# ينع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%86%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%8A%D9%86%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ينع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%86%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ينع

ينع الثمر، كمنع، وضرب، ينعا، بالفتح، وينعا، وينوعا بضمهما، أي: نضج، وحان قطافه ولم تسقط الياء في المستقبل لتقويها بأختها، وقوله تعالى: إذا أثمر وينعه، هكذا قرئ بالفتح، وقرأ قتادة ومجاهد وابن محيصن، وابن أبي إسحاق، وأبو السمال: وينعه بالضم وهما مثل النضج والنضج، قال:
  في قباب حول دسكرة                      حولها الزيتون قد ينعا كأينع إيناعا، أي: أدرك ونضج، وهو أكثر استعمالا من ينع.
 واليانع: الأحمر من كل شيء، وتمر يانع: إذا لون، وقرأ أبو رجاء، وابن محيصن، واليماني، وابن أبي عبلة ويانعه.
 واليانع: الثمر الناضج وقد ينع وأينع، وأنشد ابن بري:
  لقد أمرتني أم أوفـى سـفـاهة                      لأهجر هجرا حين أرطب يانعه أراد هجرا فسكن للضرورة كالينيع، كأمير قال الجوهري: هو مثل الناضج والنضيج، وأنشد لعمرو بن معد يكرب رضي الله عنه:
  كأن على عوارضهن راحا                      يفض عليه رمـان ينـيع

  ج اليانع: ينع، بالفتح، كصاحب وصحب، عن ابن كيسان، نقله الجوهري.
 والينع بالضم: من جل الشجر، نقله ابن عباد.
 قال: وبالتحريك: ضرب من العقيق معروف، نقله الأزهري، أيضا.
 والينعة بهاء: خرزة حمراءث، ومنه حديث الملاعنة: إن جاءت به أحيمر مثل الينعة، فهو لأبيه الذي انتفى منه.
 وسعيد بن وهب اليناعي، كصحابي: تابعي همداني، روى عن علي، وسلمان، رضي الله عنهما، خرج له مسلم، وابنه عبد الرحمن، روى عن أبيه.
 ومما يستدرك عليه: ثمر مونع، كيانع،و كذلك ثمر أينع.
 وقد يكنى بالإيناع عن إدراك المشوي والمطبوخ، ومنه قول أبي السمال للنجاشي: هل لك في رؤوس جذعان في كرش قد أينعت وتهرأت حكاه ابن الأعرابي وقول الحجاج: إني لأرى رؤوسا قد أينعت وحان قطافها، شبه رؤوسهم لاستحقاقهم القتل بثمار أدركت وحان أن تقطف.
 وامرأة يانعة الوجنتين، قال ركاض الدبيري:
  ونحرا عليه الدر تزهو كرومه                      ترائب لا شقرا ينعن، ولا كهبا قال ابن بري: والينوع، بالضم: الحمرة من الدم، قال المرار:
  وإن رعفت مناسمها بنقب                      تركن جنادلا منه ينوعـا قال ابن الأثير: ودم يانع: محمار، وفي الأساس: شديد الحمرة، وهو مجاز، وأنشد الصاغاني لسويد بن كراع:
  وأبلخ مختال صبغنا ثيابـه                      بأحمر مثل الأرجواني يانع هذا آخر حرف العين والحمد لله رب العالمين، وصلى الله على سيدنا ومولانا محمد النبي الأمي وعلى آله الطاهرين، وعترته المنتخبين، وصحبه الكرام أجمعين. آمين.

 باب الغين المعجمة

### Türkçe

**ينع** meyve; **منع** ve **ضرب** gibi; **ينعا** fetha ile, ve **ينعا** ve **ينوعا** ikisi de damme ile; yani: olgunlaştı, devşirilme vakti geldi; ve gelecek zamanda **ياء** düşmedi; onu kız kardeşiyle kuvvetlendirmek için. Ve Yüce Allah’ın sözü: **إذا أثمر وينعه**; böylece fetha ile okunmuştur. Ve Katâde, Mücâhid, İbn Muhayṣın, İbn Ebî İshâk ve Ebû’s-Semâl: **وينعه** damme ile okudular; ve ikisi, **النضج** ve **النضج** gibidir. Dedi:
  Çardaklarda, bir **دسكرة** etrafında,                      etrafında zeytin vardır; gerçekten **ينعا**; **كأينع إيناعا**; yani: erişti ve olgunlaştı; ve o, **ينع**’dan daha çok kullanımdadır.

Ve **اليانع**: her şeyden kırmızı olan. Ve **تمر يانع**: renklenince. Ve Ebû Recâ, İbn Muhayṣın, el-Yemânî ve İbn Ebî ʿAble: **ويانعه** okudular.

Ve **اليانع**: olgun meyvedir; ve gerçekten **ينع** ve **أينع**. Ve İbn Berrî inşâd etti:
  Gerçekten Ümmü Evfâ bana bir sefihlikle emretti                      ki, **يانعه** tazelenince bir terk edişle terk edeyim. **هجرا** istedi; zaruret için sükûn verdi; **كالينيع** gibi; **كأمير**. el-Cevherî dedi: O, **الناضج** ve **النضيج** gibidir. Ve ʿAmr b. Maʿdîkerib رضي الله عنه için inşâd etti:
  Sanki onların yanak çıkıntıları üzerinde bir şarap vardır                      üzerine **ينـيع** nar dökülür.

**ج** **اليانع**: **ينع**, fetha ile; **صاحب** ve **صحب** gibi; İbn Keysân’dan; el-Cevherî onu nakletti.

Ve **الينع** damme ile: iri ağaçtan; İbn ʿAbbâd onu nakletti.

Dedi: Ve hareke ile: bilinen bir akik türü; el-Ezherî onu da nakletti.

Ve **الينعة** **هاء** ile: kırmızı bir boncuk; ve ondan, **الملاعنة** hadisi: “Eğer onu **أحيمر** olarak, **الينعة** gibi getirirse, o, kendisinden nefyeden babasınındır.”

Ve Saʿîd b. Vehb **اليناعي**, **كصحابي** gibi: Hemdânî bir tâbiî; ʿAlî ve Selmân’dan رضي الله عنهما rivayet etti; Müslim ona (hadis) çıkardı; ve oğlu ʿAbdurrahmân, babasından rivayet etti.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **ثمر مونع**, **كيانع** gibi; ve yine **ثمر أينع**.

Ve gerçekten **الإيناع** ile, kızarmış ve pişmiş olanın erişmesi kinaye edilir; ve ondan, Ebû’s-Semâl’in en-Necâşî’ye sözü: “Senin için, bir işkembe içinde gerçekten **أينعت** ve parçalanmış olan **جذعان** başları var mı?” İbnü’l-Aʿrâbî onu hikâye etti. Ve el-Haccâc’ın sözü: “Gerçekten ben, başlar görüyorum; gerçekten **أينعت** ve devşirilme vakti geldi.” Onların başlarını, öldürülmeyi hak etmeleri sebebiyle, erişmiş ve koparılma vakti gelmiş meyvelere benzetti.

Ve bir kadın: **يانعة الوجنتين**. Rukâḍ ed-Dubeyrî dedi:
  Üzerinde inci parıldayan bir boyun                      onun köprücük kemikleri; ne sarışın; **ينعن**; ne de esmer. İbn Berrî dedi: Ve **الينوع**, damme ile: kandan kızıllıktır. el-Merâr dedi:
  Ve eğer toynakları bir delikte kanarsa                      ondan **ينوعـا** kaya parçaları bırakırlar. İbnü’l-Esîr dedi: Ve **دم يانع**: kızarmış; ve **الأساس**’ta: şiddetli kırmızıdır; ve o, mecazdır. Ve es-Sağânî, Süveyd b. Kurâʿ için inşâd etti:
  Ve beyazımsı, salınan; elbiselerini boyadık                      erguvanî gibi **يانع** bir kırmızıyla. Bu, **العين** harfinin sonudur; âlemlerin Rabbi Allah’a hamd olsun; ve ümmî peygamber efendimiz ve mevlamız Muhammed’e, onun temiz âline, seçilmiş soyuna ve bütün değerli sahâbına salât olsun. Âmin.

**باب الغين المعجمة**
