# يهر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%87%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%8A%D9%87%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [يهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%87%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: يهر

اليهر، بالفتح ويحرك، أهمله الجوهري. وقال الصاغاني: هو الموضع الواسع، قال أبو تراب: اليهر: اللجاج والتمادي في الأمر، وقد استيهر الرجل، إذا لج وتمادى في الأمر. ووقع في التكملة واللسان وغيرهما من الأصول أن الذي بمعنى اللجاج هو اليهير كجعفر وهو المنقول عن أبي تراب. يقال: استيهرت الحمر، إذا فزعت، حكاه ثعلب، عنه أيضا: استيهر الرجل، إذا ذهب عقله، فهو مستيهر وأنشد:
  يسعى ويجمع دائبا مستيهرا                      جدا وليس بآكل ما يجمع عن أبي تراب: استيهر الرجل: استيقن بالأمر، وأنشد الليث:
  صحا العاشقون وما تقصر                      وقلبك في اللهو مستيهر هكذا أنشده الصاغاني وغيره هنا، كاستوهر، وهذه عن السلمي، وقد تقدم في و-ه-ر للمصنف ذكر اللغتين، وسبق لنا في ه-ى-ر كذلك. وذو يهر محركة وقد يسكن، واقتصر الصاغاني على التحريك: ملك من ملوك حمير من الأذواء. واليهير، مشدد الآخر، في ه-ى-ر ، وعن ابن الأعرابي: يقال: استيهر بإبلك واقتيل وارتجع، أي استبدل بها إبلا غيرها، واقتيل هو افتعل من المقايلة في البيع، وهي المبادلة، نقله الصاغاني وابن منظور، وقد تقدم لذلك ذكر في ه-ى-ر.
 \/باب الزاي

### Türkçe

**اليهر**, fetha ile ve harekelenir; Cevherî onu ihmâl etti. Sâğânî dedi: O, geniş yer(=mekân)dır. Ebû Turâb dedi: **اليهر**: inat ve işte ileri gitmedir; ve adam **استيهر** etti, yani işte inat etti ve ileri gittiği zaman. Ve Tekmile’de, Lisân’da ve asıllardan başkalarında, inat mânâsında olanın **اليهير** (Ca‘fer vezninde) olduğu vâki oldu; ve o, Ebû Turâb’dan nakledilendir. Denilir: eşekler **استيهرت** etti, yani korktukları zaman; Sa‘leb onu rivayet etti. Ondan da: adam **استيهر** etti, yani aklı gittiği zaman; o hâlde o **مستيهر**dir. Ve şu beyti inşâd etti:

  Koşar ve toplar, durmadan, **مستيهر** olarak
                      çokça; ve topladığını yiyen değildir

Ebû Turâb’dan: adamın **استيهر** etmesi: işten yakîn kesbetti(=kesin kanaat getirdi). Ve Leys inşâd etti:

  Âşıklar ayıldı ve kısaltmaz
                      ve kalbin eğlencede **مستيهر**dir

Sâğânî ve başkaları burada onu böyle inşâd etti; **استوهر** gibi. Ve bu, Sulemî’dendir. Ve musannif için **و-ه-ر**’de iki lugatin zikri geçmişti; ve bize **ه-ى-ر**’de de bunun benzeri geçti. Ve **ذو يهر**, harekeli; ve bazen sâkin kılınır; Sâğânî harekeleme ile yetindi: Himyer’in **الأذواء**’dan krallarından bir kral. Ve **اليهير**, sonu şeddeli, **ه-ى-ر**’dedir. Ve İbnü’l-A‘râbî’den: denilir: develerinle **استيهر** et ve **اقتيل** et ve **ارتجع** et; yani onunla başka develeri değiştirdi. Ve **اقتيل**, satıştaki **المقايلة**’den ifte‘ale’dir; ve o, mübâdeledir. Onu Sâğânî ve İbn Manzûr nakletti; ve bunun için zikr **ه-ى-ر**’de geçmişti.

\/ **باب الزاي**
