# ويه — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%8A%D9%87/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%8A%D9%87/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ويه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%8A%D9%87.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ويه

: ( *!وَيْه ) يا فلانُ ، ( وتُكْسَرُ الهاءُ ، *!ووَيْهاً ) ، بالتَّنْوينِ ، وهو ( إغراءٌ ) وتَحْريضٌ واسْتِحْثاثٌ ، ( ويكونُ للواحِدِ والجَمْعِ والمُذَكَّرِ والمُؤَنَّثِ ) .
( يقالُ : وَيْهاً يا فلانُ ، كما يقالُ دُونَكَ يا فلانُ ؛ وأَنْشَدَ الجوْهرِيُّ للكُمَيْت :
وجاءَتْ حوادثُ في مِثْلِهايقالُ لمِثْلِيَ *!وَيْهاً فُلُ يُريدُ : يا فلانُ .
قالَ ابنُ بَرِّي : ومثْلُه قَوْلُ حاتِمٍ :
وَيْهاً فِدًى لكُمُ أُمِّي وما وَلَدَتْحامُوا على مَجْدِكُم واكْفُوا مَنِ اتَّكَلاَ ( وكُلُّ اسمٍ خُتِمَ به ) ، أَي بوَيْه ، ( كسِيبَوَيْهِ وعَمْرَوَيْهِ ) ونَفْطَوَيْهِ ، ( فيه لُغاتٌ مَرَّتْ في ( س ي ب ) ) .
( قالَ الجوْهرِيُّ : فأَمَّا سِيْبَوَيْه ونحوه مِنَ الأسْماءِ ، فهو اسمٌ بُني مع صَوْتِ فجُعِلا اسْماً واحِداً ، وكَسَرُوا آخِرَه كما كَسَرُوا غاقٍ لأنَّه ضارَعَ الأصْواتَ ، وفارَقَ خَمْسَة عَشَرَ لأنَّ آخِرَه لم يُضارِعِ الأصْواتَ فيُنَوَّنُ في التَّنْكِيرِ ، ومَنْ قالَ : هذا سِيْبَوَيْه ورأَيْتُ سِيبَوَيْه فأَعْرَبَهُ بإعْرابِ ما لا يَنْصَرفُ ثَنَّاه وجَمَعَه ،

فقال : السَّيبَوَيْهانِ والسَّيبَوَيْهُونَ ؛ وأمَّا مَنْ لم يَعْرِبْه فإنَّه يقولُ في التَّثْنِيةِ : ذَوا سِيبَوَيْهِ ، وكِلاهُما سِيبَوَيْه ، وفي الجميعِ : ذَوُو سِيبَوَيْهِ ، وكُلّهم سِيبَوَيْهِ .
2 ( فصل الهاء ) مع نفسها ) 2
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
هده : الهده : ) بتَخْفِيفِ الَّدالِ : مَوْضِعٌ بينَ عَسْفانَ ومكَّةَ ، والنِّسْبَةُ إليه هَدَوِيٌّ على غيرِ قِياسٍ ؛ ومنهم مَنْ يُشَدِّدُ الدالَ وهو ممدرة أهل مكة ، وقد ذُكِرَ في الدالِ .

### Türkçe

: ( **وَيْه** ) ey falan, ( **الهاء** da kesrelenir, **وَوَيْهاً** ) tenvin ile; ve o ( bir **إغراء** ) ve tahrik ve teşvik etmektir; ( tekil, çoğul, müzekker ve müennes için olur ) .
( denilir: **وَيْهاً** ey falan, denildiği gibi: **دُونَكَ** ey falan; ve Cevherî, Kümeyt’ten inşad etti:
Ve geldi olaylar onun benzerlerinde denilir benim gibisine: **وَيْهاً** falan; ister: ey falan .
İbn Berrî dedi: ve onun benzeri Hâtim’in sözüdür:
**وَيْهاً** fidâ size annem ve doğurduğu; koruyun şerefiniz üzerine ve yeterli olun dayanmış olana. ( Ve her isim ki onunla hatmedilmiştir ), yani **وَيْه** ile, ( **سِيبَوَيْهِ** ve **عَمْرَوَيْهِ** gibi ) ve **نَفْطَوَيْهِ**; ( onda, ( **س ي ب** )’de geçmiş olan lügatler vardır ) .
( Cevherî dedi: Amma **سِيبَوَيْه** ve onun benzeri isimlerden; o, bir ses ile birlikte bina edilmiş bir isimdir; böylece ikisi bir tek isim kılındı; ve sonunu kesrelediler, **غاقٍ**’ı kesreledikleri gibi; çünkü seslere benzeşti; ve **خَمْسَة عَشَرَ**’dan ayrıldı; çünkü onun sonu seslere benzeşmedi ki nekirede tenvinlensin. Ve kim: “bu **سِيبَوَيْه**’dir ve **سِيبَوَيْه**’i gördüm” der de onu sarf olunmayanın i‘rabıyla i‘rab ederse, onu tesniye etti ve cem‘ etti,

böylece dedi: **السَّيبَوَيْهانِ** ve **السَّيبَوَيْهُونَ**; amma kim onu i‘rab etmezse, o tesniyede şöyle der: **ذَوا سِيبَوَيْهِ**; ve ikisi de **سِيبَوَيْه**; ve cemî‘de: **ذَوُو سِيبَوَيْهِ**; ve hepsi **سِيبَوَيْهِ** .
2 ( **الهاء** faslı ) kendi başına ) 2
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**هده** : **الهده** : ) **الدال**’ın tahfîfi ile: **عَسْفانَ** ile **مكَّةَ** arasında bir mevzidir; ve ona nisbet **هَدَوِيٌّ**’dir, kıyasa aykırı olarak; ve onlardan **الدال**’ı teşdîd eden vardır; ve o, Mekke ehlinin **ممدرة**’sidir; ve **الدال**’da zikredilmiştir.
