# يمم — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%85%D9%85/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%8A%D9%85%D9%85/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [يمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%85%D9%85.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: يمم

يمم
يَمِمَ - يَيْمَمُ - يَمّ - تَيَمَّمَ - يَتَيَمَّمُ
يَمِمَ - يَيْمَمُ + كائن + مكاناً أو جهة أو شيئاً: توجه وقصد وتوخى الشيء أو المكان أو الجهة
يَمّ: على وزن " فَعل : من " يَمِمَ - يَيْمَمُ ": التوجه والقصد: وهو اصطلاحاً  النهر الكبير العميق الواسع: كنهرالنيل مثلاً، ويبدو أنه سمي بذلك لأنه يتحرك باندفاع قاصداً البحر لبصب فيه والله أعلم
تَيَمَّمَ - يَتَيَمَّمُ: على وزن " تفَعَّلَ "  من " يَمِمَ - يَيْمَمُ ": يجهد ويحرص بدافع ذاتي أن " يَيْمَمُ " شيئاً: أن يقصده ويتوخاه ويتعمده
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الانتقال بالتوجه نحو هدف ثابت واتخاذه موجها للحركة"، وهي:
بَتَلَ - يَبْتُلُ (بَتَلَ - يَبْتِلُ)، حَجَّ - يَحُجُّ، يَمِمَ - يَيْمَمُ، وَجُهَ - يَجِهُ، شَأَنَ - يَشأنُ، وَلِيَ - يَلِي
يفرق لفظاً :
أَمِمَ ( أمِمَتْ) - يَؤُمُّ (تؤُمُّ) + كائنة + كائناً: تكون له أماً: تكون أصلا لوجود شيء أو تربيته أو إصلاحه أو مبدئه
أَمَّ ( أمَمَ) - يَؤُمُّ (المتعدي لمفعول واحد)+ كائن + كائناً أو شيئاً: يتجه إليه ويتبعه ويجعله إمامه: يتحرك متجهاً إليه جاعلاً إياه المحدد
أَمَّ- يَؤُمُّ (المتعدي لمفعولين)+ كائن + كائنين أو شيئين أو أكثر: جمعها وربطها ولزمها بعضها إلى بعض
أَمِيَ(أَمِيَتْ) - تَأمَى - أَمُوَ(أَمُوَت) + الكائن: يصير عبداً ويقبل بالعبودية ويرضاها
آمَ - يَئيْمُ ( آمَت - تَأيْمُ ) + الرجل أو المرأة: يعنس أو تعنس: تصير أو تكون المرأة  من غير زوج ، ويكون أو يصير الرجل من غير زوج
أَمَتَ - يَأْمِتُ + الكائن أو الشيء أو الأمر: ضد " سوي - يسوى": غير سوي للأمور، وغير مستوي للأشياء
يَمِمَ - يَيْمَمُ + كائن + مكاناً أو جهة أو شيئاً: توجه وقصد وتوخى الشيء أو المكان أو الجهة

يم
 	﴿فأخذناه وجنوده فنبذناهم في اليم فانظر كيف كان عاقبة الظالمين(40)﴾ القصص ﴿فأخذناه وجنوده فنبذناهم في اليم وهو مليم(40)﴾ الذاريات
 	﴿فانتقمنا منهم فأغرقناهم في اليم بأنهم كذبوا بآياتنا وكانوا عنها غافلين(136)﴾ الأعراف ﴿فأتبعهم فرعون بجنوده فغشيهم من اليم ما غشيهم(78)﴾ طه
 	﴿أن اقذفيه في التابوت فاقذفيه في اليم فليلقه اليم بالساحل يأخذه عدو لي وعدو له وألقيت عليك محبة مني ولتصنع على عيني(39)﴾ طه { وأوحينا إلى أم موسى أن أرضعيه فإذا خفت عليه فألقيه في اليم ولا تخافي ولا تحزني إنا رادوه إليك وجاعلوه من المرسلين(7) ؤ القصص
 	﴿قال فاذهب فإن لك في الحياة أن تقول لا مساس وإن لك موعدا لن تخلفه وانظر إلى إلهك الذي ظللت عليه عاكفا لنحرقنه ثم لننسفنه في اليم نسفا(97)﴾طه
تيمم - يتيمم
 	﴿ياأيها الذين آمنوا أنفقوا من طيبات ما كسبتم ومما أخرجنا لكم من الأرض ولا تيمموا الخبيث منه تنفقون ولستم بآخذيه إلا أن تغمضوا فيه واعلموا أن الله غني حميد(267)﴾ البقرة
 	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تقربوا الصلاة وأنتم سكارى حتى تعلموا ما تقولون ولا جنبا إلا عابري سبيل حتى تغتسلوا وإن كنتم مرضى أو على سفر أو جاء أحد منكم من الغائط أو لامستم النساء فلم تجدوا ماء فتيمموا صعيدا طيبا فامسحوا بوجوهكم وأيديكم إن الله كان عفوا غفورا(43)﴾ النساء ﴿ياأيها الذين آمنوا إذا قمتم إلى الصلاة فاغسلوا وجوهكم وأيديكم إلى المرافق وامسحوا برءوسكم وأرجلكم إلى الكعبين وإن كنتم جنبا فاطهروا وإن كنتم مرضى أو على سفر أو جاء أحد منكم من الغائط أو لامستم النساء فلم تجدوا ماء فتيمموا صعيدا طيبا فامسحوا بوجوهكم وأيديكم منه ما يريد الله ليجعل عليكم من حرج ولكن يريد ليطهركم وليتم نعمته عليكم لعلكم تشكرون(6)﴾ المائدة
مختار الصحاح
● [يمم] ي م م: يَمَّمَهُ قصده و تَيَمَّمَهُ تقصده و تَيَمَّمَ الصعيد للصلاة وأصله التعمد والتوخي من قولهم تيممه وتأممه قال بن السكيت قوله تعالى ﴿فتيمموا صعيدا طيبا﴾ أي اقصدوا لصعيد طيب ثم كثُر استعمالهم لهذه الكلمة حتى صار التَّيَمُّم مسح الوجه واليدين بالتراب و يَمَّمَ المريض فَتَيَمَّمَ للصلاة الأصمعي اليَمَامُ الحمام الوحشي الواحدة يَمَامَةٌ وقال الكسائي هي التي تألف البيوت و اليَمَامَةُ اسم جارية زرقاء كانت تُبصر الراكب من مسيرة ثلاثة أيام يُقال أبصر من زرقاء اليمامة واليمامة أيضا بلاد وكان اسمها الجَوَّ فسُميت بامس هذه الجارية لكثرة ما أُضيف إليها وقيل جَوُّ اليمامة و اليَمُّ البحر
الراغب
اليم
- اليم: البحر. قال تعالى: }فألقيه في اليم﴿[القصص/7] ويممت كذا، وتيممته: قصدته، قال تعالى:﴾فتيمموا صعيدا طيبا{ [النساء/43] وتيممته برمحي: قصدته دون غيره. واليمام: طير أصغر من الورشان، ويمامة: اسم امرأة، وبها سميت مدينة اليمامة.
ملخص اللسان
1.    الأمُّ، بالفتح: القَصْد. أَمَّهُ يَؤُمُّه أَمّاً إِذا قَصَدَه؛ وأَمَّمهُ وأْتَمَّهُ وتَأَمَّمَهُ ويَنمَّه وتَيَمَّمَهُ ،ويَمَّمْتُه: قَصَدْته؛
2.     كانوا يَتَأَمَّمُون شِرارَ ثِمارِهم في الصدَقة أَي يَتَعَمَّدون ويَقْصِدون، ويروى يَتَيَمَّمون، وهو بمعناه؛: وانْطَلَقْت أَتَأَمَّمُ رسول الله، صلى الله عليه وسلم،
3.     وتَيَمَّمْت الصَّعيد للصلاة، وأَصلُه التَّعَمُّد والتَّوَخِّي،من قولهم تَيَمَّمْتُك وتَأَمَّمْتُك.فَتَيَمَّمُوا صعِيداً طيِّباً، أَي اقْصِدوا لصَعِيد طيِّب، ثم كَثُر استعمالُهم لهذه الكلِمة حتى صار التَّيَمُّم اسماً علَماً لِمَسْح الوَجْه واليَدَيْن بالتُّراب. ويَمَّمْتُه بِرُمْحي تَيْمِيماً أَي تَوَخَّيْتُه وقَصَدْته دون مَن سواه؛
4.     والتَّيَمُّم التَّوَضُّؤ بالتُّراب على البَدل، وأَصْله من الأَول لأَنه يقصِد التُّراب فيَتَمَسَّحُ به. يقال أَمَمْتُه أَمًّا وتَيَمَّمته تَيَمُّماً وتَيَمَّمْتُه يَمامَةً،
5.    يَمم: واليَمامة القَصْد
ملخص اللسان● - يمم
1) اليَمُّ البحرُ الذي لا يُدْرَكُ قَعْرُه ولا شَطَّاه، ويقال: اليَمُّ لُجَّتُه
2) ويَقَع اسمُ  اليَمّ على ما كان ماؤه مِلْحاً زُعاقاً، وعلى النهر الكبير العَذْب الماء،
3) ويُمَّ الرجلُ، فهو مَيْمومٌ إِذا طُرِح في البحر، و: إِذا غَرِقَ في اليَمِّ. ويُمَّ الساحلُ يَمّاً: غَطَّاه اليَمُّ وطَما عليه       فغلَب عليه.
4) واليَمُّ الحيَّةُ.
5) واليَمامُ: طائرٌ،
لسان العرب
● - يمم: الليث: اليَمُّ البحرُ الذي لا يُدْرَكُ قَعْرُه ولا شَطَّاه،       ويقال: اليَمُّ لُجَّتُه. وقال الزجاج: اليَمُّ البحرُ، وكذلك هو في الكتاب،       الأَول لا يُثَنَّى ولا يُكَسَّر ولا يُجْمَع جمعَ السلامة، وزَعَم       بعضُهم أَنها لغة سُرْيانية فعرّبته العرب، وأَصله يَمَّا، ويَقَع اسمُ       اليَمّ على ما كان ماؤه مِلْحاً زُعاقاً، وعلى النهر الكبير العَذْب       الماء، وأُمِرَتْ أُمُّ موسى حينَ وَلَدَتْه وخافتْ       عليه فِرْعَوْنَ أَن تجعلَه في تابوت ثم تَقْذِفَه في اليَمِّ، وهو       نَهَرُ النيل بمصر، حماها الله تعالى، وماؤه عَذْبٌ. قال الله عز وجل:       فلْيُلْقِهِ اليَمُّ بالساحل؛ فَجَعل له ساحِلاً، وهذا كله دليلٌ على بطلان       قول الليث إِنه البحر الذي لا يُدْرَكُ قَعْرُه ولا شَطَّاه. وفي الحديث:       ما الدنيا في الآخرة إِلا مِثْلُ ما يَجْعَلُ       أَحدُكم إِصْبَعه في اليَمِّ فلْيَنْظُرْ بِمَ تَرْجِعُ؛ اليَمُّ:       البحرُ. ويُمَّ الرجلُ، فهو مَيْمومٌ إِذا طُرِح في البحر، وفي المحكم: إِذا       غَرِقَ في اليَمِّ. ويُمَّ الساحلُ يَمّاً: غَطَّاه اليَمُّ وطَما عليه       فغلَب عليه. ابن بري: واليَمُّ الحيَّةُ.       واليَمامُ: طائرٌ، قيل: هو أَعمُّ من الحَمام، وقيل: هو ضربٌ منه، وقيل:       اليَمامُ الذي يَسْتَفْرِخُ، والحَمامُ       هو البرِّي لا يأْلفُ البيوت. وقيل: اليَمامُ البري من الحَمام الذي لا       طَوْقَ له. والحَمامُ: كلُّ مُطَوَّقٍ كالقُمْريّ والدُّبْسي       والفاخِتَةِ؛ ولما فسر ابن دريد قوله:       صُبَّة كاليَمامِ تَهْوي سِراعاً،       وعَدِيٌّ كمثْلِ سَيرِ الطريقِ       قال: اليمامُ طائرٌ، فلا أَدري أَعَنى هذا النوعَ من الطير أَمْ نوعاً       آخر. الجوهري: اليمامُ الحَمامُ الوَحْشيّ، الواحدة يَمامةٌ؛ قال       الكسائي: هي التي تأْلفُ البيوت. واليامومُ: فرخُ الحمامةِ كأَنه من اليمامةِ،       وقيل: فرخُ النعامة. وأَما التَّيَمُّمُ الذي هو التَّوَخِّي، فالياء فيه       بدلٌ من الهمزة، وقد تقدم. الجوهري: اليمامةُ اسمُ       جارية زَرْقاء كانت تُبْصِرُ الراكب من مسيرةِ ثلاثة أَيام، يقال:       أَبْصَرُ من زَرْقاء اليمامةِ. واليمامةُ: القَرْيَةُ التي قصَبتُها حَجْرٌ       كان اسمُها فيما خلا جَوّاً، وفي الصحاح: كان اسمُها الجَوَّ فسُمِّيت باسم       هذه الجارية لكثرة ما أُضيفَ إِليها، وقيل: جوُّ اليمامة، والنِّسْبةُ       إِلى اليمامةِ يَماميٌّ. وفي الحديث ذكر اليمامةِ، وهي الصُّقْعُ المعروف       شرْقيَّ الحِجاز، ومدينتُها العُظْمى حَجْرُ اليمامة، قال: وإِنما سُمِّي       اليمامةَ باسم امرأَة كانت فيه تسْكُنه اسمها يَمامة صُلِبَت على بابه.       وقولُ العرب: اجتَمعت اليمامةُ، أَصله اجتمعَ أَهلُ اليمامةِ ثم حُذف       المضاف فأُنِّث الفعلُ فصار اجتمَعت اليمامةُ، ثم أُعيد المحذوف فأُقرَّ       التأْنيث الذي هو الفرع بذاته، فقيل: اجتمعت أَهلُ اليمامةِ. وقالوا: هو       يَمامَتي ويَمامي كأَمامي. ابن بري: ويَمامةُ كلِّ       شيء قَطَنُه، يقال: الْحَقْ بيَمامَتِك؛ قال الشاعر:       فقُلْ جابَتي لَبَّيْكَ واسْمَعْ يَمامتي،       وأَلْيِنْ فِراشي، إِنْ كَبِرْتُ، ومَطعَمي
مقاييس اللغة:
(يم) الياء والميم: كلمةٌ تدلُّ على قَصْدِ الشيءِ وتعمُّده وقصده([5]). ومنه قوله تعالى: ﴿فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طيِّباً﴾ [النساء 43، المائدة 6]. قال الخليل: يقال تَيمَّمْتُ فلاناً بسَهمِي ورُمْحي، إذا قَصَدته دون مَنْ سِواه. وأنشد:
يَمَّمْته الرُّمْحَ شَزْراً ثم قلتُ له *** هذي البَسالَةُ لا لِعْبُ الزّحاليقِ([6])
ال الخليل: ومن قال في هذا البيت أمَّمته فقد أخطأ، لأنَّه قال "شَزْراً". ولا يكون الشَّزْرُ إلا من ناحية، وهو لم يقصد به أمامَه فيقول أمَّمْته. وحكى الشَّيبانيُّ: رجلٌ مُيَمَّمٌ، إذا كان يَظفَر بكلِّ ما طَلَب([7]). وأنشد:
إنا وَجَدْنا أعصُرَ بن سَعْدِ *** مُيَمَّمَ البيت رفيع الجَدِّ([8])
وهذا كأنّه يُقصَد بالخَير. فأمّا البحر فليس من هذا القياس. وحكى الخليلُ: يُمَّ الرّجُل فهو ميمومٌ، إذا وقَعَ في اليَمِّ فَغرِقَ. واليمام طائر، يقال: إنَّه الطّير الذي يُسْتَفْرَخ في البُيوت.
القاموس المحيط:
اليَمُّ البَحْرُ، لا يُكَسَّر، ولا يُجْمَع جَمْعَ السالِمِ. ويُمَّ، بالضم، فهو مَيْمومٌ طُرِحَ فيه، والحَمامُ الوَحْشِيُّ، كاليمامِ واليَمَمِ، محركةً، وسيْفُ الْأَشْتَرِ، وماءٌ بنَجْدٍ. والتَّيَمُّمُ التَّوَخِّي، والتَّعَمُّدُ، الياءُ بَدَلٌ من الهمزةِ. ويَمَّمَهُ قَصَدَه، و المريضَ للصلاةِ مَسَحَ وجهه ويَدَيْهِ، فَتَيَمَّمَ هو.
واليَمامةُ: القصدُ، كاليمامِ، وجاريةٌ زَرْقاءُ كانت تُبْصِرُ الراكبَ من مَسيرةِ ثلاثةِ أيامٍ، وبلادُ الجوِّ مَنْسوبةٌ إليها، وسُميَتْ باسْمِها، أكَثُر نخيلاً من سائرِ الحجازِ، وبها تَنَبَّأَ مُسَيْلِمَةُ الكَذَّابُ، وهي دونَ المدينةِ في وسطِ الشَّرْقِ عن مكةَ على سِتَّةَ عَشَرَ مَرْحَلَةً من البَصْرةِ، وعن الكُوفةِ نحوها، والنِّسْبةُ: يَمامِيٌّ. ويُمَّ الساحِلُ، بالضم: غَلَبَه البَحْرُ فَطَما. وكمُعَظَّمٍ: ظافرٌ بمَطالِبِه.
واليَمَّةُ: ع. وبنو يَمٍّ: بَطْنٌ. وامْضِ يَمامي ويَمامَتِي، أي: أمامِي. ويَمَّى، كحَتَّى: نَهْرٌ بالبَطيحةِ جيِّدُ السَّمَكِ.
تاج العروس:
( اليم البحر ) كما في الصحاح وهكذا قاله الزجاج وزاد الليث الذى لا يدرك قعره ولا شطاه ويقال اليم لجة البحر قال الازهرى ويقع اسم اليم على ما كان ماؤه ملحا زعاقا وعلى النهر الكبير العذب الماء وأمرت أم موسى حين ولدته وخافت عليه فرعون أن تجعله في تابوت ثم تقذفه في اليم وهو نهر النيل بمصر وماؤه عذب قال الله عز وجل فليلقه اليم بالساحل فجعل له ساحلا وهذا كله يدل على بطلان قول الليث انه البحر الذى لا يدرك قعره ولاشطاه لا يثني و ( لا يكسر ولايجمع جمع السلامة ) وزعم بعضهم انها لغة سريانية فعربته العرب وأصله يما ( ويم ) الرجل ( بالضم فهو ميموم طرح فيه ) وفى الصحاح في اليم وفى بعض نسخه في البحر وفى المحكم إذا غرق في اليم ( و ) اليم ( الحمام الوحشى كاليمام واليمم محركة ) الاخيرة عن ابن الانباري واقره أبو القاسم الزجاجي كذ في المعجم قال الجوهرى اليمام الحمام الوحشى الواحدة يمامة وقال الكسائي هي التى تالف البيوت وقال غيره اليمام الذى يستفرخ والحمام هو البرى الذى لا يالف البيوت وقيل اليمام البرى من الحمام الذى لا طوق له والحمام كل مطوق كالقمري والدبسى والفاختة ( و ) اليم ( سيف الاشتر ) النخعي على التشبيه بالبحر ( و ) اليم ( ماء بنجد ) نقله ياقوت ( والتيمم التوخى والتعمد الياء بدل من الهمزة ) يقال تيممته وتاممته ( ويممه ) برمحه تمييما وأممه ( قصده ) وتوخاه دون من سواه وأنشد الجوهرى يممته الرمح شزرا ثم قلت له * هذى المروءة لا لعب الزحاليق وقال ابن السكيت قوله تعالى فتيمموا صعيد اطيبا أي اقصد والصعيد طيب ثم كثر استعمالهم لهذه الكلمة حتى صار التيمم مسح الوجه واليدين بالتراب ( و ) يمم ( المريض للصلاة ) تيميما ( مسح وجهه ويديه ) بالتراب ( فتيمم هو ) نقله الجوهرى ( اليمامة القصد كاليمام ) يقال هو يمامتى ويمامى أي قصدي ( و ) اليمامة اسم ( جارية زرقاء كانت تبصر الراكب من مسيرة ثلاثة أيام ) زعموا
يقال أبصر من زرقاء اليمامة كما في الصحاح وهى ابنة سهم ووقع في قصة مسير تبع الى بلادها ما نصه قال رياح الطسمى توقف ايها الملك فان لنا أختا متزوجة في جديس يقال لها يمامة وهى أبصر خلق الله تعالى على بعد فانها لترى الشخص من مسيرة يوم وليلة وانى أخاف أن ترانا وتنذر بنا القوم وقصتها طويلة ( وبلاد الجو منسوبة إليها وسميت باسمها ) قال أهل السير كانت منازل طسم وجديس اليمامة وكانت تدعى جوا وكانت أحسن بلاد الله أرضا و ( أكثر ) ها خير أو شجر أو ( نخيلا من سائر الحجاز ) ولما فتح تبع حصون
الجو امتنع عليه الحصن الذى كان فيه زرقاء اليمامة فصابره تبع حتى افتتحه وقبض على زرقاء اليمامة وأمر بقلع عينيها فوجد عروقها كلها محشوة بالاثمد وأمر بصلبها على باب جو وان تسمى باسمها وفيه يقول تبع سميت جوابا ليمامة بعدما * تركت عيونا باليمامة هملا فلا تدع جو ما بقيت باسمها * ولكنها تدعى اليمامة مقبلا ( وبها تنبا مسيلة الكذاب ) وقيل في أيام أبى بكر الصديق سنة اثنتى عشرة للهجرة وأمير المسلمين خالد بن الوليد ففتحها عنوة ثم صولحوا ( وهى دون المدينة في وسط الشرق عن مكة على ستة عشر مرحلة من البصرة وعن الكوفة مثلها ) وقال ياقوت بين اليمامة والبحرين عشرة أيام وهى معدودة من نجد وقاعدتها حجر انتهى وقال الشهاب في شرح الشفاء اليمامة مدينة من جانب اليمن على مرحلتين من الطائف وأربع من مكة وست عشرة من المدينة ( والنسبة ) الى اليمامة ( يمامى ) نقله الجوهرى ( ويم الساحل بالضم ) يما إذا ( غلبه البحر ) وغطاه ( فطما ) عليه ( و ) ميم ( كمعظم ظافر بمطالبه ) وأنشد الجوهرى لرؤبة ازهر لم يولد بنجم الشح * ميمم البيت كريم السنح ( واليمة ع وبنويم بطن ) من العرب ( وامض يمامى ويمامتى أي امامى ويمى كحتى نهر بالبطيحة جيد السمك ) نقله ياقوت * ومما يستدرك عليه الياموم فرخ الحمامة وقيل فرخ النعامة وقال ابن برى يمامة كل شئ قطنه يقال الحق بيما متك قال واليم الحية

### Türkçe

يمم
**يَمِمَ** - **يَيْمَمُ** - **يَمّ** - **تَيَمَّمَ** - **يَتَيَمَّمُ**
**يَمِمَ** - **يَيْمَمُ** + bir varlık + bir mekânı veya bir yönü veya bir şeyi: yöneldi ve kastetti ve şeyi veya mekânı veya yönü hedefledi
**يَمّ**: “**فَعل**” vezninde: “**يَمِمَ** - **يَيْمَمُ**”den: yönelme ve kastetme: ve o, ıstılahta büyük derin geniş nehir: meselâ Nil nehri gibi; ve görünüşe göre ona bu ad verilmiştir; çünkü o, denize dökülmek için denizi kastederek itişle hareket eder; Allah daha iyi bilir
**تَيَمَّمَ** - **يَتَيَمَّمُ**: “**تفَعَّلَ**” vezninde, “**يَمِمَ** - **يَيْمَمُ**”den: kendi iç dürtüsüyle çaba gösterir ve özen gösterir ki bir şeyi “**يَيْمَمُ**” etsin: yani onu kastetsin ve hedeflesin ve onu bilerek yapsın

Ve lafız, “sabit bir hedefe doğru yönelerek intikal etme ve onu harekete yön verici edinme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**بَتَلَ** - **يَبْتُلُ** (**بَتَلَ** - **يَبْتِلُ**), **حَجَّ** - **يَحُجُّ**, **يَمِمَ** - **يَيْمَمُ**, **وَجُهَ** - **يَجِهُ**, **شَأَنَ** - **يَشأنُ**, **وَلِيَ** - **يَلِي**

Lafız bakımından ayırt edilir:
**أَمِمَ** (**أمِمَتْ**) - **يَؤُمُّ** (**تؤُمُّ**) + bir dişi varlık + bir erkek varlık: ona anne olur: bir şeyin varlığının aslı veya onun terbiyesi veya ıslahı veya onun başlangıcı olur
**أَمَّ** (**أمَمَ**) - **يَؤُمُّ** (tek mef‘ûle müteaddî) + bir varlık + bir varlığı veya bir şeyi: ona yönelir ve ona uyar ve onu imamı yapar: ona yönelmiş olarak hareket eder, onu belirleyici kılarak
**أَمَّ**- **يَؤُمُّ** (iki mef‘ûle müteaddî)+ bir varlık + iki varlığı veya iki şeyi veya daha fazlasını: onları topladı ve bağladı ve onları birbirine bitişik kıldı
**أَمِيَ**(**أَمِيَتْ**) - **تَأمَى** - **أَمُوَ**(**أَمُوَت**) + varlık: köle olur ve köleliği kabul eder ve ona razı olur
**آمَ** - **يَئيْمُ** (**آمَت** - **تَأيْمُ**) + erkek veya kadın: evlenmeden yaşlanır veya evlenmeden yaşlanır: kadın kocasız olur veya kocasız bulunur; erkek de karısız olur veya karısız hâle gelir
**أَمَتَ** - **يَأْمِتُ** + varlık veya şey veya iş: “**سوي - يسوى**”nın zıddı: işler için düzgün olmayan, şeyler için de düzgün olmayan
**يَمِمَ** - **يَيْمَمُ** + bir varlık + bir mekânı veya bir yönü veya bir şeyi: yöneldi ve kastetti ve şeyi veya mekânı veya yönü hedefledi

يم
	﴿“Böylece onu ve askerlerini yakaladık da onları **اليم**’e attık; zalimlerin âkıbeti nasıl oldu bak!”(40)﴾ القصص ﴿“Böylece onu ve askerlerini yakaladık da onları **اليم**’e attık; o ise kınanmış idi.”(40)﴾ الذاريات
	﴿“Böylece onlardan intikam aldık da onları **اليم**’de boğduk; çünkü âyetlerimizi yalanladılar ve onlardan gafildiler.”(136)﴾ الأعراف ﴿“Derken Firavun onları askerleriyle takip etti; **اليم**’den onları kaplayan şey onları kapladı.”(78)﴾ طه
	﴿“Onu sandığa bırak; sonra onu **اليم**’e bırak; **اليم** onu sahile atsın; onu benim düşmanım ve onun düşmanı alsın. Ve sana benden bir sevgi bıraktım; ve gözümün önünde yetiştirilesin diye.”(39)﴾ طه ﴿“Ve Musa’nın annesine vahyettik: ‘Onu emzir; ona dair korktuğun zaman onu **اليم**’e bırak; korkma ve üzülme; biz onu sana geri döndüreceğiz ve onu gönderilenlerden kılacağız.’”(7)﴾ القصص
	﴿“Dedi: ‘Öyleyse git; çünkü senin için hayatta “dokunma yok” demen vardır; ve senin için, asla geri çevrilmeyecek bir vâde vardır. Ve üzerine sürekli bağlı kaldığın ilâhına bak: onu mutlaka yakacağız; sonra onu mutlaka **اليم**’de savurup savuracağız.’”(97)﴾طه

تيمم - يتيمم
	﴿“Ey iman edenler! Kazandıklarınızın temizlerinden ve yerden sizin için çıkardıklarımızdan infak edin; ondan kötü olanı hedeflemeyin ki infak ediyorsunuz; siz onu, göz yummanız dışında alacak değilsiniz. Ve bilin ki Allah zengindir, hamîddir.”(267)﴾ البقرة
	﴿“Ey iman edenler! Sarhoş iken, ne söylediğinizi bilinceye kadar namaza yaklaşmayın; cünüp iken de—yolcu geçip gidenler hariç—yıkanıncaya kadar (yaklaşmayın). Ve eğer hasta iseniz veya yolculukta iseniz veya sizden biri ayakyolundan gelmişse veya kadınlara dokunmuşsanız da su bulamamışsanız, o hâlde temiz bir toprağı hedefleyin; yüzlerinizi ve ellerinizi onunla mesh edin. Şüphesiz Allah affedicidir, bağışlayıcıdır.”(43)﴾ النساء ﴿“Ey iman edenler! Namaza kalktığınız zaman yüzlerinizi ve ellerinizi dirseklere kadar yıkayın; başlarınıza mesh edin; ayaklarınızı da topuklara kadar (yıkayın). Ve eğer cünüp iseniz temizlenin. Ve eğer hasta iseniz veya yolculukta iseniz veya sizden biri ayakyolundan gelmişse veya kadınlara dokunmuşsanız da su bulamamışsanız, o hâlde temiz bir toprağı hedefleyin; yüzlerinizi ve ellerinizi ondan mesh edin. Allah sizin üzerinize bir zorluk kılmak istemez; fakat sizi temizlemek ister ve üzerinizdeki nimetini tamamlamak ister; umulur ki şükredersiniz.”(6)﴾ المائدة

مختار الصحاح
● [يمم] ي م م: **يَمَّمَهُ** onu kastetti; **تَيَمَّمَهُ** onu kastetmektir; ve **تَيَمَّمَ** namaz için toprağı; aslı, “onu hedefledim ve onu kastettim” sözlerinden, kasıt ve hedeflemedir; **تيممه** ve **تأممه**. İbnü’s-Sikkît dedi: Yüce Allah’ın sözü ﴿**فتيمموا صعيدا طيبا**﴾ yani: temiz bir toprağa kastedin; sonra bu kelimeyi kullanmaları çoğaldı; nihayet **التَّيَمُّم** yüzün ve iki elin toprakla mesh edilmesi oldu. Ve **يَمَّمَ** hasta (kimseyi) namaz için; böylece o namaz için **فَتَيَمَّمَ** etti. el-Asma‘î: **اليَمَامُ** vahşi güvercindir; bir tanesi **يَمَامَةٌ**dur. el-Kisâî dedi: o, evlere alışan (tür)dür. Ve **اليَمَامَةُ** mavi gözlü bir cariyenin adıdır; üç günlük mesafeden biniciyi görürdü; “Zerkā’ el-Yemâme’den daha iyi görür” denir. Ve **اليمامة** ayrıca bir beldedir; adı **الجَوَّ** idi; bu cariyeye çokça nispet edildiği için onun adıyla adlandırıldı; ve “**جَوُّ اليمامة**” denildi. Ve **اليَمُّ** denizdir.

الراغب
اليم
- **اليم**: deniz. Yüce Allah dedi: ﴿**فألقيه في اليم**﴾ [القصص/7]. Ve **يممت** şöyle-şöyleyi, ve **تيممته**: onu kastettim. Yüce Allah dedi: ﴿**فتيمموا صعيدا طيبا**﴾ [النساء/43]. Ve **تيممته برمحي**: onu, başkası değil de onu kastettim. Ve **اليمام**: **الورشان**’dan daha küçük bir kuştur. Ve **يمامة**: bir kadının adıdır; onunla **مدينة اليمامة** adlandırıldı.

ملخص اللسان
1. **الأمُّ** (fetha ile): kasıt. **أَمَّهُ يَؤُمُّه أَمّاً**: onu kastettiği zaman; ve **أَمَّمهُ** ve **أْتَمَّهُ** ve **تَأَمَّمَهُ** ve **يَنمَّه** ve **تَيَمَّمَهُ** ve **يَمَّمْتُه**: onu kastettim;
2. Sadakada meyvelerinin şerlilerini **يَتَأَمَّمُون** ederlerdi; yani bilerek yaparlar ve kastederler; ve **يَتَيَمَّمون** diye rivayet edilir; o da onun manasındadır; ve: “Resûlullah’ı—sallallahu aleyhi ve sellem—kastederek yola çıktım”;
3. Namaz için toprağı **تَيَمَّمْت** ettim; aslı, “**تَيَمَّمْتُك** ve **تَأَمَّمْتُك**” sözünden kasıt ve hedeflemedir. ﴿**فَتَيَمَّمُوا صعِيداً طيِّباً**﴾: yani temiz bir toprağa kastedin; sonra bu kelimeyi kullanmaları çoğaldı; nihayet **التَّيَمُّم** yüzün ve iki elin toprakla mesh edilmesine özel bir isim oldu. Ve “mızrağımla onu **يَمَّمْتُه** **تَيْمِيماً**”: yani onu başkasından değil de onu hedefledim ve onu kastettim;
4. **التَّيَمُّم** bedel olarak toprakla abdest almaktır; aslı birincidendir; çünkü toprağı kasteder de onunla mesh eder. Denir: “Onu **أَمَمْتُه أَمًّا** ve onu **تَيَمَّمته تَيَمُّماً** ve onu **تَيَمَّمْتُه يَمامَةً**”;
5. **يَمم**: ve **اليَمامة** kasıttır.

ملخص اللسان● - يمم
1) **اليَمُّ**: dibi ve iki kıyısı idrak edilemeyen deniz; ve denir: **اليَمُّ** onun derin yeridir (**لُجَّتُه**)
2) **اليَمّ** adı, suyu acı tuzlu olan şeye de, büyük tatlı su nehrine de kullanılır,
3) **يُمَّ** adam; o hâlde o **مَيْمومٌ**dur: denize atıldığı zaman; ve: **اليَمِّ**de boğulduğu zaman. Ve **يُمَّ** sahil **يَمّاً**: **اليَمُّ** onu örttü ve üzerine taştı; böylece ona galip geldi.
4) **اليَمُّ** yılandır.
5) **اليَمامُ**: bir kuştur.

لسان العرب
● - يمم: el-Leys: **اليَمُّ** dibi ve iki kıyısı idrak edilemeyen denizdir; ve denir: **اليَمُّ** onun derin yeridir. ez-Zeccâc dedi: **اليَمُّ** denizdir; kitapta da böyledir; birincisi tesniye edilmez, kırılmaz, salim cem‘ ile cem‘ edilmez. Bazıları onun Süryanice bir dil olduğunu, Arapların onu Arapçalaştırdığını iddia etti; aslı **يَمَّا**dır. Ve **اليَمّ** adı, suyu acı tuzlu olana da, büyük tatlı su nehrine de kullanılır. Musa’nın annesine, onu doğurduğu ve Firavun’dan onun için korktuğu zaman, onu bir sandığa koyması, sonra onu **اليَمِّ**e atması emredildi; o, Mısır’daki Nil nehridir—Allah Teâlâ onu korusun—ve suyu tatlıdır. Aziz ve Celîl Allah dedi: “**فلْيُلْقِهِ اليَمُّ بالساحل**”; böylece ona bir sahil kıldı; bu, el-Leys’in “dibi ve iki kıyısı idrak edilemeyen denizdir” sözünün bâtıllığına delildir. Hadiste: “Dünya, âhirette ancak sizden birinizin parmağını **اليَمِّ**e sokması gibidir; ne ile döndüğüne baksın”; **اليَمُّ**: denizdir. Ve **يُمَّ** adam; o hâlde o **مَيْمومٌ**dur: denize atıldığı zaman; ve el-Muhkem’de: **اليَمِّ**de boğulduğu zaman. Ve **يُمَّ** sahil **يَمّاً**: **اليَمُّ** onu örttü ve üzerine taştı; böylece ona galip geldi. İbn Berrî: **اليَمُّ** yılandır. Ve **اليَمامُ**: bir kuştur; denildi ki: güvercinden daha geneldir; ve denildi ki: ondan bir türdür; ve denildi ki: **اليَمامُ** yavrulayan (yuva yapan)dır; **الحَمامُ** ise evlere alışmayan kır (kuşu)dur. Ve denildi ki: **اليَمامُ** boyun halkası olmayan kır güvercinidir. Ve **الحَمامُ**: **القُمْريّ** ve **الدُّبْسي** ve **الفاخِتَة** gibi her halkalı (kuş)tur. İbn Düreyd, şu sözü açıklayınca:
صُبَّة كاليَمامِ تَهْوي سِراعاً،
وعَدِيٌّ كمثْلِ سَيرِ الطريقِ
dedi ki: **اليمامُ** bir kuştur; bu kuş türünü mü kastetti yoksa başka bir türü mü, bilmiyorum. el-Cevherî: **اليمامُ** vahşi güvercindir; bir tanesi **يَمامةٌ**dır. el-Kisâî dedi: o, evlere alışan (tür)dür. Ve **اليامومُ**: güvercinin yavrusudur; sanki **اليمامة**dendir; ve denildi ki: devekuşunun yavrusudur. Ve “hedefleme” olan **التَّيَمُّم**e gelince, onda **الياء** hemzenin bedelidir; daha önce geçti. el-Cevherî: **اليمامةُ** mavi gözlü bir cariyenin adıdır; üç günlük mesafeden biniciyi görürdü; “Zerkā’ el-Yemâme’den daha iyi görür” denir. Ve **اليمامةُ**: kasabası **حَجْرٌ** olan köydür; adı daha önce **جَوّاً** idi. Ve الصحاح’ta: adı **الجَوَّ** idi; bu cariyeye çokça nispet edildiği için onun adıyla adlandırıldı; ve “**جوُّ اليمامة**” denildi. Ve **اليمامة**’ye nispet: **يَماميٌّ**dur. Hadiste **اليمامة** zikri vardır; o, Hicaz’ın doğusunda bilinen bölgedir; en büyük şehri **حَجْرُ اليمامة**dır. Dedi ki: ancak orada oturan, adı **يَمامة** olan bir kadının adıyla **اليمامة** diye adlandırıldı; kapısına asıldı. Arapların sözü: “**اجتَمعت اليمامةُ**”; aslı “**اجتمعَ أَهلُ اليمامةِ**” idi; sonra muzaf hazfedildi de fiil müennes kılındı; böylece “**اجتمَعت اليمامةُ**” oldu; sonra hazfedilen geri getirildi de, fer‘ olan müenneslik kendi hâli üzere bırakıldı; böylece “**اجتمعت أَهلُ اليمامةِ**” denildi. Ve dediler: “o benim **يَمامَتي** ve **يَمامي**” tıpkı “**أَمامي**” gibi. İbn Berrî: her şeyin **يَمامةُ**si onun pamuğudur; denir: “**الْحَقْ بيَمامَتِك**”. Şair dedi:
فقُلْ جابَتي لَبَّيْكَ واسْمَعْ يَمامتي،
وأَلْيِنْ فِراشي، إِنْ كَبِرْتُ، ومَطعَمي

مقاييس اللغة:
(يم) **الياء** ve **الميم**: bir kelimedir; bir şeyin kasdine ve onu bilerek yapmaya ve onu kastetmeye delâlet eder. Ondan Yüce Allah’ın sözü: ﴿**فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طيِّباً**﴾ [النساء 43، المائدة 6]. el-Halîl dedi: “Okumla ve mızrağımla falanı **تَيمَّمْتُ**” denir; onu, başkasından değil de onu kastettiğim zaman. Ve şu beyiti okudu:
يَمَّمْته الرُّمْحَ شَزْراً ثم قلتُ له *** هذي البَسالَةُ لا لِعْبُ الزّحاليقِ
el-Halîl dedi: Bu beyitte “**أمَّمته**” diyen hata etmiştir; çünkü o “**شَزْراً**” dedi; **الشَّزْرُ** ancak bir taraftan olur; o ise onunla önüne doğru kastetmedi ki “**أمَّمْته**” desin. eş-Şeybânî rivayet etti: **مُيَمَّمٌ** adam: her istediğini elde eden kimse. Ve şu beyiti okudu:
إنا وَجَدْنا أعصُرَ بن سَعْدِ *** مُيَمَّمَ البيت رفيع الجَدِّ
Bu, sanki hayırla kastolunur. Deniz ise bu kıyastan değildir. el-Halîl rivayet etti: **يُمَّ** adam; o hâlde o **ميمومٌ**dur: **اليَمِّ**e düşüp boğulduğu zaman. Ve **اليمام** bir kuştur; denir ki: o, evlerde yavrulanan kuştur.

القاموس المحيط:
**اليَمُّ** denizdir; kırılmaz; salim cem‘ ile cem‘ edilmez. Ve **يُمَّ** (damme ile); o hâlde o **مَيْمومٌ**dur: ona atılmıştır. Ve vahşi güvercin: **اليمام** ve **اليَمَم** gibi—harekeli. Ve **سيفُ الْأَشْتَرِ**. Ve Necd’de bir su. Ve **التَّيَمُّم** hedefleme ve bilerek yapmadır; **الياء** hemzenin bedelidir. Ve **يَمَّمَهُ**: onu kastetti. Ve hastayı namaz için: yüzünü ve iki elini mesh etti; böylece o **فَتَيَمَّمَ** etti.
Ve **اليَمامةُ**: kasıttır; **اليمام** gibi. Ve üç günlük mesafeden biniciyi gören mavi gözlü bir cariye; ve **الجوِّ** beldeleri ona nispetlidir; onun adıyla adlandırılmıştır; Hicaz’ın geri kalanından daha çok hurmalığı vardır; ve orada yalancı Müseylime peygamberlik iddia etti; o, Medine’nin aşağısında, Mekke’den doğunun ortasında, Basra’dan on altı merhale; Kûfe’den de onun kadardır; nispet: **يَمامِيٌّ**. Ve **يُمَّ** sahil (damme ile): deniz ona galip geldi de taştı. Ve “**مُعَظَّم**” gibi: isteklerine erişen.
Ve **واليَمَّةُ**: (bir özel ad). Ve **بنو يَمٍّ**: bir kabile koludur. Ve “yürü **يَمامي** ve **يَمامَتِي**”: yani “önümde”. Ve **يَمَّى** “**حَتَّى**” gibi: batîha’da bir nehirdir; balığı iyidir.

تاج العروس:
(**اليم البحر**) الصحاح’ta olduğu gibi; ez-Zeccâc da böyle dedi; ve el-Leys “dibi ve iki kıyısı idrak edilemeyen” diye artırdı; ve denir: **اليم** denizin derin yeridir. el-Ezherî dedi: **اليم** adı, suyu acı tuzlu olana da, büyük tatlı su nehrine de kullanılır. Musa’nın annesine, onu doğurduğu ve Firavun’dan onun için korktuğu zaman, onu bir sandığa koyması, sonra onu **اليم**’e atması emredildi; o, Mısır’daki Nil nehridir; suyu tatlıdır. Aziz ve Celîl Allah dedi: “**فليلقه اليم بالساحل**”; böylece ona bir sahil kıldı; bu, el-Leys’in “dibi ve iki kıyısı idrak edilemeyen denizdir” sözünün bâtıllığına delildir. Tesniye edilmez; (**kırılmaz ve salim cem‘ ile cem‘ edilmez**). Bazıları onun Süryanice bir dil olduğunu iddia etti; Araplar onu Arapçalaştırdı; aslı **يما**dır. Ve (**يُم**) adam (damme ile; o hâlde o **ميموم**dur: ona atılmıştır). Ve الصحاح’ta: **في اليم**; bazı nüshalarında: **في البحر**. Ve el-Muhkem’de: **اليَمِّ**de boğulduğu zaman. Ve (**اليم** vahşi güvercin: **اليمام** ve **اليمم** gibi—harekeli); sonuncusu İbnü’l-Enbârî’dendir; Ebü’l-Kâsım ez-Zeccâcî onu onayladı; المعجم’de böyledir. el-Cevherî dedi: **اليمام** vahşi güvercindir; bir tanesi **يمامة**dır. el-Kisâî dedi: o, evlere alışan (tür)dür. Başkası dedi: **اليمام** yavrulayan (yuva yapan)dır; **الحمام** ise evlere alışmayan kır (kuşu)dur. Ve denildi ki: **اليمام** boyun halkası olmayan kır güvercinidir. Ve **الحمام** her halkalıdır: **القمري** ve **الدبسي** ve **الفاختة** gibi. Ve (**اليم** **سيف الاشتر**’dir) en-Neha‘î; denize benzetme yoluyla. Ve (**اليم** Necd’de bir sudur) Yâkūt nakletti. Ve (**التيمم** hedefleme ve bilerek yapmadır; **الياء** hemzenin bedelidir): “**تيممته** ve **تاممته**” denir. Ve “mızrağıyla onu **يممه** **تمييما** ve **أممه**”: onu kastetti; ve onu, başkasından değil de onu hedefledi. el-Cevherî şu beyiti okudu:
يممته الرمح شزرا ثم قلت له * هذى المروءة لا لعب الزحاليق
İbnü’s-Sikkît dedi: Yüce Allah’ın sözü ﴿**فتيمموا صعيد اطيبا**﴾: yani kastet; ve (kastet) temiz toprağı; sonra bu kelimeyi kullanmaları çoğaldı; nihayet **التيمم** yüzün ve iki elin toprakla mesh edilmesi oldu. Ve (**يمم** hastayı namaz için) **تيميما**: yüzünü ve iki elini toprakla mesh etti; (böylece) (**فتيمم هو**) el-Cevherî nakletti. (**اليمامة** kasıttır; **اليمام** gibi): “o benim **يمامتى** ve **يمامى**” denir; yani “kasıtım”. Ve (**اليمامة** adı) (üç günlük mesafeden biniciyi gören mavi gözlü bir cariye): iddia ettiler.
Denir: “Zerkā’ el-Yemâme’den daha iyi görür”; الصحاح’ta olduğu gibi; o, Sehm’in kızıdır. Ve Tubba‘ın onun beldesine yürüyüş kıssasında şu metin geçti: Rıyâh et-Tasmî dedi: “Dur ey hükümdar! Çünkü bizim, Cedîs içinde evli bir kız kardeşimiz vardır; ona **يمامة** denir; o, Allah Teâlâ’nın yaratıklarının en iyi görenidir, uzaktan; çünkü o, bir gün bir gece mesafeden kişiyi görür; ben, bizi görüp kavmi uyarmasından korkuyorum.” Ve kıssası uzundur. Ve (**الجو** beldeleri ona nispetlidir ve onun adıyla adlandırılmıştır): siyer ehli dedi: Tasm ve Cedîs’in meskenleri **اليمامة** idi; ve **جوا** diye adlandırılırdı; Allah’ın beldeleri içinde yerce en güzeli idi. Ve (orada) (Hicaz’ın geri kalanından daha çok) hayır veya ağaç veya (hurmalık) vardır. Ve Tubba‘ **الجو** kalelerini fethedince, Zerkā’ el-Yemâme’nin içinde bulunduğu kale ona karşı direndi; Tubba‘ ona sabretti, nihayet onu fethetti; Zerkā’ el-Yemâme’yi yakaladı; iki gözünün sökülmesini emretti; damarlarının tümü sürmeyle doldurulmuş bulundu; ve **جو** kapısına asılmasını ve onun adıyla adlandırılmasını emretti. Ve Tubba‘ın şu sözü ondadır:
سميت جوابا ليمامة بعدما * تركت عيونا باليمامة هملا
فلا تدع جو ما بقيت باسمها * ولكنها تدعى اليمامة مقبلا
Ve (**orada yalancı Müسيلة peygamberlik iddia etti**): ve denildi ki: Ebû Bekir es-Sıddîk günlerinde, hicretin on ikinci yılında; Müslümanların emîri Hâlid b. Velîd idi; onu zorla fethetti; sonra onlarla sulh yapıldı. Ve (o, Medine’nin aşağısındadır; Mekke’den doğunun ortasındadır; Basra’dan on altı merhale; Kûfe’den de onun kadardır). Yâkūt dedi: **اليمامة** ile Bahreyn arası on gündür; o, Necd’den sayılır; merkezi **حجر**dır; bitti. Ve eş-Şihâb, Şifâ şerhinde dedi: **اليمامة** Yemen tarafında bir şehirdir; Tâif’ten iki merhale, Mekke’den dört, Medine’den on altı. Ve (nispet) **اليمامة**’ye: **يمامى**; el-Cevherî nakletti. Ve (**يم** sahil, damme ile) **يما**: (deniz ona galip geldiği zaman) ve onu örttüğü zaman (ve taştığı zaman). Ve (**ميم** “**مُعَظَّم**” gibi: isteklerine erişen): el-Cevherî Rü’be’ye ait şu beyiti okudu:
ازهر لم يولد بنجم الشح * ميمم البيت كريم السنح
Ve (**اليمة**: bir özel ad). Ve (**بنويم**: bir kabile kolu) Araplardan. Ve “yürü **يمامى** ve **يمامتى**”: yani “önümde”. Ve **يمى** “**حتى**” gibi: batîha’da bir nehirdir; balığı iyidir; Yâkūt nakletti. * Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الياموم** güvercinin yavrusudur; ve denildi ki: devekuşunun yavrusudur. Ve İbn Berrî dedi: her şeyin **يمامة**si onun pamuğudur; “**الحق بيمامتك**” denir. Ve **اليم** yılandır.
