# يعط — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%B9%D8%B7/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%8A%D8%B9%D8%B7/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [يعط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%B9%D8%B7.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: يعط

يَعاطِ مثل قَطامِ: زجر للذئب أَو غيره إِذا رأَيته قلت: يَعاطِ يَعاطِ وأَنشد ثعلب في صفة إِبل:
وقُلُصٍ مُقْوَرَّة الأَلْياطِ،
باتَتْ على مُلَحَّبٍ أَطَّاطِ،
تَنْجُو إِذا قيل لها: يَعاطِ
ويروى يِعاطِ، بكسر الياء، قال الأَزهري: وهو قبيح لأَن كسر الياء زادها قُبْحاً لأَن الياء خلقت من الكسرة، وليس في كلام العرب كلمة على فِعال في صدرها ياء مكسورة. وقال غيره: يِسارٌ لغة في اليَسار، وبعض يقول إِسار، تُقلب هَمْزة إِذا كُسِرت، قال: وهو بَشِع قبيح أَعني يِسار وإِسار، وقد أَيْعَطَ به ويَعَّطَ وياعَطَه وياعَطَ به. ويَعاطِ وياعاطِ، كلاهما: زجر للإِبل. وقال الفراء: تقول العرب ياعاطِ ويَعاطِ، وبالأَلف أَكثر؛ قال:صُبَّ على شاء أَبي رِياطِ
ذُؤالةٌ كالأَقْدُحِ الأَمْراطِ،
تَنْجُو إِذا قيل لها: ياعاطِ
وحكى ابن برّي عن محمد بن حبيب: عاطِ عاطِ، قال: فهذا يدل على أَن الأَصل عاطِ مثل غاقِ ثم أُدخل عليه يا فقيل ياعاط، ثم حذف منه الأَلف تخفيفاً فقيل يَعاطٍ، وقيل: يعاط كَلمة يُنذِر بها الرَّقيبُ أَهله إِذا رأَى جيشاً؛ قال المتنخل الهذلي:
وهذا ثَمَّ قد علِموا مَكاني،
إِذا قال الرَّقِيبُ: أَلا يَعاطِ
قال الأَزهري: ويقال يعاط زجر في الحرب؛ قال الأَعشى:
لقد مُنُوا بِتَيِّحانٍ ساطِ
ثَبْتٍ، إِذا قيل له: يَعاطِ

### Türkçe

**يَعاطِ**; **قَطامِ** gibi: kurda veya başkasına, onu gördüğünde söylediğin zaman, bir azarlamadır; dersin ki: **يَعاطِ**.

**يَعاطِ**. Saʿleb, develerin vasfı hakkında şu şiiri okudu:
وقُلُصٍ مُقْوَرَّة الأَلْياطِ،
باتَتْ على مُلَحَّبٍ أَطَّاطِ،
تَنْجُو إِذا قيل لها: **يَعاطِ**

Ve **يِعاطِ** diye de rivayet olunur; **الياء**’ın kesresiyle. Ezherî dedi ki: O çirkindir; çünkü **الياء**’ın kesresi onu çirkinlikçe artırmıştır; çünkü **الياء** kesreden yaratılmıştır; Arapların كلامında başında kesreli **ياء** bulunan **فِعال** vezninde bir kelime yoktur. Başkası dedi ki: **يِسارٌ**, **اليَسار** hakkında bir lugattır; bazısı **إِسار** der; kesrelenince **هَمْزة**’ye çevrilir. Dedi ki: O, yani **يِسار** ve **إِسار**, iğrenç çirkindir. Ve onunla **أَيْعَطَ** etti, ve **يَعَّطَ** etti, ve onu **ياعَطَه** etti, ve onunla **ياعَطَ** etti. Ve **يَعاطِ** ve **ياعاطِ**; ikisi de: develer için bir azarlamadır. Ferrâ dedi ki: Araplar **ياعاطِ** ve **يَعاطِ** der; **الألف** ile olan daha çoktur; dedi ki:
قال:صُبَّ على شاء أَبي رِياطِ
ذُؤالةٌ كالأَقْدُحِ الأَمْراطِ،
تَنْجُو إِذا قيل لها: **ياعاطِ**

İbn Berrî, Muhammed b. Habîb’den şunu nakletti: **عاطِ عاطِ**. Dedi ki: Bu, aslın **عاطِ** olduğunu, **غاقِ** gibi, gösterir; sonra ona **يا** sokuldu da **ياعاط** denildi; sonra hafifletme için ondan **الألف** hazfedildi de **يَعاطٍ** denildi. Ve denildi ki: **يعاط**; gözcünün bir ordu gördüğünde ehline onunla uyardığı bir kelimedir; Mütenahhil el-Hüzelî dedi ki:
وهذا ثَمَّ قد علِموا مَكاني،
إِذا قال الرَّقِيبُ: أَلا **يَعاطِ**

Ezherî dedi ki: Ve **يعاط** denilir; savaşta bir azarlamadır; Aʿşâ dedi ki:
لقد مُنُوا بِتَيِّحانٍ ساطِ
ثَبْتٍ، إِذا قيل له: **يَعاطِ**
