# ويب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%8A%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%8A%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ويب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%8A%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ويب

وَيْبٌ: كلمةٌ مثلُ وَيْلٍ. وَيْباً لهذا الأَمْر أَي عَجَباً له. ووَيْبةً: كوَيْلَةٍ. تقول: وَيْبَكَ، ووَيْبَ زيدٍ! كما تقول: وَيْلَك! معناه: أَلْزَمَكَ اللّه وَيلاً! نُصِبَ نَصْبَ المصادر، فإِن جئت باللام رفعتَ، قلت: وَيْبٌ لزيد، ونَصَبتَ منوَّناً، فقلت: وَيْلاً لزيد، فالرفعُ مع اللام، على الابتداء، أَجودُ من النصب؛ والنصبُ مع الإِضافة أَجودُ من الرفع. قال الكسائي: من العرب مَن يقول: وَيْبَكَ، ووَيْبَ غيرِك! ومنهم من يقول: وَيْباً لزيد! كقولك: ويلاً لزيدٍ! وفي حديث إِسلام كعب بن زهير: أَلا أَبْلِغا عَنِّي بُجَيراً رِسالةً: *  على أَيِّ شيءٍ، وَيبَ غَيرِكَ، دَلَّكا؟ قال ابن بري: وفي حاشية الكتاب بيت شاهد على وَيْبٍ، بمعنى وَيْلٍ؛ وهو: حَسِـبْتُ بُغامَ رَاحلَتي عَناقاً، *  وما هِـيَ، وَيْبَ غَيرِكَ، بالعَناقِ قال ابن بري: لم يذكر قائله، وهو لذي الخِرَق الطُّهَوِيِّ يُخاطِب ذِئباً تَبِعَه في طريقه؛ وبعده:
فلو أَني رَمَيْتُكَ من قَريبٍ، *  لَعاقَكَ، عن دُعاءِ الذِّئْبِ، عاقِ وقوله: حَسِـبْتُ بُغام راحلتي عَناقاً؛ أَراد بُغامَ عَناق، فحذف المضاف، وأَقام المضاف إِليه مقامه، وقوله عاقٍ: أَراد عائق. وحكى ابن الأَعرابي: وَيْبِ فلانٌ، بكسر الباء، ورفع فلان، إِلاَّ بني أَسَدٍ؛ لم يَزِدْ على ذلك، ولا فسره. وحكى ثعلب: وَيْبِ فلانٍ، ولم يَزِدْ. قال ابن جني: لم يستعملوا من الوَيْبِ فعلاً، لِـمَا كان يَعْقُبُ من اجْتماع إِعلال فائه كوَعَد، وعَيْنِه كباعَ. وسنذكر ذلك في الوَيْح، والوَيْسِ، والوَيْلِ.والوَيْبةُ: مِكْيالُ معروف.

### Türkçe

**وَيْبٌ**: **وَيْلٍ** gibi bir kelime. “Bu iş için **وَيْباً**” yani ona hayret!

Ve **وَيْبةً**: **وَيْلَةٍ** gibi. Dersin ki: **وَيْبَكَ** ve **وَيْبَ زيدٍ**! Nitekim dersin ki: **وَيْلَك**!

Mânâsı: “Allah sana **وَيْلاً**ı lâzım kılsın!” Masdarların nasbı gibi nasb edilmiştir; eğer **اللام** ile gelirsen ref‘ edersin; “**وَيْبٌ** لزيد” dersin; ve tenvinli nasb edersin, “**وَيْلاً** لزيد” dersin; ref‘, **اللام** ile, مبتدأ üzere, nasbdan daha iyidir; nasb ise izafetle ref‘den daha iyidir. el-Kisâî dedi: Araplardan kimi “**وَيْبَكَ** ve **وَيْبَ غيرِك**!” der; onlardan kimi de “**وَيْباً** لزيد!” der; senin “**ويلاً** لزيدٍ!” demen gibi. Ka‘b b. Zuheyr’in İslâmı hadîsinde:

أَلا أَبْلِغا عَنِّي بُجَيراً رِسالةً: *  على أَيِّ شيءٍ، **وَيبَ غَيرِكَ**، دَلَّكا؟

İbn Berrî dedi: Kitabın hâşiyesinde **وَيْبٍ** üzerine, **وَيْلٍ** mânâsında, bir şâhid beyti vardır; o da şudur:

حَسِـبْتُ بُغامَ رَاحلَتي عَناقاً، *  وما هِـيَ، **وَيْبَ غَيرِكَ**، بالعَناقِ

İbn Berrî dedi: Söyleyenini zikretmedi; o, yolunda kendisini takip eden bir kurda hitap eden Zü’l-Hıraq et-Tuhavî’nindir; ve ondan sonra:

فلو أَني رَمَيْتُكَ من قَريبٍ، *  لَعاقَكَ، عن دُعاءِ الذِّئْبِ، عاقِ

Ve onun sözü: “حَسِـبْتُ بُغام راحلتي عَناقاً”; **بُغامَ عَناق**ı kastetti; muzâfı hazfetti ve muzâfun ileyhi onun makamına ikame etti. Ve onun sözü **عاقٍ**: **عائق**ı kastetti. İbnü’l-A‘râbî nakletti: “**وَيْبِ** فلانٌ”, bâ’nın kesriyle ve “فلان”ın ref‘iyle; ancak Benî Esed (böyle değildir); bunun üzerine bir şey artırmadı ve onu tefsir etmedi. Sa‘leb nakletti: “**وَيْبِ** فلانٍ”, ve artırmadı. İbn Cinnî dedi: **الوَيْبِ**den bir fiil kullanmadılar; çünkü onun ardından, **وَعَد** gibi fâsının i‘lâlinin ve **باعَ** gibi ‘aynının (i‘lâlinin) birleşmesi gelirdi. Bunu **الوَيْح**da, **الوَيْسِ**de ve **الوَيْلِ**de zikredeceğiz.

Ve **الوَيْبةُ**: bilinen bir ölçek.
