# يرع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%B1%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%8A%D8%B1%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [يرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%B1%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: يرع

اليراع: ذباب يطير بالليل كأنه نار، كما في الصحاح وفي اللسان: كأنه شهاب قذف، أو مصباح يطير، وهو إن طار بالنهار كان كبعض الطير، قال عمرو بن بحر: نار اليراعة قيل: هي نار حباحب، وهي شبيهة بنار البرق.
 واليراع: القصب، قال المسيب بن علس:
  ومها يرف كأنه إذ ذقته                      عانية شجت بماء يراع أراد الأنهار، لأنها أخف من ماء الآبار وأطيب، واحدتها بهاء، قال الأزهري: القصبة التي ينفخ فيها الراعي تسمى اليراعة، وأنشد:
  أحن إلى ليلى وإن شطت النوى                      بليلى كما حن اليراع المثقـب واليراع: شيء كالبعوض يغشى الوجه، وحكى ابن بري عن أبي عبيدة: اليراع: الهمج بين البعوض والذبان، يركب الوجه والرأس، ولا يلذع، كاليرع محركة.
 ومن المجاز: اليراع: الجبان الذي لا فؤاد له، قال ربيعة بن مقروم الضبي:
  شهدت طرادها فصبرت فيها                      إذا ما هلل النكس الـيراع ومصدره اليرع أيضا أي: بالتحريك كاليراعة، كما في المحيط.
 وقال العزيزي : اليراعة: الأحمق من الرجال، وقال الجوهري: الجبان يقال له: يراع ويراعة، فعلى قول ابن عباد يكون اليراعة مصدرا، وعلى قول الجوهري يكون اسما.
 وقال ابن بري: اليراعة: النعامة، قال الراعي:
  .....يراعة إجفيلا زاد العزيزي: سميت بذلك لأنها كأنها مجنونة من خفتها.
 واليراعة: الأجمة، وبه فسر السكري قول أبي ذؤيب يصف مزمارا شبه حنينه بصوته:
  سبي من يراعته نفـاه                      أتي مده صحر ولوب وقيل: أراد به القصبة.
 ويرعة، محركة: ع، لفزارة بالحجاز، من أعمال والي المدينة، بين الحراضة وبوانة.
 واليرع، بالفتح: ولد البقرة الوحشية، قاله ابن عباد، وأنشد:
  على برجد من عبقري ومسطح                      هباص عراص يرعها وربوحها واليروع كصبور: الفزع والرعب، لغية مرغوب عنها، لأهل الشحر قاله ابن دريد.
 ومما يستدرك عليه: اليراع: الصغار من الغنم وغيرها، ومنه حديث خزيمة: وعاد لها اليراع مجرنثما.
 واليراع: الرجل الضعيف، ومن لا رأي له ولا عقل.
 وكتب الكاتب باليراعة، أي: القلم، قال بعضهم في صفته:
  فلا تغترر أن قد دعـوه يراعة                      فإن صريرا منه يستهزم الجندا واليراعة: موضع بعينه، قال المثقب العبدي:
  على طرق عند اليراعة تـارة                      توازي شريم البحر وهو قعيدها

### Türkçe

**اليراع**: Geceleyin uçan, sanki ateş gibi olan sinek; **الصحاح**’ta ve **اللسان**’da olduğu gibi: sanki atılmış bir şihab, yahut uçan bir kandil; o gündüz uçarsa bazı kuşlar gibi olur. Amr b. Bahr dedi: **نار اليراعة** denildi: o, **نار حباحب**’dır; ve o, şimşeğin ateşine benzer.

Ve **اليراع**: kamış. Müseyyeb b. Ales dedi:
  Ve **مها** parıldar; sanki onu tattığında                      **عانية** **شجت** **بماء يراع**
Nehirleri kastetti; çünkü o, kuyu suyundan daha hafif ve daha hoştur. Onun bir tanesi **هاء** iledir. Ezherî dedi: Çobanın içine üflediği kamışa **اليراعة** denir. Ve şu şiir okundu:
  Leylâ’ya özlerim, uzaklaşsa da uzaklık                      Leylâ’ya, delik **اليراع** özlediği gibi
Ve **اليراع**: sivrisinek gibi bir şey; yüze üşüşür. İbn Berrî, Ebû Ubeyde’den nakletti: **اليراع**: sivrisinek ile sinek arasında olan **الهمج**; yüz ve başa biner; sokmaz; harekeli **اليرع** gibi.

Mecazdan: **اليراع**: kalbi olmayan korkak. Rabîa b. Makrûm ed-Dabbî dedi:
  Onun kovalamacasına şahit oldum; onda sabrettim                      Ne zaman ki ters **اليراع** “hellel” ederse
Onun masdarı da **اليرع**’dır; yani: hareke ile, **اليراعة** gibi; **المحيط**’ta olduğu gibi.

Azîzî dedi: **اليراعة**: erkeklerden ahmak. Cevherî dedi: Korkağa **يراع** ve **يراعة** denir. İbn Abbâd’ın sözüne göre **اليراعة** masdar olur; Cevherî’nin sözüne göre isim olur.

İbn Berrî dedi: **اليراعة**: devekuşu. Râî dedi:
  ..... **يراعة** **إجفيلا**
Azîzî artırdı: Ona bu ad verildi; çünkü hafifliğinden sanki deli gibidir.

Ve **اليراعة**: sık ağaçlık. Bununla Sükkerî, Ebû Züeyb’in bir mizmarı vasfederken onun iniltisini sesine benzettiği sözünü tefsir etti:
  **سبي**’den, **يراعته**’sinden onu sürdü                      Ona, **مده**’si **صحر** ve **لوب** geldi
Ve denildi: Onunla kamışı kastetti.

**ويرعة**, harekeli: **ع**; Hicaz’da Fezâre’ye ait; Medine valisinin amellerinden; **الحراضة** ile **بوانة** arasında.

**اليرع**, fetha ile: yaban ineğinin yavrusu; bunu İbn Abbâd söyledi. Ve şu şiiri okudu:
  **عبقري**’den ve **مسطح**’tan bir **برجد** üzerinde                      **هباص** **عراص**; onun **يرعها**’sı ve **ربوحها**’sı
Ve **اليروع** (Sabûr vezninde): korku ve dehşet; terk edilmesi istenen bir lugat; **الشحر** ehline ait; bunu İbn Düreyd söyledi.

Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **اليراع**: koyun ve başkasının küçükleri. Ondan, Huzeyme hadisi: Ve ona **اليراع** **مجرنثما** olarak döndü.

Ve **اليراع**: zayıf adam; ve görüşü ve aklı olmayan kimse.

Kâtip **اليراعة** ile yazdı; yani: kalem. Bazıları onun vasfında dedi:
  Sakın aldanma; ona **يراعة** dediler diye                      Çünkü ondan bir gıcırtı askeri alaya alır
Ve **اليراعة**: belirli bir yer. Müsekkab el-Abdî dedi:
  **اليراعة** yanında yollarda, bir kere                      Denizin **شريم**’ine paralel gider; o onun oturağıdır
