد. وقوله: مبز بها، أي: قوي عليها، أي: هو صبور على دفع النوم، وإن كان شديد النعاس. ولكن الذي يفهم من عبارة المؤلف أن الاسم المذكور موهبة، بزيادة الهاء، وهو خلاف ما قالوه. من المجاز الموهبة: غدير ماء صغير، وقيل: نقرة في الجبل، يستنقع فيها الماء، والجمع مواهب، كذا في الصحاح. وفي التهذيب وأما النقرة في الصخرة، فموهبة، بفتح الهاء، جاء نادرا؛ قال:
  ولفوك أطيب إن بذلت لنا                      من ماء موهبة على خمر أي موضوع عى خمر، ممزوج بماء. ونص الصحاح:
  ولفوك أشهى لو يحل لنـا                      من ماء موهبة على شهد وفي الأساس، عند ذكر الموهبة هذه، قال: بالفتح، فرقوا بين هذه الهبة وسائر الهبات، ففتحوا فيها وكسروا في غيرها. وتكسر هاؤه، راجع للذي يليه. ومثله في لسان العرب. تقول: هب زيدا منطلقا، بمعنى: احسب، بكسر السين وفتحها، كذا هو مضبوط في نسخة الصحاح، يتعدي إلى مفعولين، ولا يستعمل منه ماض ولا مستقبل في هذا المعنى. وفي المحكم: وهبني فعلت ذلك، أي: احسبني واعددني، ولا يقال: هب أني فعلت ذلك. ولا يقال في الواجب: وهبتك فعلت ذلك لأنها كلمة وضعت للأمر فقط. قال ابن همام السلولي.

  فقلت أجرني أبا خالـد                      وإلا فهبني امرأ هالكا قال أبو عبيد: وأنشد المازني:
  فكنت كذي داء وأنت شفاؤه                      فهبني لدائي إذ منعت شفائيا

  أي: احسبني، قال الأصمعي: تقول العرب: هبني ذلك، ولا يقال: هب، ولا في الواجب: قد وهبتك، كما يقال: ذرني ودعني، ولا يقال: وذرتك. حكى ابن الأعرابي: وهبني الله فداك: أي جعلني فداك، ووهبت فداك: جعلت فداك. أطبق النحاة على ذكره. وقال ابن أم قاسم في أفعال التصيير: منها: وهب. ونقل قول	ابن الاعرابي هذا. قال: ولا تستعمل إلا بصيغة الماضي. وصرح غيره بأنه قليل. وقال الشيخ: هو ملازم للمضي، لأنه إنما سمع في مثل، والأمثال لا يتصرف فيها. قاله شيخنا في تهذيب الأفعال: أوهبه له: أعده ويقال للشيء إذا كان معدا عند الرجل مثل الطعام: هو موهب، بفتح الهاء، وأصبح فلان موهبا، بكسر الهاء، أي: معدا قادرا. وفي تهذيب الأفعال: وأوهبتك الطعام والشراب: أعددتهما، وأكثرت منهما، وسيأتي. أوهب لك الشيء: أمكنك أن تأخذه وتناله، عن ابن الأعرابي وحده، قال: ولم يقولوا: أوهبته لك. وهو لازم، متعد. ووهب، ووهيب، ووهبان، بفتح فسكون، وواهب، وموهب وقد تقدم أنه كمقعد، قال سيبويه: جاؤوا به على مفعل، لأنه اسم ليس على الفعل، إذ لو كان على الفعل، لكان مفعلا، فقد يكون ذلك، لمكان العلمية؛ لأن الأعلام مما تغير عن القاس: أسماء رجال محدثين وعلماء وأدباء. ووهبين، بالفتح فالسكون فالكسر ع، قاله ابن سيده، وهو مرتجل. وأنشد الجوهري للراعي:
  رجاؤك أنساني تذكر إخوتي                      ومالك أنساني بوهبين ماليا وجدت في هامشه: الذي وجدته في في شعر الراعي:
  ومالك: أنساني بحرسين ماليا وذكر في شرحه أن حرسين جبل، وهو حرس، فثناه، وفي التهذيب: ووهبين: جبل من جبال الدهناء، قال: وقد رأيته، وقرأت في المعجم شعر الراعي هكذا:
  وقد قادني الجيران قدما وقدتهم                      وفارقت حتى ما تحن جماليا
  وجارك أخواني تذكر إخوتـي                      ومالك أنساني بوهبين مالـيا ووهبان، بالفتح فالسكون، ابن بقية: محدث. وهبان، بالضم: ان القلوص كصبور: شاعر من عدوان بن عمرو بن قيس، قال الحافظ: ووراوه منقلبة عن همزة، أصله أهبان. وأوهب له الشيء: دام له، قاله أبو عبيد. قال أبو زيد، وغيره: وأوهب الشيء: إذا دام، وأنشد الجوهري:
  عظيم القفا رخو الخواصر أوهبت                      له عجوة مسـمـونة وخـمـير وقال علي بن حمزة: وهذا تصحيف، وإنما هو: أرهنت، أي: أعدت، وأديمت؛ هكذا وجدت في الهامش، فليتأمل. وواهب: جبل لبني سليم، قال بشر بن أبي خازم:
  كأنها بعد مر الـعـاهـدين بـهـا                      بين الذنوب وحزمى واهب صحف وقال تميم بن مقبل:
  سلى الدار من جنبي حبر وواهـب                      إلى ما رأى هضب القليب المضيح

  أما وهب بن منبه التابعي المشهور، فإنه بالتسكين، وهو الأفصح وقد يحرك. ومما يستدرك عليه: الموهوب، بمعني الولد، وهو صفة غالبة. وكل ما وهب لك الوهاب من ولد وغيره، فهو موهوب. ومن سجعات الأساس: ويقال للمولود له: شكرت الواهب وبورك لك في الموهوب. ووهبان بن صيفي، ويقال: أهبان: صحابي، وقد ذكر تعليله في موضعه. ومن المجاز: أوهب الطعام: كثر واتسع،حتى وهب منه. وكذلك واد موهب الحطب: كثيره واسعه. وأوهبت لأمر كذا اتسعت له وقدرت عليه، وأصبحت موهبا لذلك. كذا في الأساس. وفي كندة: وهب بن الحارث بن معاوية الأكرمين، ووهب بن ربيعة بن معاوية: قبيلتان؛ إلى الأولى المقدام ابن معد يكرب، وإلى الثانية معدان ابن ربيعة، وغيرهما.

### Türkçe

**وهبه** ona, **كودعه** gibi; **يهبه** onu **وهبا** (sükûn ile), ve **ووهبا** (hareke ile) ve **وهبة** ( **عدة** gibi); emsallerinde kıyasîdir; ve “ey lugavî, söyleme” (denir). Ve **المحكم**’de, **تهذيب الأفعال**’da ve başkalarında: “**وهبكه** denilmez; iki mef‘ûle müteaddî olarak”; ve bu, Sîbeveyh’in sözüdür; yahut bunu Ebû Amr b. el-Alâ rivayet etmiştir; künyesiyle meşhur oldu ve adı hakkında yirmi bir görüş üzere ihtilaf edildi: en sahihi **زبان**’dır; **بالزاي** ve **الوحدة** ile; ve “adı künyesidir” denildi. İhtilafın sebebi, celâleti sebebiyle adının sorulmuyor oluşudur; **المزهر**’de böyle (geçer). Ve hutbe mukaddimesinde iade etmeye ihtiyaç bırakmayacak şey geçmişti. Yahut o, Ebû Amr eş-Şeybânî’dir; lâkin o mutlak olarak zikredildiğinde ancak birincisine sarf olunur; meşhur olan budur. Şeyhimiz dedi: Bir kavim bunu Sîbeveyh’ten nakletti. Bazı nüshalarda buna işaret eden şey vardır; ancak o tahriftir; çünkü onda şöyle denilmiştir: “yahut bunu İbn Amr Sîbeveyh bir a‘râbîden rivayet etti.” Dedim: Sîbeveyh’ten nakledilen bunun hilâfıdır, onu daha önce sunduğumuz gibi; ve bu nüsha hatadır. Şu da var ki **لسان العرب**’da: es-Sîrâfî, Ebû Amr’dan, bir a‘râbîden rivayet etti: Onu bir başkasına şöyle derken işitmiş: “Benimle git; sana oklar **أهبك**.” O hâlde nüshada doğrusu: “yahut bunu Ebû Saîd, Amr’dan, bir a‘râbîden rivayet etti”dir; çünkü es-Sîrâfî’nin adı el-Hasen b. Abdillâh’tır, künyesi Ebû Saîd’dir; ve **عمرو** ile murad Sîbeveyh’tir; çünkü o Amr b. Osman b. Kunbur’dur; ve es-Sîrâfî, Sîbeveyh’in kitabını şerh etmiştir; böylece kâtibden **سعيد** ve **وعن** düşmüştür. Bu, şeyhimizin bazılarından naklettiği “bu Sîbeveyh’in sözüdür”ü teyit eder.

Ve o, **واهب** ve **وهاب** ve **وهوب**’dur. Onun (Allah Teâlâ’nın) isimlerindendir: **الوهاب**; o, kullara nimet verendir. **النهاية**’de: O, O’nun (Allah Teâlâ’nın) sıfatında, külfetsiz, maksatsız ve karşılıksız; kuşatıcı bağışı ve daimî ihsanı gösterir. Dedim: İbn Manzûr dedi: **الهبة**: arazlardan ve ivazlardan hâlî olan عطية’dir; çoğalınca sahibine **وهابا** denir; ve o, mübalağa vezinlerindendir. Zât sıfatlarındandır yahut fiiller (sıfatların)dandır; sahih olan ikincisidir; yahut murad, **الهبة** iradesidir. Bitti.

Ve **الوهوب**: hibeleri çok olan adamdır; ve **وهابة**; mübalağayı te’kîd için ona **الهاء** ziyade edilmiştir; **كعلامة** gibi. İsim: **الموهب**; ve **الموهبة**; ikisinde de **الهاء** kesriyle. Bunu el-Feyyûmî, İbnü’l-Kûtiyye, İbnü’l-Kattâ‘, el-Cevherî ve es-Serkustî, önceki kaide gereği, açıkça söyledi.

Ve **اتهبه**: onu kabul etti. **الصحاح**’ta: **الاتهاب**: hibeyi kabul etmektir; ve **الاستيهاب**: onu istemektir. **اللسان**’da: “Senden bir dirhem **اتهبت**”; **افتعلت** (babı), **الهبة**’dendir. Hadiste: “Gerçekten ben, Kureyşli yahut Ensârî yahut Sakafî’den başkasından hediye kabul etmemeye niyet ettim”; çünkü onlar şehir ve görüş sahipleridir; ve onlar ahlâkın keremlerini daha iyi bilirler. Ebû Ubeyd dedi: Nebî, sallallahu aleyhi ve sellem, bedevîliğin ahlâkında kabalık, mürüvvetten uzaklaşma ve kendilerine bağışlananın üstüne artırma talebi gördü; bu yüzden, onlardan hediye kabulünde, özellikle Arap köylerinin ehlini, bedevî ehlinden ayrı tuttu; kabalığın ahlâklarına galip gelmesi ve akıl ve nehiy sahiplerinden uzak olmaları sebebiyle. Aslı: **أو تهب**’dir; **الواو** **تاء**’ya çevrildi; **تاء الافتعال** içinde idğam edildi; **اتعد** ve **اتزن** gibi; **الوعد** ve **الوزن**’den.

Onlarda **التهادي** ve **التواهب** vardır. Denir: **تواهبوا**: birbirlerine hibe ettiklerinde; ve insanlar aralarında **تواهبه** (yaptı). **الأحنف** hadîsinde:

  ولا التواهب فيما بينهم ضعة
yani: onlar zorlanmış olarak hibe etmezler.

Ve **واهبه**; sonra onu **فوهبه يهبه**, **كيدعه ويرثه** gibi, iki vecihle. Fetha olan ise boğaz harfi sebebiyledir; ikinci ise iki yönden şâzdır; ve ayn’ın dammeli olması daha evlâ idi; çünkü **أفعال المغالبة**’nin hepsi **فعل يفعل**’e döner; **نصر ينصر** gibi. Ondan şâz olan, onların şu sözünden başkası değildir: “**خاصمني فخصمته فأنا أخصمه**”, kesre ile; onun ikincisi yoktur; şeyhimiz bunu söyledi; ve ona dair olan şey geçmişti. Hibede ona galip geldi; yani daha çok hibe eden idi; yani ondan daha çok hibe eden.

Ve **الموهبة**, **الهاء** fethasıyla; böyle ضبط edilmiştir: عطية. **لسان العرب**’da: **الموهبة**: **الهبة**’dir; **الهاء** kesriyle; cem‘i **مواهب**’dir. **الأساس**’ta: “Bu, falanın **هبة**’sidir, ve **موهبته**’sidir, ve **هباته**’dır, ve **مواهبه**’dir; ve falan, kimsenin hibe etmediğini hibe eder.” Ve eşyalardan, hibe edilmeyen şey vardır.

Mecazdan: **الموهبة**, **الهاء** fethasıyla: düştüğü yere düşen bulut; İbnü’l-A‘râbî’den. Cem‘i **مواهب**’dir. Denir: “Yerde **المواهب** çoğaldı”; yani yağmurlar. **الموهبة**: Yemen San‘â’sında bir hisardır; onun amellerindendir. **موهب**: bir adam adıdır; **الصحاح** ve **لسان العرب**’da da böyledir. Ebâk ed-Dübeyrî’ye ait şu beyit okunmuştur:

  قد أخذتني نعـسة أردن
                      وموهب مبز بها مصن
ve o şâzdır; **موحد** gibi. Onun sözü: **مبز بها**; yani ona karşı kuvvetli; yani o, uykuyu defetmeye sabırlıdır; her ne kadar şiddetli uykulu olsa da. Lâkin müellifin ibaresinden anlaşılan, zikredilen ismin **موهبة** olduğu, **الهاء** ziyadesiyle,dir; bu ise onların söylediklerine aykırıdır.

Mecazdan: **الموهبة**: küçük bir su birikintisidir; ve “dağda bir çukurdur; su onda birikir” denildi; cem‘i **مواهب**’dir; **الصحاح**’ta böyle. **التهذيب**’de: “Kayadaki çukur ise, **موهبة**’dir; **الهاء** fethasıyla; nâdir olarak geldi”; dedi ki:

  ولفوك أطيب إن بذلت لنا
                      من ماء موهبة على خمر
yani şarap üzerine konulmuş; su ile karıştırılmış. **الصحاح**’ın nassı:

  ولفوك أشهى لو يحل لنـا
                      من ماء موهبة على شهد
**الأساس**’ta, bu **الموهبة** zikredilirken dedi ki: fetha ile; bu hibeyi diğer hibelerden ayırdılar; onda fetha yaptılar ve başkasında kesre yaptılar. Ve onun **هاء**’sı kesrelenir; ardından gelene râcidir. **لسان العرب**’da da böyledir.

Dersin: “**هب** Zeyd’i yola çıkmış (say)”; mânâsı: “hesap et”; **السين** kesriyle ve fethasıyla; **الصحاح** nüshasında böyle ضبط edilmiştir. İki mef‘ûle müteaddî olur; bu mânâda ondan mâzî ve müstakbel kullanılmaz. **المحكم**’de: “**وهبني** bunu yaptım”; yani “beni say ve beni addet”; ve “**هب أني** bunu yaptım” denilmez. Ve vâcipte “**وهبتك** bunu yaptım” denilmez; çünkü o, sadece emir için konulmuş bir kelimedir. İbn Hemmâm es-Selûlî dedi ki:

  فقلت أجرني أبا خالـد
                      وإلا فهبني امرأ هالكا
Ebû Ubeyd dedi: el-Mâzinî şu beyti okudu:

  فكنت كذي داء وأنت شفاؤه
                      فهبني لدائي إذ منعت شفائيا

Yani: beni say; الأصمعي dedi: Araplar şöyle der: **هبني** şu (şeyi); ve **هب** denilmez; ve vacipte (zorunluda): “**قد وهبتك**” (denilmez); tıpkı “**ذرني**” ve “**دعني**” denildiği gibi; ve “**وذرتك**” denilmez. İbnü’l-A‘râbî nakletti: “**وهبني الله فداك**”: yani beni senin fidân kıldı; ve “**وهبت فداك**”: seni fidâ kıldım. Nahivciler onu zikretme üzerinde ittifak ettiler. İbn Ümm Kâsım “fiiller-i tasîr”de dedi: onlardan (biri): **وهب**. Ve İbnü’l-A‘râbî’nin bu sözünü nakletti. Dedi: Yalnızca mâzî sigasıyla kullanılır. Başkası da onun az olduğunu açıkça söyledi. Şeyh dedi: O, mâzîye lâzımdır; çünkü ancak bir meselde işitilmiştir; mesellerde tasarruf edilmez. Bunu şeyhimiz “Tehzîbü’l-ef‘âl”de söyledi: **أوهبه له**: onu ona hazırladı; ve bir şey, adamın yanında yemek gibi hazırlanmış olunca ona denilir: o **موهب**’dir, **الهاء**’nın fethiyle; ve falan kimse **موهبا** oldu, **الهاء**’nın kesriyle; yani: hazırlanmış, muktedir. “Tehzîbü’l-ef‘âl”de: “**وأوهبتك الطعام والشراب**”: ikisini hazırladım ve ikisinden çoğalttım; ve gelecektir. **أوهب لك الشيء**: onu almanı ve ona erişmeni mümkün kıldı; yalnız İbnü’l-A‘râbî’den (naklen); dedi: “**أوهبته لك**” demediler. O lâzım (ve) müteaddîdir. Ve **وهب** ve **وهيب** ve **وهبان** (fetha sonra sükûn ile) ve **واهب** ve **موهب**; ve onun **كمقعد** gibi olduğu daha önce geçti. Sîbeveyh dedi: Onu **مفعل** vezni üzere getirdiler; çünkü o, fiil üzere olmayan bir isimdir; zira fiil üzere olsaydı **مفعلا** olurdu; bu, ilmiyyet sebebiyle olabilir; çünkü özel adlar kıyastan değişen şeylerdendir: sonradan çıkmış erkek adları, âlimler ve edipler (adları). Ve **وهبين** (fetha sonra sükûn sonra kesra ile) bir yer adıdır; bunu İbn Sîde söyledi; ve o, mürtecel (türetilmemiş özel ad)dir. Cevherî, Râ‘î’ye ait olarak şu beyti okudu:
  Senin umudun, kardeşlerimi anmayı bana unutturdu;                      ve senin malın, **بوهبين**’de malımı bana unutturdu.

Hâmişinde buldum: Râ‘î’nin şiirinde bulduğum şudur:
  Ve senin malın: **بحرسين**’de malımı bana unutturdu.

Ve şerhinde zikretti ki **حرسين** bir dağdır; o **حرس**’tir; onu tesniye yaptı. Ve “Tehzîb”de: **ووهبين**: Dehnâ’nın dağlarından bir dağdır; dedi: onu görmüşümdür. Ve “Mu‘cem”de Râ‘î’nin şiirini şöyle okudum:
  Komşular beni eskiden sevk etti ve ben de onları sevk ettim;                      ve ayrıldım; artık develerim özlemez oldu.
  Ve komşun, kardeşlerimi anmayı bana hatırlatır;                      ve senin malın, **بوهبين**’de malımı bana unutturur.

Ve **وهبان** (fetha sonra sükûn ile): İbn Bukayye: muhaddis. Ve **وهبان** (damma ile): **ان القلوص** (sabûr gibi): Adwân b. Amr b. Kays’tan bir şair. Hâfız dedi: ve onun **واو**’su hemzeden dönmüştür; aslı **أهبان**’dır. Ve **أوهب له الشيء**: ona devam etti; bunu Ebû Ubeyd söyledi. Ebû Zeyd ve başkaları dedi: **وأوهب الشيء**: devam edince. Cevherî şu beyti okudu:
  Büyük enseli, böğürleri gevşek;                      ona zehirlenmiş acve ve hamur mayası devam etti.

Ali b. Hamza dedi: Bu bir tashîftir; ancak o: **أرهنت**’tir; yani: hazırladım ve devam ettirdim; hâmişte böyle buldum; öyleyse düşünülsün. Ve **واهب**: Benî Süleym’e ait bir dağdır. Bişr b. Ebî Hâzim dedi:
  Sanki o, orada geçen uzun zamanlardan sonra,                      günahlar ile **واهـب**’in iki tepeciği arasında sahifelerdir.

Temîm b. Mukbil dedi:
  **حبر** ve **واهـب**’in iki yanı tarafından yurdu sor;                      **القليب**’in parlak tepeciklerini ne gördüyse (ona).

أما meşhur tâbiî **وهب بن منبه** ise, o sükûn iledir; ve o daha fasîhtir; bazen harekelenir. Ve ona ilâve edilip telâfi edileceklerdendir: **الموهوب**; “evlât” mânâsında; ve o, galip bir sıfattır. Ve **الوهاب**’ın sana evlâttan ve başkasından bağışladığı her şey, o **موهوب**’dur. Ve “Esâs”ın secilerindendir: Doğuran (çocuğu olan) kimseye denilir: “**شكرت الواهب وبورك لك في الموهوب**”. Ve **وهبان بن صيفي**; ve “**أهبان**” da denilir: sahâbîdir; ve onun ta‘lîli yerinde zikredilmiştir. Mecazdandır: **أوهب الطعام**: çoğaldı ve genişledi; ta ki ondan **وهب** etti. Ve aynı şekilde: **واد موهب الحطب**: odunu çok, geniş (vadi). Ve “**أوهبت لأمر كذا**”: ona genişledim ve ona güç yetirdim; ve onun için **موهبا** oldum. “Esâs”ta böyledir. Ve Kinde’de: **وهب بن الحارث بن معاوية الأكرمين** ve **وهب بن ربيعة بن معاوية**: iki kabiledir; birincisine **المقدام ابن معد يكرب**; ikincisine **معدان ابن ربيعة** ve başkaları (nisbet olunur).
