# وهل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%87%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [وهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: وهل

وَهِل وَهَلاً: ضعُف وفَزِعَ وجَبُن، وهو وَهِلٌ، ووَهَّله: أَفزعه. الجوهري: الوَهَل، بالتحريك، الفزَع، وقد وَهِلَ يَوْهَل فهو وَهِلٌ ومُسْتَوْهِل؛ قال القطامي يصف إِبلاً:
وتَرى لِجَيْضَتهِنّ عند رَحِيلِنا
وَهَلاً، كأَنَّ بهنَّ جِنَّة أَوْلَق
ووَهَلْت إِليه إِذا فَزعْت إِليه. ووَهِلْت، بالكسر، إِذا فَزِعْت منه؛ قال: وشاهدُ مُسْتَوْهِلٍ قول أَبي دُواد:
كأَنه يَرْفَئِيُّ، باتَ عن غَنَمٍ،
مُستَوْهِلٌ في سَواد الليل مَذْؤُوبُ
وفي حديث قضاء الصَّلاة والنَّوم عنها: فقُمْنا وَهِلِينَ أَي فَزِعِينَ. والوَهِل والمُسْتَوْهِل: الفَزِع النَّشِيط. ووَهِلْت إِليه وَهَلاً: فَزِعْت إِليه. ووَهِلْت منه: فَزِعْت منه. والوَهْلةُ: الفَزْعة. ووَهَلْت إِليه، بالفتح، وأَنت تريد غيرَه: مثل وَهَمْت وسَهَوْت، ووَهَلْت فأَنا واهِل أَي سَهَوْت. ووَهِل في الشيء وعنه وَهِلاً: غَلِط فيه ونَسِيه. وفي التهذيب: وَهَلْت إِلى الشيء وعنه إِذا نَسِيته وغَلِطت فيه. وتوَهَّلت فلاناً أَي عَرَّضته لأَن يَهِلَ ويَغْلَط؛ ومنه الحديث: كيف أَنت إِذا أَتاكَ مَلَكان فتَوَهَّلاك في قَبْرك؟ أَبو سعيد: أَبو زيد وهَلْت إِلى الشيء أَهِلُ وَهْلاً، وهو أَن تُخْطِئ بالشيء فتَهِل إِليه وأَنت تريد غيرَه. أَبو زيد: وَهِلَ في الشيء وعن الشيء يَوْهَل وَهَلاً إِذا غلِط فيه وسَها. ووَهَلْت إِليه، بالفتح، وأَنت تريد غيره: مثل وَهَمْت؛ ومنه الحديث: رأَيت في المَنام أَني أُهاجِر من مَكَّة فذهَب وَهَلِي إِلى أَنها اليَمامةُ أَو هَجَرُ؛ وهَلَ إِلى الشيء، بالفتح، يَهِل، بالكسر، وَهْلاً، بالسكون، ويَوْهَل إِذا ذهب وَهْمُه إِليه؛ ومنه حديث عائشة، رضي الله عنها: وَهَلَ ابنُ عُمر أَي ذهب وَهْمُه إِلى ذلك؛ قال: ويجوز أَن يكون بمعنى سَها وغَلِط. يقال منه: وَهِل في الشيء وعن الشيء، بالكسر، يَوْهَل وَهَلاً، بالتحريك؛ ومنه قول ابن عمر: وَهِلَ أَنَسٌ أَي غَلِط. وكلَّمت فلاناً وما ذهَب وَهَلي إِلاَّ إِلى فلان أَي وَهْمِي. ولَقِيته أَوَّل وَهْلةٍ ووَهَلة ووَاهِلةٍ أَي أَوَّل شيء، وقيل: هو أَوّل ما تراه. وفي الحديث: فلَقِيته أَوَّل وَهْلةٍ أَي أَوَّل شيء، والوَهْلة المرَّة من الفزَع، أَي لقيته أَوّل فزعة فَزِعتها بلقاء إِنسان.

### Türkçe

**وَهِل** **وَهَلاً**: zayıfladı ve korktu ve korkaklık etti; o, **وَهِلٌ**’dür; ve onu **وَهَّله**: onu korkuttu. el-Cevherî: **الوَهَل** (harekeli olarak): korku; ve gerçekten **وَهِلَ** **يَوْهَل**; o hâlde o **وَهِلٌ** ve **مُسْتَوْهِل**’dir; el-Kutâmî, develeri vasfederek dedi:

وتَرى لِجَيْضَتهِنّ عند رَحِيلِنا
وَهَلاً، كأَنَّ بهنَّ جِنَّة أَوْلَق

Ve ona **وَهِلْت**: ona korktuğum zaman. Ve **وَهِلْت**, kesre ile, ondan korktuğum zaman; dedi: ve **مُسْتَوْهِلٍ**’in şahidi Ebû Duvâd’ın sözüdür:

كأَنه يَرْفَئِيُّ، باتَ عن غَنَمٍ،
مُستَوْهِلٌ في سَواد الليل مَذْؤُوبُ

Ve namazın kazası ve ondan uyuma hadîsinde: “derken kalktık **وَهِلِينَ**”, yani korkmuşlar. Ve **الوَهِل** ve **المُسْتَوْهِل**: çevik korkmuş. Ve ona **وَهِلْت** **وَهَلاً**: ona korktum. Ve ondan **وَهِلْت**: ondan korktum. Ve **الوَهْلةُ**: korku sıçrayışı.

Ve ona **وَهَلْت** (fetha ile), hâlbuki başkasını kastediyorsun: **وَهَمْت** ve **سَهَوْت** gibidir; ve **وَهَلْت**; ben **واهِل**’im, yani yanıldım. Ve bir şeyde ve ondan **وَهِلَ** **وَهِلاً**: onda yanıldı ve onu unuttu. Ve **التهذيب**’de: bir şeye ve ondan **وَهَلْت**; onu unuttuğun ve onda yanıldığın zaman.

Ve falanı **توَهَّلت**: onu, **يَهِلَ** ve yanılmasına maruz bıraktım; ve ondan hadîs: “İki melek sana gelip kabrinde seni **فتَوَهَّلاك** ettiği zaman sen nasılsın?” Ebû Saîd: Ebû Zeyd: bir şeye **وَهَلْت**; **أَهِلُ** **وَهْلاً**; o, şeyde hata etmen, böylece ona **تَهِل** etmen, hâlbuki başkasını kastediyorsundur. Ebû Zeyd: bir şeyde ve bir şeyden **وَهِلَ** **يَوْهَل** **وَهَلاً**; onda yanıldığı ve gaflet ettiği zaman. Ve ona **وَهَلْت** (fetha ile), hâlbuki başkasını kastediyorsun: **وَهَمْت** gibidir; ve ondan hadîs: “Rüyada gördüm ki Mekke’den hicret ediyorum; derken **وَهَلِي** onun Yemâme yahut Hecer olduğuna gitti”; bir şeye **وَهَلَ** (fetha ile), **يَهِل** (kesre ile), **وَهْلاً** (sükûn ile) ve **يَوْهَل**; zannı ona gittiği zaman; ve ondan Âişe’nin hadîsi, Allah ondan razı olsun: “İbn Ömer **وَهَلَ**”, yani zannı ona gitti; dedi: ve “gaflet etti ve yanıldı” mânasında olması câizdir. Ondan denilir: bir şeyde ve bir şeyden **وَهِل** (kesre ile), **يَوْهَل** **وَهَلاً** (harekeli olarak); ve ondan İbn Ömer’in sözü: “Enes **وَهِلَ**”, yani yanıldı. Ve falanla konuştum; ve benim **وَهَلي** ancak falana gitti, yani zannım.

Ve ona ilk **وَهْلةٍ** ve **وَهَلة** ve **وَاهِلةٍ**’de rastladım: yani ilk şey; ve denildi ki: o, gördüğün ilk şeydir. Ve hadîste: “ona ilk **وَهْلةٍ**’de rastladım”, yani ilk şey; ve **الوَهْلة**: korkudan bir keredir; yani bir insanla karşılaşma sebebiyle korktuğum ilk korku sıçrayışında ona rastladım.
