# يأجج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%A3%D8%AC%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%8A%D8%A3%D8%AC%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [يأجج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%A3%D8%AC%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: يأجج

الأَصمعي: في الحديث ذكر يَأْجَج؛ التهذيب: يَأْجِجُ، مهموز مكسور الجيم الأُولى: مكان من مكة على ثمانية أَميال، وكان من منازل عبد الله بن الزبير، فلما قتله الحجاج أَنزله المُجَذَّمِينَ ففيه المُجَّذَّمونَ؛ قال الأَزهري: قد رأَيتهم؛ وإِياها أَراد الشماخ بقوله:
كأَني كَسَوتُ الرَّحْلَ أَحْقَبَ قارِحاً،
من اللاءِ ما بين الجَنَابِ فَيَأْجَجِ
ابن سيده: يَأْجَجُ، مفتوح الجيم، مصروف ملحق بجَعْفَرٍ، حكاه سيبويه، قال: وإِنما نحكم عليه أَنه رباعي لأَنه لو كان ثلاثيّاً لأُدغم، فأَما ما رواه أَصحاب الحديث من قولهم يَأْجِجُ، بالكسر، فلا يكون رباعيّاً لأَنه ليس في الكلام مثل جعفر، فكان يجب على هذا أَن لا يظهر، لكنه شاذ مُوَجَّهٌ على قولهم: بَجِجَتْ عَيْنُه وقَطِطَ شَعَرُه؛ ونحو ذلك مما أُظهر فيه التضعيف، وإِلاَّ فالقياس ما حكاه سيبويه.
وياجِ وأَياجِج: من زجر الإِبل؛ قال الراجز:
فَرَّجَ عنها حَلَقَ الرَّتائِجِ،
تَكَفُّحُ السَّمائم الأَواجِجِ
وقِيلُ: يَاجٍ وَأَيا أَباجِجِ
عاتٍ منَ الزَّجْرِ، وقِيلُ: جاهِجِ

### Türkçe

الأَصمعي: Hadiste **يَأْجَج** zikredildi; **التهذيب**: **يَأْجِجُ**, hemzeli, birinci **الجيم**i kesreli: Mekke’den sekiz mil üzerinde bir yerdir; Abdullah b. Zübeyr’in konak yerlerinden idi; Haccâc onu öldürünce oraya **المُجَذَّمِينَ**’i indirdi; orada **المُجَّذَّمونَ** vardır; **الأَزهري** dedi ki: onları görmüşümdür; Şemmâh’ın şu sözüyle kastettiği de odur:
كأَني كَسَوتُ الرَّحْلَ أَحْقَبَ قارِحاً،
من اللاءِ ما بين الجَنَابِ فَيَأْجَجِ

İbn Sîde: **يَأْجَجُ**, **الجيم**i fethalı, munsarif, **جَعْفَرٍ**’e ilhak edilmiş; bunu Sîbeveyh rivayet etti; dedi ki: Biz onun rubâî olduğuna ancak şu sebeple hükmederiz: çünkü eğer sülâsî olsaydı idğam edilirdi; hadîs ashabının **يَأْجِجُ** (kesre ile) sözünden rivayet ettiklerine gelince, rubâî olmaz; çünkü kelâmda **جعفر** gibi bir şey yoktur; buna göre zâhir olmaması gerekirdi; fakat o, şâz olup şu sözlerine göre yönlendirilmiştir: **بَجِجَتْ عَيْنُه** ve **قَطِطَ شَعَرُه**; ve bunun benzeri, içinde teşdîdin izhâr edildiği şeyler; yoksa kıyas, Sîbeveyh’in rivayet ettiği şeydir.

**وياجِ** ve **أَياجِج**: develeri sürmede (azarlamada) kullanılan seslenişlerdendir; Râciz dedi ki:
فَرَّجَ عنها حَلَقَ الرَّتائِجِ،
تَكَفُّحُ السَّمائم الأَواجِجِ

Ve denildi ki: **يَاجٍ** ve **أَيا أَباجِجِ**: azarlamadan (sürmeden) **عاتٍ**; ve denildi ki: **جاهِجِ**.
