# ينع — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%86%D8%B9/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%8A%D9%86%D8%B9/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ينع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%86%D8%B9.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: ينع

ينع
يَنَعَ - يَيْنَعُ (يَنَعَ - يَيْنِعُ) - يَنْع
يَنَعَ - يَيْنَعُ (يَنَعَ - يَيْنِعُ) + الثمر: ينضج ويحين قطافه: ينضج ويحلو ويصير ذا لون يدل على نضجه و لزوم قطافه وصرمه
يَنْع: اسم فعل " يَنَعَ - يَيْنَعً ": النضج: وهو كذلك بمعنى مفعول: الثمر الناضج المتلون الذي يلزم قطافه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الجهوزية والنضج وانتهاء التغيرات"، وهي:
نَضِجَ - يَنْضَجُ، يَنَعَ - يَيْنَعُ (يَنَعَ - يَيْنِعُ)، جَنَى - يَجْنِي، وَجَبَ - يَجِبُ، هَاءَ - يَهِيْءُ (هَاءَ - يَهَاءُ)، جَهَزَ - يَجْهَزُ
ينعه
 	﴿وهو الذي أنزل من السماء ماء فأخرجنا به نبات كل شيء فأخرجنا منه خضرا نخرج منه حبا متراكبا ومن النخل من طلعها قنوان دانية وجنات من أعناب والزيتون والرمان مشتبها وغير متشابه انظروا إلى ثمره إذا أثمر وينعه إن في ذلكم لآيات لقوم يؤمنون(99)﴾ الأنعام
مختار الصحاح
● [ينع] ي ن ع: يَنَعَ الثمر أي نضج وبابه ضرب وجلس وقطع وخضع و يُنْعاً أيضا بضم الياء و أَينَعَ مثله وقُرئ ﴿و ُيَنْعِهِ﴾ بفتح الياء وضمها وهو مثل النَّضْج والنُّضْج و اليَنِيعُ و اليَانِعُ كالنَّضيج والنَّاضج وجمع اليانع يَنْعٌ كصاحب وصحب
معجم الفرائد القرآنية:
ي ن ع
"يَنْعِهِ" فـي قولـه تعالـى :" انْظُرُوا إِلَى ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَيَنْعِهِ " (99) الأنعام .
يَنَع الثمر : نضج، وحان قطافه .
الراغب
ينع
- ينعت الثمرة تينع ينعا وينعا، وأينعت إيناعا، وهي يانعة ومونعة. قال: }انظروا إلى ثمره إذا أثمر وينعه{ [الأنعام/99] وقرأ ابن أبي إسحق (هو يعقوب بن إسحق بن زيد بن عبد الله بن أبي إسحق الحضرمي، أحد القراء العشر، كان أعلم زمانه بالقراءات والعربية، وكلام العرب والفقه. توفي سنة 205 هجري. انظر: بغية الوعاة 2/348) (وينعه) (وهي قراءة شاذة، قرأ بها يعقوب من غير طريق الطيبة، وقرأ بها ابن محيصن)، وهو جمع يانع، وهو المدرك البالغ.
ملخص اللسان
1.     يَنَعَ الثَّمَرُ يَيْنَعُ ويَيْنِعُ يَنَعاً ويُنْعاً ويُنُوعاً،فهو يانِعٌ من ثَمَرٍ يَنْعٍ وأَيْنَعَ يُونِعُ إِيناعاً،كلاهما:أَدْرَكَ ونَضِجَ،أَيْنَعَ يُونِعُ ويَنَعَ يَيْنِعُ: أَدْرَكَ ونَضِجَ، وأَيْنَعَ أَكثر استعمالاً،وقرئ ويَنْعِه ويُنْعِه ويانِعِه؛واليَنْعُ: النضجُ. وفي التنزيل: انْظُرُوا إِلى ثَمَرِه إِذا أَثْمَرَ ويَنْعِه. وثَمَرٌ يَنِيعٌ وأَيْنَعُ ويانِعٌ، واليَنِيعُ واليانِعُ مثل النَّضِيجِ والناضِجِ؛وجمع اليانِعِ يَنْعٌ مثل صاحِبٍ وصَحْبٍ
2.  إِنِّي لأَرَى رُؤُوساً قد أَيْنَعَتْ وحانَ قِطافُها، فإِنما أَراد: قد قَرُبَ حِمامُها وحانَ انْصِرامُها، شبه رؤُوسهم لاستحقاقهم القتل بثمار قد أَدركت وحان أَن تُقْطَفَ.
3.     واليانِعُ: الأَحمر من كمل شيء.
4.     وثَمَرٌ يانِعٌ إِذا لَوَّنَ،
5.     وامرأَة يانِعةُ الوَجْنَتَيْنِ؛
6.     واليُنُوعُ الحُمْرةُ من الدَّمِ؛ودمٌ يانِعٌ مُحْمارٌّ.
7.    واليَنَعةُ: خَرَزَةٌ حَمْراء.
لسان العرب
● - ينع: يَنَعَ الثَّمَرُ يَيْنَعُ ويَيْنِعُ يَنَعاً ويُنْعاً ويُنُوعاً،   فهو يانِعٌ من ثَمَرٍ يَنْعٍ وأَيْنَعَ يُونِعُ إِيناعاً، كلاهما:   أَدْرَكَ ونَضِجَ، قال الجوهري: ولم تسقط الياء في المتقبل لتقويها بأُختها. وفي   حديث خَيّابٍ: ومِنّا مَنْ أَيْنَعَتْ له ثمرته فهو يَهْدِبُها. أَيْنَعَ   يُونِعُ ويَنَعَ يَيْنِعُ: أَدْرَكَ ونَضِجَ، وأَيْنَعَ أَكثر   استعمالاً، وقرئ ويَنْعِه ويُنْعِه ويانِعِه؛ قال الشاعر:   في قِبابٍ حَوْلَ دَسْكَرَةٍ،   حَوْلَها الزَّيْتُونُ قد يَنَعا   قال ابن بري: هو للأَحْوَصِ أَو يزيدَ معاوية أَو عبد الرحمن بن حسان؛   وقال آخر:   لقد أَمَرَتْني أُمُّ أَوْفَى سَفاهةً   لأَهْجُرَ هَجْراً، حِينَ أَرطَبَ يانِعُهْ   أَراد هَجَراً فسَكَّنَ ضَرورةً. واليَنْعُ: النضجُ. وفي التنزيل:   انْظُرُوا إِلى ثَمَرِه إِذا أَثْمَرَ ويَنْعِه. وثَمَرٌ يَنِيعٌ وأَيْنَعُ   ويانِعٌ، واليَنِيعُ واليانِعُ مثل النَّضِيجِ والناضِجِ؛ قال عمرو بن   معديكرب:   كأَنَّ على عَوارِضِهِنَّ راحاً،   يُفَضُّ عليه رُمّانٌ يَنِيعٌ   وقال أَبو حَيّةَ النُّمَيْري:   له أَرَجٌ مِنْ طِيبِ ما يُلْتَقَى به،   لأَيْنَعَ يَنْدَى مِن أَراكٍ ومِن سِدْرِ   وجمع اليانِعِ يَنْعٌ مثل صاحِبٍ وصَحْبٍ؛ عن ابن كيسان: ويقال:   أَيْنَعَ الثَّمَرُ، فهو يانِعٌ ومُونِعٌ كما يقال أَيْفَعَ الغلامُ فهو يافِعٌ،   وقد يكنى بالإِيناعِ عن إِدْراكِ المَشْوِيِّ والمَطْبُوخِ؛ ومنه قول   أَبي سَمّالٍ للنجاشي: هل لكَ في رُؤُوسِ جُذْعانٍ في كَرِشٍ من أَوّلِ   الليلِ إِلى آخره قد أيْنَعَتْ وتَهَرَّأَتْ؟ وكان ذلك في رمضان، قال له   النجاشي: أَفي رمضان؟ قال له أَبو السمّال: ما شَوّالٌ ورمضانُ إِلا واحداً، أَو   قال نَعَمْ، قال: فما تَسْقيني عليها؟ قال: شراباً كالوَرْس، يُطيِّبُ   النفْس، يُكَثِّر الطِّرْق، ويُدِرُّ في العِرْق، يَشُدُّ العِظام،   ويُسَهِّلُ للفَدْمِ الكلام، قال: فثنى رجله فلما أَكَلا وشَرِبا أَخذ فيهما   الشراب فارتفعت أَصواتهما فَنَذِرَ بهما بعضُ الجيران فأَتَى عليَّ بن أَبي   طالب، كرم الله وجهه، فقال: هل لك في النَّجاشِيِّ وأَبي سمّال   سَكْرانَيْنِ من الخمر؟ فبعث إِليهما عليّ، رحمه الله، فأَما أَبو سمّال فسَقط إِلى   جِيرانٍ له، وأَما النجاشيُّ فأُخِذَ فأُتِيَ به عليُّ بن أَبي طالب، رضي   الله عنه، فقال: أَفي رمضانَ وصِبْيانُنا صِيامٌ؟ فأَمر به فجلد ثمانين   وزاده عشرين، فقال: أَبا حسن ما هذه العِلاوةُ؟ فقال: لِجُرْأَتِكَ على   الله تعالى، فجعل أَهل الكوفة يقولون: ضَرطَ النجاشِيُّ، فقال: كلا إِنها   يَمانِيةٌ ووِكاؤُها شَهْر؛ كل ذلك حكاه ابن الأَعرابي. وأَما قول   الحجاج: إِنِّي لأَرَى رُؤُوساً قد أَيْنَعَتْ وحانَ قِطافُها، فإِنما أَراد:   قد قَرُبَ حِمامُها وحانَ انْصِرامُها، شبه رؤُوسهم لاستحقاقهم القتل   بثمار قد أَدركت وحان أَن تُقْطَفَ. واليانِعُ: الأَحمر من كمل شيء. وثَمَرٌ   يانِعٌ إِذا لَوَّنَ، وامرأَة يانِعةُ الوَجْنَتَيْنِ؛ وقال رَكَّاضٌ   الدُّبَيْريّ:   ونَحْراً عليه الدُّرُّ تَزْهُو كُرومُه،   تَرائبَ، لا شُقْراً ينَعْنَ ولا كُهْبا   قال ابن بري: واليُنُوعُ الحُمْرةُ من الدَّمِ؛ قال المرّار:   وإِنْ رَعَفَتْ مَناسِمُها بِنَقْبٍ،   تَرَكْنَ جَنادِلاً منه يُنُوعا   قال ابن الأَثير: ودمٌ يانِعٌ مُحْمارٌّ.   واليَنَعةُ: خَرَزَةٌ حَمْراء. وفي حديث الملاعنة: أَن النبي، صلى الله   عليه وسلم، قال في ابن الملاعنة: إِنْ جاءتْ به أُمّه أُحَيْمِرَ مِثْلَ   اليَنَعةِ فهو لأَبيه الذي انْتَفَى منه؛ قيل: اليَنَعةُ خَرَزة حَمْراء،   وجمعه يَنَعٌ. واليَنَعةُ أَيضاً: ضَرْبٌ من العَقِيق معروف، وفي التهذيب:   اليَنَعُ، بغير هاء، ضرب من العقيق معروف، والله أَعلم.
القاموس المحيط:
يَنَعَ الثَّمَرُ، كمنَع وضَرَبَ، يَنْعاً ويُنْعاً ويُنوعاً، بضمهما حانَ قِطَافُهُ كأَيْنَعَ. واليانِع الأحمرُ من كلِّ شيءٍ، والثَمرُ الناضِجُ، كاليَنيعِ، كأميرٍ، ج يَنْعٌ، بالفتح. واليُنْعُ، بالضم من جُلِّ الشجرِ، وبالتحريك ضَرْبٌ من العَقيقِ، وبهاءٍ خَرَزَةٌ حَمْراءُ، وسعيدُ ابنُ وهْبٍ اليَناعِيُّ، كصحابِيٍّ تابعيٌّ.
تاج العروس:
ينع
يَنَعَ الثَّمَرُ كمَنَعَ وضَرَبَ يَنْعاً بالفَتْحِ ويُنْعاً ويُنُوعاً بضَمِّهِمَا أي : نَضِجَ وحانَ قِطَافُه ولم تَسْقُط الياءُ في المُسْتَقْبَلِ لتَقَوِّيها بأُخْتِهَا وقوْلُه تعالى : إذا أثْمَرَ ويَنْعِهِ هكذا قُرِئِ بالفَتْحِ وقَرَأَ قتادَةُ ومُجَاهِدٌ وابنُ مُحَيْصِنٍ وابنُ أبي إسحاقَ وأبو السَّمّالِ : ويُنْعِه بالضَّمِّ وهُما مثلُ النَّضْجِ والنُّضْجِ قالَ :
في قِبَابٍ حَوْلَ دَسْكَرَةٍ ... حَوْلَهَا الزَّيتُونُ قدْ يَنَعَا كأيْنَعَ إيناعاً أي : أدْرَكَ ونَضِجَ وهُوَ أكْثَرُ اسْتِعْمالاً منْ يَنَعَ
واليانِعُ : الأحْمَرُ منْ كُل شيءٍ وتَمْرٌ يانِعٌ : إذا لَوَّنَ وقَرَأ أبو رَجاءٍ وابنُ مُحَيْصِنٍ واليَمَانِيُّ وابنُ أبي عَبْلَةَ وَيَانِعِهِ
واليانِعُ : الثَّمَرُ النّاضِجُ وقد يَنَعَ وأيْنَعَ وأنْشَدَ ابنُ بَرِّيّ :
لقدْ أمَرَتْنِي أُمُّ أوْفَى سَفاهَةً ... لأهْجُرَ هَجْراً حينَ أرْطَبَ يانِعُهْ أرادَ هَجراً فسَكَّنَ للضَّرُورَةِ كاليَنِيعِ كأمِيرٍ قالَ الجَوْهَرِيُّ : هُوَ مِثْلُ النّاضِجِ والنَّضِيجِ وأنْشَدَ لعمرو بنِ مَعْدِ يَكرِبَ رضي الله عنه :
كأنَّ على عَوَارِضِهِنَّ راحاً ... يُفَضُّ عليْهِ رُمّانٌ يَنِيعُ
ج اليانِعُ : يَنْعٌ بالفَتْحِ كصاحِبٍ وصَحْبٍ عن ابنِ كَيْسَانَ نَقَلَه الجَوْهَرِيُّ
واليُنْعُ بالضَّمِّ : منْ جِلِّ الشَّجَرِ نَقَلَه ابنُ عَبّادٍ
قالَ : وبالتَّحْرِيكِ : ضَرْبٌ منَ العَقِيقِ مَعْروفٌ نَقَلَه الأزْهَرِيُّ أيْضاً
واليَنَعَةُ بهاءٍ : خَرَزَةٌ حَمْرَاءث ومنهُ حديثُ المُلاعَنَةِ : إنْ جاءَتْ بهِ أُحَيْمِرَ مثلَ اليَنَعَةِ فهُوَ لأبيهِ الّذِي انْتَفَى منْه
وسَعِيدُ بنُ وَهْبٍ اليَنَاعِيُّ كصَحَابِيٍّ : تابِعِيٌّ هَمْدانِيٌّ روى عن عَلِيٍّ وسَلْمَانَ رضي الله عنهما خَرَّجَ لهُ مُسْلِمٌ وابْنُه عَبدُ الرَّحمن روى عن أبيهِ
وممّا يستدْرَكُ عليهِ : ثَمَرٌ مُونِعٌ كيانِعٍ و كذلكَ ثَمَرٌ أيْنَعُ
وقدْ يُكْنَى بالإيناعِ عنْ إدْرَاكِ المَشْوِيِّ والمَطْبُوخِ ومنهُ قَوْلُ أبي السَّمّالِ للنَّجَاشِيِّ : هَلْ لك في رُؤُوسِ جُذْعانٍ في كَرِشٍ قَدْ أيْنَعَتْ وتَهَرَّأتْ حَكَاهُ ابنُ الأعْرَابِيّ وقَوْل الحَجّاجِ : إني لأرَى رُؤُوساً قد أينَعَتْ وحانَ قِطافُها شَبَّهَ رُؤُوسَهُم لاسْتِحْقَاقِهِمْ القَتْلَ بثِمَارٍ أدْرَكَتْ وحانَ أن تُقْطَفَ
وامْرَأَةٌ يانِعَةُ الوَجْنَتَيْنِ قالَ رَكّاضٌ الدُّبَيْرِيُّ :
ونَحْراً عليهِ الدُّرُّ تَزْهُو كُرُومُه ... تَرائِبَ لا شُقْراً يَنَعْنَ ولا كُهْبَا قالَ ابنُ بَرِّيٍّ : واليُنُوعُ بالضَّمِّ : الحُمْرَةُ منَ الدَّمِ قالَ المَرّارُ :
وإنْ رَعَفَتْ مَنَاسِمُها بنَقْبٍ ... تَرَكْنَ جَنادِلاً منه يُنوعَا قالَ ابنُ الأثِيرِ : ودَمٌ يانِعٌ : مُحْمَارٌّ وفي الأسَاسِ : شَديدُ الحُمْرَةِ وهو مجازٌ وأنْشَدَ الصّاغَانِيُّ لسُوَيْدِ بنِ كُرَاعٍ :
وأبْلَخَ مُخْتالٍ صَبَغْنَا ثِيابَهُ ... بأحْمَرَ مِثْلِ الأُرْجُوانِيِّ يانِعِ هذا آخر حرف العين والحمد لله رب العالمين وصلى الله على سيدنا ومولانا محمدٍ النبي الأمي وعلى آله الطاهرين وعترته المنتخبين وصحبه الكرام أجمعين . آمين

### Türkçe

ينع
**يَنَعَ** - **يَيْنَعُ** (**يَنَعَ** - **يَيْنِعُ**) - **يَنْع**
**يَنَعَ** - **يَيْنَعُ** (**يَنَعَ** - **يَيْنِعُ**) + **الثمر**: olgunlaşır ve devşirilme vakti gelir: olgunlaşır, tatlanır ve olgunluğuna ve devşirilmesinin ve koparılmasının gerekliliğine delâlet eden bir renk sahibi olur.

**يَنْع**: “**يَنَعَ - يَيْنَعً**” fiilinin isim-fiilidir: olgunlaşma; ve o, aynı zamanda mef‘ûl mânasında: devşirilmesi gerekli olan, renklenmiş olgun meyve.

Ve lafız, “**الجهوزية والنضج وانتهاء التغيرات**” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**نَضِجَ - يَنْضَجُ**، **يَنَعَ - يَيْنَعُ** (**يَنَعَ - يَيْنِعُ**)، **جَنَى - يَجْنِي**، **وَجَبَ - يَجِبُ**، **هَاءَ - يَهِيْءُ** (**هَاءَ - يَهَاءُ**)، **جَهَزَ - يَجْهَزُ**

**ينعه**
	﴿O, gökten su indiren kimsedir; onunla her şeyin bitkisini çıkardık; ondan yeşillik çıkardık; ondan üst üste binmiş tane çıkarırız; ve hurmadan, tomurcuğundan sarkık salkımlar; ve üzüm bağları, zeytin ve nar—benzeşen ve benzeşmeyen—çıkarırız. Meyvesine, meyve verdiği zaman ve **يَنْعِهِ**’ne bakın. Şüphesiz bunda iman eden bir kavim için elbette âyetler vardır (99)﴾ **الأنعام**

مختار الصحاح
● [**ينع**] ي ن ع: **يَنَعَ** **الثمر** yani olgunlaştı; ve babı **ضرب** ve **جلس** ve **قطع** ve **خضع**’dır; ve ayrıca **يُنْعاً** (yâ’nın zammesiyle) (denir); ve **أَينَعَ** da onun gibidir. Ve ﴿**و ُيَنْعِهِ**﴾ (yâ’nın fethası ve zammesiyle) okunmuştur; ve o, **النَّضْج** ve **النُّضْج** gibidir. Ve **اليَنِيعُ** ve **اليَانِعُ**, **النَّضيج** ve **النَّاضج** gibidir. Ve **اليانع**’ın çoğulu **يَنْعٌ**’dur; **صاحب** ve **صحب** gibi.

معجم الفرائد القرآنية:
ي ن ع
“**يَنْعِهِ**”, Yüce sözünde: “Meyvesine, meyve verdiği zaman ve **يَنْعِهِ**’ne bakın” (99) **الأنعام**.
**يَنَع** **الثمر**: olgunlaştı ve devşirilme vakti geldi.

الراغب
ينع
- **ينعت** **الثمرة**: **تينع** **ينعا** ve **ينعا**; ve **أينعت** **إيناعا**; ve o **يانعة** ve **مونعة**’dır. Dedi ki: }Meyvesine, meyve verdiği zaman ve **وينعه**’ne bakın{ [**الأنعام/99**]. Ve İbn Ebî İshak (o, Yakub b. İshak b. Zeyd b. Abdullah b. Ebî İshak el-Hadramî’dir; on kıraat imamından biridir; zamanının kıraatler, Arapça, Arapların sözü ve fıkıh bakımından en bilgilisi idi. 205 hicrî yılında vefat etti. Bak: **بغية الوعاة** 2/348) (**وينعه**) okudu (ve bu şâz bir kıraattir; Yakub onu **الطيبة** yolu olmaksızın okumuştur; ve onu İbn Muhaysın da okumuştur); ve o, **يانع**’ın cem‘idir; ve o, erişmiş, olgunlaşmış olandır.

ملخص اللسان
1.     **يَنَعَ** **الثَّمَرُ** **يَيْنَعُ** ve **يَيْنِعُ** **يَنَعاً** ve **يُنْعاً** ve **يُنُوعاً**; artık o, **ثَمَرٍ يَنْعٍ**’dan **يانِعٌ**’dır. Ve **أَيْنَعَ** **يُونِعُ** **إِيناعاً**; ikisi de: erişti ve olgunlaştı. **أَيْنَعَ** **يُونِعُ** ve **يَنَعَ** **يَيْنِعُ**: erişti ve olgunlaştı; ve **أَيْنَعَ** daha çok kullanımdır. Ve **ويَنْعِه** ve **يُنْعِه** ve **يانِعِه** okunmuştur; ve **اليَنْعُ**: olgunlaşmadır. Ve tenzilde: “Meyvesine, meyve verdiği zaman ve **ويَنْعِه**’ne bakın.” Ve **ثَمَرٌ يَنِيعٌ** ve **أَيْنَعُ** ve **يانِعٌ**; ve **اليَنِيعُ** ve **اليانِعُ**, **النَّضِيجِ** ve **الناضِجِ** gibidir; ve **اليانِعِ**’ın çoğulu **يَنْعٌ**, **صاحِبٍ** ve **صَحْبٍ** gibi.
2.  “Şüphesiz ben, başlar görüyorum ki **أَيْنَعَتْ** ve devşirilmesi vakti geldi”; o ancak şunu murad etti: ölüm vakti yaklaştı ve koparılma vakti geldi; başlarını, öldürülmeyi hak etmeleri bakımından, erişmiş ve koparılma vakti gelmiş meyvelere benzetti.
3.     **واليانِعُ**: tamam olmuş her şeyden kırmızı olan.
4.     Ve **ثَمَرٌ يانِعٌ**: renklenince.
5.     Ve yanakları **يانِعة** olan bir kadın;
6.     Ve **اليُنُوعُ**: kandan kırmızılık; ve **دمٌ يانِعٌ**: kızarmış.
7.    Ve **اليَنَعةُ**: kırmızı bir boncuk.

لسان العرب
● - **ينع**: **يَنَعَ** **الثَّمَرُ** **يَيْنَعُ** ve **يَيْنِعُ** **يَنَعاً** ve **يُنْعاً** ve **يُنُوعاً**; artık o, **ثَمَرٍ يَنْعٍ**’dan **يانِعٌ**’dır. Ve **أَيْنَعَ** **يُونِعُ** **إِيناعاً**; ikisi de: erişti ve olgunlaştı. Cevherî dedi ki: “Gelecek zamanda yâ düşmedi; kız kardeşiyle kuvvet bulması için.” Ve **خَيّابٍ** hadîsinde: “Ve bizden, meyvesi kendisi için **أَيْنَعَتْ** olan vardır; o da onu koparır.” **أَيْنَعَ** **يُونِعُ** ve **يَنَعَ** **يَيْنِعُ**: erişti ve olgunlaştı; ve **أَيْنَعَ** daha çok kullanımdır. Ve **ويَنْعِه** ve **يُنْعِه** ve **يانِعِه** okunmuştur. Şair dedi ki:
   Bir köşkün çevresindeki kubbelerde,
   çevresinde zeytinler **قد يَنَعا**.
   İbn Berrî dedi ki: o, **الأَحْوَصِ**’a yahut Yezîd Muâviye’ye yahut Abdurrahman b. Hassân’a aittir. Ve bir başkası dedi ki:
   Ümmü Evfâ bana bir sefihlikle emretti
   ki Hecer’i terk edeyim; **حين أَرطَبَ يانِعُهْ**.
   **هَجَراً** murad etti de zarureten sükûn verdi. **واليَنْعُ**: olgunlaşmadır. Ve tenzilde: “Meyvesine, meyve verdiği zaman ve **ويَنْعِه**’ne bakın.” Ve **ثَمَرٌ يَنِيعٌ** ve **أَيْنَعُ** ve **يانِعٌ**; ve **اليَنِيعُ** ve **اليانِعُ**, **النَّضِيجِ** ve **الناضِجِ** gibidir. Amr b. Ma‘dîkerib dedi ki:
   Sanki onların yanaklarında şarap var,
   üzerine **رُمّانٌ يَنِيعٌ** serpilir.
   Ebû Hayye en-Nümeyrî dedi ki:
   Onun, kendisiyle karşılaşılandan bir kokusu vardır;
   **لأَيْنَعَ**: **أراك**’tan ve **سِدْر**’den nemlenir.
   Ve **اليانِعِ**’ın çoğulu **يَنْعٌ**, **صاحِبٍ** ve **صَحْبٍ** gibi; İbn Keysân’dan: ve denir ki: **أَيْنَعَ** **الثَّمَرُ**, artık o **يانِعٌ** ve **مُونِعٌ**’dır; tıpkı “**أَيْفَعَ** çocuk, artık o **يافِعٌ**” denildiği gibi. Ve **الإِيناع** ile, kızarmış/ızgara edilmiş ve pişirilmiş olanın erişmesi kastedilerek kinaye yapılabilir; ondan, Ebû Semmâl’ın Necâşî’ye sözü: “Senin için, bir işkembede, gecenin başından sonuna kadar, **قد أيْنَعَتْ** ve parçalanmış, kütük başları var mı?” Ve bu Ramazan’da idi. Necâşî ona dedi ki: “Ramazan’da mı?” Ebû Semmâl ona dedi ki: “Şevvâl ile Ramazan birden başka değildir”; yahut dedi ki: “Evet.” Dedi ki: “Öyleyse onun üzerine bana ne içirirsin?” Dedi ki: “**الوَرْس** gibi bir içki; nefsi hoş eder, yolları çoğaltır, damarda akıtır, kemikleri sıkar, ve peltek için sözü kolaylaştırır.” Dedi ki: bacağını büktü; ikisi yiyip içince içki ikisine de tesir etti; sesleri yükseldi; komşulardan bazıları onları ihbar etti; Ali b. Ebî Tâlib geldi—Allah yüzünü keremli kılsın—ve dedi ki: “Necâşî ve Ebû Semmâl’i şaraptan iki sarhoş olarak ister misin?” Ali onlara haber gönderdi—Allah ona rahmet etsin—; Ebû Semmâl komşularına düştü; Necâşî ise yakalandı ve Ali b. Ebî Tâlib’e getirildi—Allah ondan razı olsun—; dedi ki: “Ramazan’da mı, çocuklarımız oruçlu iken?” Onu emretti; seksen vurdu ve yirmi artırdı. Dedi ki: “Ebâ Hasan, bu ziyade nedir?” Dedi ki: “Allah Teâlâ’ya karşı cüretin için.” Kûfe halkı “Necâşî yellenmiştir” demeye başladı. Dedi ki: “Hayır; o Yemenîdir ve bağı bir aydır.” Bütün bunları İbnü’l-A‘râbî hikâye etti. Haccâc’ın sözüne gelince: “Şüphesiz ben, başlar görüyorum ki **قد أَيْنَعَتْ** ve devşirilmesi vakti geldi”; o ancak şunu murad etti: ölüm vakti yaklaştı ve koparılma vakti geldi; başlarını, öldürülmeyi hak etmeleri bakımından, erişmiş ve koparılma vakti gelmiş meyvelere benzetti. **واليانِعُ**: tamam olmuş her şeyden kırmızı olan. Ve **ثَمَرٌ يانِعٌ**: renklenince; ve yanakları **يانِعة** olan bir kadın. Ve **رَكَّاضٌ الدُّبَيْريّ** dedi ki:
   Üzerinde inci parlayan bir boyun; asmaları övünür,
   göğüsler: ne sarışınlar **ينَعْنَ** ne de esmerler.
   İbn Berrî dedi ki: **واليُنُوعُ** kandan kırmızılıktır. **المرّار** dedi ki:
   Eğer bir yarıktan burunları kanarsa,
   ondan **يُنُوعا** taşlar bırakırlar.
   İbnü’l-Esîr dedi ki: ve **دمٌ يانِعٌ**: kızarmış. Ve **اليَنَعةُ**: kırmızı bir boncuk. **الملاعنة** hadîsinde: Peygamber—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—**ابن الملاعنة** hakkında dedi ki: “Eğer annesi onu **أُحَيْمِرَ** olarak, **اليَنَعةِ** gibi getirirse, o, kendisinden nefyeden babasınındır.” Denildi ki: **اليَنَعةُ** kırmızı bir boncuktur; çoğulu **يَنَعٌ**’dır. Ve **اليَنَعةُ** ayrıca: bilinen bir akik türüdür. Ve **التهذيب**’de: **اليَنَعُ**—hâ’sız—bilinen bir akik türüdür. Allah daha iyi bilir.

القاموس المحيط:
**يَنَعَ** **الثَّمَرُ**, **منَع** ve **ضَرَبَ** gibi; **يَنْعاً** ve **يُنْعاً** ve **يُنوعاً**—ikisini zamme ile—devşirilmesi vakti geldi; **أَيْنَعَ** gibi. Ve **اليانِع**: her şeyden kırmızı olan; ve **الثَمرُ الناضِجُ**; **اليَنيعِ** gibi; **أمير** gibi; çoğulu **يَنْعٌ**—fetha ile. Ve **اليُنْعُ**—zamme ile—çoğu ağaçtandır; ve hareke ile, bilinen bir akik türüdür; ve hâ ile, kırmızı bir boncuk. Ve Saîd b. Vehb **اليَناعِيُّ**—**صحابِيّ** gibi—tâbiîdir.

تاج العروس:
ينع
**يَنَعَ** **الثَّمَرُ** **منَع** ve **ضَرَبَ** gibi; fetha ile **يَنْعاً** ve zamme ile **يُنْعاً** ve **يُنُوعاً**; yani: olgunlaştı ve devşirilmesi vakti geldi. Ve gelecek zamanda yâ düşmedi; kız kardeşiyle kuvvet bulması için. Ve Yüce sözü: **إذا أثْمَرَ ويَنْعِهِ**; böylece fetha ile okunmuştur. Ve Katâde, Mücâhid, İbn Muhaysın, İbn Ebî İshak ve Ebû Semmâl: **ويُنْعِه** (zamme ile) okudular; ve ikisi, **النَّضْجِ** ve **النُّضْجِ** gibidir. Dedi ki:
**في قِبَابٍ حَوْلَ دَسْكَرَةٍ ... حَوْلَهَا الزَّيتُونُ قدْ يَنَعَا**
**كأيْنَعَ إيناعاً**; yani: erişti ve olgunlaştı; ve o, **يَنَعَ**’dan daha çok kullanımdır.
Ve **واليانِعُ**: her şeyden kırmızı olan. Ve **تَمْرٌ يانِعٌ**: renklenince. Ve Ebû Recâ, İbn Muhaysın, **اليَمَانِيُّ** ve İbn Ebî Able: **وَيَانِعِهِ** okudular.
Ve **واليانِعُ**: olgun meyvedir; ve **قد يَنَعَ** ve **أيْنَعَ**. Ve İbn Berrî inşâd etti:
**لقدْ أمَرَتْنِي أُمُّ أوْفَى سَفاهَةً ... لأهْجُرَ هَجْراً حينَ أرْطَبَ يانِعُهْ**
**هَجَراً** murad etti de zaruret için sükûn verdi. **كاليَنِيعِ**—**أمِير** gibi. Cevherî dedi ki: o, **النّاضِجِ** ve **النَّضِيجِ** gibidir. Ve Amr b. Ma‘dî Yekrib—Allah ondan razı olsun—için inşâd etti:
**كأنَّ على عَوَارِضِهِنَّ راحاً ... يُفَضُّ عليْهِ رُمّانٌ يَنِيعُ**
**ج اليانِعُ**: fetha ile **يَنْعٌ**; **صاحِبٍ** ve **صَحْبٍ** gibi; İbn Keysân’dan; Cevherî onu nakletti.
Ve **واليُنْعُ**—zamme ile—: çoğu ağaçtandır; İbn Abbâd onu nakletti.
Dedi ki: ve hareke ile: bilinen bir akik türüdür; Ezherî de onu nakletti.
Ve **واليَنَعَةُ** (hâ ile): kırmızı bir boncuk; ondan **المُلاعَنَة** hadîsi: “Eğer onu **أُحَيْمِرَ** olarak, **اليَنَعَةِ** gibi getirirse, o, kendisinden nefyeden babasınındır.”
Ve Saîd b. Vehb **اليَنَاعِيُّ**—**صَحَابِيّ** gibi—: Hemdânî tâbiîdir; Ali ve Selmân’dan—Allah ikisinden de razı olsun—rivayet etti; Müslim onu tahric etti. Ve oğlu Abdurrahman, babasından rivayet etti.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **ثَمَرٌ مُونِعٌ** **كيانِعٍ**; ve yine **ثَمَرٌ أيْنَعُ**.
Ve **الإيناع** ile, ızgara edilmiş ve pişirilmiş olanın erişmesi kastedilerek kinaye yapılabilir; ondan, Ebû Semmâl’ın Necâşî’ye sözü: “Senin için, bir işkembede, **قَدْ أيْنَعَتْ** ve parçalanmış kütük başları var mı?” İbnü’l-A‘râbî onu hikâye etti. Ve Haccâc’ın sözü: “Şüphesiz ben, başlar görüyorum ki **قد أينَعَتْ** ve devşirilmesi vakti geldi”; başlarını, öldürülmeyi hak etmeleri bakımından, erişmiş ve koparılma vakti gelmiş meyvelere benzetti.
Ve yanakları **يانِعَة** olan bir kadın. **رَكّاضٌ الدُّبَيْرِيُّ** dedi ki:
**ونَحْراً عليهِ الدُّرُّ تَزْهُو كُرُومُه ... تَرائِبَ لا شُقْراً يَنَعْنَ ولا كُهْبَا**
İbn Berrî dedi ki: **واليُنُوعُ**—zamme ile—: kandan kırmızılıktır. **المَرّارُ** dedi ki:
**وإنْ رَعَفَتْ مَنَاسِمُها بنَقْبٍ ... تَرَكْنَ جَنادِلاً منه يُنوعَا**
İbnü’l-Esîr dedi ki: ve **دَمٌ يانِعٌ**: kızarmış. Ve **الأسَاس**’ta: şiddetli kırmızıdır; ve o mecazdır. Ve Sâgânî, Süveyd b. Kurâ‘ için inşâd etti:
**وأبْلَخَ مُخْتالٍ صَبَغْنَا ثِيابَهُ ... بأحْمَرَ مِثْلِ الأُرْجُوانِيِّ يانِعِ**
Bu, **العين** harfinin sonudur; hamd âlemlerin Rabbi Allah’adır; ve salât, ümmî peygamber efendimiz ve mevlamız Muhammed’in üzerine, onun temiz âlinin, seçilmiş itretinin ve kerem sahibi sahâbesinin hepsinin üzerine olsun. Âmin.
