# وهن (و-ه-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%87%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Gevşemeyin

- Harfler: و - ه - ن
- Kur'an'da: 9 geçiş · 8 ayet · 7 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (7)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [تَهِنُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%87%D9%90%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | تَفْعِلُوا | Gevşemeyin | 3 | 3 | [3:139](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/ayet/3:139.md) |
| [أَوْهَنَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%87%D9%8E%D9%86%D9%8E.md) | أَفْعَلَ | Daha gevşek | 1 | 1 | [29:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/ayet/29:41.md) |
| [مُوهِنُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/siga/%D9%85%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%90%D9%86%D9%8F.md) | مُفْعِلُ | Gevşeten | 1 | 1 | [8:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/ayet/8:18.md) |
| [وَهَنَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/siga/%D9%88%D9%8E%D9%87%D9%8E%D9%86%D9%8E.md) | فَعَلَ | Gevşedi | 1 | 1 | [19:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/ayet/19:4.md) |
| [وَهَنُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/siga/%D9%88%D9%8E%D9%87%D9%8E%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَعَلُوا | Gevşediler | 1 | 1 | [3:146](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/ayet/3:146.md) |
| [وَهْنًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/siga/%D9%88%D9%8E%D9%87%D9%92%D9%86%D9%8B%D8%A7.md) | فَعْلًا | Gevşeklik | 1 | 1 | [31:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/ayet/31:14.md) |
| [وَهْنٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/siga/%D9%88%D9%8E%D9%87%D9%92%D9%86%D9%8D.md) | فَعْلٍ | Gevşeklik | 1 | 1 | [31:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/ayet/31:14.md) |

## Mücavir kökler — 49 mücavir (65 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [شعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B9%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 13 · Ve tutuştu
2. [عنكب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D9%83%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 13 · Örümcek
3. [كين](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%8A%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Olmak istediler
4. [شيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Ak saçlı yaşlılar
5. [وتر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AA%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · İlk dönemlerde hayvanları avlamak için tuzak kuruyorlardı
6. [علو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır
7. [عوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Yıl
8. [شقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Mutsuz
9. [مع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Beraber
10. [رأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Baş demektir
11. [دعو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
12. [وصي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Vesat bohça gibi kıymetli şeylerin bulunduğu, kabı asıp…
13. [رجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Recv kuyunun çevresi demektir
14. [صير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Dönüşüm yeri
15. [كيد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%8A%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Tuzak demektir
16. [حزن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B2%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · “Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir
17. [فصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır
18. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Kevn, tepe demektir
19. [ضعف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B9%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Katlanmış deri demektir
20. [حمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Haml: İple yüklenen yük demektir
21. [بيت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Beyt ev demektir
22. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 5 ortak ayet · G² 4 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
23. [صوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%88%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Sağanak yağmur demektir
24. [شكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Sütle dolu memedir
25. [ألم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Ürrem, erm çakıl taşları, azı dişi demektir
26. [ولد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · “Yavru” demektir
27. [حبب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)
28. [بغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Buğa boğa demektir
29. [صبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Granit taş demektir
30. [أمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Emam ön demektir
31. [قتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
32. [سلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · “Süllem” merdiven demektir
33. [عظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Büyük
34. [دون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Dane, inek yavrusuna denir
35. [مثل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
36. [نبأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
37. [كثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Kesr(sin ile) kırık demektir
38. [سبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Biribirini kesen yoldur
39. [حكم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Gem demektir
40. [ولي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Veli arka demektir
41. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Dağın sivri noktası demektir
42. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
43. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Ribve, tümsek demektir
44. [عمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
45. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
46. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · Hufre, çukur demektir
47. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · Evye kuş yuvası demektir
48. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · Hayvanların ön ayaklarına denir
49. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | وهن |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Misâl (vav ile başlayan) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [ضعف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B9%D9%81.md), [فشل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84.md), [عجز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AC%D8%B2.md), فتور |
| Zıt Kök | [قوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%8A.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Taşıyıcı yapının, kemiğin veya dokunun iç direncini yitirerek gevşemesi ve sarkması |
| Çekirdek Özet 2 | İrâdede, azimde ve fiziksel bünyede gevşeme, yıpranma ve direnç kaybı |
| Çekirdek Özet 3 | Taşıyıcı omurganın zayıflaması sonucu dış darbelere karşı korumasız hale gelme hali |
| Kritik Hata Riski | Kavramın salt maddi güçsüzlük veya mutlak acizlik sanılarak psikolojik ve iradî gevşeme boyutunun göz ardı edilmesi |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| وه | İçten gelen bir çöküş, boşalma, akış veya düşüş hareketi; [وهي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%8A.md) (bağın gevşeyip çözülmesi), [وهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D8%A8.md) (kendinden bir parçayı karşılıksız çıkarma/bırakma), [وهج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D8%AC.md) (ısının ve alevin içten dışa yayılıp tükenmesi) köklerinde görülen gevşeme ve salınım tabanı | ن | Bünyedeki direncin ve tutuculuğun içten içe zayıflayıp yapının gevşek, bitkin ve sarkık bir hal alması; güç kaybının süreklilik ve yerleşik bir hal kazanması |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| و | çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Yapıyı bir arada tutan, bağlayan veya gergin durmasını sağlayan taşıyıcı bağ |
| ه | kollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefes | İçsel soluğun dışa vurumu, enerjinin açığa çıkması ve tükenişe yöneliş |
| ن | filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Hareketteki kıvrılma, esneklik, dirençsizlik ve akışkan zaafın yayılması |
| وهن | Çadır kazığının veya gergi bağının içten boşalarak esnemesi, gerginliğini yitirip gevşemesi ve yapının çöküşe meyletmesi | Bir nesnenin veya iradenin taşıyıcı direncini kaybederek bükülmesi, sarkması ve iç zaaf göstermesi hareketi |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Kemiğin, mafsalın veya taşıyıcı dokunun ilik ve sertliğini yitirip gevşemesi; boyun ile omuz arasındaki taşıyıcı damarın (vâhine) tutulup gücünü kaybetmesi; gecenin ilerleyen saatlerinde havanın ve hayatın gevşeyip sükûnete gömüldüğü vakit (mevhin) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | A‘şâ bir beytinde kemiğin gevşemesi ve sağlamlığını koruması bağlamında kökü şöyle zikreder: وما إن بعظم له من وهن / İkinci bir şahit olarak el-A‘şâ veya kabile şairleri tarafından darb-ı mesel kabilinden aktarılan mısrada da kemikteki gevşeme zaafı şöyle ifade edilir: نحن الذين إذا ما أربة نزلت / لم تلق في عظمنا وهنا ولا رققا |
| Erken Arapça kullanım | Cerîr’in el-Ferazdak’ı hicvederken kılıcını kınından çektiğinde elinin ve bileğinin dirayetini yitirmesini anlatırken kullandığı beyit: وهن الفرزدق يوم جرد سيفه / قين به حمم وآم أربع |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânü’l-A‘şâ.

### Sami etimolojik katman

Batı ve Güney Sami dillerinde zayıflık, gevşeklik ve direnç yitimi anlamlarını taşıyan kök tabanlarıyla fonetik ve anlamsal paralellik taşır. İbranicede yer alan ve zayıflık, hiçlik, zaaf veya solgunluk bildiren h-w-n / h-n-h kök ailesi ile Süryanicedeki gevşeme, sönümlenme ve solma bildiren biçimler Arapçadaki وهن köküyle yakın anlamsal matrise sahiptir. Arapçada kökün ilk harfi olan vav ile korunan misâl yapı, hareketin içsel bağlamda bir gerilimin çözülmesi yönünde özelleşmesini sağlamıştır. Erken Güney Arapçasında (Saba dili) ve klasik bedevi lehçelerinde özellikle iskeletin, taşıyıcı uzuvların ve çadır direklerinin gevşemesi veya dayanıklılığını yitirmesi kökün en yalın fiziksel katmanını oluşturur; bu somut direnç kaybı daha sonra ahlaki, iradî ve askerî gevşekliği ifade eden semantik bir genişlemeye uğramıştır.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Taşıyıcı kemiğin ve damarın gevşemesi | Kemiğin iç dokusunun boşalması, boyun damarındaki sızı (vâhine) ve gecenin dinginleşen vakti (mevhin) türevleriyle gerginliğin çözülüşü | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice gevşeklik ve tükeniş kökleri | Benzer fonetik yapıdaki köklerde direncin kırılması, tükenme ve değersizleşme anlamlarının ortak miras olarak yer alması | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik çerçevenin ötesinde kanıtlanmış güvenilir bir dış akrabalık tespit edilmedi | Veri bulunamadı |

Kaynak: David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; HALOT; Lisān al-ʿArab.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| وهن | Anlamlı | Gevşemek, zayıflamak | Taşıyıcı yapının, bünyenin ve azmin iç direncini yitirip sarkması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| ونه | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bağımsız müstakil kullanımı kaydedilmemiştir | Kur'an'da geçmez |
| [هون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D9%86.md) | Anlamlı | Hafiflemek, kolaylaşmak, alçalmak | Ağırlığın kalkması, değersizleşme, sakinlik veya hakir görülme hali | Kalb ve ortak semantik çekirdek; Kur'an'da geçer |
| [هنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D9%88.md) | Anlamlı | İşaret etmek, bir şeye kinaye olmak | Belirsiz bir nesneye veya şahsa işaret sözü olarak kullanılan kök biçimi | Kur'an'da geçmez |
| [نوه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D9%87.md) | Anlamlı | Yükseltmek, şanını duyurmak | Bir şeyin adını ve değerini yukarı kaldırıp açığa vurma | Hedef kökün alçalma ve çöküş vurgusuna zıt hareket |
| [نهو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D9%88.md) | Anlamlı | Engellemek, vazgeçirmek, sona erdirmek | Bir eylemi sınırlandırma ve aklın kişiyi zaaftan alıkoyması (nühye) | Zaafla dağılmayı engelleyen irade bağı; Kur'an'da geçer |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| وهن | Merkez | Gevşeklik, iç direnç kaybı | Taşıyıcı omurganın veya iradenin içten çözülüp gerginliğini yitirmesi | Fiziksel ve ruhsal iç gevşeme |
| [ضعف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B9%D9%81.md) | Komşu | Güç yetirememe, takatsizlik | Genel güç ve kudret azlığı; dış etkilere karşı bütünüyle kuvvetsiz kalma hali | Gücün niceliksel azlığı |
| [فشل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84.md) | Komşu | Korkuyla geri çekilme, yılgınlık | Çatışma ve zorluk anında yüreksizlik yüzünden dağılma ve başarısızlığa uğrama | Mücadele anındaki panik zaafı |
| [عجز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AC%D8%B2.md) | Komşu | Geride kalma, güç yetiremeyiş | Bir hedefe ulaşmada arkada kalma, yetersizlik sebebiyle yetişememe hali | Sonuca ulaşamama acziyeti |
| فتور | Komşu | Hareketsizlik, dinginleşme | Başlangıçtaki şiddet ve hararetin sönmesi, geçici duraklama ve yavaşlama | Hararetin sönmesi |
| [قوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%8A.md) | Zıt | Kuvvet, sarsılmaz dayanıklılık | Bünyenin, bağın ve iradenin dış darbelere karşı sarsılmaz bir direnç göstermesi | Bütüncül direnç ve kudret |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | وهن | Gevşeme, direnç kaybı | Taşıyıcı bağın, kemiğin ve azmin içten pörsümesi ve zayıflaması | Kesin |
| Latince | Languor, enervatio | Güçten düşme, gevşeklik | Sinirlerin ve bağların gerilimini kaybederek canlılığını yitirmesi halini karşılar | Güçlü |
| İngilizce | Enfeeblement, frailty, slackening | Gevşeme, zayıflık, narinlik | Yapısal dayanıksızlığı ve iç iradenin gevşemesini verir; kemik iliğinin tükenişini tek başına karşılamaz | Güçlü |
| Almanca | Entkräftung, Erschlaffung | Takatten düşme, pörsüme | Bir gerilimin veya kas gücünün gevşeyip işlevsiz kalmasını eksiksiz yansıtır | Güçlü |
| Fransızca | Affaiblissement, relâchement | Zayıflama, gevşeme | Ahlaki ve fiziksel çözülmeyi içerir; örümcek ağındaki yapısal çürüklüğü de kapsar | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Arabic-English Lexicon.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Mücadelede irade zaafı ve gevşeme | Yılgınlık, cesaret kaybı ve azmin kırılması | Savaş ve cihat ortamında müminlerin gevşememesi ve düşmandan korkmaması bağlamı; Âl-i İmrân [3:139](https://lisan.digital/tr/ayet/3:139.md), Nisâ [4:104](https://lisan.digital/tr/ayet/4:104.md), Muhammed [47:35](https://lisan.digital/tr/ayet/47:35.md) |
| İskelet ve bedenin yaşlılıkla yıpranması | Kemiğin sertliğini yitirip koflaşması | Yaşlılık halinde Zekeriyyâ aleyhisselamın bedenindeki çöküşü ikrar bağlamı; Meryem [19:4](https://lisan.digital/tr/ayet/19:4.md) |
| Hamileliğin getirdiği üst üste bitkinlik | Katmerli zahmet, tükeniş ve ağır halsizlik | Annenin evladını binbir meşakkat ve gevşeme içinde taşıması bağlamı; Lokmân [31:14](https://lisan.digital/tr/ayet/31:14.md) |
| Yapısal dayanıksızlık ve korumasızlık | En çürük ve koruma direnci bulunmayan sığınak | Sahte ilahlara sığınanların durumunun örümcek yuvasına benzetilmesi bağlamı; Ankebût [29:41](https://lisan.digital/tr/ayet/29:41.md) |
| Düşman tuzaklarının boşa çıkarılması | Düzen ve hilelerin etkisizleştirilip bozulması | Allah'ın inkârcıların kurduğu hile ve tuzakların gerilimini gevşetip çökertmesi bağlamı; Enfâl [8:18](https://lisan.digital/tr/ayet/8:18.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi irade ve insan fiilleri; teyit ve hüsran | Allah’ın inkârcıların tuzağını boşa çıkarması (muhinu keyd) ve müminlerin kalbine sebat vermesi | Düşman tuzağının ontolojik olarak dayanıksız ve çöküntüye mahkûm kılınması |
| Fıkıh | Cihat hukuku ve sulh şartları | Müslümanların güçlüyken gevşeyip aşağılatıcı bir barışa meyletmelerinin yasaklanması | Haklı mücadeleyi terk etmeye yol açan iradi zaaf ve çözülme yasağı |
| Tefsir | Temsil ve mecaz tahlilleri | Örümcek evinin zayıflığı ile şirk sisteminin temelsizliği arasındaki yapısal benzerlik | Sığınak zannedilen yapının hiçbir koruyucu direncinin bulunmayışı |
| Hadis | Beden sağlığı ve ümmetin sosyolojik durumu | Medine hummasının ashabı zayıflatması ve ümmetin kalbine dünya sevgisi ve ölüm korkusu sebebiyle vehen düşmesi | Ruhsal çöküntünün, konfor düşkünlüğünün ve bedensel takatsizliğin ifadesi |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhit ve şirk ayrımı | Dayanıksız dayanak | Aldatıcı sığınağı ifşa etme | Allah’tan başkasını veli edinenlerin sistemi, hiçbir koruyucu mukavemeti olmayan örümcek yuvası gibi içten çürüktür | Kesin |
| İlmi | Metodoloji ve muhakeme | Çürük öncül ve zayıf delil | Yanılgıyı önleme | Temeli sağlam olmayan kurguların ve ispatsız teorilerin ilk zorlu tenkitte dağılması | Güçlü |
| Siyasi | Devlet otoritesi ve askeri sebat | İrade zaafı ve çözülme | Mağlubiyeti engelleme | Askeri güç var olsa bile iradedeki gevşeme ve korkaklık toplumun hezimete uğramasına neden olur | Kesin |
| İktisadi | Üretim ve piyasa dinamizmi | Atalet ve tembellik | Verimsizliği engelleme | Çalışma azminin kırılması ve sermayenin korumasız alanlara bağlanmasıyla ekonomik dengenin zayıflaması | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Malzeme yorulması ve gerilme kaybı (stress relaxation) | Bir cismin veya taşıyıcı kirişin maruz kaldığı yük altında iç bağlarının zayıflaması, elastikiyetini kaybedip kırılma noktasına gelmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Anomi ve kolektif motivasyon çöküşü | Toplumu veya bireyi ayakta tutan ortak inanç ve irade bağlarının çözülmesiyle ortaya çıkan toplumsal eylemsizlik hali | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca fiziksel bir hastalık, yaşlılık bitkinliği veya maddi imkânsızlık olarak anlaşılması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Fiziksel güç olsa dahi psikolojik direncin, inanç azminin kırılması ve sahte kurumsal yapıların ontolojik zayıflığı |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cihat ve mücadele ayetlerinde gevşememe emrinin sadece teçhizat eksikliği zannedilerek zihinsel ve manevi azmin terk edilmesi; şirk yapılarının dıştan heybetli görünümüne aldanılarak örümcek evi gibi çürük olduğunun fark edilemeyişi |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın insan psikolojisindeki en tehlikeli kırılma noktasını, yani zahirde var olan gücün içten içe erimesini ve azim kaybını tespit etmesi açısından merkezîdir. İmanın omurgasını diri tutan dinamizmin karşıtı olarak vehen kavramı konumlandırılır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Uhud ve Hendek savaşları sonrasındaki psikolojik toparlanma ayetlerinde, tebliğ ve davet sürecinde çekilen meşakkatlerde ve şirk ideolojisinin kofluğunu sergileyen ontolojik misallerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Müminlerin zafere ulaşmasında tek belirleyicinin sayısal ve maddi çokluk olduğu vehmini yıkar; asıl hezimetin fiziksel güçsüzlükten değil, içteki gevşeklikten ve irade çözülmesinden kaynaklandığını ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Taşıyıcı kemiğin, kirişin veya bağın iç direncini kaybederek gerginliğini yitirmesi, pörsümesi ve sarkması.
- Soyut anlam: İrade, inanç, azim veya sistemik düzende ortaya çıkan içsel zaaf, dirençsizlik ve yılgınlık.
- Sistematik karşılık: Dışsal bir yük altında taşıyıcı mukavemetin sıfıra yaklaşması sebebiyle sistemin koruma işlevini yitirip çöküşe açık hale gelmesi.
- LaTeX modeli: $$R(t) = R_0 \, e^{-\lambda t} \implies \lim_{t \to \infty} R(t) = 0$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $R_0$ başlangıçtaki yapısal direnci veya azim gerilimini, $\lambda$ içsel gevşeme katsayısını, $t$ zamanı ve maruz kalınan baskıyı temsil eder. Model, iç direncin zamanla sönümlenerek sistemin koruyucu mukavemetinin ($R$) sıfıra yaklaştığı ve yapının bütünüyle savunmasız kaldığı gevşeme hareketini ifade eder.

## Geçtiği ayetler (8 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%87%D9%86/occurrences?meal=IK

### [Ali İmran 3:139](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/ayet/3:139.md) — تَهِنُوا

وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Gevşemeyin, üzülmeyin, gerçekten inanmışsanız, mutlaka siz üstünsünüz.

### [Ali İmran 3:146](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/ayet/3:146.md) — وَهَنُوا

وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَكَانُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Nice peygamberler, beraberinde Rabba kul olanlardan bir çoğu bulunduğu halde savaştılar ve Allah yolunda başlarına gelenlerden dolayı yılmadılar, boyun eğmediler. Allah, sabredenleri sever.

### [Nisa 4:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/ayet/4:104.md) — تَهِنُوا

وَلَا تَهِنُوا فِي ابْتِغَاءِ الْقَوْمِ إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَ وَتَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ مَا لَا يَرْجُونَ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا

Meal (IK): O kavmi aramakta gevşek davranmayın. Siz, acı çekiyorsanız onlar da sizin çektiğiniz gibi acı çekiyorlar. Halbuki siz; Allah’tan onların beklemedikleri şeyleri bekliyorsunuz. Ve Allah; Alim, Hakim olandır.

### [Enfal 8:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/ayet/8:18.md) — مُوهِنُ

ذَلِكُمْ وَأَنَّ اللَّهَ مُوهِنُ كَيْدِ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): İşte bu, böyledir. Muhakkak ki Allah kafirlerin düzenini zayıflatıcıdır.

### [Meryem 19:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/ayet/19:4.md) — وَهَنَ

قَالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيًّا

Meal (IK): Ve demişti ki: Rabbım; gerçekten kemiklerim yıprandı, baş yaşlılık alevi ile tutuştu. Rabbım; şimdiye kadar sana yalvarmakla bir şeyden mahrum olmadım.

### [Ankebut 29:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/ayet/29:41.md) — أَوْهَنَ

مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِيَاءَ كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتًا وَإِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Allah’tan başka dostlar edinenlerin misali; kendine yuva yapan örümceğin misali gibidir. Evlerin en çürüğü muhakkak ki örümceğin yuvasıdır. Keşki bilselerdi.

### [Lokman 31:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/ayet/31:14.md) — وَهْنًا · وَهْنٍ

وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Biz insana, ana ve babasına iyi davranmasını tavsiye ettik. Annesi onu zorluk üstüne zorlukla taşımıştı. Sütten ayrılması da iki yıl sürmüştür. Bana ve ana-babana şükret. Dönüş ancak Bana’dır.

### [Muhammed 47:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/ayet/47:35.md) — تَهِنُوا

فَلَا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَكُمْ وَلَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمَالَكُمْ

Meal (IK): Öyleyse sakın gevşemeyin; üstün olduğunuz halde sulha davet etmeyin. Allah, sizinle beraberdir. O; amellerinizi asla eksiltmez.

## Sözlükler (12)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والنون ووايء معهما
ه ن و، ه و ن، و ه ن ، ن و ه، ن ه ي، ه ن ي، ه ن أ، أ ه ن، ن ه أ مستعملات هنو: هنٌ: كلمة يُكنّى بها عن اسم الإنسان، تقول: أتاني هنٌ، والأنثى: هَنَهْ إذا وقفت عندها، فإذا وصلت قلت: هذه هَنَةٌ مقبلةٌ، ومن العرب من يسكن نونَ هَنٍ، فيقول: هَنْتٌ.
ويقال: في فلان هناةٌ، أي خلال من الشر، وتقول العرب: هذا هنوك.
هون: الهَوْنٌ: مصدر الهَيِّن في معنى السّكينة والوقار تقول: هو يمشي هَوْنا، وجاء عن النبي صلى الله عليه و على آله وسلم: "أَحبِبُ حبيبك هَوْناً مّا" وتكلَّمْ يا فلانُ على هِينَتِك. ورجلٌ هيِّنٌ ليِّنٌ، وفي لغة: هَيْن لَيْنٌ.
والهُونُ: هَوانُ الشيء الحقير. والهيِّن: الذي لا كرامة له، أي: لا يكون على الناس كريماً.
وأهَنْتُ فلاناً، وتهاونت به، واسْتَهَنْتُ به. والمؤمن اسْتَهانَ بالدنيا وهَضْمها للآخرة.
وهن: الوَهْنُ: الضَّعْفُ في العمل وفي الأشياء. وكذلك في العَظْم ونحوه، وقد وَهَنَ العَظْم يَهِنُ وَهْناً وأَوْهَنَه يُوهِنُه، ورجلٌ واهنٌ في الأمر والعمل، ومَوْهونٌ في العظم والبَدَن، وقد يُثَقَّل، قال:
وما إنْ على قلبِهِ غَمْـرةٌ		وما إنْ بَعظْمٍ له من وَهَنْ
وقال:
نحن الّذين إذا ما أُرْبَةٌ نـزلـت		لم تلق في عظمنا وهناً ولا رققا
والوَهْنُ: ساعة تمضي من اللّيل. يقال: لقيتهُ مَوْهناً، أي بعد وَهْنٍ. وأوهن الرَّجل: دخل في تلك الساعة. والوَهْنانَةُ: التي فيها فتور عند القيام.
والواهنُ: عِرق مُستنبْطنٌ حبل العاتقِ إلى الكتف. وربّما وَجِعه صاحبه، فيقول: هِنِي يا واهنة، أي اسكني.
الوَهِينُ بلغة أهلِ مصر: رجلٌ يكون مع الأجير في العمل يَحُثُّه على العَمَل.
نوه: نهت بالشَّيء، ونَوَّهْتُ به، إذا رفعت ذِكْرهَ. قال:
ونَوَّهْتُ باسْمِك في ساعةٍ		تَشَوَّقْتُ فيه لـرؤياكـا
وناهتِ الهامةُ نَوْهاً، إذا صَرَخَتْ ورفعَتْ رأسَها، قال:
على إكامِ النّائحاتِ النُّوَّهِِ
وإذا رَفَعْت الصَّوتَ فدَعَوْتَ إنساناً، قلت: نَوَّهْت.
نهي: النّهي: خلافُ الأَمْر، تقول: نَهَيْتُهُ عنه، وفي لغةٍ: نَهَوْتُهُ عنه.
والنِّهاية: الغاية، حيث ينتهي إليه الشَّيء، وهو النِّهاءُ، ممدود.
والنِّهاية: طَرَفُ العِرانِ الّذي في أَنْف البَعير.
والنِّهْيُ: الغدير حيث ينخرم السَّيل في الغدير فيوسَّع. والجميع: النِّهاء. وتَنْهِيَهُ الوادي: حيث تِنتهي إليه السُّيول، ويتبسط فتهدأ فتنقع. وجمعُه: التَّناهي.
قال أبو الدُّقَيْش: كلمة لم أسمعْها من أحدٍ: نِهاءُ النَّهار: ارتفاعُه قِرابَ نصفِ النّهار.
وما تنهاه عنّا هيةٌ، أي: ما تكفّه عنّا كافّة.
والإنهاء: إبلاغك الشّيء، وأنهيتُ إليه السَّهم، أي: أوصلته إليه.
هَنَى: هُنا وهُناك: للمكان، وهُناك أبعدُ من هُنا. وههنا: تقريبٌ وهنّا: تبعيدٌ في معنى ثَمَّ قال:
لاتَ هَنّا ذِكْرىَ جُبَيْرةَ أو مَنْ		جاء منها بطائف الأهـوالِ
هنأ: الهِنْءُ: طيّة. هَنَأْتُه: أَهْنْئُه أَهْنِؤُه هَنْئاً.
والهَنيءُ: كلّ أمرٍ أتاك بلا مَشَقّةٍ ولا تبعةٍ مكروهةٍ والفِعْل الّلازم: هَنُؤَ يَهْنُؤُ هناءةً، ولغة أُخْرىَ: هَنِيَ يَهْنَى، بلا هَمْز. ومنه اشتقاق المُهَنّأ. وفي المثل: اذهب هنيئةً ولا تَنْكَهْ، أي: لا تُنْكَبْ بُسوء.
وهَنَأَني الطّعامُ يَهْنَؤُني ويَهْنِئُني، وليس في الهمزة مثله، قال.
ومَضَتْ لَمْسَلَمَةَ الرِّكابُ مُوَدَّعاً		فارْعَيْ فَزارةُ لا هَناكِ المَرْتَعُ

والهِناءُ: ضرب من القَطِران. يُقال: هَنَأْتُهُ وأَهْنَؤُهُ وأَهْنِئُه وأَهْنُؤُه من الهِناءِ، وليس في كلام العرب في المهموز يَفْعُلُ غيره. وناقةٌ مَهْنوءة.
أهن: الإِهانُ: العُرْجُون، يعني: ما فوق شماريخ عِذْقِ التّمْر إلى النَّخْلة، والعدد: آهنة، ويُجْمَعُ على أُهُنٍ.
قال:
أرى لها كَبِداً مَـلْـسـاءَ لَـيِّنةً		مثل الإِهانِِ وبَطْناً بات خَمْصانا
نهأ: النَّهيءُ من اللحم مثل فَعيل، وقد نَهُؤَ نَهاءَةً ونُهُوءاً، وهو بَيِّنُ النُّهُوء: لم يَنْضَجْ .

##### Türkçe

باب **الهاء** و**النون** و**وايء** معهما
**ه ن و**، **ه و ن**، **و ه ن** ، **ن و ه**، **ن ه ي**، **ه ن ي**، **ه ن أ**، **أ ه ن**، **ن ه أ** مستعملات

**هنو**: **هنٌ**: insan adından kinaye edilen bir kelime; dersin ki: “Bana **هنٌ** geldi.” Dişisi: yanında durduğunda **هَنَهْ**; eğer vasledersen “Bu, gelen bir **هَنَةٌ**’dir” dersin. Araplardan kimi **هَنٍ**’in **نون**’unu sâkin kılar da **هَنْتٌ** der.
Ve denir ki: “Falan kimsede bir **هناةٌ** vardır”; yani şerden huylar. Araplar der ki: “Bu, senin **هنوك**’undur.”

**هون**: **الهَوْنٌ**: sükûnet ve vakar mânasında **الهَيِّن**’in masdarıdır; dersin ki: “O, **هَوْنا** yürür.” Nebî’den, Allah’ın salâtı onun ve âlinin üzerine olsun, gelmiştir: “Sevdiğini **هَوْناً** biraz sev.” Ve “Ey falan, **هِينَتِك** üzere konuş.” Ve (denir:) yumuşak huylu, yumuşak bir adam: **هيِّنٌ ليِّنٌ**; bir dilde: **هَيْن لَيْنٌ**.
Ve **الهُونُ**: hakir şeyin horluğu. Ve **الهيِّن**: kendisi için keramet olmayan; yani insanlara karşı kerim olmaz.
Ve “Falanı **أهَنْتُ**”, onunla **تهاونت** ettim ve onu **اسْتَهَنْتُ**. Mümin dünyayı **اسْتَهانَ** eder ve onu âhiret için alçaltır.

**وهن**: **الوَهْنُ**: işte ve şeylerde zayıflık. Aynı şekilde kemikte ve benzerinde. “Kemik **وَهَنَ**; **يَهِنُ** **وَهْناً**; ve onu **أَوْهَنَه**; **يُوهِنُه**.” Ve işte ve amelde zayıf bir adam: **واهنٌ**; kemikte ve bedende zayıflatılmış: **مَوْهونٌ**; ve bazen ağırlaştırılır. Dedi ki:
وما إنْ على قلبِهِ غَمْـرةٌ		وما إنْ بَعظْمٍ له من وَهَنْ
Ve dedi ki:
نحن الّذين إذا ما أُرْبَةٌ نـزلـت		لم تلق في عظمنا وهناً ولا رققا
Ve **الوَهْنُ**: geceden geçen bir saat. Denir ki: “Onu **مَوْهناً** gördüm”; yani bir **وَهْنٍ**’den sonra. Ve adam **أوهن** etti: o saate girdi. Ve **الوَهْنانَةُ**: kalkarken içinde gevşeklik olan (kadın).
Ve **الواهنُ**: omuz bağından küreğe doğru içte bulunan bir damar. Bazen sahibini ağrıtır; o da der ki: “**هِنِي** ya **واهنة**”; yani sakin ol.
**الوَهِينُ** Mısır ehlinin dilinde: işte ücretliyle birlikte bulunan, onu işe teşvik eden bir adam.

**نوه**: “Şey ile **نهت** etti” ve “Onu **نَوَّهْتُ** ile”; eğer onun zikrini yükselttiğinde. Dedi ki:
ونَوَّهْتُ باسْمِك في ساعةٍ		تَشَوَّقْتُ فيه لـرؤياكـا
Ve “kafa (kuşu) **ناهت**; **نَوْهاً**”; eğer bağırdığında ve başını kaldırdığında. Dedi ki:
على إكامِ النّائحاتِ النُّوَّهِِ
Ve eğer sesi yükseltip bir insanı çağırırsan, “**نَوَّهْت**” dersin.

**نهي**: **النّهي**: emrin zıddı; dersin ki: “Onu ondan **نَهَيْتُهُ**.” Bir dilde: “Onu ondan **نَهَوْتُهُ**.”
Ve **النِّهاية**: gaye; şeyin kendisine vardığı yer; o da **النِّهاءُ**’dır, meddlidir.
Ve **النِّهاية**: devenin burnunda olan yuların ucu.
Ve **النِّهْيُ**: selin gölette yarıp geçtiği, böylece genişletildiği yer olan gölet. Hepsi: **النِّهاء**. Ve vadinin **تَنْهِيَهُ**’si: sellerin kendisine vardığı, yayıldığı, sakinleştiği ve biriktiği yer. Cem‘i: **التَّناهي**.
Ebû’d-Dukayş dedi: “Kimseden işitmediğim bir kelime: **نِهاءُ النَّهار**: günün, günün yarısına yakın yükselmesi.”
Ve “Bizi ondan bir **هيةٌ** alıkoymaz”; yani bizi ondan alıkoyan bir alıkoyucu yoktur.
Ve **الإنهاء**: şeyi bildirmen. Ve “Oku ona **أنهيتُ**”; yani onu ona ulaştırdım.

**هَنَى**: **هُنا** ve **هُناك**: mekân içindir; **هُناك** **هُنا**’dan daha uzaktır. Ve **ههنا**: yakınlaştırmadır; ve **هنّا**: “orada” mânasında uzaklaştırmadır. Dedi ki:
لاتَ هَنّا ذِكْرىَ جُبَيْرةَ أو مَنْ		جاء منها بطائف الأهـوالِ

**هنأ**: **الهِنْءُ**: bir kıvrım. “Onu **هَنَأْتُ**”: **أَهْنْئُه أَهْنِؤُه هَنْئاً**.
Ve **الهَنيءُ**: sana meşakkatsiz ve hoş olmayan bir yükümlülük olmaksızın gelen her iş. Ve lâzım fiil: **هَنُؤَ يَهْنُؤُ هناءةً**. Başka bir dil: hemzesiz **هَنِيَ يَهْنَى**. Ondan **المُهَنّأ**’nın اشتقاقı. Meselde: “**هنيئةً** git ve **تَنْكَهْ** etme”; yani kötü bir şeye uğratılma.
Ve “Yemek bana **وَهَنَأَني**; **يَهْنَؤُني** ve **يَهْنِئُني**”; hemzede onun benzeri yoktur, dedi.
ومَضَتْ لَمْسَلَمَةَ الرِّكابُ مُوَدَّعاً		فارْعَيْ فَزارةُ لا هَناكِ المَرْتَعُ

Ve **والهِناءُ**: katrandan bir tür. Denir ki: “Onu **هَنَأْتُهُ** ve **أَهْنَؤُهُ** ve **أَهْنِئُه** ve **أَهْنُؤُه**; **الهِناءِ**’dan.” Arapların كلامında hemzeli fiillerde **يَفْعُلُ** vezninde ondan başkası yoktur. Ve **ناقةٌ مَهْنوءة**.

**أهن**: **الإِهانُ**: **العُرْجُون**; yani hurma salkımının dallarının üstünden hurma ağacına kadar olan şey. Sayı: **آهنة**; ve **أُهُنٍ** üzerine cem‘ olunur.
Dedi ki:
أرى لها كَبِداً مَـلْـسـاءَ لَـيِّنةً		مثل الإِهانِِ وبَطْناً بات خَمْصانا

**نهأ**: **النَّهيءُ** etten, **فعيل** gibi. Ve **نَهُؤَ نَهاءَةً ونُهُوءاً**; ve o, **النُّهُوء**’u açık olandır: pişmemiştir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الوَهْنُ، الضعفُ، وقد وَهَنَ الإنسانُ، ووَهَنَهُ غيره. يتعدَّى ولا يتعدَّى. ووَهِنَ أيضاً وَهْناً، أي ضَعُفَ. وأَوْهَنْتُهُ أيضاً ووَهَّنْتُهُ تَوْهيناً. والوَهْنُ من الإبل: الكثيف. والوَهْنُ: نحوٌ من نصف الليل؛ والمَوْهِنُ مثله. قال الأصمعيّ: هو حين يُدبر الليل. وقد أَوْهَنَّا: صرنا في تلك الساعة. والواهِنَةُ: القُصَيْرى، وهي أسفل الأضلاع. وامرأةٌ وَهْنانَةٌ: فيها فتور وأناة.

##### Türkçe

**الوَهْنُ**: zayıflık; ve insan **وَهَنَ**; ve onu başkası **وَهَنَهُ**. Geçişli olur ve geçişli olmaz. Ve **وَهِنَ** ayrıca **وَهْناً** (olarak), yani zayıfladı. Ve ben onu ayrıca **أَوْهَنْتُهُ** ve onu **وَهَّنْتُهُ** **تَوْهيناً** (olarak). Ve develerden **الوَهْنُ**: sık (yoğun) olan. Ve **الوَهْنُ**: gecenin yarısına yakın bir tür; ve **المَوْهِنُ** onun gibidir. **الأصمعيّ** dedi: o, gece geri döndüğü zamandır. Ve biz **أَوْهَنَّا**: o saatte olduk. Ve **الواهِنَةُ**: **القُصَيْرى**; ve o, kaburgaların alt tarafıdır. Ve **وَهْنانَةٌ** bir kadın: onda gevşeklik ve ağırdan alma vardır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الهاء والنون
هنأ ، نهى ، ناه ، وهن ، نهأ ، هان ، هنا ، أنه ، أهن .
هنأ : قال أبو زيد يقال في الهمزة : هَنَأتُ البعيرَ أهنَؤُه هَنْأً ، إذا طَلَيْتَه بالهِنَاء ، وهو القَطِران .
قال : وتقول هَنأَني الطَّعامُ ، وهو يَهْنَؤُني هِنْأً وهَنْأً ويَهْنِئُني .
الحرانيّ عن ابن السكيت : يقال : هَنَأَكَ الله ومَرأَك ، وقد هَنأَني الطَّعامُ ومَرَأَني بغير ألف ، إذا أَتْبعوه هنَأَني ، فإِذا أفردُوه قالوا : أَمْرَأَني .
أبو حاتم عن الأصمعيّ : العربُ تقول لِيَهْنِئْك الفارسُ ، بجَزْم الهمزة ، وليَهْنِيك الفارسُ بياءٍ ساكنة ، ولا يجوز لِيَهْنِك ، كما تقول العامة .
وقال الفرَّاء : يقال : إنما سُمّيت هانِئاً لتهنَأَ ولِتَهْنِىء ، أي لتُعطِيَ : لغتان ، والاسم الهِنْءُ ، وهو العطاء .
وقال الزَّجاج في قول الله جلّ وعزّ : ( فَكُلُوهُ هَنِيئاً مَّرِيئاً ) ( النِّساء : 4 ) يقال : هنأَني الطعامُ ومَرَأَني .
قال : وقال بعضهم : يقال مع هنأَني : مَرَأَني ، فإذا لم تَذْكُر هنأني قلتَ : أَمْرَأَني .
أبو عبيد عن الأمويّ : هنَأْتُ الرجلَ : أعطيتُه .
وقال غيره : هنأتُ القَوْمَ ، إذا عُلْتَهم وكَفَيْتَهم وأعطيتهم ، يقال : هنأَهم شَهْرَيْن يَهنَؤُهم ، إذا عالهم ، ومنه المَثَل : إنما سُمِّيت هانئاً لِتَهنَأَ ، أي لتَعُول وتكفي ، يُضرَب لمن عُرِف بالإحسان ، فيقال له : اجْرِ على عادَتِك ولا تقْطَعْها .
وقال الكسائيّ : لِتَهْنِىء بالكسر ، ويقال : استهنَأَ فلانٌ بني فلان ، فلم يَهْنِئوه ، أي سأَلهم فلم يُعْطوه ، وقال عروة بن الوَرْد :
ومُسْتَهْنِىءٍ زَيدٌ أبوهُ فلم أَجِدْ
له مَدْفَعاً فاقْنَيْ حَياءكِ واصبِري
وقال ابن شميل يقال : ما هَنِىءَ لي هذا الطعامُ ، أي ما استهنَأْتُه ، وهَنِئَت الإبلُ مِن نَبْت الأرض ، أي شَبِعَتْ ، وأكلْنا من هذا الطعام حتى هَنِئْنا منه ، أي شَبِعنا . ويقال : هنَأَنِي خيرُ فلانٍ أي كان هنيئاً بغير تَبِعة ولا مَشَقّة ، وقد هنأَنا الله الطعامَ ، وكان طعاماً استَهْنَأَناه ، أي استَمْرَأْناه .
وقال أبو زيد : هَنِئَت الماشيةُ تهَنأْ هَنْأً ، إذا أَصابت حَظّاً من البَقْل من غير أن تَشبَع منه .
أبو عبيد عن الأصمعيّ : يقال في الدعاء للرجل : هَنِئْتَ ولا تَنْكَهْ ، أي أصبتَ خيراً ولا أصابَك الضَّرُّ ، يدعو له .
وقال أبو الهيثم : معنى قوله : هَنِئْتَ ، يريد ظَفِرْتَ ، على الدعاء له .
وقال الليث : هَنُؤَ الطعامُ يَهْنُؤُ هناءَةً ، ولغةٌ أخرى هَنِيَ يَهْنا ، بلا همز .
وقال ابن السكيت : يقال هذا مُهَنَّأٌ ، قد جاء بالهمز : اسم رَجُل .
وقال أَبو عبيد : من أَمثالهم في المبالغة وترك التقصير قولُهم : ليس الهِناءُ بالدَّسّ ، الدَّسُّ أن يَطلِيَ الطَّالي مَساعِرَ البعير ، وهي المواضعُ التي يُسْرِع إليها الجَرَبُ من الآباط والأرفاغ وأمِّ القِرْدان ونحوها . فيقال : دُسَّ البعيرُ فهو مَدْسُوس ، إذا
طُليَت هذه المواضعُ منه ، ومنه قول ذي الرمة :
قَرِيعُ هجانٍ دُسَّ منه المَسَاعِرُ
فإذا عُمَّ جسدُ البعير كله بالهِناء فذلك التَّدجِيل ، يُضرَب مثلاً للذي لا يُبالِغ في إحكام الأمور ولا يَستوثِق منها ، ويَرضَى باليسير منها .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : تهنَّأَ فلانٌ ، إذا كَثُر عَطاؤُه ، مأخوذٌ من الهِنْء ، وهو العطاء الكثير .
وقال ابن شميل : قال الخليل في قول الأعشى :
لا تَهَنَّا ذِكرَى جُبَيْرةَ أَمَّنْ
جاء منها بطائفِ الأهوال
قال : يقول : لا تُجَمْجِمُ عن ذِكرها ، لأنه يقول : قد فعلتُ وهنَيْتُ ، فتُجَمْجِم عن شيء ، فهو من هنَيْتُ ، وليس بأَمْر ، ولو كان أَمراً كان جَزْماً ، ولكنه خبر . يقول : أَنت لا تَهْنَا ذِكْرَها .
قلتُ : وقال غيرُ الخليل في قولهم : ( لاتَ هنَّا ) : ( لاتَ ) حرف ، و ( هنَّا ) كلمة أُخرى . وأَنشد الأصمعيّ :
لات هَنَّا ذِكرَى جُبَيْرة
البيت ، يقول : ليس جُبيرةُ حيثُ ذهبْتَ ، ايأَسْ منها ، ليس هذا بموضع ذِكرها .
قال : وقولُه :
. . . . أَمَّنْ
جاء منها بطائفِ الأهوالِ
يَستفهم ، يقول : مَن الذي دَلَّ خيالها علينا ؟ وقال الراعي :
نعمْ لاتَ هَنَّا إنَّ قلْبَك مِتْيَحُ
يقول : ليس الأمرُ حيث ذهبتَ ، إنما قلبُك مِتيحٌ في غير ضَيعة .
وقال أبو عبيد : من أَمثال العرب : ( حَنَّتْ ولاتَ هَنَّت ) ، وأَنَّى لك مقروع .
قال : يُضرَب مَثَلاً لمن يُتهَم في حديثه ولا يُصدَّق ، قاله مازن بنُ مالك بن عمرو ابن تميم لابنة أخيه الهَيْجُمانة بنت العَنْبر بن عَمْرِو بن تميم حين قالت لأبيها : إنّ عبد شمس بن سعد بن زيد مَناةَ يريد أن يُغِير عليهم فاتهمها مازِن ، لأنّ عبدَ شمسٍ كان يَهْوَاها وتهْوَاه ، يقال هذه المقالة ، وقوله : عَنَّت أي حَنَّت إلى عبد شمس ونزَعَتْ إليه وقوله : ولاتَ هَنَّتْ : أي ليس الأمرُ حيثُ ذهبَتْ .
وقال شمر : سمعتُ ابنَ الأعرابيّ يقول في قول مازِن : حَنَّت ولاتَ هَنَّتْ ، يقول : حَنّت إلى عاشقها ، وليس أوانَ حَنين ، وإنما هُوَ وَلاَ ، والهاءُ صلة جُعِلْت تاءً ، ولو وقَفتَ عليها لقلتَ : لاَهْ في القياس ، ولكن يَقِفون عليها بالتاء .
قال ابن الأعرابيّ : وسأَلْتُ الكسائيّ : كيف تَقِف على بنت ؟ ، فقال بالتاء اتّباعاً للكتاب ، وهي في الأصل هاء .
قلت : والهاء في قوله : هَنَّتْ كانت هاءَ الوَقْفة ، ثم صُيِّرتْ تاءً ليُزاوِجُوا به حَنّت . والأصل هَنَّا ، ثم قيل في الوقف : هَنّه للوقف ، ثم صُيِّرتْ تاءً .
هنا هاهنا : أبو عُبَيد عن أبي زيد ، يقال : اجلِس هَهنا أي قريباً ، وتَنحَّ ها هنا ، أي ابعدْ قليلاً .
قال : وهَهَنَّا أيضاً ، تقولُ قيسٌ وتميم .
وأخبرني المنذريّ عن ثعلب عن سلمة عن الفرّاء قال : من أمثالهم : ( هَنَّا وهَنَّا عن جِمالِ وَعَوْعَهْ ) كما تقول : كلُّ شيء ولا وَجَعُ الرأس ، وكل شيء ولا سَيْفُ فَراشَة .
وقال غيره : معنى هذا الكلام : إذا سَلِمْتُ وسَلِم فلانٌ لم أكتَرِثْ لغيره .
والعَرَبُ تقول : إذا أرادت البُعْدَ : هَنّا وها هَنَّا وهَنَّاك وها هَنَّاكَ ، وإذا أرادت القُربَ قالتْ : هُنَا وهَهنا ، ونقول للحبيب : هَهُنا وهُنَا ، أي تَقرَّب ، وادْنُ ، وفي ضدِّه للبَغيض ها هَنَّا وَهَنَّا ، أي تَنحَّ بعيداً ، وقال الحُطيئة :
فَها هَنَّا اقعُدِي عني بعيداً
أراحَ الله منكِ العالَمِينا
يخاطب أمَّه ويهجوها .
وقال ذو الرمة يصف فلاةً بعيدة الأطراف :
هَنَّا وهَنَّا ومن هَنَّا لهنّ بها
ذات الشمائلِ والإيمان هَيْنُومُ
أبو عبيد عن الأصمعيّ : هُنَا : اللَّهْو ، وهو مَعرِفة ، وأنشد :
وحديثِ الرَّكب يومَ هُنَا
وحديثٌ ما على قِصَرِه
وقال غيره : هُنَا : موضع بعَيْنه في هذا البيت . ومن العَرَب من يقول في قوله : يومَ هُنَا إنه كقولك : يومَ الأوَّل ، رواه ابن شميل عن أبي الخطَّاب .
ورُوِي عن ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الهُنَا النَسَب الدَّقيق الخسيس ، وأنشد :
حاشَا لَفَرْعَيْكِ من هُنَا وهُنَا
حَاشَ لأعراقِك التي تَشِجُ
وقول الأعشى :
يا ليتَ شِعرِي هلْ أعُودَنَّ ناشئاً
مِثلي زُمَيْنَ هَنَا بُبرْقَةِ أَنقَدَا
أراد زُمَيْن أنا ، فقَلَب الهمزة هاءً ، تقول العرب : هَنَا وهَنْتَ ، بمعنى أَنَا وأَنْتَ .
وقال أبو زيد : تقول العرب : يا هَنَا هلُمَّ ويا هَنَانِ هَلُمَّا ويا هَنُون هَلُمَّ ، ويقال للرجل أيضاً يا هَناةُ هَلُمَّ ، ويا هَنَانِ هَلُمَّ ، وللمرأة يا هَنَتَا هَلُمَّ ، وفي الوقف يا هَنَتَاه ، ويا هَنَاه ، وتُلْقَى الهاءُ في الإدراج ، وعامةُ قيس تقول : يا هنَاتُ هَلُمَّ .
وقال أبو الصقر يقال : يا هناه هَلُمَّ ويا هنَان هَلُمَّا ، ويا هَنُون هلُمُّوا ، ويا هنَتَاه هَلُمَّى ويا هَنَتَان هَلُمَّا ، ويا هنَاتُ هَلْمُمْنَ . وهذا في لغة تميم .
قال ابن الأنباريّ في كتاب ( التأنيث والتذكير ) : إذا نادَيتَ مذكَّراً بغير التصريح باسمه قلتَ : يا هَنُ أَقْبِل ، وللرَّجُلَين : يا هنَان أَقْبِلاَ ، وللرِّجال : يا هَنون أَقْبِلوا ، وللمرأة : يا هنَةُ أَقبِلِي ، وللمرأَتَيْن يا هنَتان ، وللنِّسوة يا هنَات .
قال : ومنهم من يزيد الألفَ والهاءَ ، فيقول للرجل : يا هناهُ أَقْبِل ، يا هناهِ أقبِلْ ، بضمُّ الهاء وخَفْضِها ، حكاهما
الفرَّاء ، فمن ضَمَّ الهاء قدَّر أنها آخر الاسم ، ومن كَسَرها قال : كَسرْتُها لاجتماع الساكنين ، ويقال في الاثنين على هذا المذهب : يا هنَانِيِه أَقْبِلا وإن شئتَ قلتَ يا هنَانَاه أَقْبِلا .
قال الفرَّاء : كسرُ النون وإتباعُها للياء أكثر ، ويقال في الجمع على هذا : يا هَنَوْناه أَقْبِلوا .
قال : ومن قال للمذكَّر : يا هَناهُ ويا هَناهِ ، قال للأنثى : يا هنَتَاهُ أَقْبلي ، ويا هنَتَاه ، وللاثنتين : يا هنَتَانِيهِ ويا هنَتَانَاهُ أَقْبِلا ، وللجَميع من النِّساء : يا هنَاتَاه ، وأنشد :
وقد رابَني قولُها : يا هنا
ةُ وَيْحَكَ ألْحَقْتَ شَرَّا بِشَرِّ
وإذا أَضفتَ إلى نفسك قلت : يا هَنِي أَقْبِلْ ، وإن شئتَ يا هَنَ أَقْبِل ، وإن شئت يا هَنُ أَقْبِل ، وتقول : يا هَنَى أَقْبِلا ، وللجميع يا هَنِيَّ أَقْبِلوا ، فتَفْتَحُ النون في التثنية ، وتكسِرُها في الجمع .
نهى نهأ : قال أبو عبيد عن الكسائيّ : النَّهِيءُ على مِثالِ فَعِيل : النِّيُّ ، وقد نهِىءَ نُهْوَءةً على فُعولةِ ونَهاءَةً ممدود على فَعالة ، وهو بيِّن النُّهوء ، مهموزٌ ممدود ، وبيِّن النَّيُوء مثل النُيُوع .
قال : وأنْهأْت اللَّحْمَ وأَنَأْتُه ، إذا لم تُنْضِجْه .
أبو زيد : أنْهأْتُه فهو مُنْهَأٌ ومُنَأٌ وقد ناءَ اللحمُ يَنِيءُ نَيْأً . وتقول : نَهِىءٌ يَنْهأُ نَهْأَ ونَهاءةً ونُهُوءَةً .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : الناهي : الشَّبْعان والرَّيَّان .
وقال غيره : شَرِب حتى نَهِيَ ونَهَّى .
وقال الليث : النَّهْي : ضدّ الأمر . تقول : نهيتُه ، وفي لغة نَهوْته .
قال : والنِّهاية كالغاية حيث ينتهي إليه الشيءُ ، وهو النِّهاء ممدود .
قال : والنِّهاية : طرف العِرَان الذي في أنْف البعير .
قال أبو سَعيد : النِّهاية : الخَشَبة التي يُحمَل بها الأحمالُ .
قال : وسألت الأعرابَ عن الخَشَبة التي تُدعَى بالفارسيَّة : باهو ، فقالوا : النِّهايتان والعاضِدَتان والحامِلَتان .
قال اللحيانيّ : النَّهيَة العَقْل ، وكذلك النُّهى جمع نُهْيَة .
ونُهية كلِّ شيء : غايته ، ورجل نَهٍ ونَهِيُّ من قوم نَهِين وأَنْهياء ، ولقد نَهُوَ ما شاء ، كلُّ ذلك من العقل ، وسمي العقل نهية لأنه يُنتَهى إلى ما أَمَرَ به ، ولا يُعْدَى أمرَه .
وقال النضر : النَّهِيَّة : الناقة التي تناهت شحماً وسِمَناً ، وجَمَلٌ نَهيٌّ .
وقال الأصمعيّ : جَزُورٌ نَهِيّةٌ ، أي سمينة .
وحكي عن أعرابيّ أنه قال : للخَبزُ أحبُّ إلى من جَزورٍ نَهِيَّة ، في غَداةٍ عَرِيَّة .
ابن شميل : استَنْهَيْتُ فلاناً عن نفسه فأَبى أن ينتهي عن مساءتي ، واستنهيت فلاناً من فلان أقُولُ للناس : أغنُوه فإنه قد ظَلَمني وإنّي أستَنهي منه فأنهوه ، واعذرُوني منه
وقداستنهيت فلاناً من فلان ، إذا قلت له : انهَهُ عني .
والنِّهْي : الغدير حيثُ يتحير السيل في الغدِير فيوسِّع ، والجميع النِّهاء . وبعض العَرَب يقول : نِهْيٌ ، وبعض يقول : تَنْهِيية ، وجمعها التَّناهي .
وقال أبو عمرو : التناهي حيث ينتهي الماء ، واحدتها تنهية .
وقال الليث : قال أبو الدُّقَيْش : نِهاءُ النهار : ارتفاعه قِرابَ نصفِ النهار .
ويقال : ما تنهاه عنا ناهية ، أي ماتكُفُّه عنا كافة ، والإنهاء : الإبلاغ ، وتقول : أنهيتُ إليه السهمَ ، أي أوصلتُه إليه ، وأنهيتُ إليه الكتابَ والرسالةَ .
أبو عبيد عن أبي زيد : هذا رجل نَهْيُكَ مِن رجل ، وناهِيكَ من رجل ، أي كافيك من رجل .
وقال اللحيانيّ : بلغت مَنهَى فلانٍ ومَنهاتَه ، ومُنهاه ومُنهاته .
شمر عن أبي عدنان عن الكلابيّ ، يقول الرجل للرجل إذا وَلِيتَ ولاية فانْهِ ، أي كُفَّ عن القبيح .
قال : وانْهِ بمعنى انْتَهِ . قاله بكسر الهاء وإذا وقف قال فانْهِهْ أي كُفَّ .
وقال ابن السكيت : النَّهاة : الوَدَعة ، وجمعها نَهاً . وبعضهم يقول النهاءُ ممدود .
وقال ابن دريد : النَّهاء ممدود ، وقال ابن دريد : النَّهاءُ : القوارير ، لا أعرفُ لها واحداً من لفظها .
وفلان يركب المناهِي ، أي يأتي ما نُهي عنه .
هون هين : قال الليث : الهَوْن : مصدرُ الهيِّن في معنى السكينة والوقار ، تقول : هو يمشي هَوْناً ، وجاء عن عليّ ج أَحْببْ حبيبَك هوناً ما وتقول : تكلَّمْ على هِينَتِك ، ورجل هَيِّن لَيِّن وهَيْنٌ لَيْنٌ .
والهَوْن : هَوَان الشيء الحقير الهيِّن الذي لا كَرامةَ له . وتقول : أهنتُ فلاناً وتهاوَنت به واستهنتُ به .
وقال شمر : الهَوْنُ : الرِّفق والدَّعة والهِينة ، قاله في تفسير حديث عليّ ، قال : يقول : لا تفرط في حُبِّه ولا بغضه .
وقال ابن شميل : يقال : أَخَدَ أمره بالهُونَى ، ثأنيثُ الأهْوَن ، وأخذ فيه بالهُوَيْنى ، وإنك لتعمد للهويني من أَمرك ، أي لأَهْوَنه ، وإنه ليأخذ في أمره بالهُون ، أي الأهون .
قال : وقال بعضهم : الهَوْن والهُون واحد
وقال الآخرون : الهُون : الهوان ، والهَون : الرِّفق . وأنشد :
مَررْتُ على الوَرِيقَةِ ذات يوم
تهادى في رداء المِرْطِ هَوْنا
وقال امرؤ القيس :
تميلُ عليه هَوْنةً غير مِعْطالِ
قال : هَونة : ضعيفة من خِلقتها ، لا تكون غليظة كأنها رجل .
وروى غيرُه : هُونة ، أي مُطاوِعة .
وقال جَنْدَل :
داوَيتُهمْ مِن زمنٍ إلى زَمنْ
دواءَ بُقْيَا بالرُّقى وبالهُوَنْ
وبالهويْنَا ذائِباً فلمْ أُوَنْ
بالهُوَن : يريد بالتسكين وبالصلح .
وقال ابن الأعرابيّ يقال : هيِّنٌ بيِّنُ الهُون .
وقال ابن شميل : إنه ليهُون عليَّ هَوْناً وهواناً .
قال : والهُون : الهَوان : والشِّدَّة . أصابه هُونٌ شديد ، أي شدّة ومَضَرّة وعَوَز .
وقالت خنساء :
تُهِينُ النُّفوسَ وهُونُ النُّفوس
تريد إهانة النفوس .
وقال الفرَّاء في قول الله : ( أَيُمْسِكُهُ عَلَى هُونٍ ) ( النّحل : 59 ) .
قال : الهُون في لغة قريش : الهَوان .
قال : وبعضُ بني تميم يَجعَل الهُونَ مصدراً للشيء الهيِّن .
قال : وقال الكسائيّ : سمعتُ العرب تقول : إن كنت لقليل هُون المَؤُونة مُذُ اليوم ، وقد سمعتُ الهَوانَ في مثل هذا المعنى . قال رجل من العرب لبعيرٍ له : مابِه بأس غيرُ هَوانِه ، يقول : إنه خفيف الثَّمن .
وإذا قالت العرب : أَقبلَ يمشي على هَوْنِه ، لم يقولوه إلاَّ بالفَتْح ، قال الله جلّ وعزّ : ( الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الاَرْضِ هَوْناً ) ( الفُرقان : 63 ) .
قال الفرَّاء : حدَّثني شَرِيك عن جابر الجُعْفيّ عن عكرمة ومجاهد قالا : بالسَّكينة والوَقار .
وقال ابن الأعرابيّ : العرب تَمدَح بالهَيْن اللَّيْن وتَذُمّ بالهيِّن الليِّن .
وقال النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) ( المسلمون هَيْنُون لَيْنُون ) ، جعلَه مدحاً لهم .
أنه : أخبرني المنذريّ عن ثعلب عن ابن الأعرابيّ : رجلٌ نافِسٌ ونفِيسٌ وآنِهٌ وحاسدٌ ، بمعنى واحد .
قال الأزهريّ : هو من أَنَه يأْنِه وأَنحَ يأْنِحُ أَنِيهاً وأَنِيحاً .
نوه : وقال الليث : نُهْتُ بالشيء ونَوَّهْتُ به : إذا رَفَعْتَ بذكْره .
قال : والهَامَةُ إذا صرخت فرفعتْ رأسها .
يقال : ناهَتْ نَوْهاً ، وأنشد لرؤبة :
على إكامِ النّائحاتِ النُّوَّهِ
إذا رفعْتَ الصوتَ فدعوتَ إنساناً ، قلت : نوّهتُ .
وفي حديث عمرَ : أنا أوّلُ من نَوَّه بالعرب .
قال شمر : يقال : نوَّه فلانٌ بفلانٍ ، ونَوَّه باسمه ، إذا رَفَعه وطَيَّرَ به وقَوَّاه .
والنَّوْهَةُ : قوّة البَدَن .
قال : وقال ابن الأعرابي : التّمر واللبن تَنُوهُ النفسُ عنهما ، أي تَقوى عليهما .
وقال الفرّاء : أعطِني ما يَنُوهُنِي أي ما يَسُدّ خَصاصَتي ، وإنها لتأكل وما يَنُوهُها ، أي لا يَنْجَع فيها .
وقال ابن شميل : ناهَ البقَلُ الدَّوابَّ يَنُوهُها ، أي مَجَدَها ، وهو دُونَ الشِّبَع ،
وليس النَّوْه إلاّ في أوّل النَّبْت ، فَأَمَّا المَجْدُ فَفي كُلَ .
ونوَّهْتُ باسمِه ، إذا دعوْتَه
وأخبرني المنذريّ عن ثعلب عن ابن الأعرابيّ ، قال : قال أعرابيٌّ : إذا أكلْنا التَّمْرَ وشَرِبْنا الماء ناهَتْ أنفُسُنا عن اللحم تَنُوه نَوْهاً ، أي تركتْه النفسُ وأَبَتْه . وأَنشد :
يَنهُون عن أَكلِ وشربِ مثله
قال : وهذا مقلوبٌ وإلاّ فلا يجوز .
أبو عبيد عن أبي عمرو : المُهْوَأَنُّ : المكان البعيد .
وقال شمر : يقال مُهَوَأَنّ ومُهَوَئِنّ ، وأنشد :
من مُهْوَأَنَّ بالدَّبَا مدبوش
ويقال : إنه لَهَوْنٌ من الخيل ، والأنثى هَوْنة إذا كان مِطواعاً سَلِساً .
وهن : قال الليث : الوَهْن : الضَّعْف في العمل والأمْر ، وكذلك في العَظْم ونحوه . وقد وَهَنَ العَظْمُ يَهِن وَهْناً وأَوْهَنَه يُوْهِنُه ، ورجلٌ واهِنٌ في الأمر والعَمَل ومَوْهُون في العَظْم والبَدَن . والوَهَن لغةٌ فيه . وأنشد :
وما إنْ بعظْمٍ لهُ من وَهَنْ
والوَهِين بلُغة أهل مضر : رجلٌ يكونُ مع الأجير في العمل يحثّه على العمل . وقيل في قول الله جلّ وعزّ : ( الإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً ) ( لقمَان : 14 ) أي حملتْه ضعفاً على ضَعْف ، أي : لزمها لحملِها إيّاه أَنْ ضَعُفَتْ مَرَّةً بعد مَرَّة .
وقال الله جلّ وعزّ : ( فَمَا وَهَنُواْ لِمَآ أَصَابَهُمْ فِى سَبِيلِ اللَّهِ ) ( آل عِمرَان : 146 ) أي فما فَتَروا وما جَبُنوا عن قتالِ عدوّهم .
وقال شمر : المُهْوَئْنّ : الوَطِيءُ من الأرض نحو الهِجْل والغائط والوادي ، وجمعُه مُهْوَئنّات ، والوهدَة مُهْوَئنٌّ ، وهي بُطونُ الأرض وقَرارُها ، ولا تُعَدّ الشِّعاب والمِيث من المهْوَئنِّ ، ولا يكون المهْوَئنّ من الجبال ولا في القِفاف ولا في الرِّمال ، ليس المهْوَئِن إلاّ من جَلَد الأرض وبطونها .
قال : والمُهْوَئِنُّ والخَبْثُ واحد ، وخُبُوت الأرض : بطونُها ، وقال الكميت :
لما تَحرّم عنه الناسُ رَبْرَبه
بالمهْوَئنِّ فمرْمِيٌّ ومُحْتَبَلُ
ويقال للمُهْوَئنِّ : ما اطمأنّ من الأرض واتّسَع ، واهوَأَنّت المفَازَةُ ، إذا اطمأنّت في سَعَة .
وقال رؤبة :
ما زال سُوءُ الرَّعْي والنِّتاجِ
بمهْوَئنَ غير ذي لَمَاجِ
وطولِ زَجْر نجلٍ وعاجِ
شمر عن الأشجعيّ : الواهِنَةُ : مرضٌ يأخذ في عَضُد الرِّجْل فتَضْرِبها جاريةٌ بِكْر بيَدِها سبعَ مرّات ، وربما عُقِد عليها جِنْسٌ من الخرز ، يقال له : خَرَزُ الواهنة ، وربما ضربها الغُلام ، ويقول : يا واهِنَةُ تَحَوَّلي بالجارية ، وهي لا تأخذ النِّساء ، وإنما تأخذ الرجال .
عمرو عن أبيه قال : الوَهْنانة من النِّساء : الكَسْلَى عن العمل تنعُّماً .
أبو عبيد : الوَهْنانةُ : التي فيها فَتْرَةٌ .
ويقال : كان وكان وَهْنٌ بذِي هَنَاتٍ ، إذا قال كلاماً باطلاً يتعلّل به .
أبو عبيد : المَوْهِن والوَهْن : نحوٌ من نِصْفِ الليل .
وقال الليث : أوهنَ الرجُل : دخل في ساعةٍ من الليل .
قال : والوَهْن : ساعةٌ تمضي من الليل .
يقال : لقيتُه مَوْهِناً ، أي بعد وَهْن .
قال : والواهن : عِرقٌ مستبطِنٌ حَبْلَ العاتِق إلى الكَتِف ، وربّما وَجِعَه صاحبُه فيقول : هِنِي يا واهِنة اسكُبي يا واهنة ، قلت : ويقال للّذي أصابَه وجَعُ الواهنة : مَوهُون ، وقد وُهِن ، وقال طَرَفة :
إنّني لستُ بَموْهُونٍ فَقِرْ
يقال : أوهَنُه الله فهو مَوْهون ، كما يقال : أَحَمَّه الله فهو مَحْموم ، وأَزْكَمَه الله فهو مَزْكوم ، ويقال للطائِر إذا ثَقُل من أكْل الجِيف فلم يَقْدِر على النُّهوض : قد توَهَّن تَوَهُّناً ، وقال الجَعديّ :
تَوهَّن فيهِ المَضْرَحِيّةُ بعدما
رأَيْنَ نَجِيعاً من دَمِ الجَوْفِ أَحْمَرَا
والمَضْرَحِيّة : النُّسور ههنا . وقال النضر : الواهِنَتان : عَظْمان في تَرقُوة البَعير ، والتَّرْقُوَة من البعير : الواهنة ، يقال : إنه لشديد الواهِنَتين ، أي شديد الصَّدْر والمُقَدِّم ، وتسمَّى الوَاهِنة من البَعير : النَّاحِرَة ، لأنّها ربّما نَحرَت البعيرَ بأن يُصرَعَ عليها فينكسر ، فَيُنْحر البعير فلا يُدرك ذَكاته ، ولذلك سمِّيتْ ناحرةً ، ويقال : كوَيْناه من الوَاهنة ، والواهِنَة : الوجع نفسُه ، وإذا ضَرَب عليه عِرقٌ في رأسِ مَنكِبَيُهِ قيل : به واهِنة ، وإنه لَيشتكِي واهنَتَه .
أهن : قال الليث : الإهان هو العُرْجون ، يَعنِي ما فوق الشَّماريخ ، ويجمع أُهُناً ، والعَدَد ثلاثة آهِنَةٍ ، وأَنشدَني أعرابيّ :
منحتَني يا أكرمَ الفتْيانْ
جُبَّارة ليست من العَيْدانْ
حتى إذا ما قُلتُ : الآنَ الآن
دبَّ لها أسوَدُ كالسِّرْحانْ
بِمخْلَبٍ يختذِم الإهانْ

_Türkçe çeviri henüz yok_

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الواو والهاء وما يثلثهما)
(وهي) الواو والهاء والحرف المعتلُّ يدلُّ على استرخاء في شيء. يقال: وَهَتْ عَزالِيُّ السَّحابِ بمائِهِ. وكلُّ شيءٍ استرخَى رباطُه فهو واهٍ. والوَهْيُ: الشَّقُّ في الأديم وغيرِه.
 (وهب) الواو والهاء والباء: كلماتٌ لا ينقاس بعضُها على بعض. تقول: وهَبْتُ الشَّيءَ أهَبُهُ هِبَةً ومَوْهِباً. واتَّهَبْتُ الهبة: قَبِلتُها. والمَوْهِبَة([1]): قَلْتٌ يَسْتنقِعُ فيه الماء؛ والجمع مَواهب. ويقال أوْهَبَ إليَّ من المال كذا، أي ارتفع. وأصبح فلانٌ مُوهَباً لكذا، أي مُعَدَّا له.
(وهت) الواو والهاء والتاء. يقال: أوهَتَ اللَّحمُ، إذا أنْتَنَ، يُوهِتُ إيهاتاً.
(وهث) الواو والهاء والثاء. يقولون: الوَهْثُ: الانهماك في الشَّيء.
(وهج) الواو والهاء والجيم: كلمةٌ واحدة، وهي الوَهَج: حَرُّ النَّار وتَوقُّدُها. ويُستعار ذلك فيقال: تَوهَّجَ* الجوهرُ: تلألأ. وتوهَّجَتْ رائحةُ الطيِّب ووَهَج الطيِّب: أرَجُه ورائحتُه. وسراجٌ وَهَّاجٌ: وَقّادٌ. وكذلك نَجْمٌ وَهَّاج.
(وهد) الواو والهاء والدال: كلمةٌ واحدة، وهي الوَهْدة: المكان المطمئِنّ، والجمع وِهاد.
(وهز) الواو والهاء والزاء. يقولون: الوَهْز: المُلَزَّز الخَلْق. ووَهَزْتُ: دفَعْت. والتَّوهُّز: التوثُّب.
(وهس) الواو والهاء والسين: كلمتان: إحداهما الشِّدة في الأمور، والثانية من السِّرَار.
فالأولى الوَهْس: شِدَّة السَّير. والوَهْس: شِدَّة الأكْل. والوَهْس: شِدَّة الوَطْء. وقال حميد:
* بِتَنَقُّص الأعراضِ والوَهْسِ([2]) *
فهذا من التَّوهُّس، وهو التشدُّدُ والتَّطاوُل على العشيرة.
والكلمة الأخرى: الوَهْس السِّرار. والوَهْس: النَّميمة.
(وهص) الواو والهاء والصاد: كلماتٌ متقاربة، وهي الوهْص: شِدَّة الوطْءِ للشَّيء([3]) بالقَدَم. يقال: وَهَصَ يَهِصُ. ورجلٌ موهوصُ الخَلْق: تَداخَلَتْ عِظامُه. ووَهَصْتُ الشَّيءَ: كَسَرتُه.
(وهط) الواو والهاء والطاء. يقال: أوهَطَه، إذا ضَرَبه ولم يأتِ عليه. ووَهَطَه: كَسَره. ووَهَطه: وَطِئه. وهي متقاربةٌ. والوَهْطُ: مكانٌ مطمئِنّ. والوَهْط: غَيْضَة العُرْفُط. قال الراعي:
جواعلَ أرماماً يساراً وحارَةً *** شِمالاً وقَطَّعن الوِهاطَ الدَّوافعا([4])
(وهف) الواو والهاء والفاء: كلمتان. يقال: أوْهَفَ من المالِ كذا: ارتَفَع. ووهف النَّباتُ: أوْرَقَ واهْتَزَّ.
(وهق) الواو والهاء والقاف: كلمتان. إحداهما الوَهَق، وأظنُّه فارسيَّاً معرَّباً.
والأخرى عربيّة صحيحة، وهي المُوَاهَقة: مَدُّ الأعناقِ في السَّير. ويقال: تَوَاهَقَت الرِّكاب. أمّا قولهم تَوَهَّقَ الحَصَى، إذا اشتد حَرُّه، فهو من باب الإبدال، إنَّما هو توهَّج. وأنشد:
* حتَّى إذا حَامِي الحَصَى تَوَهَّقا([5]) *
(وهل) الواو والهاء واللام كلماتٌ لا تنقاس، وهي الوَهَل: الفَزَع. يقال: وَهِل يَوْهَلُ. قال أبو زيد: وَهَلْتُ عن الشَّيءِ: نَسِيته. ووَهَلْتُ إليه: ذَهَبَ وَهْمِي إليه. ولقيتُه أوَّلَ وَهْلَةٍ، أي قبلَ كلِّ شَيء.
(وهم) الواو والهاء والميم: كلماتٌ لا تنقاس، بل أفراد. منها الوَهْم، وهو البَعير العَظيم. والوَهْم: الطَّريق. والوَهْم: وَهْمُ القَلْب. يقال: وَهَمْتُ أهِمُ وَهْماً، إذا ذَهَب وَهْمي إليه. ومنه قياس التُّهمَةِ. وأوْهَمْتُ في الحِساب، إذا تركت منه شيئاً. ووَهِمْتُ: غَلِطْت، أَوْهَم وَهَماً.
(وهن) الواو والهاء والنون: كلمتانِ تدلُّ إحداهما على ضَعف، والأخرى على زمان.
فالأولى: وَهَنَ الشيءُ يَهِن وَهْناً: ضَعُف، وأوْهَنْتُه أنا. ومن هذا الواهِنَةُ: القُصَيرَى من الأضلاع، وهي أسفَلُها. قال أبو بكر([6]): الواهِنة: داءٌ يصيب الإنسان في أخدَعَيه([7]). والوَهْنانة: المرأة القليلة الحركة، الثقيلةُ القيامِ والقُعودِ.
والكلمة الثانية: الوَهَن والمَوْهِن: ساعةٌ تمضي من اللَّيل([8]). وأوْهَن الرَّجُل: صار أو سار في تلك السَّاعة([9]).
(تم كتاب الواو والله أعلم بالصواب)
---------------------__
([1]) بكسر الهاء وفتحها.
([2]) وكذا ورد هذا الشطر في المجمل واللسان (وهس). ولم يرد في ديوان حميد بن ثور ص 99 تكملة هذا الشطر.
([3]) في الأصل: "الشيء".
([4]) وكذا ورد إنشاده في المجمل. وحارة: اسم موضع. وأنشده ياقوت في (أرمام) برواية "وصارة". وأنشد قبله:
تبصر خليلي هل ترى من ظعائن ***  تجاوزن ملحوبا فقلن متالعا
 ([5]) أنشده في المجمل واللسان (وهق).
([6]) في الجمهرة (3: 182).
([7]) الجمهرة: "في أخدعيه عند الكبر".
([8]) في اللسان: "والوهن والموهن: نحو من نصف الليل، وقيل هو بعد ساعة منه، وقيل هو حين يدبر الليل. وقيل الوهن: ساعة تمضي من الليل".
([9]) أغفل ابن فارس أن يورد بعد هذا

##### Türkçe

(باب **الواو** و**الهاء** وما يثلثهما)
(**وهي**) **الواو** ve**الهاء** ve illetli harf; bir şeyde gevşekliğe delâlet eder. Denir: Bulutun suyu ile **عَزالِيُّ السَّحابِ** gevşedi. Ve bağı gevşeyen her şey **واهٍ**’dir. **الوَهْيُ**: deride ve başkasında yarık.
 (**وهب**) **الواو** ve**الهاء** ve**الباء**: kelimeler; bazısı bazısına kıyas edilmez. Dersin: Bir şeyi **وَهَبْتُ**; onu **أهَبُهُ**; **هِبَةً** ve **مَوْهِباً** (olarak). **اتَّهَبْتُ الهبة**: onu kabul ettim. **المَوْهِبَة**([1]): içinde suyun biriktiği bir çukur; çoğulu **مَواهب**. Ve denir: Bana maldan şöyle şöyle **أوْهَبَ**; yani yükseldi. Ve falan kimse şöyle şeye **مُوهَباً** oldu; yani onun için hazırlanmış.
(**وهت**) **الواو** ve**الهاء** ve**التاء**. Denir: Et **أوهَتَ**, koktuğu zaman; **يُوهِتُ** **إيهاتاً**.
(**وهث**) **الواو** ve**الهاء** ve**الثاء**. Derler: **الوَهْثُ**: bir şeyde kendini kaptırma.
(**وهج**) **الواو** ve**الهاء** ve**الجيم**: tek bir kelime; o da **الوَهَج**’dir: ateşin harareti ve tutuşması. Bu ödünç alınır da denir: Cevher **تَوهَّجَ**: parladı. Ve güzel kokunun kokusu **توهَّجَتْ**; ve **وَهَج الطيِّب**: onun rayihası ve kokusu. Ve **وَهَّاجٌ** kandil: çok yanan. Aynı şekilde **وَهَّاج** yıldız.
(**وهد**) **الواو** ve**الهاء** ve**الدال**: tek bir kelime; o da **الوَهْدة**’dir: alçak yer; çoğulu **وِهاد**.
(**وهز**) **الواو** ve**الهاء** ve**الزاء**. Derler: **الوَهْز**: yaratılışı sıkı olan. Ve **وَهَزْتُ**: ittim. Ve **التَّوهُّز**: sıçrayış.
(**وهس**) **الواو** ve**الهاء** ve**السين**: iki kelime: biri işlerde şiddet, ikincisi gizli sözden.
Birincisi **الوَهْس**: yürüyüşün şiddeti. Ve **الوَهْس**: yemenin şiddeti. Ve **الوَهْس**: basmanın şiddeti. Humeyd dedi:
* بِتَنَقُّص الأعراضِ و**الوَهْسِ**([2]) *
Bu, **التَّوهُّس**’tandır; o da sıkı davranma ve aşirete karşı uzanıp gitmedir.
Diğer kelime: **الوَهْس** gizli söz. Ve **الوَهْس**: koğuculuk.
(**وهص**) **الواو** ve**الهاء** ve**الصاد**: birbirine yakın kelimeler; o da **الوهْص**’tır: ayağıyla bir şeye([3]) basmanın şiddeti. Denir: **وَهَصَ يَهِصُ**. Ve yaratılışı **موهوصُ** adam: kemikleri birbirine girdi. Ve **وَهَصْتُ** bir şeyi: onu kırdım.
(**وهط**) **الواو** ve**الهاء** ve**الطاء**. Denir: Onu **أوهَطَه**, ona vurduğu ve onu öldürmediği zaman. Ve onu **وَهَطَه**: onu kırdı. Ve onu **وَهَطه**: ona bastı. Bunlar birbirine yakındır. Ve **الوَهْطُ**: alçak yer. Ve **الوَهْط**: **العُرْفُط**’un koruluğu. Er-Râî dedi:
جواعلَ أرماماً يساراً وحارَةً *** شِمالاً وقَطَّعن **الوِهاطَ** الدَّوافعا([4])
(**وهف**) **الواو** ve**الهاء** ve**الفاء**: iki kelime. Denir: Maldan şöyle şöyle **أوْهَفَ**: yükseldi. Ve bitki **وهف**: yapraklandı ve sallandı.
(**وهق**) **الواو** ve**الهاء** ve**القاف**: iki kelime. Biri **الوَهَق**; ve ben onun Farsça olup Arapçalaştırılmış olduğunu sanıyorum.
Diğeri sahih Arapçadır; o da **المُوَاهَقة**’dır: yürüyüşte boyunları uzatmak. Ve denir: Binekler **تَوَاهَقَت**. Ama onların “çakıl **تَوَهَّقَ**” sözü, harareti şiddetlendiği zaman, ibdâl babındandır; ancak o **توهَّج**’dir. Ve şu beyit okundu:
* حتَّى إذا حَامِي الحَصَى تَوَهَّقا([5]) *
(**وهل**) **الواو** ve**الهاء** ve**اللام** kıyas edilmez kelimelerdir; o da **الوَهَل**’dir: korku. Denir: **وَهِل يَوْهَلُ**. Ebû Zeyd dedi: Bir şeyden **وَهَلْتُ**: onu unuttum. Ve ona **وَهَلْتُ**: zannım ona gitti. Ve onu ilk **وَهْلَةٍ**’de gördüm; yani her şeyden önce.
(**وهم**) **الواو** ve**الهاء** ve**الميم**: kıyas edilmez kelimeler; bilakis tek teklerdir. Onlardan **الوَهْم**; o, büyük devedir. Ve **الوَهْم**: yol. Ve **الوَهْم**: kalbin vehmi. Denir: **وَهَمْتُ**; **أهِمُ**; **وَهْماً**, zannım ona gittiği zaman. Ondan **التُّهمَةِ**’nin kıyası. Ve hesapta **أوْهَمْتُ**, ondan bir şeyi bıraktığım zaman. Ve **وَهِمْتُ**: yanıldım; **أَوْهَم** **وَهَماً**.
(**وهن**) **الواو** ve**الهاء** ve**النون**: iki kelime; birisi zayıflığa, diğeri zamana delâlet eder.
Birincisi: Şey **وَهَنَ**; **يَهِن**; **وَهْناً**: zayıfladı; ve ben onu **أوْهَنْتُ**. Bundan **الواهِنَةُ**: kaburgalardan kısa olan; ve o, onların en aşağısıdır. Ebû Bekir([6]) dedi: **الواهِنة**: insana iki **أخدَعَيه**’inde([7]) isabet eden bir hastalıktır. Ve **الوَهْنانة**: hareketi az kadın; kalkması ve oturması ağır olan.
İkinci kelime: **الوَهَن** ve**المَوْهِن**: geceden geçen bir saat([8]). Ve adam **أوْهَن**: o saatte oldu yahut yürüdü([9]).
(**الواو** kitabı tamamlandı; doğruyu en iyi Allah bilir)
---------------------__
([1]) **الهاء**’nın kesresi ve fethasıyla.
([2]) Bu mısra böylece **المجمل** ve**اللسان**’da (**وهس**) geldi. Humeyd b. Sevr divanında s. 99 bu mısraın tamamlayıcısı gelmedi.
([3]) Asılda: “**الشيء**”.
([4]) İnşadı böylece **المجمل**’de geldi. **حارَة**: bir yer adıdır. Yâkût onu (**أرمام**)’da “**وصارة**” rivayetiyle inşad etti. Ondan önce şu beyiti inşad etti:
تبصر خليلي هل ترى من ظعائن ***  تجاوزن ملحوبا فقلن متالعا
 ([5]) Onu **المجمل** ve**اللسان**’da (**وهق**) inşad etti.
([6]) **الجمهرة**’de (3: 182).
([7]) **الجمهرة**: “ihtiyarlıkta iki **أخدعيه**’inde”.
([8]) **اللسان**’da: “**والوهن والموهن**: gecenin yarısı kadar; ve denildi ki ondan bir saat sonradır; ve denildi ki gece dönüp giderkenki vakittir. Ve denildi ki **الوهن**: geceden geçen bir saattir”.
([9]) İbn Fâris bundan sonra şunu zikretmeyi ihmal etti.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الوهن: ضعف من حيث الخلق، أو الخلق. قال تعالى: ﴿قال رب إني وهن العظم مني﴾ [مريم/4]، ﴿فما وهنو لما أصابهم﴾ [آل عمران/146]، ﴿وهنا على وهن﴾ [لقمان/14] أي: كلما عظم في بطنها: زادها ضعفا على ضعف: ﴿ولا تهنوا في ابتغاء القوم﴾ [النساء/104]، ﴿ولا تهنو ولا تحزنوا﴾ [آل عمران/139]، ﴿ذلكم وأن الله موهن كيد الكافرين﴾ [الأنفال/18].

##### Türkçe

- **الوهن**: yaratılış bakımından zayıflık; yahut yaratılış. Yüce Allah dedi ki: ﴿Rabbim, şüphesiz kemik benden **وهن** etti﴾ [Meryem/4], ﴿Kendilerine isabet edenden dolayı **وهن** etmediler﴾ [Âl-i İmrân/146], ﴿**وهنا على وهن**﴾ [Lokmân/14], yani: karnında büyüdükçe: ona zayıflık üstüne zayıflık artırdı: ﴿Kavmi aramada gevşemeyin﴾ [Nisâ/104], ﴿Gevşemeyin ve üzülmeyin﴾ [Âl-i İmrân/139], ﴿İşte bu; ve şüphesiz Allah kâfirlerin tuzağını **موهن** edicidir﴾ [Enfâl/18].

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

و ه ن
فيه وهن ووهن وقد وهن يهن ووهن يوهن‏.‏
قال أبو زيد سمعت من الأعراب من يقرأ ‏"‏ فما وهنوا ‏"‏ وتوهّن وأوهته ووهّنته‏.‏
قال الجعدي‏:‏ توهّن فيه المضرحيّة بعد ما روين نجيعاً من دم الجوف أحمرا أي تضعف عن النهوض لامتلاء أجوافها‏.‏
وإنه لشديد الواهنتين وهما قصيرياه‏.‏
وأتيته وهناً وموهناً‏:‏ بعد ساعة من الليل‏.‏
وأوهن القوم‏:‏ سروا فيه‏.‏

##### Türkçe

و ه ن
Onda **وهن** ve **وهن** vardır; ve (o) **وهن** eder, **يهن**; ve **وهن** eder, **يوهن**.‏
Ebû Zeyd dedi: Bedevîlerden “**فما وهنوا**” diye okuyanı işittim; ve **توهّن**; ve onu **أوهته**; ve onu **وهّنته**.‏
el-Ca‘dî dedi:
**توهّن** onda **المضرحيّة**; **بعد ما روين نجيعاً من دم الجوف أحمرا**; yani karınlarının dolmasından dolayı kalkmaya karşı zayıflar.‏
Ve şüphesiz o, iki **الواهنتين**i bakımından şiddetlidir; ve onlar onun iki kısa yanıdır.‏
Ona **وهناً** ve **موهناً** geldim: geceden bir saat sonra.‏
Ve kavim **أوهن** etti: onda yürüdüler.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الوَهْن: الضَّعف في العمل والأَمر، وكذلك في العَظْمِ ونحوه. وفي التنزيل العزيز: حمَلَتْه أُمُّه وَهْناً على وَهْنٍ؛ جاء في تفسيره ضَعْفاً على ضعف أَي لَزِمَها بحملها إياه تَضْعُف مَرّةً بعد مرَّة، وقيل: وَهْناً على وَهْنٍ أَي جَهْداً على جَهْدٍ، والوَهَنُ لغة فيه؛ قال الشاعر
(* قوله «قال الشاعر» هو الأَعشى كما في التكملة وصدره:
وما إن على قلبه غمرة):
وما إنْ بعَظْمٍ له مِنْ وَهَنْ
وقد وَهَنَ ووَهِن، بالكسر، يَهِنُ فيهما أَي ضَعُف، ووَهَنَه هو وأَوْهَنَه؛ قال جرير:
وَهَنَ الفَرَزْدَقَ، يومَ جَرَّدَ سيفَه،
قَيْنٌ به حُمَمٌ وآمٍ أَرْبَعُ
(* قوله «وآم اربع» ضبطت آم في المحكم بالجر كما ترى فيكون جمع أمة). وقال:
فلئن عَفَوْتُ لأَعْفُوَنْ جَلَلاً،
ولئن سَطَوْتُ لأُوهنَنْ عَظْمِي
ورجُلٌ واهِنٌ في الأَمر والعمل ومَوْهُون في العَظْم والبدن، وقد وَهَنَ العَظْمُ يَهِنُ وَهْناً وأَوهنَه يُوهِنُه ووَهَّنْته تَوْهيناً. وفي حديث الطواف: وقد وَهَنَتْهم حُمَّى يَثْرِب أَي أَضعفتهم. وفي حديث علي، عليه السلام: ولا واهِناً في عَزْمٍ أَي ضعيفاً في رأْي، ويروى بالياء: ولا واهِياً في عزم. ورجل واهِنٌ: ضعيف لا بَطْش عنده، والأُنثى واهِنةٌ، وهُنَّ وُهُنٌ؛ قال قَعْنَب بن أُم صاحب:
الَّلائماتُ الفَتى في عُمْرهِ سَفَهاً،
وهُنَّ بَعدُ ضَعيفاتُ القُوَى وُهُنُ
قال: وقد يجوز أَن يكون وُهُن جمع وَهُونٍ، لأَن تكسير فَعُول على فُعُل أَشْيَع وأَوسع من تكسير فاعِلة عليه، وإنما فاعِلة وفُعْلٌ نادر، ورجل مَوْهُون في جسمه. وامرأَة وهْنانةٌ: فيها فُتُورٌ عند القيام وأَناةٌ. وقوله عز وجل: فما وَهَنُوا لِما أَصابهم في سبيل الله؛ أَي ما فَتَروا وما جَبُنُوا عن قتال عدوُِّهم. ويقال للطائر إذا أُثْقِلَ من أَكْل الجِيَف فلم يقدر على النُّهوض: قد توَهَّنَ توَهُّناً؛ قال الجعدي: تَوَهَّنَ فيه المَضْرَحِيَّةُ بَعْدَما
رأَينَ نَجِيعاً، مِنْ دَم الجَوْف، أَحْمَرا
والمَضْرَحِيَّةُ: النُّسور ههنا. أَبو عمرو: الوَهْنانة من النساء الكَسْلى عن العمل تَنَعُّماً. أَبو عبيد: الوَهْنانة التي فيها فَتْرة. الجوهري: وَهَنَ الإنسانُ ووَهَنَه غيرُه، يتعدَّى ولا يتعدَّى. والوَهْنُ من الإبل: الكَثِيفُ.
والواهِنَةُ: ريح تأْخذ في المَنْكِبَين، وقيل: في الأَخْدَعَين عند الكِبَر. والواهِنُ: عِرْق مُسْتبطِنٌ حَبْلَ العاتق إلى الكتف، وربما وَجِعَ صاحبُه وعَرَتْه الواهِنة، فيقال: هِنِي يا واهِنةُ، اسكني يا واهِنة ويقال للذي أَصابه وجَعُ الواهِنة مَوْهونٌ، وقد وُهِنَ؛ قال طَرَفة: وإذا تَلْسُنُني أَلْسُنُها،
إنَّني لَسْتُ بمَوْهُونٍ فَقِرْ
يقال: أَوْهَنه اللهُ، فهو مَوْهون، كما يقال: أَحَمَّه اللهُ، فهو مَحْمُوم، وأَزْكَمه، فهو مَزْكوم. النضر: الواهِنَتانِ عَظْمانِ في تَرْقُوَة البعير، والتَّرْقُوَةُ من البعير الواهِنَةُ. ويقال: إنه لشديد الواهِنَتَيْن أَي شديد الصدر والمُقَدَّم، وتسمى الواهِنَةُ من البعير الناحرة لأَنها ربما نحَرَت البعيرَ بأَن يُصْرع عليها فينكسر، فيُنْحَر البعير ولا تدرك ذكاته، ولذلك سُمِّيت ناحِرة. ويقال: كَوَيْناه من الواهِنَة، والواهِنَةُ: الوَجَعُ نفسه، وإذا ضَرَبَ عليه عِرْقٌ في رأْس مَنكِبه قيل: به واهِنة، وإنه ليَشْتَكي واهِنَته، والواهِنَتان: أَطراف العِلْباءَيْن في فأْس القفا من جانبيه، وقيل: هما ضِلَعان في أَصل العنق من كل جانب واهنةٌ، وهما أَوَّل جوانح الزَّوْر، وقيل: الواهِنَةُ القُصَيْرَى، وقيل: هي فَقْرة في القفا. قال أَبو الهيثم: التي من الواهِنة القُصَيرَى، وهي أَعلى الأَضلاع عند التَّرْقُوَةَ؛ وأَنشد:
لَيْسَتْ به واهِنَةٌ ولا نَسَا
وفي الصحاح: الواهِنَة القُصَيْرَِى وهي أَسفل الأَضلاع. والواهِنَتانِ من الفرس: أَوَّلُ جَوانح الصدر. والواهِنَة: العَضُدُ: والواهِنَةُ: الوَهْنُ والضَّعْفُ، يكون مصدراً كالعافية؛ قال ساعدة بن جُؤَيَّة: في مَنْكِبَيْه وفي الأَرْساغِ واهِنةٌ،
وفي مَفاصِله غَمْزٌ من العَسَمِ
الأَشجعي: الواهِنَةُ
مَرَضٌ يأْخذُ في عَضُد الرجل فتَضْرِبُها جاريةٌ بِكْرٌ
بيدها سبع مرات، وربما عُلِّق عليها جنس من الخَرَز يقال له خَرَزُ الواهِنة، وربما ضربها الغلامُ، ويقول: يا واهِنَة تَحَوَّلي بالجارية؛ وهي التي لا تأْخذ النساءَ إنما تأْخذ الرجال. وروى الأَزهري عن أَبي أُمامة عن النبي، صلى الله عليه وسلم: أَن رجلاً دخل عليه وفي عَضُده حَلْقةٌ من صُفْرٍ، وفي رواية: خاتم من صُفْرٍ، فقال: ما هذا الخاتم؟ فقال: هذا من الواهِنة، فقال: أَمَا إنَّها لا تَزِيدُك إلاَّ وَهْناً. وقال خالد بن جَنْبة: الواهِنةُ عِرْقٌ يأْخذ في المَنْكِب وفي اليد كلها فيُرْقَى منها، وهي داءٌ يأْخذ الرجال دون النساء، وإنما نهاه، صلى الله عليه وسلم، عنها لأَنه إنما اتخذها على أَنها تَعْصِمه من الأَلم فكانت عنده في معنى التَّمائم المنهيِّ عنها. وروى الأَزهري أَيضاً عن عمران بن حصين قال: دخلت على النبي، صلى الله عليه وسلم، وفي عَضُدي حَلْقة من صُفْر فقال: ما هذه؟ فقلت: هي من الواهنة، فقال: أَيَسُرُّك أَن تُوكَلَ إِليها؟ انْبِذْها عنك. أَبو نصر قال: عِرْقُ الواهنة في العَضُد الفَلِيقُ، وهو عِرْقٌ يجْري إلى نُغْضِ الكتِف، وهي وَجَعٌ يقع في العَضُد، ويقال له أَيضاً الجائف. ويقال: كان وكان وَهْنٌ
بذي هَنَاتٍ إذا قال كلاماً باطلاً يتعلل فيه. وفي حديث أَبي الأَحْوَصِ الجُشَمِيّ: وتَهُنُّ هذه من حديث سنذكره في هـ ن ا، وإنما ذكر الهَرَويّعن الأَزهري أَنه أَنكر هذه اللفظة بالتشديد، وقال: إنما هو وتَهِنُ هذه أَي تُضْعِفُه، من وَهَنْتُه فهو مَوْهُون، وسنذكره.
والوَهْنُ والمَوْهِنُ: نَحْوٌ
من نصف الليل، وقيل: هو بعد ساعة منه، وقيل: هو حين يُدْبِر الليلُ، وقيل: الوَهْنُ ساعة تمضي من الليل. وأَوْهَنَ الرجلُ: صار في ذلك الوقت. ويقال: لَقِيتُه مَوْهِناً أَي بعد وَهْنٍ. والوَهِينُ: بلغة من يلي مصر من العرب، وفي التهذيب: بلغة أَهل مصر، الرجل يكون مع الأَجير في العمل يَحُثُّه على العمل.

##### Türkçe

**الوَهْن**: işte ve işte (iş/amel ve iş/emir)de zayıflık; aynı şekilde kemikte ve benzerinde. Ve aziz tenzilde: “Annesi onu **وَهْناً** üzerine **وَهْنٍ** taşıdı”; onun tefsirinde “zayıflık üzerine zayıflık” diye geldi; yani onu taşıması sebebiyle ona, bir defadan sonra bir defa zayıflamak lâzım geldi. Ve denildi: “**وَهْناً** üzerine **وَهْنٍ**” yani “çaba üzerine çaba”; ve **الوَهَنُ** onun hakkında bir dildir (lehçedir). Şair dedi
(* “Şair dedi” sözü, tekmilede olduğu üzere A‘şâ’dır; ve onun başı: “Ve onun kalbi üzerinde bir gam yoktur”):
Ve onun için bir kemikte **وَهْن**’den (hiç) yoktur

Ve **وَهَنَ** ve **وَهِن** (kesre ile) **يَهِنُ** ikisinde de; yani zayıfladı. Ve onu **وَهَنَه** ve **أَوْهَنَه**; Cerîr dedi:
**وَهَنَ** el-Ferezdak’ı, kılıcını sıyırdığı gün,
içinde korlar bulunan bir demirci ve dört **آمٍ**

(* “**وآم اربع**” sözü: **آم** Muhkem’de gördüğün üzere cer ile ضبط edildi; böylece **أمة**’nin çoğulu olur).
Ve dedi:
Eğer affedersem, elbette büyükçe affedeceğim;
ve eğer saldırırsam, elbette kemiğimi zayıflatacağım

Ve bir adam, işte ve amelde **واهِنٌ**’dir; kemikte ve bedende **مَوْهُون**’dur. Ve kemik **وَهَنَ**: **يَهِنُ وَهْناً**; ve onu **أَوهنَه يُوهِنُه**; ve onu **وَهَّنْته تَوْهيناً**. Ve tavaf hadîsinde: “Onları Yesrib humması **وَهَنَتْهم**”; yani onları zayıflattı. Ve Ali hadîsinde, عليه السلام: “ve azimde **واهِناً** değil”; yani görüşte zayıf (değil). Ve **بالياء** ile rivayet olunur: “ve azimde **واهِياً** değil.” Ve **واهِنٌ** adam: zayıf, onda bir saldırma/çarpma gücü yoktur; dişisi **واهِنةٌ**; ve onlar **وُهُنٌ**’dür. Ka‘neb b. Ümm Sâhib dedi:
Genci ömründe sefihlikle kınayanlar,
sonra ise kuvvetleri zayıf olanlar, **وُهُنٌ**’dür

Dedi: ve caiz olur ki **وُهُن** **وَهُونٍ**’un çoğulu olsun; çünkü **فَعُول**’un **فُعُل** üzerine kırılması, **فاعِلة**’nin onun üzerine kırılmasından daha yaygın ve daha geniştir; ancak **فاعِلة** ve **فُعْلٌ** nadirdir. Ve bir adam, bedeninde **مَوْهُون**’dur. Ve bir kadın **وهْنانةٌ**: onda kalkarken bir gevşeklik ve bir ağırdan alma vardır. Ve O’nun عز وجل sözü: “Onlar, Allah yolunda kendilerine isabet edenden dolayı **وَهَنُوا** olmadılar”; yani gevşemediler ve düşmanlarıyla savaşmaktan korkaklık etmediler. Ve kuşa, leş yemekten ağırlaştırılıp kalkmaya güç yetiremediği zaman denilir: **قد توَهَّنَ توَهُّناً**; Ca‘dî dedi:
**تَوَهَّنَ** onda **المَضْرَحِيَّةُ** sonra,
iç boşluğun kanından kırmızı bir kan akıntısı gördüklerinde

Ve **المَضْرَحِيَّةُ**: burada akbabalardır. Ebû Amr: kadınlardan **الوَهْنانة**; işten, nimet içinde yaşama sebebiyle tembel olandır. Ebû Ubeyd: **الوَهْنانة**; onda bir gevşeklik bulunan (kadın)dır. Cevherî: insan **وَهَنَ** (zayıfladı) ve başkası onu **وَهَنَه**; geçişli olur ve geçişsiz olur. Ve develerden **الوَهْنُ**: sık/yoğun (olan)dır.

Ve **الواهِنَةُ**: iki omuzda esen bir rüzgâr; ve denildi: yaşlılıkta iki **الأَخْدَعَين**’de. Ve **الواهِنُ**: omuz bağını (عاتق) küreğe kadar içten kuşatan bir damardır; ve bazen sahibi ağrır ve ona **الواهِنة** arız olur; böylece denilir: “**هِنِي يا واهِنةُ**; sakin ol ey **واهِنة**.” Ve **الواهِنة** ağrısı isabet edene **مَوْهونٌ** denilir; ve **وُهِنَ** olmuştur. Tarafe dedi:
Ve onun dilleri beni dillediğinde,
şüphesiz ben **بمَوْهُونٍ** değilim; öyleyse (bunu) kabul et

Denilir: Allah onu **أَوْهَنه**; o da **مَوْهون**’dur; nasıl ki denilir: Allah onu **أَحَمَّه**; o da **مَحْمُوم**’dur; ve onu **أَزْكَمه**; o da **مَزْكوم**’dur. Nadr: **الواهِنَتانِ** devenin köprücük kemiğinde iki kemiktir; ve deveden **التَّرْقُوَةُ** **الواهِنَةُ**’dir. Ve denilir: “O, iki **الواهِنَة**si pek şiddetlidir”; yani göğsü ve ön tarafı şiddetlidir. Ve deveden **الواهِنَةُ** “**الناحرة**” diye adlandırılır; çünkü bazen üzerine devrilip kırılmak suretiyle deveyi boğazlatır; böylece deve boğazlanır ve kesimi yetişmez; bunun için “**ناحِرة**” diye adlandırıldı. Ve denilir: “Onu **الواهِنَة**’den dağladık.” Ve **الواهِنَةُ**: bizzat ağrının kendisidir. Ve omzunun başında bir damar vurup attığında denilir: onda **واهِنة** vardır. Ve şüphesiz o, **واهِنَته**’sinden şikâyet eder. Ve **الواهِنَتان**: ensenin iki yanından, kafanın arkasındaki balta yerinde iki **العِلْباءَيْن**’in uçlarıdır; ve denildi: her iki yanda boynun kökünde iki kaburgadır; onlar **الزَّوْر**’un yanlarının ilkleridir. Ve denildi: **الواهِنَةُ** **القُصَيْرَى**’dır. Ve denildi: o, ensede bir fıkradır (omur parçasıdır). Ebû’l-Heysem dedi: **الواهِنة**’den olan, **القُصَيرَى**’dır; ve o, **التَّرْقُوَة** yanında kaburgaların en üstüdür; ve inşad etti:
Onda ne **واهِنَةٌ** vardır ne de **نَسَا**

Ve Sıhâh’ta: **الواهِنَة** **القُصَيْرَِى**’dır; ve o, kaburgaların en altıdır. Ve attan **الواهِنَتانِ**: göğsün yanlarının ilkidir. Ve **الواهِنَة**: üst koldur (**العَضُدُ**). Ve **الواهِنَةُ**: **الوَهْنُ** ve zayıflıktır; afiyet gibi bir mastar olur. Sâ‘ide b. Cüeyye dedi:
İki omzunda ve bileklerinde **واهِنةٌ** vardır,
ve eklemlerinde sertliğin bir sıkması vardır

El-Eşca‘î: **الواهِنَةُ**; erkeğin üst kolunda tutan bir hastalıktır; böylece onu, elinde yedi defa, bakire bir cariye vurur; ve bazen ona, **خَرَزُ الواهِنة** denilen bir tür boncuk asılır; ve bazen onu oğlan vurur ve der ki: “Ey **واهِنَة**; cariye ile (oraya) geç.” Ve o, kadınları tutmaz; ancak erkekleri tutar. Ezherî, Ebû Ümâme’den, Peygamber’den صلى الله عليه وسلم rivayet etti: bir adam onun yanına girdi ve onun üst kolunda sarıdan bir halka vardı; ve bir rivayette: sarıdan bir yüzük; şöyle dedi: “Bu yüzük nedir?” O dedi: “Bu, **الواهِنة**’dendir.” O dedi: “Dikkat et; o, sana ancak **وَهْناً** artırır.” Ve Hâlid b. Cenbe dedi: **الواهِنةُ**; omuzda ve bütün elde tutan bir damardır; ondan dolayı rukye yapılır; ve o, kadınlar değil, erkekler için olan bir derttir. Ve o, صلى الله عليه وسلم, onu ancak şundan dolayı yasakladı: çünkü onu, ağrıdan kendisini koruyacağı üzere edinmişti; böylece onun yanında, yasaklanan muskalara benzer bir mânâda idi. Ezherî ayrıca İmrân b. Husayn’dan rivayet etti; dedi: Peygamber’in صلى الله عليه وسلم yanına girdim ve üst kolumda sarıdan bir halka vardı; dedi: “Bu nedir?” Dedim: “O, **الواهِنة**’dendir.” Dedi: “Ona havale edilmen seni sevindirir mi? Onu senden at.” Ebû Nasr dedi: üst kolda **الواهِنة** damarı **الفَلِيقُ**’tir; ve o, küreğin çıkıntısına (**نُغْضِ الكتِف**) doğru akan bir damardır; ve o, üst kolda vâki olan bir ağrıdır; ve ona ayrıca **الجائف** de denilir. Ve denilir: “Şöyle şöyle **وَهْنٌ** oldu”; **بذي هَنَاتٍ**: bâtıl bir söz söylediğinde, onda (bahanelerle) oyalanır. Ebû’l-Ahvâs el-Cuşemî hadîsinde: “Ve bu, **تَهُنُّ**”; bir hadîsten (dolayıdır) ki onu **هـ ن ا**’da zikredeceğiz. Ancak Herevî, Ezherî’den, onun bu lafzı şeddeli olarak inkâr ettiğini zikretti ve dedi: ancak o “**وتَهِنُ** هذه”dir; yani onu zayıflatır; **وَهَنْتُه**’dan, o da **مَوْهُون**’dur; ve onu zikredeceğiz.

Ve **الوَهْنُ** ve **المَوْهِنُ**: gecenin yarısına yakın bir vakittir; ve denildi: ondan bir saat sonradır; ve denildi: gece geri dönerken (çekilirken)dir; ve denildi: **الوَهْنُ** geceden geçen bir saattir. Ve adam **أَوْهَنَ**: o vakitte oldu. Ve denilir: “Onu **مَوْهِناً** buldum”; yani bir **وَهْنٍ**’den sonra. Ve **الوَهِينُ**: Mısır’a yakın olan Arapların bir lehçesinde; ve Tehzîb’de: Mısır ehlinin bir lehçesinde; adamın, işte ücretli işçiyle birlikte olup onu işe teşvik etmesidir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* و ه ن * * الوَهْنُ * الضعف وقد * وَهَن * من باب وعد و * وَهَنَهُ * غيره يتَّعدى ويلزم و * وَهِنَ * بالكسر يَهِن * وَهْناً * لغة فيه و * أَوْهَنَهُ * غيره و * وَهَّنَهُ تَوْهِينا * و * الوَهْنُ * و * المَوْهِنُ * نحو من نصف الليل قال الأصمعي هو حين يُدْبِر الليل

##### Türkçe

* و ه ن * * **الوَهْنُ** * zayıflık; ve muhakkak **وَهَن** (fiili) **وعد** bâbındandır; ve **وَهَنَهُ** başkası (onu) (böyle) yapar; geçişli olur ve lâzım olur. Ve **وَهِنَ** kesre ile, **يَهِن**; **وَهْناً**: onda bir lugattır. Ve **أَوْهَنَهُ** başkası (onu) (böyle) yaptı; ve **وَهَّنَهُ تَوْهِينا**. Ve **الوَهْنُ** ve **المَوْهِنُ**: gecenin yarısı gibi (bir vakit). **الأصمعي** dedi ki: o, gecenin geri dönüp gitmekte olduğu vakittir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( *!الوَهْنُ : الضَّعْفُ في العَمَلِ ) والأَمْرِ ، وكَذلِكَ في العَظْمِ ونحْوِه ؛ وقوْلُه تعالى : ﴿حَمَلَتْه أُمُّه *!وَهْناً على *!وَهْنٍ﴾ أَي ضَعْفاً على ضَعْفٍ ، أَي لَزِمَها بحَمْلِها إيَّاه أَنْ تَضْعُفَ مَرَّةً بعْدَ مَرَّةٍ ؛ وقيلَ : جَهْداً على جَهْدٍ .
( ويُحَرَّكُ ) ؛ ) قالَ الشَّاعِرُ :
وما إنْ بعَظْمٍ له مِنْ وَهَنْ ( والفِعْلُ كوَعَدَ ووَرِثَ وكَرُمَ ) ، أَي ضَعُفَ .
( و ) الوَهنُ : ( الرَّجُلُ القصيرُ الغليظُ .
( و ) أَيْضاً : ( نَحْوٌ من نِصْفِ اللَّيْلِ أَو بعدَ ساعةٍ منه ) ، أَو هو حين يُدْبِرُ اللّيْلُ ، أَو هو ساعَةٌ تمْضِي مِن الليْلِ ، ( *!كالمَوْهِنِ ) ، كمُحْسِنٍ . يقالُ : لَقِيْتُه *!مَوْهِناً أَي بعْدَ *!وَهْنٍ .
( *!ووَهَنَ ) الرَّجُلُ ( *!وأَوْهَنَ : دَخَلَ فيه ) ، أَي صارَ في ذلِكَ الوَقْتِ ، ( *!ووَهَنَهُ ) غيرُهُ ، لازِمٌ مُتَعدَ ؛ نَقَلَهُ

الأزْهرِيُّ ؛ ( *!وأَوْهَنَه *!ووَهَّنَه ) تَوْهِيناً : ( أَضْعَفَهُ ) ؛ ) ومنه الحدِيثُ : ( وقد *!وَهَنَتْهم حُمَّى يَثْرِبَ ) ، أَي أَضْعَفَتْهم ؛ وقالَ جريرٌ :
*!وَهَنَ الفَرَزْدَقُ يومَ جَرَّدَ سيفَهقَيْنٌ به حُمَمٌ وآمٍ أَرْبَعُوقالَ :
فلئِنْ عَفَوْتُ لأَعْفُوَنْ جَلَلاً ولئِنْ سَطَوْتُ *!لأُوهنَنْ عَظْمِي ( وهو *!واهِنٌ *!ومَوْهونٌ : لا بَطْشَ عندَه ) . ) *!والمَوْهونُ مِن *!أَوْهَنَه ، كالمَزْكومِ مِن أَزْكَمه والمَحْمومُ مِن أَحمه .
وقالَ اللّيْثُ : رجُلٌ *!واهِنٌ في الأمْرِ والعَمَلِ *!ومَوْهُونٌ في العَظْمِ والبَدَنِ . وفي حدِيثِ عليَ ، كرَّمَ اللَّهُ تعالى وَجْهه : ( ولا *!واهِناً في عَزْمٍ ) ، أَي ضَعِيفاً في رأْي ، ويُرْوى واهِياً بالياءِ ؛ ( وهي بهاءٍ ، ج *!وُهْنٌ ) ، بالضمِّ وبضمَّتَيْن ؛ قالَ قَعْنَبُ بنُ أُمِّ صاحِبٍ :
اللاَّئماتُ الفَتَى في عُمْرِه سَفَهاً وهُنَّ بَعدُ ضَعِيفاتُ القُوَى *!وُهُن ُويَجوزُ أَنْ يكونَ وُهُن جَمْع *!وَهُونٍ ، لأنَّ تَكْسِيرَ فَعُول على فُعُل أَشْيَع وأَوْسَع مِن تَكْسِيرِ فاعِلَةٍ عليه ، وإِنَّما فاعِلَةٌ وفُعُلٌ نادِرٌ .
( *!والوَهْنانةُ ) مِن النِّساءِ : ( التي فيها فُتورٌ عندَ القِيامِ ) وأَناةٌ ؛ عن أَبي عُبيدٍ .
وقالَ أَبو عَمْرو : هي الكَسْلى عن العَمَل تَنَعُّماً .
( *!والواهِنَةُ : رِيحٌ تَأْخُذُ في المَنْكِبَيْنِ .
( أَو ) *!الواهِنَةُ : مَرَضٌ يأْخُذُ ( في العَضُدَ ) فتَضْرِبُها جارِيَةٌ بِكْرٌ بيدِها سَبْع مَرَّاتٍ ، ورُبَّما ضَرَبَها الغُلامُ ، ويقولُ : يا واهِنَة تَحَوَّلي

بالجارِيَةِ ؛ وهي التي لا تَأْخُذُ النِّساءَ إنَّما تَأْخُذُ الرِّجالَ ؛ قالَهُ الأشْجعيُّ .
( أَو ) رِيحٌ ( في الأَخْدَعَيْنِ عندَ الكِبَرِ .
( و ) الواهِنَةُ : ( القُصَيْرَاءُ ) ، كذا في النُّسخِ .
وفي الصِّحاحِ : القُصَيْرَى وهي أَسْفَل الأضْلاعِ .
وقالَ أَبو الهَيْثَمِ : التي مِن الواهِنَة القُصَيْرَى ، وهي أَعْلَى الأَضْلاع عنْدَ التَّرْقُوَةِ .
( و ) قيلَ : الواهِنَةُ ( فِقْرَةٌ في القَفَا ؛ و ) أَيْضاً : ( العَضُدِ .
( و ) *!الواهِنَةُ ( مِن الفَرَسِ : أَوَّلُ جَوانِحِ الصَّدْرِ ) ، وهُما *!واهِنَتَانِ ، كما في الصِّحاحِ ( *!والوَهِينُ ) ، بلُغَةِ مَنْ يَلي مِصْرَ مِن العَرَبِ ، وفي التَّهْذِيبِ : بلُغَةِ أَهْلِ مِصْرَ : ( رَجُلٌ يكونُ مع الأجيرِ في العَمَلِ يَحُثُّه عليه ) .
( وممَّا يُسْتدركُ عليه :
الوَهْنُ : الجَهْدُ .
*!والوَهُونُ : الضَّعِيفُ ، *!ووهنَ *!وَهْناً كوَجلَ وَجلاً .
*!والوَهْنُ : الجبنُ عن الإقْدَامِ ؛ ومنه قَوْلُه تعالى : ﴿فما *!وَهَنُوا لِمَا أَصابَهُم في سَبيلِ اللَّهِ﴾ ، أَي ما فَتَرُوا وما جَبُنُوا مِن قتالِ عَدوِّهم .
ويقالُ للطائِرِ إذا ثَقُلَ من أَكْلِ الجِيَفِ فلم يَقْدرْ على النُّهوضِ : قد *!تَوَهَّنَ *!تَوَهُّناً ؛ قالَ الجعْدِيُّ :
تَوَهَّنَ فيه المَضْرَحِيَّةُ بَعْدَمارأَينَ نَجِيعاً مِنْ دَمِ الجَوْفِ أَحْمَراوالمَضْرَحِيَّةُ : النُّسورُ هنا .
*!والوَهْنُ مِن الإِبِلِ : الكَثِيفُ .
*!والواهِنُ : عِرْقٌ مُسْتَبطنٌ حَبْلَ العاتِق إلى الكَتِفِ ، ورُبَّما وَجِعَ

صاحِبُه ، وهو *!مَوْهُونٌ ، وقد *!وُهِنَ ؛ قالَ طرَفَةُ :
وإذا تَلْسُنُني أَلْسُنُها إِنَّني لَسْتُ *!بمَوْهُونٍ فَقِرْوقالَ النَّضْر : *!الواهِنَتانِ عَظْمانِ في تَرْقُوَةِ البَعيرِ بأَنْ يُصْرَعَ عليها فيَنْكَسر ، فيُنْحَر ولا تُدْرَك ذَكاتُه .
*!والواهِنَةُ : الوَجَعُ نَفْسُه . يقالُ : كَوَيْناهُ مِن *!الواهِنَةِ .
وقيلَ : الواهِنَتانِ أَطْرافُ العِلْباءَيْن في فأْسِ القَفا مِن جَانِبَيْه .
وقيلَ : هُما ضِلَعانِ في أصْلِ العُنُقِ ، وهُما أَوَّلُ جوانِحِ الزَّوْرِ .
والواهِنَةُ : الوَهْنُ والضَّعْفُ ، يكونُ مَصْدراً كالعافِيَةِ ؛ قالَ ساعِدَةُ بنُ جُؤَيَّة :
في مَنْكِبَيْهِ وفي الأرْساغِ *!واهِنَةٌ وفي مَفاصِلِه غَمْزٌ من العَسَم ِوخَرَزُ *!الواهِنَةِ : يُعْمَلُ مِنَ الصّفْرِ ويُعَلَّقُ على الواهِنَةِ .
وقالَ خالِدُ بنُ جَنْبة : الواهِنَةُ عِرْقٌ يَأْخُذُ في المَنْكِبِ وفي اليَدِ كُلِّها فيُرْقَى منها .
وقالَ أَبو نَصْر : عِرْقُ الواهِنَةِ في نُغْضِ الكَتِفِ ، يقالُ له الفَلِيقُ والجائِفُ .
ويقالُ : كانَ وكانَ *!وَهْنٌ بذِي هَنَاتٍ إذا قالَ كَلاماً باطِلاً يتعلَّلُ فيه .
ووهانُ : قَرْيةٌ بأَصْفَهانَ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
وهبن : ) وَهْبَنُ ، كجَعْفَرٍ : قَرْيةٌ مِن رسْتاقِ الرَّيِّ ، منها : مغيرَةُ بنُ

يَحْيَى بنِ المغيرَةِ السّديُّ الرَّازِي ، وجَدُّه المغيرَةُ صاحِبُ جريرٍ ، رَحَلَ إليه أَبو زَرْعَةَ وأَبو حاتِمٍ الرَّازِيان .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
وهرندزن : ) وهرندازان : قَرْيةٌ على بابِ مَدينَةِ الرَّيِّ ، ذُكِرَ في الفُتوحِ عن ياقوت ، رحِمَه اللَّهُ تعالى .
( (

##### Türkçe

: **الوَهْنُ**: işte zayıflık; işte de, işte de; ve bunun gibi kemikte ve benzerinde de. Ve O’nun, yüce olanın sözü: ﴿Onu annesi **وَهْناً** üzerine **وَهْنٍ** taşıdı﴾ yani zayıflık üzerine zayıflık; yani onu taşıması sebebiyle ona, defa defa zayıflaması lâzım geldi; ve denildi: meşakkat üzerine meşakkat.

(ve harekelenir); şair dedi ki:
Ve onun bir kemiğinde zayıflık yoktur.
(ve fiil, **وَعَدَ** ve **وَرِثَ** ve **كَرُمَ** gibidir), yani zayıfladı.

(ve) **الوَهنُ**: (kısa, kalın adam).

(ve) ayrıca: (gecenin yarısı civarı yahut ondan bir saat sonra), yahut gece geri dönerken olan vakittir, yahut geceden geçen bir saattir, (**كالمَوْهِنِ**), **مُحْسِنٍ** gibi. Denir: Onunla **مَوْهِناً** karşılaştım; yani bir **وَهْنٍ**’den sonra.

(**ووَهَنَ**) adam (**وأَوْهَنَ**: ona girdi), yani o vakitte oldu; (**ووَهَنَهُ**) başkası; lâzım–müteaddîdir; onu nakletti

el-Ezherî; (**وأَوْهَنَه** **ووَهَّنَه**) **تَوْهِيناً**: (onu zayıflattı); bundan da hadis: (ve onları Yesrib humması **وَهَنَتْهم**) yani onları zayıflattı; Cerîr dedi ki:
**وَهَنَ** el-Ferezdak, kılıcını sıyırdığı gün; onda kömürler ve dört “آم” vardır.
Ve dedi ki:
Eğer affedersem mutlaka büyükçe affedeceğim; ve eğer saldırırsam mutlaka kemiğimi **لأُوهنَنْ**.
(ve o **واهِنٌ** ve **مَوْهونٌ**’dur: onda vurucu güç yoktur).
**والمَوْهونُ** **أَوْهَنَه**’dendir; **المَزْكومِ**’un **أَزْكَمه**’den ve **المَحْمومُ**’un **أَحمه**’den olduğu gibi.

Leys dedi ki: işte ve amelde **واهِنٌ** adam; kemikte ve bedende **مَوْهُونٌ**. Ve Ali’nin hadîsinde, Allah Teâlâ yüzünü keremli kılsın: (ve azimde **واهِناً** değil), yani görüşte zayıf; ve **واهِياً** ile, **ياء** ile rivayet olunur; (o, **بهاءٍ** iledir; çoğulu **وُهْنٌ**), zamme ile ve iki zamme ile; **قَعْنَبُ بنُ أُمِّ صاحِبٍ** dedi ki:
Kınayanlar genci ömründe sefihlik ile kınarlar; sonra onlar kuvvetleri zayıf olanlar, **وُهُنٌ**’dür.
Ve caizdir ki **وُهُن** **وَهُونٍ**’un cem‘i olsun; çünkü **فَعُول**’un **فُعُل** üzerine kırılması, **فاعِلَةٍ**’nın onun üzerine kırılmasından daha yaygın ve daha geniştir; ancak **فاعِلَةٌ**’nın **فُعُلٌ** üzerine olması nadirdir.

(**والوَهْنانةُ**) kadınlardan: (kalkarken onda gevşeklik bulunan) ve ağırdan alma; Ebû Ubeyd’den.

Ebû Amr dedi ki: o, nimetlenme sebebiyle işten tembel olandır.

(**والواهِنَةُ**: omuzlarda tutan bir rüzgâr.

(ya da) **الواهِنَةُ**: (pazuda tutan bir hastalık); sonra onu, elinde yedi defa, bâkire bir cariye eliyle vurur; bazen oğlan da vurur; ve der ki: ey **واهِنَة** cariye ile yer değiştir; o, kadınları tutmaz, ancak erkekleri tutar; bunu el-Eşca‘î söyledi.

(ya da) yaşlılıkta iki **الأَخْدَعَيْنِ**’de (bir rüzgâr).

(ve) **الواهِنَةُ**: (**القُصَيْرَاءُ**); nüshalarda böyledir.
**الصِّحاح**’ta: **القُصَيْرَى**; o, kaburgaların en aşağısıdır.
Ebû’l-Heysem dedi ki: **الواهِنَة**’den olan **القُصَيْرَى**’dır; o, köprücük kemiği yanında kaburgaların en yukarısıdır.

(ve) denildi: **الواهِنَةُ** (ensede bir omur; ve) ayrıca: (pazu).

(ve) **الواهِنَةُ** (attandır: göğsün yanlarının ilki); ve onlar iki **واهِنَتَانِ**’dır; **الصِّحاح**’ta olduğu gibi.

(**والوَهِينُ**), Mısır’a komşu Arapların lügatinde; ve **التَّهْذِيب**’de: Mısır ehlinin lügatinde: (işte ücretli işçi ile birlikte olup onu ona teşvik eden adam).

(ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**الوَهْنُ**: meşakkat.
**الوَهُونُ**: zayıf; ve **وهنَ** **وَهْناً**; **وَجلَ وَجلاً** gibi.
**الوَهْنُ**: atılmaya karşı korkaklık; bundan da O’nun, yüce olanın sözü: ﴿Allah yolunda kendilerine isabet eden şeyden dolayı **وَهَنُوا** olmadılar﴾; yani gevşemediler ve düşmanlarıyla savaşmaktan korkaklık etmediler.
Ve kuşa, leş yemekten ağırlaşıp kalkmaya güç yetiremediği zaman denir: **تَوَهَّنَ** **تَوَهُّناً**; el-Ca‘dî dedi ki:
**تَوَهَّنَ** onda **المَضْرَحِيَّةُ**; iç boşluğunun kanından kırmızı bir kan gördükten sonra.
Ve **المَضْرَحِيَّةُ**: burada akbabalardır.
**الوَهْنُ** develerdendir: sık, gür olan.
**الواهِنُ**: omuz bağını kürek kemiğine içten kuşatan bir damardır; bazen sahibi ağrır; o **مَوْهُونٌ**’dur; ve **وُهِنَ** olmuştur; **طرَفَةُ** dedi ki:
Ve onun dilleri beni dillediği zaman, ben fakir bir **بمَوْهُونٍ** değilim.
En-Nadr dedi ki: **الواهِنَتانِ**, devenin köprücük kemiğinde iki kemiktir; üzerine devrilip kırılacak şekilde; sonra boğazlanır ve kesimi yetiştirilmez.
**الواهِنَةُ**: bizzat ağrının kendisidir. Denir: onu **الواهِنَةِ**’den dağladık.
Ve denildi: **الواهِنَتانِ**, ensenin tepesinde iki yanından iki **العِلْباءَيْن**’in uçlarıdır.
Ve denildi: onlar, boynun kökünde iki kaburgadır; ve onlar, göğsün yanlarının ilkidir.
**الواهِنَةُ**: **الوَهْنُ** ve zayıflıktır; **العافِيَةِ** gibi masdar olur; **ساعِدَةُ بنُ جُؤَيَّة** dedi ki:
Omuzlarında ve bileklerinde **واهِنَةٌ** vardır; ve eklemlerinde **العَسَم**’dan bir sıkma vardır.
**الواهِنَةِ**’nin boncuğu: sarıdan yapılır ve **الواهِنَةِ** üzerine asılır.
Hâlid b. Cenbe dedi ki: **الواهِنَةُ**, omuzda ve bütün elde tutan bir damardır; ondan rukye yapılır.
Ebû Nasr dedi ki: **الواهِنَةِ**’nin damarı, kürek kemiğinin **نُغْضِ**’undadır; ona **الفَلِيقُ** ve **الجائِفُ** denir.
Ve denir: falan falan, **وَهْنٌ** ile, **ذِي هَنَاتٍ** ile; bâtıl bir söz söylediği zaman, onda bahane arar.
Ve **وهانُ**: İsfahan’da bir köydür.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**وهبن**: ) **وَهْبَنُ**, **جَعْفَرٍ** gibi: Rey’in rustağından bir köydür; ondan: **مغيرَةُ بنُ يَحْيَى بنِ المغيرَةِ السّديُّ الرَّازِي**; ve dedesi **المغيرَةُ**, Cerîr’in arkadaşıdır; Ebû Zur‘a ve Ebû Hâtim er-Râzîler ona yolculuk etti.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**وهرندزن**: ) **وهرندازان**: Rey şehrinin kapısı üzerinde bir köydür; Yakut’tan, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, fetihlerde zikredildi.
( (

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

وَهَنَ
1 وَهَنَ ذ He was, or became, weak, or infirm, in an affair, and in operation, and in body; (Msb:) and so said of a bone: (Bd, and Jel in xix. 3:) and he was, or became, languid, languid and faint, or lax in the joints; (TA, Bd in iii. 140;) enervated, unnerved, or broken in energy; (Bd, ubi suprà;) cowardly. (TA, Jel in iii. 140.) ― -b2- See also 4.

2 وَهَّنَ see 4.

أَوْهَنَهُ
4 أَوْهَنَهُ ذ He, or it, weakened him: [rendered him languid, languid and faint, or lax in the joints; enervated him, unnerved him, or broke his energy; rendered him cowardly: (see وَهَنَ:)] (S, Msb, K:) and ↓ وَهَنَهُ, (S, Mgh, Msb, K,) but the former is the better, (Msb,) and ↓ وَهَّنَهُ. (S, K.)

وَهْنٌ
وَهْنٌ ذ The period about midnight; (S, K;) or the time after an hour, or a short period, (سَاعَة,) of the night: (JK, K, TA:) or when the night is departing. (S.) See اِنْىٌ.

عِرْقُ الوَاهِنَةِ
عِرْقُ الوَاهِنَةِ ذ The cephalic vein: see فَلِيقٌ.

وَهْنَانَةٌ
وَهْنَانَةٌ ذ I. q. وَنَاةٌ, q. v.; and see أَنَاةٌ.

تَوَهُّنٌ
تَوَهُّنٌ ذ Weak, languid, unable to rise: see عُدَوَآءُ.

##### Türkçe

**وَهَنَ**
1 **وَهَنَ** ذ O, bir işte, ve icrada, ve bedende zayıf, yahut sakat oldu; (Msb:) ve kemik hakkında da böyle denir: (Bd, ve Jel xix. 3’te:) ve o, bitkin oldu, bitkin ve baygın oldu, yahut eklemlerde gevşek oldu; (TA, Bd iii. 140’ta;) kuvveti giderilmiş, siniri alınmış, yahut enerjisi kırılmış; (Bd, yukarıda geçen yerde;) korkak. (TA, Jel iii. 140’ta.) ― -b2- 4’e de bak.

2 **وَهَّنَ** 4’e bak.

**أَوْهَنَهُ**
4 **أَوْهَنَهُ** ذ O, yahut o (şey), onu zayıflattı: [onu bitkin kıldı, bitkin ve baygın kıldı, yahut eklemlerde gevşek kıldı; onun kuvvetini giderdi, sinirini aldı, yahut enerjisini kırdı; onu korkak kıldı: (**وَهَنَ**’e bak:)] (S, Msb, K:) ve ↓ **وَهَنَهُ**, (S, Mgh, Msb, K,) fakat birincisi daha iyidir, (Msb,) ve ↓ **وَهَّنَهُ**. (S, K.)

**وَهْنٌ**
**وَهْنٌ** ذ Gece yarısı civarındaki vakit; (S, K;) yahut gecenin bir saatinden, yahut kısa bir müddetinden, (**سَاعَة,**) sonraki vakit: (JK, K, TA:) yahut gece çekilip giderken. (S.) **اِنْىٌ**’e bak.

**عِرْقُ الوَاهِنَةِ**
**عِرْقُ الوَاهِنَةِ** ذ Sefalik damar: **فَلِيقٌ**’e bak.

**وَهْنَانَةٌ**
**وَهْنَانَةٌ** ذ **وَنَاةٌ** ile aynı (I. q.), bkz.; ve **أَنَاةٌ**’a da bak.

**تَوَهُّنٌ**
**تَوَهُّنٌ** ذ Zayıf, bitkin, kalkmaya güç yetiremeyen: **عُدَوَآءُ**’a bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

وَهَنَ
وَهَنَ
a.  [ يَهِنُ ] ( n. ac. وَهْن 1 ), Was weak, enfeebled, incapable.

b.  Was, came at midnight.

c.  see II .

وَهِنَ
وَهِنَ [ يَهِنُ ] ( n. ac. وَهَن 4 ) وَهُنَ U ( n. ac. وَهْن 1 ),
a.  see I (a) .

وَهَّنَ
وَهَّنَ II ,
a.  Enfeebled, enervated, incapacitated.

أَوْهَنَ
أَوْهَنَ IV ,
a.  see I (b) & II.

وَهْن
وَهْن 1 ,
a.  Weakness, infirmity, powerlessness, incapacity.

b.  Short, thick-set.

c.  Midnight.

وَهْنَة
وَهْنَة 1t ,
a.  see 1 (a) .

وَهَن
وَهَن 4 ,
a.  see 1 (a) .

مَوْهِن
مَوْهِن 18 ,
a.  see 1 (c) .

وَاْهِن
وَاْهِن 21 , ( pl. وُهْن 3 ),
a.  Nerveless; incapable.

وَاْهِنَة
وَاْهِنَة 21t ,
a.  fem. of وَاْهِن 21 .

b.  The shortest rib.

c.  Vertebra of the head or arm.

d.  Flatulency, ventosity.

وَهِيْن
وَهِيْن 25 ,
a.  Foreman, overseer.

وَهْنَاْنَة
وَهْنَاْنَة 33t ,
a.  Slothful ( woman ).

وَهڤنَ
N. P. وَهڤنَ I ,
a.  see 21 .

##### Türkçe

وَهَنَ
وَهَنَ
a. [ يَهِنُ ] ( n. ac. **وَهْن** 1 ), Zayıf oldu, güçsüzleşti, âciz oldu.

b. Gece yarısında oldu, geldi.

c. II’ye bak.

وَهِنَ
وَهِنَ [ يَهِنُ ] ( n. ac. **وَهَن** 4 ) **وَهُنَ** U ( n. ac. **وَهْن** 1 ),
a. I (a)’ya bak.

وَهَّنَ
وَهَّنَ II ,
a. Güçsüzleştirdi, takatsizleştirdi, âciz kıldı.

أَوْهَنَ
أَوْهَنَ IV ,
a. I (b) ve II’ye bak.

وَهْن
**وَهْن** 1 ,
a. Zayıflık, sakatlık, güçsüzlük, âcizlik.

b. Kısa, tıknaz.

c. Gece yarısı.

وَهْنَة
**وَهْنَة** 1t ,
a. 1 (a)’ya bak.

وَهَن
**وَهَن** 4 ,
a. 1 (a)’ya bak.

مَوْهِن
**مَوْهِن** 18 ,
a. 1 (c)’ye bak.

وَاْهِن
**وَاْهِن** 21 , ( pl. **وُهْن** 3 ),
a. Sinirsiz; âciz.

وَاْهِنَة
**وَاْهِنَة** 21t ,
a. **وَاْهِن** 21’in müennesi.

b. En kısa kaburga.

c. Başın veya kolun omuru.

d. Gaz, yellenme.

وَهِيْن
**وَهِيْن** 25 ,
a. Ustabaşı, gözetmen.

وَهْنَاْنَة
**وَهْنَاْنَة** 33t ,
a. Tembel (kadın).

وَهڤنَ
N. P. **وَهڤنَ** I ,
a. 21’e bak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

وهن
وَهَنَ - يَهِنُ - وَهْنُ - وَاهِن - أَوْهَن - أَوْهَنَ - يُوْهِنً

وَهَنَ - يَهِنُ + الكائن: تنقص شدة الربط والتماسك المؤدية إلى الصلابة والقوة في بنية كائن
وَهْنُ: اسم فعل " وَهَنَ - يَهِنُ ": ضعف التماسك والصلابة
وَاهِن: اسم فاعل صفة مشبهة من " وَهَنَ - يَهِنُ ": من يتصف بانخفاض في شدة الترابط والتماسك المؤدية إلى الصلابة والقوة في بنيته
أَوْهَن: اسم تفضيل من " وَاهِن ": أشد وهناً
أَوْهَنَ - يُوْهِنً: على وزن " أفعلَ " من " وَهَنَ - يَهِنُ ": يجعله " يَهِنُ "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التخرب والاهتراء والوهن وضعف التماسك الذاتي"، وهي:
تَبِرَ - يَتْبَرُ، دَمَرَ - يَدْمُرُ، خَرِبَ - يَخْرَبُ (خَرَبَ - يَخْرُبُ)، نَقَضَ - يَنْقِضُ، وَهَى - يَهِي (وَهِيَ - يَهِي)، وَهَنَ - يَهِنُ
يفرق لفظاً:
وَهَنَ - يَهِنُ + الكائن: تنقص شدة الربط والتماسك المؤدية إلى الصلابة والقوة في بنية كائن
هَانَ - يَهُوْنُ + الكائن أو الأمر: يضعف وتقل قدرته وأثره
مَهُنَ - يَمْهُنُ + الكائن أو الشيء: يكون ليناً طرياً مطواعاً سهل التشكيل والتعامل معه
وَهَنَ - يَهِنُ - تَهِنوا
	﴿فلا تهنوا وتدعوا إلى السلم وأنتم الأعلون والله معكم ولن يتركم أعمالكم(35)﴾ محمد ﴿ولا تهنوا ولا تحزنوا وأنتم الأعلون إن كنتم مؤمنين(139)﴾ آل عمران
	﴿ولا تهنوا في ابتغاء القوم إن تكونوا تألمون فإنهم يألمون كما تألمون وترجون من الله ما لا يرجون وكان الله عليما حكيما(104)﴾ النساء ﴿وكأين من نبي قاتل معه ربيون كثير فما وهنوا لما أصابهم في سبيل الله وما ضعفوا وما استكانوا والله يحب الصابرين(146)﴾ آل عمران
	﴿قال رب إني وهن العظم مني واشتعل الرأس شيبا ولم أكن بدعائك رب شقيا(4)﴾ مريم
وَهْنُ
﴿ووصينا الإنسان بوالديه حملته أمه وهنا على وهن وفصاله في عامين أن اشكر لي ولوالديك إلي المصير(14)﴾ لقمان
أوهن
﴿مثل الذين اتخذوا من دون الله أولياء كمثل العنكبوت اتخذت بيتا وإن أوهن البيوت لبيت العنكبوت لو كانوا يعلمون(41)﴾ العنكبوت
موهِن
﴿ذلكم وأن الله موهن كيد الكافرين(18)﴾ الأنفال
مختار الصحاح
● [وهن] و ه ن: الوَهْنُ الضعف وقد وَهَن من باب وعد و وَهَنَهُ غيره يتَّعدى ويلزم و وَهِنَ بالكسر يَهِن وَهْناً لغة فيه و أَوْهَنَهُ غيره و وَهَّنَهُ تَوْهِينا و الوَهْنُ و المَوْهِنُ نحو من نصف الليل قال الأصمعي هو حين يُدْبِر الليل
الراغب
وهن
- الوهن: ضعف من حيث الخلق، أو الخلق. قال تعالى: }قال رب إني وهن العظم مني﴿[مريم/4]،﴾فما وهنو لما أصابهم﴿[آل عمران/146]،﴾وهنا على وهن﴿[لقمان/14] أي: كلما عظم في بطنها: زادها ضعفا على ضعف:﴾ولا تهنوا في ابتغاء القوم﴿[النساء/104]،﴾ولا تهنو ولا تحزنوا﴿[آل عمران/139]،﴾ذلكم وأن الله موهن كيد الكافرين{ [الأنفال/18].
ملخص اللسان
1. الوَهْن: الضَّعف في العمل والأَمر، وكذلك في العَظْمِ ونحوه. وفي التنزيل العزيز: حمَلَتْه أُمُّه وَهْناً على وَهْنٍ؛ جاء في تفسيره ضَعْفاً على ضعف أَي لَزِمَها بحملها إياه تَضْعُف مَرّةً بعد مرَّة،
2.     وَهْناً على وَهْنٍ أَي جَهْداً على جَهْدٍ،
3.  وقد وَهَنَ ووَهِن، بالكسر، يَهِنُ فيهما أَي ضَعُف، ووَهَنَه هو وأَوْهَنَه؛ورجُلٌ واهِنٌ في الأَمر والعمل ومَوْهُون في العَظْم والبدن، وقد وَهَنَ العَظْمُ يَهِنُ وَهْناً وأَوهنَه يُوهِنُه ووَهَّنْته تَوْهيناً. وفي حديث الطواف: وقد وَهَنَتْهم حُمَّى يَثْرِب أَي أَضعفتهم.
4.     ولا واهِناً في عَزْمٍ أَي ضعيفاً في رأْي،
5.     ورجل واهِنٌ: ضعيف لا بَطْش عنده، والأُنثى واهِنةٌ، وهُنَّ وُهُنٌ؛
6.     وامرأَة وهْنانةٌ: فيها فُتُورٌ عند القيام وأَناةٌ.الوَهْنانة من النساء  الكَسْلى عن العمل تَنَعُّماً. أَبو عبيد: الوَهْنانة التي فيها فَتْرة.
7.     وقوله عز وجل: فما وَهَنُوا لِما أَصابهم في سبيل الله؛ أَي ما فَتَروا وما جَبُنُوا عن قتال عدوُِّهم.
8.     الواهِنَة القُصَيْرَِى وهي أَسفل الأَضلاع.
9. والوَهْنُ والمَوْهِنُ: نَحْوٌ من نصف الليل، وقيل: هو بعد ساعة منه، وقيل: هو حين يُدْبِر الليلُ، وقيل: الوَهْنُ ساعة تمضي من الليل. وأَوْهَنَ الرجلُ: صار في ذلك الوقت. ويقال: لَقِيتُه مَوْهِناً أَي بعد وَهْنٍ.
لسان العرب
● -    وهن: الوَهْن: الضَّعف في العمل والأَمر، وكذلك في العَظْمِ ونحوه. وفي   التنزيل العزيز: حمَلَتْه أُمُّه وَهْناً على وَهْنٍ؛ جاء في تفسيره   ضَعْفاً على ضعف أَي لَزِمَها بحملها إياه تَضْعُف مَرّةً بعد مرَّة، وقيل:   وَهْناً على وَهْنٍ أَي جَهْداً على جَهْدٍ، والوَهَنُ لغة فيه؛ قال   الشاعر   (* قوله «قال الشاعر» هو الأَعشى كما في التكملة وصدره:   وما إن على قلبه غمرة):   وما إنْ بعَظْمٍ له مِنْ وَهَنْ   وقد وَهَنَ ووَهِن، بالكسر، يَهِنُ فيهما أَي ضَعُف، ووَهَنَه هو   وأَوْهَنَه؛ قال جرير:   وَهَنَ الفَرَزْدَقَ، يومَ جَرَّدَ سيفَه،   قَيْنٌ به حُمَمٌ وآمٍ أَرْبَعُ   (* قوله «وآم اربع» ضبطت آم في المحكم بالجر كما ترى فيكون جمع أمة).   وقال:   فلئن عَفَوْتُ لأَعْفُوَنْ جَلَلاً،   ولئن سَطَوْتُ لأُوهنَنْ عَظْمِي   ورجُلٌ واهِنٌ في الأَمر والعمل ومَوْهُون في العَظْم والبدن، وقد   وَهَنَ العَظْمُ يَهِنُ وَهْناً وأَوهنَه يُوهِنُه ووَهَّنْته تَوْهيناً. وفي   حديث الطواف: وقد وَهَنَتْهم حُمَّى يَثْرِب أَي أَضعفتهم. وفي حديث علي،   عليه السلام: ولا واهِناً في عَزْمٍ أَي ضعيفاً في رأْي، ويروى بالياء:   ولا واهِياً في عزم. ورجل واهِنٌ: ضعيف لا بَطْش عنده، والأُنثى واهِنةٌ،   وهُنَّ وُهُنٌ؛ قال قَعْنَب بن أُم صاحب:   الَّلائماتُ الفَتى في عُمْرهِ سَفَهاً،   وهُنَّ بَعدُ ضَعيفاتُ القُوَى وُهُنُ   قال: وقد يجوز أَن يكون وُهُن جمع وَهُونٍ، لأَن تكسير فَعُول على فُعُل   أَشْيَع وأَوسع من تكسير فاعِلة عليه، وإنما فاعِلة وفُعْلٌ نادر، ورجل   مَوْهُون في جسمه. وامرأَة وهْنانةٌ: فيها فُتُورٌ عند القيام وأَناةٌ.   وقوله عز وجل: فما وَهَنُوا لِما أَصابهم في سبيل الله؛ أَي ما فَتَروا   وما جَبُنُوا عن قتال عدوُِّهم. ويقال للطائر إذا أُثْقِلَ من أَكْل   الجِيَف فلم يقدر على النُّهوض: قد توَهَّنَ توَهُّناً؛ قال الجعدي:   تَوَهَّنَ فيه المَضْرَحِيَّةُ بَعْدَما   رأَينَ نَجِيعاً، مِنْ دَم الجَوْف، أَحْمَرا   والمَضْرَحِيَّةُ: النُّسور ههنا. أَبو عمرو: الوَهْنانة من النساء   الكَسْلى عن العمل تَنَعُّماً. أَبو عبيد: الوَهْنانة التي فيها فَتْرة.   الجوهري: وَهَنَ الإنسانُ ووَهَنَه غيرُه، يتعدَّى ولا يتعدَّى. والوَهْنُ من   الإبل: الكَثِيفُ.   والواهِنَةُ: ريح تأْخذ في المَنْكِبَين، وقيل: في الأَخْدَعَين عند   الكِبَر. والواهِنُ: عِرْق مُسْتبطِنٌ حَبْلَ العاتق إلى الكتف، وربما   وَجِعَ صاحبُه وعَرَتْه الواهِنة، فيقال: هِنِي يا واهِنةُ، اسكني يا واهِنة   ويقال للذي أَصابه وجَعُ الواهِنة مَوْهونٌ، وقد وُهِنَ؛ قال طَرَفة:   وإذا تَلْسُنُني أَلْسُنُها،   إنَّني لَسْتُ بمَوْهُونٍ فَقِرْ   يقال: أَوْهَنه اللهُ، فهو مَوْهون، كما يقال: أَحَمَّه اللهُ، فهو   مَحْمُوم، وأَزْكَمه، فهو مَزْكوم. النضر: الواهِنَتانِ عَظْمانِ في   تَرْقُوَة البعير، والتَّرْقُوَةُ من البعير الواهِنَةُ. ويقال: إنه لشديد   الواهِنَتَيْن أَي شديد الصدر والمُقَدَّم، وتسمى الواهِنَةُ من البعير الناحرة   لأَنها ربما نحَرَت البعيرَ بأَن يُصْرع عليها فينكسر، فيُنْحَر البعير   ولا تدرك ذكاته، ولذلك سُمِّيت ناحِرة. ويقال: كَوَيْناه من الواهِنَة،   والواهِنَةُ: الوَجَعُ نفسه، وإذا ضَرَبَ عليه عِرْقٌ في رأْس مَنكِبه   قيل: به واهِنة، وإنه ليَشْتَكي واهِنَته، والواهِنَتان: أَطراف   العِلْباءَيْن في فأْس القفا من جانبيه، وقيل: هما ضِلَعان في أَصل العنق من كل جانب   واهنةٌ، وهما أَوَّل جوانح الزَّوْر، وقيل: الواهِنَةُ القُصَيْرَى،   وقيل: هي فَقْرة في القفا. قال أَبو الهيثم: التي من الواهِنة القُصَيرَى،   وهي أَعلى الأَضلاع عند التَّرْقُوَةَ؛ وأَنشد:   لَيْسَتْ به واهِنَةٌ ولا نَسَا   وفي الصحاح: الواهِنَة القُصَيْرَِى وهي أَسفل الأَضلاع. والواهِنَتانِ   من الفرس: أَوَّلُ جَوانح الصدر. والواهِنَة: العَضُدُ: والواهِنَةُ:   الوَهْنُ والضَّعْفُ، يكون مصدراً كالعافية؛ قال ساعدة بن جُؤَيَّة:   في مَنْكِبَيْه وفي الأَرْساغِ واهِنةٌ،   وفي مَفاصِله غَمْزٌ من العَسَمِ   الأَشجعي: الواهِنَةُ   مَرَضٌ يأْخذُ في عَضُد الرجل فتَضْرِبُها جاريةٌ بِكْرٌ   بيدها سبع مرات، وربما عُلِّق عليها جنس من الخَرَز يقال له خَرَزُ   الواهِنة، وربما ضربها الغلامُ، ويقول: يا واهِنَة تَحَوَّلي بالجارية؛ وهي   التي لا تأْخذ النساءَ إنما تأْخذ الرجال. وروى الأَزهري عن أَبي أُمامة   عن النبي، صلى الله عليه وسلم: أَن رجلاً دخل عليه وفي عَضُده حَلْقةٌ   من صُفْرٍ، وفي رواية: خاتم من صُفْرٍ، فقال: ما هذا الخاتم؟ فقال: هذا   من الواهِنة، فقال: أَمَا إنَّها لا تَزِيدُك إلاَّ وَهْناً. وقال خالد   بن جَنْبة: الواهِنةُ عِرْقٌ يأْخذ في المَنْكِب وفي اليد كلها فيُرْقَى   منها، وهي داءٌ يأْخذ الرجال دون النساء، وإنما نهاه، صلى الله عليه وسلم،   عنها لأَنه إنما اتخذها على أَنها تَعْصِمه من الأَلم فكانت عنده في   معنى التَّمائم المنهيِّ عنها. وروى الأَزهري أَيضاً عن عمران بن حصين قال:   دخلت على النبي، صلى الله عليه وسلم، وفي عَضُدي حَلْقة من صُفْر فقال:   ما هذه؟ فقلت: هي من الواهنة، فقال: أَيَسُرُّك أَن تُوكَلَ إِليها؟   انْبِذْها عنك. أَبو نصر قال: عِرْقُ الواهنة في العَضُد الفَلِيقُ، وهو   عِرْقٌ يجْري إلى نُغْضِ الكتِف، وهي وَجَعٌ يقع في العَضُد، ويقال له أَيضاً   الجائف. ويقال: كان وكان وَهْنٌ   بذي هَنَاتٍ إذا قال كلاماً باطلاً يتعلل فيه. وفي حديث أَبي الأَحْوَصِ   الجُشَمِيّ: وتَهُنُّ هذه من حديث سنذكره في هـ ن ا، وإنما ذكر   الهَرَويّعن الأَزهري أَنه أَنكر هذه اللفظة بالتشديد، وقال: إنما هو وتَهِنُ هذه   أَي تُضْعِفُه، من وَهَنْتُه فهو مَوْهُون، وسنذكره.   والوَهْنُ والمَوْهِنُ: نَحْوٌ   من نصف الليل، وقيل: هو بعد ساعة منه، وقيل: هو حين يُدْبِر الليلُ،   وقيل: الوَهْنُ ساعة تمضي من الليل. وأَوْهَنَ الرجلُ: صار في ذلك الوقت.   ويقال: لَقِيتُه مَوْهِناً أَي بعد وَهْنٍ. والوَهِينُ: بلغة من يلي مصر من   العرب، وفي التهذيب: بلغة أَهل مصر، الرجل يكون مع الأَجير في العمل   يَحُثُّه على العمل.
مقاييس اللغة:
(وهن) الواو والهاء والنون: كلمتانِ تدلُّ إحداهما على ضَعف، والأخرى على زمان.
فالأولى: وَهَنَ الشيءُ يَهِن وَهْناً: ضَعُف، وأوْهَنْتُه أنا. ومن هذا الواهِنَةُ: القُصَيرَى من الأضلاع، وهي أسفَلُها. قال أبو بكر([6]): الواهِنة: داءٌ يصيب الإنسان في أخدَعَيه([7]). والوَهْنانة: المرأة القليلة الحركة، الثقيلةُ القيامِ والقُعودِ.
والكلمة الثانية: الوَهَن والمَوْهِن: ساعةٌ تمضي من اللَّيل([8]). وأوْهَن الرَّجُل: صار أو سار في تلك السَّاعة([9]).
القاموس المحيط:
الوَهْنُ الضَّعْفُ في العَمَلِ، ويُحَرَّكُ، والفِعْلُ كَوَعَدَ وَوَرِثَ وكرُمَ، والرَّجُلُ القصيرُ الغليظُ، ونحوٌ من نِصْفِ اللَّيْلِ، أو بَعْدَ ساعةٍ منه، كالمَوْهِنِ. ووَهَنَ وأوْهَنَ دَخَلَ فيه. وَوَهَنَه وأوْهَنَهُ ووَهَّنَهُ أضْعَفَهُ. وهو واهِنٌ ومَوْهُونٌ لا بَطْشَ عندَهُ، وهي بهاءٍ ج وُهْنٌ. والوَهْنانَةُ التي فيها فُتُورٌ عندَ القِيامِ. والواهِنَةُ رِيحٌ تَأْخُذُ في المَنْكِبَيْنِ، أو في العَضُدِ، أو في الأخْدَعَيْنِ عندَ الكِبَرِ، والقُصَيْراء، وفِقْرَةٌ في القَفَا والعَضُدِ، و من الفَرَسِ أوَّلُ جَوانِحِ الصَّدْرِ. والوَهِينُ رجُلٌ يكونُ مع الأَجيرِ في العَمَلِ يَحُثُّهُ عليه.
تاج العروس:
( الوهن الضعف في العمل ) والامر وكذلك في العظم ونحوه وقوله تعالى حملته امه وهنا على وهن اي ضعفا على ضعف أي لزمها بحملها اياه ان تضعف مرة بعد مرة وقيل جهدا على جهد ( ويحرك ) قال الشاعر * وما ان بعظم له من وهن * ( والفعل كوعد وورث وكرم ) اي ضعف ( و ) الوهن ( الرجل القصير الغليظ و ) ايضا ( نحو من نصف الليل أو بعد ساعة منه ) أو هو حين يدبر الليل أو هو ساعة تمضي من الليل ( كالموهن ) كمحسن يقال لقيته موهنا اي بعد وهن ( ووهن ) الرجل ( واوهن دخل فيه ) اي صار في ذلك الوقت ( ووهنه ) غيره لازم متعد نقله الازهري ( واوهنه ووهنه ) توهينا ( اضعفه ) ومنه الحديث وقد وهنتهم حمى يثرب اي اضعفتهم وقال جرير وهن الفرزدق يوم جرد سيفه * قين به حمم وآم اربع وقال فلئن عفوت لاعفون جللا * ولئن سطوت لاوهنن عظمي ( وهو واهن وموهون لابطش عنده ) والموهون من اوهنه كالمزكوم من ازكمه والمحموم من احمه وقال الليث رجل واهن في الامر والعمل وموهون في العظم والبدن وفي حديث علي كرم الله وجهه ولا واهنا في عزم أي ضعيفا في رأي ويروى واهيا بالياء ( وهي بهاء ج وهن ) بالضم وبضمتين قال قعنب بن ام صاحب اللائمات على الفتى في عمره سفها * وهن بعد ضعيفات القوى وهن ويجوز ان يكون وهن جمع وهون لان تكسير فعول على فعل اشيع واوسع من تكسير فاعلة عليه وانما فاعلة وفعل نادر ( والوهنانة ) من النساء ( التي فيها فتور عند القيام ) واناة عن ابي عبيد وقال أبو عمرو وهي الكسلى عن العمل تنعما ( والواهنة ريح تأخذ في المنكبين أو ) الواهنة مرض يأخذ ( في العضد ) فتضربها جارية بكر بيدها سبع مرات وربما ضربها الغلام ويقول يا واهنة تحولي بالجارية وهي التي لا تأخذ النساء انما تأخذ الرجال قاله الاشجعي ( أو ) ريح ( في الاخدعين عند الكبر و
) الواهنة ( القصيراء ) كذا في النسخ وفي الصحاح القصيرى وهي اسفل الاضلاع وقال أبو الهيثم التي من الواهنة القصيرى وهي اعلى الاضلاع عند الترقوة ( و ) قيل الواهنة ( فقرة في القفا و ) ايضا ( العضد و ) الواهنة ( من الفرس اول جوانح الصدر ) وهما واهنتان كما في الصحاح ( والوهين ) بلغة من يلي مصر من العرب وفي التهذيب بلغة اهل مصر ( رجل يكون مع الاجير في العمل يحثه عليه ) * ومما يستدرك عليه الوهن الجهد والوهون الضعيف ووهن وهنا كوجل وجلاوالوهن الجبن عن الاقدام ومنه قوله تعالى فما وهنوا لما أصابهم في سبيل الله اي ما فتروا وما جبنوا من قتال عدوهم ويقال للطائر إذا ثقل من اكل الجيف فلم يقدر على النهوض قد توهن توهنا قال الجعدي توهن فيه المضرحية بعدما * رأين نجيعا من دم الجوف احمرا والمضرحية النسور هنا والوهن من الابل الكثيف والواهن عرق مستطن حبل العاتق الى الكتف وربما وجع صاحبه وهو موهون وقد وهن قال طرفة وإذا تلسنني السنها * انني لست بموهون فقر وقال النضر الواهنتان عظمان في ترقوة البعير 2 بأن يصرع عليها فينكسر فينحر ولا تدرك ذكاته والواهنة الوجع نفسه يقال كويناه من الواهنة وقيل الواهنتان اطراف العلباءين في فاس القفا من جانبيه وقيل هما ضلعان في اصل العنق وهما اول جوانح الزور والواهنة الوهن والضعف يكون مصدرا كالعافية قال ساعدة بن جؤبة في منكبيه وفي الارساغ واهنة * وفي مفاصله غمز من العسم وخرز الواهنة يعمل من الصفر ويعلق على الواهنة وقال خالد بن جنية الواهنة عرق يأخذ في المنكب وفي اليد كلها فيرقى منها وقال أبو نصر عرق الواهنة في نغض الكتف يقال له الفيلق والجائف ويقال كان وكان وهن بذي هنات إذا قال كلاما باطلا يتعلل فيه ووهان قرية باصفهان * ومما يستدرك عليه وهين كجعفر قرية من رستاق الري منها مغيرة ين يحيى بن المغيرة السدي الرازي وجده المغيرة صاحب جرير رحل إليه أبو زرعة وابو حاتم الرازيان

##### Türkçe

وهن
**وَهَنَ - يَهِنُ - وَهْنُ - وَاهِن - أَوْهَن - أَوْهَنَ - يُوْهِنً**

**وَهَنَ - يَهِنُ** + varlık: bir varlığın yapısında katılık ve kuvvete götüren bağlama ve kenetlenmenin şiddeti azalır
**وَهْنُ**: “**وَهَنَ - يَهِنُ**” fiilinin isim-masdarı: kenetlenmenin ve katılığın zayıflığı
**وَاهِن**: “**وَهَنَ - يَهِنُ**”den müşebbehe sıfat olarak ism-i fâil: yapısında katılık ve kuvvete götüren bağlanma ve kenetlenme şiddetinde düşüklükle nitelenen kimse
**أَوْهَن**: “**وَاهِن**”den ism-i tafdîl: daha şiddetli **وَهْن**ca
**أَوْهَنَ - يُوْهِنً**: “**وَهَنَ - يَهِنُ**”den “أفعلَ” vezninde: onu “**يَهِنُ**” yapar

Ve lafız, “**التخرب والاهتراء والوهن وضعف التماسك الذاتي**” lafızlar grubuna mensuptur; bunlar:
**تَبِرَ - يَتْبَرُ**، **دَمَرَ - يَدْمُرُ**، **خَرِبَ - يَخْرَبُ** (**خَرَبَ - يَخْرُبُ**)، **نَقَضَ - يَنْقِضُ**، **وَهَى - يَهِي** (**وَهِيَ - يَهِي**)، **وَهَنَ - يَهِنُ**

Lafız bakımından ayırt eder:
**وَهَنَ - يَهِنُ** + varlık: bir varlığın yapısında katılık ve kuvvete götüren bağlama ve kenetlenmenin şiddeti azalır
**هَانَ - يَهُوْنُ** + varlık veya iş: zayıflar; gücü ve etkisi azalır
**مَهُنَ - يَمْهُنُ** + varlık veya şey: yumuşak, taze, uysal, şekillendirilmesi ve onunla muamele edilmesi kolay olur

**وَهَنَ - يَهِنُ - تَهِنوا**
	﴿Artık gevşemeyin ve siz üstün iken barışa çağırmayın; Allah sizinle beraberdir ve amellerinizi asla eksiltmeyecektir (35)﴾ Muhammed ﴿Gevşemeyin ve üzülmeyin; eğer müminler iseniz siz üstünlersiniz (139)﴾ Âl-i İmrân
	﴿Kavmi aramada gevşemeyin; eğer siz acı çekiyorsanız, onlar da sizin acı çektiğiniz gibi acı çekerler; siz Allah’tan onların ummadıklarını umarsınız; Allah bilendir, hikmet sahibidir (104)﴾ Nisâ ﴿Nice peygamber vardır ki onunla beraber birçok rabbânîler savaştı; Allah yolunda kendilerine isabet edenden dolayı gevşemediler, zayıflamadılar, boyun eğmediler; Allah sabredenleri sever (146)﴾ Âl-i İmrân
	﴿Dedi ki: Rabbim, gerçekten kemik benden zayıfladı ve baş ihtiyarlıkla alevlendi; Rabbim, sana dua etmekle bedbaht olmadım (4)﴾ Meryem
**وَهْنُ**
﴿İnsana anne-babasını tavsiye ettik; annesi onu zayıflık üstüne zayıflıkla taşıdı; sütten kesilmesi iki yıl içindedir: Bana ve anne-babana şükret; dönüş Bana’dır (14)﴾ Lokmân
**أوهن**
﴿Allah’tan başka veliler edinenlerin misali, ev edinen örümceğin misali gibidir; evlerin en zayıfı elbette örümceğin evidir; keşke bilselerdi (41)﴾ Ankebût
**موهِن**
﴿İşte bu; ve Allah kâfirlerin tuzağını zayıflatandır (18)﴾ Enfâl

Muhtârü’s-Sıhâh
● [**وهن**] و ه ن: **الوَهْنُ** zayıflıktır; ve “va‘ade” bâbından **وَهَنَ** olmuştur; başkası onu **وَهَنَهُ** yapar; geçişli olur ve lâzım olur; ve kesre ile **وَهِنَ** “**يَهِن**” **وَهْناً**: onda bir dildir; ve başkası onu **أَوْهَنَهُ** yapar; ve onu **وَهَّنَهُ** **تَوْهِينا** yapar; ve **الوَهْنُ** ve **المَوْهِنُ** gecenin yarısı civarıdır; el-Asma‘î dedi: o, gecenin geri döndüğü zamandır

er-Râgıb
وهن
- **الوهن**: yaratılış bakımından zayıflık; yahut ahlâk bakımından. Yüce Allah dedi ki: ﴿Dedi ki: Rabbim, gerçekten kemik benden **وهن** oldu﴾ [Meryem/4], ﴿Kendilerine isabet edenden dolayı **وهن** olmadılar﴾ [Âl-i İmrân/146], ﴿**وهنا على وهن**﴾ [Lokmân/14] yani: karnında büyüdükçe, ona zayıflık üstüne zayıflık artırdı: ﴿Kavmi aramada gevşemeyin﴾ [Nisâ/104], ﴿Gevşemeyin ve üzülmeyin﴾ [Âl-i İmrân/139], ﴿İşte bu; ve Allah kâfirlerin tuzağını **موهن**dir﴾ [Enfâl/18].

Lisân özeti
1. **الوَهْن**: işte ve işte zayıflıktır; aynı şekilde kemikte ve benzerinde. Aziz tenzilde: “Annesi onu **وَهْناً على وَهْنٍ** taşıdı”; tefsirinde “zayıflık üstüne zayıflık” geldi; yani onu taşıması sebebiyle ona, defa defa zayıflamak lâzım geldi,
2.     **وَهْناً على وَهْنٍ** yani: çaba üstüne çaba,
3.  Ve **وَهَنَ** ve **وَهِن** (kesre ile) **يَهِنُ**: ikisinde de yani zayıfladı; ve onu **وَهَنَه** o ve **أَوْهَنَه**; ve adam işte ve amelde **واهِن**dir; kemikte ve bedende **مَوْهُون**dur; ve kemik **وَهَنَ** olur, **يَهِنُ وَهْناً**; ve onu **أَوهنَه يُوهِنُه**; ve onu **وَهَّنْته تَوْهيناً**. Tavaf hadîsinde: “Yesrib humması onları **وَهَنَتْهم**” yani onları zayıflattı.
4.     “Azimde **واهِناً** değil” yani görüşte zayıf,
5.     Ve **رجل واهِن**: zayıf, onda çarpma gücü yoktur; dişisi **واهِنة**dir; onlar **وُهُن**dür;
6.     Ve **امرأَة وهْنانة**: onda kalkışta gevşeklik ve ağırdan alma vardır. Kadınlardan **الوَهْنانة**: işten tembellik eden, nazlanarak. Ebû Ubeyd: **الوَهْنانة** onda bir gevşeklik olan kimsedir.
7.     Yüce Allah’ın sözü: ﴿Allah yolunda kendilerine isabet edenden dolayı **وَهَنُوا** olmadılar﴾; yani gevşemediler ve düşmanlarıyla savaşmaktan korkaklık etmediler.
8.     **الواهِنَة**: **القُصَيْرَِى**dır; o, kaburgaların en aşağısıdır.
9. **الوَهْنُ** ve **المَوْهِنُ**: gecenin yarısı civarıdır; ve denildi: ondan bir saat sonradır; ve denildi: gece geri dönerkenki zamandır; ve denildi: **الوَهْنُ** geceden geçen bir saattir. Ve adam **أَوْهَنَ**: o vakitte oldu. Ve denilir: “Onu **مَوْهِناً** buldum” yani **وَهْن**den sonra.

Lisânü’l-‘Arab
● -    وهن: **الوَهْن**: işte ve işte zayıflıktır; aynı şekilde kemikte ve benzerinde. Aziz tenzilde: “Annesi onu **وَهْناً على وَهْنٍ** taşıdı”; tefsirinde “zayıflık üstüne zayıflık” geldi; yani onu taşıması sebebiyle ona, defa defa zayıflamak lâzım geldi; ve denildi: **وَهْناً على وَهْنٍ** yani çaba üstüne çaba; ve **الوَهَنُ** onda bir dildir; şair dedi:
   (* “Şair dedi” sözü, tekmilede olduğu üzere el-A‘şâ’dır; ve başı: “Ve onun kalbi üzerinde bir örtü yoktur”):
   Ve onun bir kemik üzerinde **وَهَنْ**dan bir şey yoktur
   Ve **وَهَنَ** ve **وَهِن** (kesre ile) **يَهِنُ**: ikisinde de yani zayıfladı; ve onu **وَهَنَه** o ve **أَوْهَنَه**; Cerîr dedi:
   **وَهَنَ** el-Ferezdak’ı, kılıcını sıyırdığı gün,
   Üzerinde kömürler ve dört **آمٍ** bulunan bir demirci
   (* “**وآم اربع**” sözü: **آم** “el-muhkem”de gördüğün üzere cer ile ضبط edildi; böylece “ümme”nin çoğulu olur).
   Ve dedi:
   Eğer affedersem elbette büyükçe affedeceğim,
   Ve eğer saldırırsam elbette kemiğimi **لأُوهنن** edeceğim
   Ve adam işte ve amelde **واهِن**dir; kemikte ve bedende **مَوْهُون**dur; ve kemik **وَهَنَ** olur, **يَهِنُ وَهْناً**; ve onu **أَوهنَه يُوهِنُه**; ve onu **وَهَّنْته تَوْهيناً**. Tavaf hadîsinde: “Yesrib humması onları **وَهَنَتْهم**” yani onları zayıflattı. Ali hadîsinde, عليه السلام: “Azimde **واهِناً** değil” yani görüşte zayıf; ve **ياء** ile rivayet edilir: “Azimde **واهِياً** değil”. Ve **رجل واهِن**: zayıf, onda çarpma gücü yoktur; dişisi **واهِنة**dir; ve onlar **وُهُن**dür; Ka‘neb b. Ümm Sâhib dedi:
   Gencin ömründe sefihliğini ayıplayanlar,
   Onlar sonra güçleri zayıf, **وُهُن**dür
   Dedi ki: **وُهُن**ün **وَهُون**un çoğulu olması caizdir; çünkü **فَعُول**un **فُعُل** üzerine kırılması, **فاعِلة**nin onun üzerine kırılmasından daha yaygın ve daha geniştir; ancak **فاعِلة** ve **فُعْل** nadirdir. Ve adam bedeninde **مَوْهُون**dur. Ve **امرأَة وهْنانة**: onda kalkışta gevşeklik ve ağırdan alma vardır. Yüce Allah’ın sözü: ﴿Allah yolunda kendilerine isabet edenden dolayı **وَهَنُوا** olmadılar﴾; yani gevşemediler ve düşmanlarıyla savaşmaktan korkaklık etmediler. Ve kuşa, leş yemekten ağırlaşıp kalkmaya güç yetiremediğinde denilir: “**توَهَّنَ توَهُّناً**”; el-Ca‘dî dedi:
   **تَوَهَّنَ** içinde **المَضْرَحِيَّةُ** sonra,
   İç boşluğun kanından kırmızı bir akıntı gördüklerinde
   Ve **المَضْرَحِيَّةُ**: burada akbabalardır. Ebû Amr: kadınlardan **الوَهْنانة** işten tembellik eden, nazlanarak. Ebû Ubeyd: **الوَهْنانة** onda bir gevşeklik olan kimsedir. el-Cevherî: insan **وَهَنَ** olur ve başkası onu **وَهَنَه** yapar; geçişli olur ve geçişsiz olur. Ve develerden **الوَهْنُ**: sık olandır. Ve **الواهِنَةُ**: omuzlarda tutan bir rüzgârdır; ve denildi: yaşlılıkta iki **الأَخْدَعَين**de. Ve **الواهِنُ**: omuz bağını omuzdan küreğe içten kuşatan bir damardır; bazen sahibi ağrır ve ona **الواهِنة** arız olur; böylece “Ey **واهِنة**! sakin ol” denilir. Ve **الواهِنة** ağrısı isabet edene **مَوْهون** denilir; ve **وُهِنَ** olmuştur; Tarafe dedi:
   Ve onun dilleri beni iğnelerse,
   gerçekten ben yoksul **بِمَوْهُونٍ** değilim; öyleyse sus
   Denilir: Allah onu **أَوْهَنَه**; o da **مَوْهون**dur; tıpkı “Allah onu **أَحَمَّه**; o da **مَحْمُوم**dur” ve “onu **أَزْكَمه**; o da **مَزْكوم**dur” denildiği gibi. en-Nadr: **الواهِنَتانِ** devenin köprücük kemiğinde iki kemiktir; ve deveden **التَّرْقُوَةُ** **الواهِنَةُ**dir. Ve denilir: “O, iki **الواهِنَتَيْن** bakımından şiddetlidir” yani göğüs ve ön taraf bakımından şiddetlidir. Ve deveden **الواهِنَةُ** “الناحرة” diye adlandırılır; çünkü bazen deve onun üzerine devrilmekle onu kırar; böylece deve boğazlanır ve kesimi yetişmez; bundan dolayı “ناحِرة” diye adlandırıldı. Ve denilir: “Onu **الواهِنَة**den dağladık”; ve **الواهِنَةُ**: ağrının kendisidir. Ve eğer omzunun başında bir damar vurursa “onda **واهِنة** var” denilir; ve “o, **واهِنَته**ni şikâyet ediyor” denilir. Ve **الواهِنَتان**: ensenin iki yanındaki “فأْس القفا”da iki **العِلْباءَيْن**in uçlarıdır; ve denildi: her yandan boynun kökünde iki kaburgadır, her biri **واهِنة**dir; ve onlar “الزَّوْر”un ilk yanlarıdır; ve denildi: **الواهِنَةُ** **القُصَيْرَى**dır; ve denildi: o, ensede bir fıkradır. Ebû’l-Heysem dedi: **الواهِنة**den olan, **القُصَيرَى**dır; o, köprücük kemiği yanında kaburgaların en yukarısıdır; ve şu beyiti okudu:
   Onda ne **واهِنَة** vardır ne de **نَسَا**
   Ve Sıhâh’ta: **الواهِنَة** **القُصَيْرَِى**dır; o, kaburgaların en aşağısıdır. Ve attan **الواهِنَتانِ**: göğsün ilk yanlarıdır. Ve **الواهِنَة**: pazıdır. Ve **الواهِنَةُ**: **الوَهْنُ** ve zayıflıktır; âfiyet gibi masdar olur; Sâ‘ide b. Cu’eyye dedi:
   İki omzunda ve bileklerde **واهِنة** vardır,
   Ve eklemlerinde sertlikten bir sıkma vardır
   el-Eşca‘î: **الواهِنَةُ** erkeğin pazısında tutan bir hastalıktır; onu, elinde yedi defa, bakire bir cariye döver; bazen ona “**خَرَزُ الواهِنة**” denilen bir tür boncuk asılır; bazen onu oğlan döver ve der ki: “Ey **واهِنَة**! cariye ile yer değiştir”; o, kadınları tutmaz; ancak erkekleri tutar. el-Ezherî, Ebû Umâme’den, Peygamber’den, صلى الله عليه وسلم, rivayet etti: bir adam onun yanına girdi; pazısında sarıdan bir halka vardı; ve bir rivayette: sarıdan bir yüzük; dedi ki: “Bu yüzük nedir?” Dedi ki: “Bu, **الواهِنة**dendir.” Dedi ki: “O, seni ancak **وَهْناً** artırır.” Hâlid b. Cenbe dedi: **الواهِنةُ** omuzda ve bütün elde tutan bir damardır; ondan rukye yapılır; o, kadınlar değil erkekler tutan bir derttir. Ve onu, صلى الله عليه وسلم, ondan nehyetti; çünkü onu, acıdan koruyacağı üzere edinmişti; böylece onda, nehyedilmiş temâimler manasındaydı. el-Ezherî ayrıca İmrân b. Husayn’dan rivayet etti: Peygamber’in, صلى الله عليه وسلم, yanına girdim; pazımda sarıdan bir halka vardı; dedi ki: “Bu nedir?” Dedim ki: “O, **الواهِنة**dendir.” Dedi ki: “Ona havale edilmen seni sevindirir mi? Onu senden at.” Ebû Nasr dedi: pazıda **الواهِنة** damarı **الفَلِيقُ**tur; o, küreğin “نُغْض”una akan bir damardır; o, pazıda vuku bulan bir ağrıdır; ona ayrıca **الجائف** de denilir. Ve denilir: “Şöyle şöyle **وَهْنٌ** oldu” — “**بذي هَنَاتٍ**” ile: batıl bir söz söylediğinde, onda mazeret uydurur. Ebû’l-Ahvâs el-Cuşemî hadîsinde: “Ve **تَهُنُّ** bu” — onu **هـ ن ا**da zikredeceğimiz bir hadîstendir; ancak el-Herevî, el-Ezherî’den, onun bu lafzı şeddeli olarak inkâr ettiğini nakletti ve dedi ki: ancak “**وتَهِنُ** bu”dur; yani onu zayıflatır; “**وَهَنْتُه**”dendir; o da **مَوْهُون**dur; ve onu zikredeceğiz. Ve **الوَهْنُ** ve **المَوْهِنُ**: gecenin yarısı civarıdır; ve denildi: ondan bir saat sonradır; ve denildi: gece geri dönerkenki zamandır; ve denildi: **الوَهْنُ** geceden geçen bir saattir. Ve adam **أَوْهَنَ**: o vakitte oldu. Ve denilir: “Onu **مَوْهِناً** buldum” yani **وَهْن**den sonra. Ve **الوَهِينُ**: Mısır’a yakın olan Arapların dilinde; ve Tehzîb’de: Mısır ehlinin dilinde; adam, işte ücretliyle beraber olur; onu işe teşvik eder.

Maqâyîsü’l-Luğa:
(**وهن**) **الواو** ve **الهاء** ve **النون**: iki kelimedir; birisi zayıflığa, diğeri zamana delâlet eder.
Birincisi: şey **وَهَنَ** olur, **يَهِن وَهْناً**: zayıfladı; ve ben onu **أوْهَنْتُه**. Bundan **الواهِنَةُ**: kaburgalardan **القُصَيرَى**dır; o, onların en aşağısıdır. Ebû Bekr dedi: **الواهِنة**: insana iki **أخدَعَيه**nde isabet eden bir derttir. Ve **الوَهْنانة**: hareketi az olan kadın; kalkması ve oturması ağır olan.
İkinci kelime: **الوَهَن** ve **المَوْهِن**: geceden geçen bir saattir. Ve adam **أوْهَن**: o saatte oldu yahut o saatte yürüdü.

el-Kâmûsü’l-Muhît:
**الوَهْنُ**: işte zayıflıktır; ve harekelenir; ve fiil “**وَعَدَ**” ve “**وَرِثَ**” ve “**كَرُمَ**” gibidir; ve adam kısa, kalın olandır; ve gecenin yarısı civarıdır; yahut ondan bir saat sonradır; **المَوْهِن** gibi. Ve **وَهَنَ** ve **أوْهَنَ**: ona girdi. Ve başkası onu **وَهَنَه** ve **أوْهَنَهُ** ve **وَهَّنَهُ**: onu zayıflattı. Ve o **واهِنٌ** ve **مَوْهُونٌ**dur; onda çarpma gücü yoktur; ve dişisi **بهاء** iledir; çoğulu **وُهْنٌ**dur. Ve **الوَهْنانَةُ**: onda kalkışta gevşeklik olan. Ve **الواهِنَةُ**: omuzlarda tutan bir rüzgârdır; yahut pazıda; yahut yaşlılıkta iki **الأخْدَعَيْن**de; ve **القُصَيْراء**; ve ensede bir fıkra; ve pazı; ve attan göğsün ilk yanlarıdır. Ve **الوَهِينُ**: işte ücretliyle beraber olan, onu ona teşvik eden adamdır.

Tâcü’l-‘Arûs:
(**الوهن** işte zayıflıktır) ve işte; aynı şekilde kemikte ve benzerinde. Yüce Allah’ın sözü: “Annesi onu **وهنا على وهن** taşıdı” yani zayıflık üstüne zayıflık; yani onu taşıması sebebiyle ona, defa defa zayıflamak lâzım geldi; ve denildi: çaba üstüne çaba. (Ve harekelenir) şair dedi: “Ve onun bir kemik üzerinde **وهن**dan bir şey yoktur”. (Ve fiil “**وعد**” ve “**ورث**” ve “**كرم**” gibidir) yani zayıfladı. Ve **الوهن** (kısa, kalın adamdır) ve ayrıca (gecenin yarısı civarı yahut ondan bir saat sonradır) yahut gece geri dönerkenki zamandır; yahut geceden geçen bir saattir ( **كالموهن** ) “**محسن**” gibi; “Onu **موهنا** buldum” denilir; yani **وهن**den sonra. Ve adam **وهن** oldu (ve **اوهن** ona girdi) yani o vakitte oldu. Ve başkası onu **وهنه** yaptı; lâzım ve müteaddîdir; el-Ezherî nakletti. Ve başkası onu **اوهنه** ve **وهنه** (**توهينا**) yaptı: onu zayıflattı. Bundan hadîs: “Yesrib humması onları **وهنتهم**” yani onları zayıflattı. Cerîr dedi: “el-Ferezdak’ı **وهن** etti, kılıcını sıyırdığı gün; üzerinde kömürler ve dört **آم** bulunan bir demirci.” Ve dedi: “Eğer affedersem elbette büyükçe affedeceğim; ve eğer saldırırsam elbette kemiğimi **لاوهنن** edeceğim.” Ve o **واهن** ve **موهون**dur; onda çarpma gücü yoktur. Ve **الموهون** “**اوهنه**”dendir; “**المزكوم**”un “**ازكمه**”den ve “**المحموم**”un “**احمه**”den olduğu gibi. el-Leys dedi: adam işte ve amelde **واهن**dir; kemikte ve bedende **موهون**dur. Ali hadîsinde, Allah yüzünü keremli kılsın: “Azimde **واهنا** değil” yani görüşte zayıf; ve **ياء** ile rivayet edilir: “Azimde **واهيا** değil”. (Ve dişisi **بهاء** iledir; çoğulu **وهن**dur) zamme ile ve iki zamme ile. Ka‘neb b. Ümm Sâhib dedi: “Gencin ömründe sefihliğini ayıplayanlar; onlar sonra güçleri zayıf, **وهن**dür.” Ve **وهن**ün **وهون**un çoğulu olması caizdir; çünkü **فعول**un **فعل** üzerine kırılması, **فاعلة**nin onun üzerine kırılmasından daha yaygın ve daha geniştir; ancak **فاعلة** ve **فعل** nadirdir. Ve kadınlardan **الوهنانة**: onda kalkışta gevşeklik olan; Ebû Ubeyd’den: ve Ebû Amr dedi: o, nazlanarak işten tembellik edendir. Ve **الواهنة**: omuzlarda tutan bir rüzgârdır; yahut **الواهنة** pazıda tutan bir hastalıktır; onu, bakire bir cariye eliyle yedi defa döver; bazen oğlan onu döver ve der ki: “Ey **واهِنة**! cariye ile yer değiştir”; o, kadınları tutmaz; ancak erkekleri tutar; el-Eşca‘î söyledi. Yahut (yaşlılıkta iki **الاخدعين**de bir rüzgâr). Ve **الواهنة** (**القصيراء**) — nüshalarda böyle; Sıhâh’ta **القصيرى**dır; o, kaburgaların en aşağısıdır. Ebû’l-Heysem dedi: **الواهِنة**den olan **القصيرى**dır; o, köprücük kemiği yanında kaburgaların en yukarısıdır. Ve denildi: **الواهنة** ensede bir fıkradır; ve ayrıca pazıdır; ve **الواهنة** attan göğsün ilk yanlarıdır; ve onlar Sıhâh’ta olduğu üzere iki **واهنتان**dır. Ve **الوهين**: Mısır’a yakın olan Arapların dilinde; ve Tehzîb’de: Mısır ehlinin dilinde (işte ücretliyle beraber olan, onu ona teşvik eden adamdır). Ve buna eklenenlerdendir: **الوهن** çabadır; ve **الوهون** zayıftır; ve **وهن** “**وهنا**” ( “**وجل**” “**وجلا**” gibi); ve **الوهن** atılmaktan korkaklıktır; bundan Yüce Allah’ın sözü: ﴿Allah yolunda kendilerine isabet edenden dolayı **وهنوا** olmadılar﴾ yani gevşemediler ve düşmanlarıyla savaşmaktan korkaklık etmediler. Ve kuşa, leş yemekten ağırlaşıp kalkmaya güç yetiremediğinde denilir: “**توهن توهنا**”; el-Ca‘dî dedi: “**توهن** içinde **المضرحية** sonra; iç boşluğun kanından kırmızı bir akıntı gördüklerinde”; ve **المضرحية** burada akbabalardır. Ve develerden **الوهن**: sık olandır. Ve **الواهن**: omuz bağını omuzdan küreğe içten kuşatan bir damardır; bazen sahibi ağrır; o **موهون**dur; ve **وهن** olmuştur; Tarafe dedi: “Ve onun dilleri beni iğnelerse; gerçekten ben yoksul **بموهون** değilim; öyleyse sus.” Ve en-Nadr dedi: **الواهنتان** devenin köprücük kemiğinde iki kemiktir; (2) onun üzerine devrilmekle kırılır; böylece boğazlanır ve kesimi yetişmez. Ve **الواهنة**: ağrının kendisidir; “Onu **الواهنة**den dağladık” denilir. Ve denildi: **الواهنتان** ensenin iki yanındaki “فأس القفا”da iki **العلباءين**in uçlarıdır; ve denildi: boynun kökünde iki kaburgadır; ve onlar “الزور”un ilk yanlarıdır. Ve **الواهنة**: **الوهن** ve zayıflıktır; âfiyet gibi masdar olur; Sâ‘ide b. Cu’eyye dedi: “İki omzunda ve bileklerde **واهِنة** vardır; ve eklemlerinde sertlikten bir sıkma vardır.” Ve **خرز الواهنة** sarıdan yapılır ve **الواهنة**ye asılır. Hâlid b. Ceniyye dedi: **الواهنة** omuzda ve bütün elde tutan bir damardır; ondan rukye yapılır. Ebû Nasr dedi: küreğin “نغض”unda **الواهنة** damarı; ona **الفيلق** ve **الجائف** denilir. Ve denilir: “Şöyle şöyle **وهن** oldu” — “**بذي هنات**” ile: batıl bir söz söylediğinde, onda mazeret uydurur. Ve **وهان**: İsfahan’da bir köydür. Ve buna eklenenlerdendir: **وهين** “**جعفر**” gibi; Rey rustâkından bir köydür; ondan Muğîre b. Yahyâ b. el-Muğîre es-Süddî er-Râzî; dedesi Muğîre, Cerîr’in sahibidir; Ebû Zur‘a ve Ebû Hâtim er-Râzîler ona yolculuk etti.
