# يأس — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%A3%D8%B3/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%8A%D8%A3%D8%B3/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [يأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%A3%D8%B3.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: يأس

يَئِسَ
1 يَئِسَ ذ , (S, M, A, Msb, K,) مِنَ الشَّىْءِ, (S, A *, Msb,) aor. يَيْئَسُ and يَيْئِسُ, (S, M, Msb, K,) the latter of which is extr., (Sb, S, M, K,) like يَحْسِبُ, aor. of حَسِبَ, and يَنْعِمُ, aor. of نَعِمَ, (As, S, TA,) and is of the dial. of the higher classes of Mudar, as are also the similar instances, but the former is of the dial. of the lower classes of the Mudar; (AZ, S, Msb, TA;) or, as Sb says, accord. to his companions, the verb was originally of two forms, يَئِسَ, aor. يَيْئَسُ, and يَأَسَ, aor. يَيْئِسُ, and a compound [which is يَئِسَ having يَيْئِسُ for its aor.] was then formed from the two; but as to وَمِقَ, aor. يَمِقُ, and وَفِقَ, aor. يَفِقُ, and وَرِمَ. aor. يَرِمُ, and وَلِىَ, aor. يَلِى, and وَثِقَ, aor. يَثِقُ, and وَرِثَ, aor. يَرِثُ, in each of these only one form is allowable, with the kesr; (S, TA;) and some change the second ى of the aor. of يَئِسَ into ا, and say يَايَسُ and يَآءَسُ; (Mbr, S, TA;) and I'Ab reads, in the Kur. xii. 87, يِيئَسُ, after the manner of the dial. of those who pronounce the first letter of the aor. with kesr excepting such as is with ى [for its first letter], (K, TA,) which dial, is that of Temeem and Keys and Hudheyl and Asad; (Ks, Lh, TA;) the case of ى being made an exception by them because kesr with that letter is difficult of pronunciation; (Sb, TA;) but some of the Benoo-Kelb pronounce ى also with kesr, which is extr.; (Fr, Lb, TA:) and this is done in the instances of يِيئَسُ and يِيجَلُ because one ى is here strengthened by another; (K, TA;) [I find also, in a copy of the M, يَئِيسُ, as an extr. form of the aor. of this verb, on the authority of Sb; but it is doubtless a mistranscription for يِيئَسُ; and there is another evident mistranscription in a quotation from Sb immediately following in that copy, relating to aors. of the form of يِيئَسُ, which has been rendered correctly above, in the present work, from the TA;] inf. n. يَأْسٌ (S, M, A, Msb, K) and يَأَسٌ, (TA,) or يَآسٌ, (as in a copy of the M,) and يَآسَةٌ; (Ibn-'Abbád, M, K, TA [but in a MS. copy of the K I find it written يَأَسَةٌ; and in the CK, يَأْسَة;]) and اِيَاسٌ is also used as an inf. n. of this verb, though properly an inf. n. of 4; (Msb;) He despaired of the thing; syn. of the inf. n. قُنُوط, (S, A, K,) contr. of رَجَآءٌ: (M, A, K:) or he cut off hope of the thing: (A, K: *) or his hope of the thing became cut off: (Mgh:) and ↓ اِسْتَيْئَسَ signifies the same, (S, A, K,) in like manner followed by مَنْ; (S;) and so does ↓ اِتَّأَسَ, (S, K,) [originally اِيتَأَسَ,] of the measure اِفْتَعَلَ, but with incorporation [of the ى into the ت]. (S.) It is allowable to transpose the letters of يَئِسَ, so as to say أَيِسَ; but not those of the inf. n. (Msb.) There is not a word in the Arabic language commencing with ى followed by ء except يَئِسَ [and its derivatives] (IKtt) [and يَأَيَأَ and its derivatives, and words commencing with an augmentative ى followed by a radical يَاَُ ]. The expression لَا يَأْسَ مِنْ طُولٍ. occurring in a description of Mohammad, means that his stature was such as would not make [one] to despair of his height; for he was nearer to tallness than he was to shortness: (K, * TA:) يأس is here an indeterminate noun governed in the accus. case by the negative لا: (TA:) or, accord. to one relation, the words are, لَا يَائِسَ مِنْ طُولٍ, [in the CK, erroneously, لا يايَسُ,] meaning, that his height was not despaired of; i. e., he who vied with him in tallness would not despair of him on account of his excessive height: (K, TA:) so that يَائِس is here in the sense of مَيْؤُوس, like مَآءٌ دَافِقٌ in the sense of مَدْفُوقٌ. (TA.) ― -b2- [Hence,] يَئِسَتْ المَرْأَهُ The woman was, or became, barren. (Msb.) ― -b3- يَئِسَ, (S, M, A, Msb, K,) aor. يَيْئَسُ and يَيْئِسُ, (M,) also signifies (tropical:) He knew; syn. عَلِمَ; (S, M, A, Msb, K;) in the dial. of En-Nakha'; (S, Msb;) or, accord. to El-Kelbee, (M,) or Ibn-El-Kelbee, (TA,) in the dial. of Wahbeel, a tribe of En-Nakha'; or, accord. to El-Kásim Ibn-Maan, of the dial. of Hawázin. (M, TA.) So in the Kur. [xiii. 30] أَفَلَمْ يَيْئَسِ الَّذِينَ آمَنُوا [Do not then those who have believed know?]: (S, M, Msb, K:) or, accord. to some of the lexicologists, do not then those who have believed know with a knowledge wherewith they despair of its being otherwise than what they know? or the meaning is, do not then those who have believed despair of the belief of those whom God has described as those who will not believe? (M, TA;) but I' Ab (M, TA) and 'Alee and others (TA) used to read أَفَلَمْ يَتَبَيَّنِ الَّذِينَ آمَنُوا; and I'Ab said that he thought that the writer had written يَيْئَس in a state of drowsiness. (M *, TA.) Soheym Ibn-Wetheel El-Yarboo'ee also uses the verb in this sense, in a verse cited in art. يسر, voce يَسَرَ, q. v. (S, M *). [Z-says,] You say, قَدْ يَئِسْتُ أَنَّكَ رَجُلُ صِدْقٍ, meaning, (tropical:) I have known [that thou art a good man], because with eager desire is restlessness, and with the cessation thereof is quiet and tranquility; wherefore it is said, اليَأْسُ أَحَدُ الرَّاحَتَيْنِ [Despair is one of the two states of rest.] (A, TA.)

أَيْأَسَهُ
4 أَيْأَسَهُ ذ , (S, M, A, Mgh, K,) inf. n. اِيَاسٌ, (L, Mgh, Msb,) of the same measure as كِتَابٌ, (Msb,) originally اِيْآسٌ, (L, Msb,) like اِيْعَاسٌ, (L,) and اِيْمَانٌ, (Msb,) He made him to despair: (S, M, A, K:) or to cut off hope: (A:) or to cease to have hope: (Mgh:) مَنْ كَذَا of such a thing: (S:) as also ↓ آيَسَهُ [from أَيِسَ]. (Mgh, K.) ― -b2- [Hence,] أَيْأُسَهَا اللّٰهُ God made her to be, or become, barren. (Msb.)

8 اِيْتَاََ see 1.

10 اِسْتَيْاََ see 1.

يَأَسٌ
يَأَسٌ ذ Phthisis, or consumption; syn. سِلٌّ; (M, K;) because he who is affected by it is despaired of; (M;) or [because] the first who was affected by it was اليَأَسُ, (K, TA,) or اِلْيَاس, (TA,) the son of Mudar the son of Nizár: (K, TA:) or, as Suh says, in the R, this disease was called دَآءُ يَاس, or دَآءُ اِلْيَاسَ, because الياس the son of Mudar died of it. (TA.)

يَؤُسٌ
يَؤُسٌ ذ : see يَائِسٌ.

يَؤُوسٌ
يَؤُوسٌ ذ : see يَائِسٌ.

يَئِيسٌ
يَئِيسٌ ذ : see يَائِسٌ.

يَائِسٌ
يَائِسٌ ذ (M, Mgh, Msb) and ↓ يَئِيس (M) and ↓ يَؤُوسٌ (S, M, A, K) and ↓ يَؤُسٌ (M, K) Despairing: (S, M, A, Mgh, K:) but the third has an intensive signification, (Bd, xli. 49,) [and so the last.]

يَائِسَةٌ
يَائِسَةٌ ذ , A barren woman. (Msb.)

مَيْؤُوسٌ مِنْهُ
مَيْؤُوسٌ مِنْهُ ذ Despaired of. (M, Mgh, Msb. *)

### Türkçe

**يَئِسَ**
1 **يَئِسَ** **ذ** , (S, M, A, Msb, K,) **مِنَ الشَّىْءِ**, (S, A *, Msb,) muzâri‘ı **يَيْئَسُ** ve **يَيْئِسُ**, (S, M, Msb, K,) bunların ikincisi şâzdır, (Sb, S, M, K,) **يَحْسِبُ** gibi; o da **حَسِبَ**’in muzâri‘ıdır; ve **يَنْعِمُ** gibi; o da **نَعِمَ**’in muzâri‘ıdır, (As, S, TA,) ve (bu ikincisi) Mudar’ın üst tabakalarının lehçesindendir; benzer örnekler de böyledir; fakat birincisi Mudar’ın alt tabakalarının lehçesindendir; (AZ, S, Msb, TA;) yahut Sb’nin dediği gibi, arkadaşlarına göre fiil aslında iki şekil üzere idi: **يَئِسَ**, muzâri‘ı **يَيْئَسُ**, ve **يَأَسَ**, muzâri‘ı **يَيْئِسُ**; sonra ikisinden bir bileşik [yani muzâri‘ı **يَيْئِسُ** olan **يَئِسَ**] yapılmıştır; fakat **وَمِقَ**, muzâri‘ı **يَمِقُ**, ve **وَفِقَ**, muzâri‘ı **يَفِقُ**, ve **وَرِمَ**. muzâri‘ı **يَرِمُ**, ve **وَلِىَ**, muzâri‘ı **يَلِى**, ve **وَثِقَ**, muzâri‘ı **يَثِقُ**, ve **وَرِثَ**, muzâri‘ı **يَرِثُ**; bunların her birinde yalnız bir şekil câizdir, kesr ile; (S, TA;) ve bazıları **يَئِسَ**’in muzâri‘ındaki ikinci **ى**’yı **ا**’ya çevirir ve **يَايَسُ** ve **يَآءَسُ** der; (Mbr, S, TA;) ve İ‘Ab, Kur’ân xii. 87’de, **يِيئَسُ** okur; muzâri‘ın ilk harfini, ilk harfi **ى** olanlar müstesna, kesr ile telaffuz edenlerin lehçesi üzere, (K, TA,) ki bu lehçe Temeem’in ve Keys’in ve Hudheyl’in ve Asad’ın lehçesidir; (Ks, Lh, TA;) **ى**’nın hâli, kesrin o harfle telaffuzu güç olduğundan, onlarca istisna kılınmıştır; (Sb, TA;) fakat Benû-Kelb’den bazıları **ى**’yı da kesr ile telaffuz eder; bu şâzdır; (Fr, Lb, TA:) ve bu, **يِيئَسُ** ve **يِيجَلُ** örneklerinde yapılır; çünkü burada bir **ى** diğer bir **ى** ile takviye edilmiştir; (K, TA;) [M’nin bir nüshasında, Sb’ye dayanarak, bu fiilin muzâri‘ının şâz bir şekli olarak **يَئِيسُ** da buluyorum; fakat şüphesiz bu, **يِيئَسُ** için bir yanlış yazımdır; ve o nüshada hemen ardından gelen, Sb’den bir nakilde, **يِيئَسُ** veznindeki muzâri‘lara dair bir başka açık yanlış yazım da vardır; bu, bu eserde yukarıda TA’dan doğru olarak verilmiştir;] mastarı **يَأْسٌ** (S, M, A, Msb, K) ve **يَأَسٌ**, (TA,) yahut **يَآسٌ**, (M’nin bir nüshasında olduğu gibi,) ve **يَآسَةٌ**; (Ibn-‘Abbád, M, K, TA [fakat K’nın bir yazma nüshasında **يَأَسَةٌ** yazılı buluyorum; ve CK’de **يَأْسَة**;]) ve **اِيَاسٌ** da bu fiilin mastarı olarak kullanılır; gerçi aslında 4’ün mastarıdır; (Msb;) O, şeyden ümidini kesti; mastarın eş anlamlısı **قُنُوط**, (S, A, K,) zıddı **رَجَآءٌ**: (M, A, K:) yahut şeyden ümidi kesti: (A, K: *) yahut şey hakkındaki ümidi kesilmiş oldu: (Mgh:) ve ↓ **اِسْتَيْئَسَ** da aynı mânâya gelir, (S, A, K,) aynı şekilde ardından **مَنْ** ile; (S;) ve ↓ **اِتَّأَسَ** da böyledir, (S, K,) [aslında **اِيتَأَسَ**,] **اِفْتَعَلَ** veznindendir; fakat [**ى**’nın **ت**’ye] idğâmı ile. (S.) **يَئِسَ**’in harflerini yer değiştirmek câizdir; şöyle ki **أَيِسَ** denir; fakat mastarın harfleri (yer değiştirilmez). (Msb.) Arap dilinde, ardından **ء** gelen **ى** ile başlayan hiçbir kelime yoktur; ancak **يَئِسَ** [ve türevleri] (IKtt) [ve **يَأَيَأَ** ve türevleri, ve kök harfi **ى** olan bir artırma **ى** ile başlayıp ardından kök harfi **ء** gelen kelimeler]. Muhammed’in vasfında geçen **لَا يَأْسَ مِنْ طُولٍ** ifadesi, boyunun, [bir kimseyi] onun uzunluğundan ümitsizliğe düşürmeyecek şekilde olduğu demektir; çünkü o, kısalığa olduğundan daha çok uzunluğa yakındı: (K, * TA:) burada **يأس**, olumsuz **لَا** tarafından nasb hâlinde amel ettirilen nekre bir isimdir: (TA:) yahut bir rivayete göre sözler **لَا يَائِسَ مِنْ طُولٍ**’dur, [CK’de yanlış olarak **لا يايَسُ**,] mânâsı: onun boyundan ümit kesilmiş değildir; yani uzunlukta onunla yarışan kimse, onun aşırı uzunluğu sebebiyle ondan ümit kesmezdi: (K, TA:) böylece **يَائِس** burada **مَيْؤُوس** mânâsındadır; **مَآءٌ دَافِقٌ**’ın **مَدْفُوقٌ** mânâsında olması gibi. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **يَئِسَتْ المَرْأَهُ** Kadın kısır oldu yahut kısırlaştı. (Msb.) ― -b3- **يَئِسَ**, (S, M, A, Msb, K,) muzâri‘ı **يَيْئَسُ** ve **يَيْئِسُ**, (M,) ayrıca (mecâzen:) bildi; eş anlamlısı **عَلِمَ**; (S, M, A, Msb, K;) En-Nakha‘ lehçesinde; (S, Msb;) yahut El-Kelbî’ye göre, (M,) yahut İbn-El-Kelbî’ye göre, (TA,) En-Nakha‘dan bir kabile olan Wahbeel lehçesinde; yahut El-Kâsım İbn-Ma‘ân’a göre, Hawâzin lehçesindendir. (M, TA.) Kur’ân’da [xiii. 30] **أَفَلَمْ يَيْئَسِ الَّذِينَ آمَنُوا** [Öyleyse iman edenler bilmedi mi?]: (S, M, Msb, K:) yahut lugatçılardan bazılarına göre: öyleyse iman edenler, bildiklerinin, bildiklerinden başka olmasından ümit kesilecek bir bilgi ile bilmedi mi? yahut mânâ: öyleyse iman edenler, Allah’ın iman etmeyeceklerini vasfettiği kimselerin imanından ümit kesmedi mi? (M, TA;) fakat İ‘Ab (M, TA) ve ‘Alî ve başkaları (TA) **أَفَلَمْ يَتَبَيَّنِ الَّذِينَ آمَنُوا** okurlardı; ve İ‘Ab, kâtibin **يَيْئَس**’i uyuklama hâlinde yazdığını zannettiğini söyledi. (M *, TA.) Soheym İbn-Wetheel El-Yarboo‘ee de fiili bu mânâda kullanır; **يسر** maddesinde, **يَسَرَ** lafzı altında zikredilen bir beyitte. (S, M *). [Z-der ki,] **قَدْ يَئِسْتُ أَنَّكَ رَجُلُ صِدْقٍ** dersin; mânâsı, (mecâzen:) [senin iyi bir adam olduğunu] bildim; çünkü şiddetli istekle huzursuzluk vardır; onun kesilmesiyle sükûn ve itmi’nân vardır; bundan dolayı şöyle denir: **اليَأْسُ أَحَدُ الرَّاحَتَيْنِ** [Ümitsizlik iki rahatlıktan biridir.] (A, TA.)

**أَيْأَسَهُ**
4 **أَيْأَسَهُ** **ذ** , (S, M, A, Mgh, K,) mastarı **اِيَاسٌ**, (L, Mgh, Msb,) **كِتَابٌ** ile aynı vezindedir, (Msb,) aslında **اِيْآسٌ**, (L, Msb,) **اِيْعَاسٌ** gibi, (L,) ve **اِيْمَانٌ** gibi, (Msb,) Ona ümitsizlik verdi: (S, M, A, K:) yahut ümidi kesti: (A:) yahut ümit etmeyi bıraktırdı: (Mgh:) **مَنْ كَذَا** şöyle bir şeyden: (S:) ve ayrıca ↓ **آيَسَهُ** [**أَيِسَ**’ten]. (Mgh, K.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **أَيْأُسَهَا اللّٰهُ** Allah onu kısır kıldı yahut kısırlaştırdı. (Msb.)

8 **اِيْتَاََ** bkz. 1.

10 **اِسْتَيْاََ** bkz. 1.

**يَأَسٌ**
**يَأَسٌ** **ذ** Verem yahut ince hastalık; eş anlamlısı **سِلٌّ**; (M, K;) çünkü ona yakalanan kimse hakkında ümit kesilir; (M;) yahut [çünkü] ona ilk yakalanan **اليَأَسُ**, (K, TA,) yahut **اِلْيَاس**, (TA,) Mudar’ın oğlu Nizâr’ın oğludur: (K, TA:) yahut Suh’un R’de dediği gibi, bu hastalığa **دَآءُ يَاس**, yahut **دَآءُ اِلْيَاسَ** denilmiştir; çünkü Mudar’ın oğlu İlyâs ondan öldü. (TA.)

**يَؤُسٌ**
**يَؤُسٌ** **ذ** : bkz. **يَائِسٌ**.

**يَؤُوسٌ**
**يَؤُوسٌ** **ذ** : bkz. **يَائِسٌ**.

**يَئِيسٌ**
**يَئِيسٌ** **ذ** : bkz. **يَائِسٌ**.

**يَائِسٌ**
**يَائِسٌ** **ذ** (M, Mgh, Msb) ve ↓ **يَئِيس** (M) ve ↓ **يَؤُوسٌ** (S, M, A, K) ve ↓ **يَؤُسٌ** (M, K) Ümitsiz: (S, M, A, Mgh, K:) fakat üçüncüsü şiddet mânâsı taşır, (Bd, xli. 49,) [ve sonuncusu da böyledir.]

**يَائِسَةٌ**
**يَائِسَةٌ** **ذ** , Kısır kadın. (Msb.)

**مَيْؤُوسٌ مِنْهُ**
**مَيْؤُوسٌ مِنْهُ** **ذ** Ümidi kesilmiş (kendinden ümit kesilen). (M, Mgh, Msb. *)
