# يرنأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%B1%D9%86%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%8A%D8%B1%D9%86%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [يرنأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%B1%D9%86%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: يرنأ

اليرنأ، بضم الياء وفتحها، مقصورة مشددة النون وبتخفيفها، حكى الوجهين القالي في كتابه، ونقل الضم عن الفراء قال: واليرنى على يفعل بالهمز وتركه واليرناء، بالضم والمد: الحناء قاله القتيبي أو مثله، قال دكين بن رجاء:
  كأن باليرنإ المـعـلـول                      حب الجنا من شرع نزول وفي حديث فاطمة رضي الله عنها أنها سألت النبي صلى الله عليه وسلم عن اليرناء فقال:  ممن سمعت هذه الكلمة  فقالت: من خنساء. وقال القتيبي: لا أعرف لهذه الكلمة في الأبنية مثلا. قال شيخنا: ولو قال المصنف: اليرنأ بالضم والفتح والقصر والمد مشدد النون وقد تحذف الهمزة من المقصور لكان أضبط وأجمع وأبعد عن الإبهام والخلط. ويرنأ لحيته: صبغ به أي اليرناء كحنأ مضعفا، وهو من غريب الأفعال لأنه على صيغة المضارع وهو ماض، وذكره في لسان العرب في ر ن أ عن ابن جني قالوا: يرنأ لحيته: صبغها باليرنإ، وقال: هذا يفعل في الماضي، وما أغربه وأظرفه، وكذا ذكره ابن سيده، والمصنف تبع الصاغاني في ذكره في الياء، وصرح أبو حيان وغيره بزيادة يائه، وقال أبو محمد عبد الله ابن عبد الجبار بن بري رحمه الله تعالى في حواشي الصحاح ما نصه: إذا قلت اليرنأ بفتح الياء همزت في غير، وإذا ضممت الياء جاز الهمز وتركه، هذا آخر ما نص عليه ونقله ابن المكرم وغيره. وقد سقطت هذه العبارة من بعض النسخ، وليست في نسخة المناوي أيضا، واختلط على الملا علي القولان، فنسب القول الأخير في ناموسه إلى ابن جني، وإنما هو لابن بري، والذي قاله ابن جني هو ما ذكرناه في يرنأ لحيته. ومما يستدرك عليه: يرنأ، بالضم: موضع شامي، ذكره مع تاراء، قاله نصر.
 \/باب الباء الموحدة

### Türkçe

**اليرنأ**; **الياء**’ın zammesiyle ve fethasıyla; maksûr, **النون**’u şeddeli ve onun tahfîfiyle. İki vechi de Kālî kitabında hikâye etti; zamme (okunuşunu) Ferrâ’dan nakletti; dedi ki: ve **اليرنى** **يفعل** vezni üzere, hemze ile ve onu terk ile; ve **اليرناء** zamme ve med ile: **الحناء**; Kuteybî söyledi yahut onun benzeri. Dukeyn b. Recâ dedi ki:
  Sanki **اليرنإ** ile, illetli olan (şey)                      inişin şeriatından **الجنا**’nın sevgisi

Fâtıma رضي الله عنها hadîsinde: onun, Peygamber صلى الله عليه وسلم’e **اليرناء** hakkında sorduğu (rivayet olunur); o da dedi ki: “Bu kelimeyi kimden işittin?” O dedi ki: “Hansıâ’dan.” Kuteybî dedi ki: Bu kelime için ebniyede bir misal tanımıyorum. Şeyhimiz dedi ki: Musannif “**اليرنأ** zamme ve fetha ile, kasr ve med ile, **النون**’u şeddeli; ve hemze maksûrdan hazfedilebilir” deseydi, daha ضبطlı ve daha جامع ve iltibas ve karışıklıktan daha uzak olurdu. Ve **يرنأ لحيته**: onunla boyadı; yani **اليرناء** ile; **حنأ** gibi, muz‘af. Ve o, garîb fiillerdendir; çünkü o, muzâri‘ sîgası üzeredir, hâlbuki o mâzîdir. Onu Lisânü’l-‘Arab’da **ر ن أ**’da İbn Cinnî’den zikretti; dediler ki: **يرنأ لحيته**: onu **اليرنإ** ile boyadı. Ve dedi ki: Bu, mâzîde **يفعل** (kalıbı)dır; ne kadar garîb ve ne kadar zarîf! İbn Sîdeh de onu böyle zikretti. Musannif, onu **الياء**’da zikretmede Sâgânî’ye tâbi oldu. Ebû Hayyân ve başkaları, **الياء**’sının ziyâdesini tasrîh etti. Ebû Muhammed Abdullah b. Abdülcebbâr b. Berî رحمه الله تعالى, Sıhâh’ın hâşiyelerinde lafzı şu olanı söyledi: “**اليرنأ**’yı **الياء**’ın fethasıyla söylediğinde, gayrda hemzelersin; **الياء**’ı zammettiğinde hemze câiz olur ve onu terk (de câiz olur).” Bu, onun nass olarak söylediğinin sonudur; İbnü’l-Mükerrem ve başkaları onu nakletti. Bu ibare bazı nüshalardan düşmüştür; Menâvî nüshasında da değildir. Molla Ali’ye iki söz karıştı; böylece, Nâmûs’unda son sözü İbn Cinnî’ye nisbet etti; hâlbuki o, İbn Berî’nindir. İbn Cinnî’nin söylediği ise, bizim **يرنأ لحيته** hakkında zikrettiğimizdir. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **يرنأ** zamme ile: Şâmî bir yer; onu **تاراء** ile birlikte zikretti; Nasr söyledi.

\/ **باب الباء الموحدة**
