# يقت (ي-ق-ت) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%82%D8%AA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%8A%D9%82%D8%AA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ي - ق - ت
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%82%D8%AA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الجوهري: الياقُوتُ، يقال فارسيٌّ معرّب، وهو فاعُول، الواحدة: ياقوتة، والجمع: اليواقيت.

##### Türkçe

el-Cevherî: **الياقُوتُ**, Farsça olup Arapçalaştırılmış denir; ve o **فاعُول** veznindedir; tekili: **ياقوتة**, çoğulu: **اليواقيت**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%82%D8%AA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الياقوت من الجواهر، م  أي معروف، فارسي  معرب  ، وهو أقسام كثيرة، و  أجوده الأحمر الرماني  ويقال له: البهرماني، قال الحكماء: يجلب من سرنديب، مفرح جامع مقو  نافع للوسواس  العارض من السوداء  والخفقان، وضعف القلب شربا، ولجمود الدم تعليقا،  وقد أطال فيه وفي خواصه ابن الكتبي، والحكيم داوود، والتيفاشي، وغيرهم من أهل الحكمة.

##### Türkçe

**الياقوت**: cevherlerdendir; yani bilinen (bir şey)dir; Farsça (bir kelime)dir, Arapçalaştırılmıştır. O, birçok kısımlardır; onun en iyisi nar gibi kırmızıdır; ona: **البهرماني** denilir. Hükemâ dedi ki: Serendîb’den getirilir; ferahlatıcıdır, toplayıcıdır, kuvvetlendiricidir; sevda’dan arız olan vesveseye ve çarpıntıya ve kalbin zayıflığına içmek suretiyle faydalıdır; kanın donmasına asmak suretiyle (faydalıdır). İbnü’l-Kütebî, Hakîm Dâvûd, Tîfâşî ve hikmet ehli başkaları, onda ve onun hâssalarında uzatmıştır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%82%D8%AA/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

يَاقُوتٌ
يَاقُوتٌ ذ , [coll. gen. n., The sapphire, of whatever variety: the ruby, oriental ruby, or red sapphire, also called ياقوتٌ أَحْمَرُ; of which there are several varieties, whereof one is the carbuncle; also called ياقوتٌ جَمْرِىٌّ: the sapphire, commonly so called, or blue sapphire, also called ياقوتٌ أَزْرَقُ: and the topaz, oriental topaz, or yellow sapphire, also called ياقوتٌ أَصْفَرُ: the jacinth, or hyacinth, accord. to Golius, who observes, as on the authority of the Teyfلshee, that by this name are called various gems of the East; four species thereof being enumerated; the red, the yellow, or gold-coloured, the blue, or azure, and the white: that the sapphire and the chrysolite are also thus called: but that, by the word used absolutely, the red jacinth, or hyacinth, commonly called the ruby, is meant: which last remark is agreeable with modern usage:] a well known gem; (K;) of which there are many varieties, (TA,) the most excellent whereof is that called الياقوتُ الأَحْمَرُ الرُّمَّانِىُّ, (K,) also called البَهْرَمَانِىُّ; [the finest kind of ruby or carbuncle;] said to be brought from Sarandeeb [or Ceylon]: it has the property of exhilarating, and of conjoining [separated friends]; (TA;) and is profitable for disturbance of the mind (occasioned by the black bile, TA) and palpitation, and weakness of the heart and stomach, if drunk; [being app. reduced to powder for that purpose, as is done with some other gems in the East;] and for congealment of the blood, if hung [upon the person]: (K:) it is a Persian word, (S,) arabicized: (S, K:) of the measure فَاعُولٌ: n. un. with ة; and pl. يَواقِيتُ. (S.)

##### Türkçe

**يَاقُوتٌ**
**يَاقُوتٌ** ذ , [topluluk (cins) isim, Genel: her ne çeşit olursa olsun safir: yakut, şark yakutu yahut kırmızı safir; buna ayrıca **ياقوتٌ أَحْمَرُ** da denir; bunun birkaç çeşidi vardır; bunlardan biri karbunkuldür; buna ayrıca **ياقوتٌ جَمْرِىٌّ** de denir: yaygın olarak böyle adlandırılan safir yahut mavi safir; buna ayrıca **ياقوتٌ أَزْرَقُ** da denir: ve topaz, şark topazı yahut sarı safir; buna ayrıca **ياقوتٌ أَصْفَرُ** da denir: Golius’a göre jasinth yahut hiyasinth; o, Teyfلshee’nin otoritesine dayanarak, bu adla Doğu’nun çeşitli cevherlerinin adlandırıldığını; bunların dört türünün sayıldığını; kırmızı, sarı yahut altın renkli, mavi yahut lâcivert, ve beyaz; safirin ve krizolitin de böyle adlandırıldığını; fakat kelime mutlak olarak kullanıldığında, yaygın olarak yakut denilen kırmızı jasinth yahut hiyasinthin kastedildiğini kaydeder: bu son kayıt modern kullanımla uyumludur:] bilinen bir cevher; (K;) bunun birçok çeşidi vardır, (TA,) bunların en mükemmeli **الياقوتُ الأَحْمَرُ الرُّمَّانِىُّ** denilenidir, (K,) buna ayrıca **البَهْرَمَانِىُّ** de denir; [yakutun yahut karbunkulün en ince türü;] Sarandeeb’den [yahut Seylan’dan] getirildiği söylenir: neşelendirme ve [ayrılmış dostları] birleştirme özelliği vardır; (TA;) ve içilirse zihin bozukluğu (kara safra sebebiyle olan, TA) ve çarpıntı, ve kalp ve mide zayıflığı için faydalıdır; [bu maksatla görünüşe göre toz hâline getirilmiş olarak, Doğu’da bazı başka cevherlerle yapıldığı gibi;] ve asılırsa kanın pıhtılaşması için: (K:) Farsça bir kelimedir, (S,) Arapçalaştırılmıştır: (S, K:) ölçüsü **فَاعُولٌ** üzerinedir: birim isim ة iledir; ve çoğulu **يَواقِيتُ**’tur. (S.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%82%D8%AA/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

يَقَتَ
يَقَتَ يَاْقُوْت 40 , ( pl. يَوَاْقِيْتُ 66 ),  P. ,
a.  Jacinth; ruby; sapphire; chrysolite.

يَاْقُوْتَة
يَاْقُوْتَة 40t ,
a.  see 40 .

يَاْقُوْتِيّ
يَاْقُوْتِيّ 40yi ,
a.  Ruby, red.

أَلْيَاقُوْتَة الحَمْرَآء
أَلْيَاقُوْتَة الحَمْرَآء
a.  The universal soul.

يَقْدُوْمِيَّة
يَقْدُوْمِيَّة
a.  Leadership; guidance.

يَقْطِيْن
يَقْطِيْن
a.  see under قَطَنَ .

##### Türkçe

يَقَتَ
**يَقَتَ** **يَاْقُوْت** 40 , (çoğ. **يَوَاْقِيْتُ** 66), F.,
a. Yakut; lâl; safir; krizolit.

يَاْقُوْتَة
**يَاْقُوْتَة** 40t ,
a. bkz. 40 .

يَاْقُوْتِيّ
**يَاْقُوْتِيّ** 40yi ,
a. Yakutî, kırmızı.

أَلْيَاقُوْتَة الحَمْرَآء
**أَلْيَاقُوْتَة الحَمْرَآء**
a. Küllî nefis.

يَقْدُوْمِيَّة
**يَقْدُوْمِيَّة**
a. Liderlik; rehberlik.

يَقْطِيْن
**يَقْطِيْن**
a. **قَطَنَ** maddesi altında bkz.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%82%D8%AA/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

يقت
يَقِتَ - يَيْقَتُ - ياقوت
يَقِتَ - يَيْقَتُ + الكائن أو الشيء: يعكس ويصد الضياء فيضيء بلون أحمر داكن (ياقوتي)
ياقوت: : على وزن " فاعول "اسم آلة من " يَقِتَ - يَيْقَتُ ": المُصْدِر للضياء الأحمر الياقوتي: وهو اصطلاحاً اسم نوع من الأحجار الكريمة ذي لون أحمر
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " شدة اللون ونصوعه بالضياء"، وهي:
فَقَعَ - يَفْقَعُ (فَقَعَ - يَفْقُعُ)، حَوِرَ - يَحْوَرُ، يَقِتَ - يَيْقَتُ، قَمِرَ - يَقْمَرُ، غَسَقَ - يَغْْسِقُ، ظَلِمَ - يَظْلَمُ
ياقوت
 	﴿كأنهن الياقوت والمرجان(58)﴾ الرحمن
معجم الفرائد القرآنية:
ي ق ت
"الْيَاقُوتُ" فـي قولـه تعالـى :" كَأَنَّهُـنَّ الْيَاقـُوتُ وَالْمَرْجَان ُ" (58) الرحمن .
اليَاقُوت : فارسي معرّب، سكت عن ذكره أكثر أهل اللغة، وهو حجر إذا نفخ عليه النار ازداد حسناً وحُمرة.
لسان العرب:
يقت: الجوهري: الياقُوتُ، يقال فارسيٌّ معرّب، وهو فاعُول، الواحدة:  ياقوتة، والجمع: اليواقيت.
القاموس المحيط:
الياقُوتُ من الجَواهِرِ م، مُعَرَّبٌ، أجْوَدُه الْأَحْمَرُ الرُّمَّاني، نافِعٌ للوَسْواسِ والخَفَقَانِ وضَعْفِ القَلْبِ شُرْباً، ولجُمودِ الدَّمِ تَعْليقاً.
تاج العروس:
ي - ق - ت
" اليَاقُوتُ من الجَوَاهِرِ م " أَي مَعْرُوف فارسيّ " مُعَرَّبِ " وهو أَقْسَامٌ كثيرة و " أَجْوَدُه الأَحْمَرُ الرُّمَّانِيّ " ويُقَالُ له : البَهْرَمانِيّ قال الحُكَماءُ : يُجْلَبُ من سَرَنْدِيبَ مُفَرّح جامِعٌ مُقَوٍّ " نافِعٌ للوَسْواسِ " العارِضِ من السَّوداءِ " والخَفَقانِ وضعفِ القَلْبِ شُرْباً ولِجُمودِ الدَّمِ تَعْلِيقاً " وقد أَطال فيه وفي خَوَاصِّه ابنُ الكُتْبِيّ والحَكيمُ داوود والتّيفاشِيّ وغيرُهم من أَهلِ الحِكْمَة

##### Türkçe

يقت
**يَقِتَ** - **يَيْقَتُ** - **ياقوت**
**يَقِتَ** - **يَيْقَتُ** + canlı veya şey: ışığı yansıtır ve geri çevirir; böylece koyu kırmızı (yakutî) bir renkle parlar.
**ياقوت**: “**فاعول**” vezni üzere, **يَقِتَ** - **يَيْقَتُ**’dan “alet ismi”: yakutî kırmızı ışığı yayan: ve o, ıstılahta kırmızı renkli bir tür kıymetli taşın adıdır.
Ve lafız, “rengin şiddeti ve onun ışıkla parıltısı” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**فَقَعَ** - **يَفْقَعُ** (**فَقَعَ** - **يَفْقُعُ**)، **حَوِرَ** - **يَحْوَرُ**، **يَقِتَ** - **يَيْقَتُ**، **قَمِرَ** - **يَقْمَرُ**، **غَسَقَ** - **يَغْْسِقُ**، **ظَلِمَ** - **يَظْلَمُ**
**ياقوت**
 	﴿Sanki onlar **الياقوت** ve **المرجان**(58)﴾ Rahmân

Kur’ânî ferâid sözlüğü:
ي ق ت
“**الْيَاقُوتُ**”, Yüce sözünde: “**كَأَنَّهُـنَّ الْيَاقـُوتُ وَالْمَرْجَان ُ**” (58) Rahmân.
**اليَاقُوت**: Arapçalaştırılmış Farsçadır; dil ehlinin çoğu onu anmaktan sükût etti; o, üzerine ateş üflendiğinde güzelliği ve kızıllığı artan bir taştır.

Lisânü’l-ʿArab:
يقت: el-Cevherî: **الياقُوتُ**; denilir ki Arapçalaştırılmış Farsçadır; ve o **فاعُول**’dür; bir tanesi: **ياقوتة**; çoğulu: **اليواقيت**.

el-Kāmûsü’l-Muḥîṭ:
**الياقُوتُ**: cevherlerden, (m); Arapçalaştırılmıştır; onun en iyisi nar kırmızısı kırmızıdır; içilerek vesveseye, çarpıntıya ve kalp zayıflığına faydalıdır; asılarak da kanın donmasına (faydalıdır).

Tâcü’l-ʿArûs:
ي - ق - ت
“**اليَاقُوتُ من الجَوَاهِرِ م**” yani bilinen, Arapçalaştırılmış Farsça; ve o birçok kısımlardır; ve “onun en iyisi nar kırmızısı kırmızıdır”; ve ona: **البَهْرَمانِيّ** denilir. Hükemâ dedi: Serendîb’den getirilir; ferahlatıcı, toplayıcı, kuvvetlendirici; “vesveseye faydalıdır”, sevdâdan arız olan; ve çarpıntıya ve kalp zayıflığına içilerek; ve kanın donmasına asılarak. Ve onda ve onun hâssalarında İbnü’l-Kütbî, Hakîm Dâvûd, et-Tîfâşî ve hikmet ehlinden başkaları uzattı.
