كمم
ك - م - م
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ٢
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ٩
Tomurcuk demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Tomurcuk demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬١٧١الكاف والميم
ك م، م ك مستعملان كم: كم: حرف مسألة عن عدد، وتكون خبراً بمعنى رُبَّ، فإن عني بها ربّ جرت ما بعدها، وإن عني بها ربما رفعت. وإن تبعها فعل رافعٌ ما بعدها انتصبت. ويقال: هي من تأليف كاف التشبيه ضمت إلى ما، ثم قصرت ما فأسكنت الميم. فإن عني بذلك غير المسألة عن العدد قلت: كم هذا الذي معك? فيجيب الجيب: كذا وكذا.
والكُمُّ: كُمُّ القميص. والكُمَّةُ: من القلانس.
والكِمامُ: شيء يجعل في فم البعير
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٣١الكُمُّ للقميص، والجمع أكْمامٌ وكِمَمَةٌ. والكُمَّةُ: القلنسوة المدوَّرة، لأنَّها تغطي الرأس. والكِمُّ والكِمَّةُ بالكسر والكِمامَةُ: وعاءُ الطلع وغطاء النَوْرِ، والجمع كِمامٌ وأكِمَّةٌ وأكْمامٌ. قال الشماخ:
بَوائِجَ في أكمامها لم تُفَتَّقِ
والأكاميمُ أيضاً. قال ذو الرمّة:
وانْضَرَجَتْ عنه الأَكاميمُ
وكُمَّتِ النخلةُ فهي مَكْمومَةٌ. قال لبيد يصف نخيلاً:
حَمَلَتِ فمنها موقَرٌ مَكْمومُ
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٩٤ك م م
كمّه يكمّه إذا ستره وشيء مكموم.
قال الأخطل: كمّت ثلاثة أحوال بطينتها حتى إذا صرّحت من بعد تهدار وشمّر كميه وثوب طويل الأكمام وكمّمت القميص وأكممته: جعلت له كمّين.
وخرجت الثمرة من كمّها والثمر من أكمامها وأكاميمها وكمّمت النخلة وأكمّت: أخرجت أكمامها ونخل مكّمٌ ومكمّ.
قال: رأيت جمال الحيّ لما تحمّلوا حوامل للأحداج نخلاً مكمّاً هو الواهب الكوم الصفايا وعبدها نشبّهها دوماً
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٨٬٢١٥الكُمُّ: كمُّ القَمِيص. ابن سيده: الكُمُّ من الثوب مَدْخَل اليد ومَخْرَجُها، والجمع أَكْمام، لا يكسَّر على غير ذلك، وزاد الجوهري في جمعه كِمَمة مثل حُبٍّ وحِبَبةٍ. وأَكَمَّ القَميص: جعل له كُمَّين. وكُمُّ السبُع: غِشاء مَخالِبه. وقال أَبو حنيفة: كَمَّ الكَبائس يَكُمُّها كَمّاً وكَمَّمها جعلها في أَغْطِية ثتُكِنُّها كما تُجعل العَناقيد في الأَغْطِية إلى حين صِرامها، واسم ذلك الغِطاء الكِمام،
الكُمُّ: كمُّ القَمِيص. ابن سيده: الكُمُّ من الثوب مَدْخَل اليد ومَخْرَجُها، والجمع أَكْمام، لا يكسَّر على غير ذلك، وزاد الجوهري في جمعه كِمَمة مثل حُبٍّ وحِبَبةٍ. وأَكَمَّ القَميص: جعل له كُمَّين. وكُمُّ السبُع: غِشاء مَخالِبه. وقال أَبو حنيفة: كَمَّ الكَبائس يَكُمُّها كَمّاً وكَمَّمها جعلها في أَغْطِية ثتُكِنُّها كما تُجعل العَناقيد في الأَغْطِية إلى حين صِرامها، واسم ذلك الغِطاء الكِمام، والكُمُّ للطَّلْعِ (* قوله «والكم للطلع» ضبط في الأصل والمحكم والتهذيب بالضم ككم القميص، وقال في المصباح والقاموس والنهاية: كم الطلع وكل نور بالكسر). وقد كُمِّتِ النَّخلة، على صيغة ما لم يسم فاعله، كَمّاً وكُمُوماً. وكُمُّ كل نَوْر: وِعاؤه، والجمع أَكْمام وأَكامِيم، وهو الكِمام، وجمعه أَكِمَّةٌ. التهذيب: الكُمُّ كُمُّ الطلع، ولكل شجرة مُثمرة كُمٌّ، وهو بُرْعُومته.وكِمامُ العُذوق: التي تجعل عليها، واحدها كُمٌّ. وأَما قول الله تعالى: والنخلُ ذاتُ الأَكْمام، فإن الحسن قال: أَراد سَبائبَ من لِيف تزينت بها. والكُمَّةُ: كلُّ ظَرْف غطيَّت به شيئاً وأَلْبسته إياه فصار له كالغِلاف، ومن ذلك أَكمام الزرع غُلُفها التي يَخرج منها. وقال الزجاج في قوله: ذاتُ الأَكمام، قال: عنى بالأَكمام ما غَطَّى. وكل شجرة تخرج ما هو مُكَمَّم فهي ذات أَكمام. وأَكمامُ النخلة: ما غَطى جُمّارَها من السَّعَف والليف والجِذْع. وكلُّ ما أَخرجته النخلة فهو ذو أَكمام، فالطَّلْعة كُمُّها قشرها، ومن هذا قيل للقَلَنْسُوة كُمَّة لأنها تُغَطِّي الرأْس، ومن هذا كُمّا القميص لأنهما يغطيان اليدين؛ وقال شمر في قول الفرزدق: يُعَلِّقُ لَمّا أَعْجَبَتْه أَتانُه، بأَرْآدِ، لَحْيَيْها جِيادَ الكَمائِمِ يريد جمع الكِمامة التي يجعلها على مَنْخِرها لئلا يُؤْذيها الذُّباب. الجوهري: والكِمّ، بالكسر، والكِمامة وِعاءُ الطلع وغِطاءُ النَّور، والجمع كِمام وأَكِمَّة وأَكمام؛ قال الشماخ: قَضَيْتَ أُموراً ثم غادرتَ بَعدها بَوائِجَ في أَكمامِها، لم تُفَتَّقِ وقال الطرماح: تَظَلُّ بالأَكمامِ مَحْفُوفةً، تَرْمُقُها أَعْيُنُ حُرّاسِها والأكامِيمُ أَيضاً؛ قال ذو الرمة: لما تَعالَتْ من البُهْمَى ذوائِبُها، بالصَّيْفِ، وانضَرَجَتْ عنه الأَكامِيمُ (* قوله «لما تعالت» تقدم في مادة ضرج: مما). وكُمَّتِ النخلة، فهي مَكْمومة؛ قال لبيد يصف نخيلاً: عُصَبٌ كَوارِعُ في خليجِ مُحَلِّمٍ، حَمَلَت، فمنها مُوقَرٌ مَكْمُومُ وفي الحديث: حتى يَيْبَس في أَكمامه، جمع كِمٍّ، وهو غِلافُ الثمر والحب قبل أَن يظهر. وكُمَّ الفَصِىل (* قوله «وكم الفصيل» كذا بالصاد في الأصل، وفي بيت ابن مقبل الآتي والذي في الصحاح والقاموس: بالسين، وبها في المحكم أيضاً في بيت طفيل الآتي وياقوت في بيت ابن مقبل: كالفسيل المكمم) إذا أُشْفِقَ عليه فسُتِر حتى يَقْوَى؛ قال العجاج: بَل لو شَهِدْتَ الناسَ إذْ تُكُمُّوا بِغُمَّةٍ، لو لم تُفَرَّج غُمُّوا وتُكُمُّوا أَي أُغمِيَ عليهم وغُطُّوا. وأَكَمَّتْ وكَمَّمَت أَي أَخرجت كِمامها. قال ابن بري: ويقال كُمِّمَ الفَصِيل أَيضاً؛ قال ابن مقبل:أَمِنْ ظُعُنٍ هَبَّتْ بِلَيْل فأَصْبَحَتْ بِصَوْعةَ تُحْدَى، كالفَصِيل المُكَمَّمِ والمِكَمُّ: الشَّوْفُ الذي تُسَوَّى به الأَرض من بعد الحرث. والكُمُّ: القِشرة أَسفل السَّفاة يكون فيها الحَبة. والكُمَّة: القُلْفة. والكُمَّة: القَلَنسوة، وفي الصحاح: الكمة القلنسوة المدوَّرة لأَنها تغطي الرأْس. ويروى عن عمر، رضي الله عنه: أَنه رأَى جارية مُتَكَمْكِمة فسأَل عنها فقالوا: أَمةُ آل فلان، فضرَبها بالدِّرّة وقال: يا لَكْعاء أَتَشَبَّهِين بالحَرائر؟ أَرادوا مُتَكَمِّمة فضاعَفوا، وأَصله من الكُمَّة وهي القَلَنْسُوة فشبه قِناعها بها. قال ابن الأَثير: كَمْكَمْت الشيء إِذا أَخفيته. وتكَمْكَم في ثوبه تلَفَّف فيه، وقيل: أَراد مُتَكَمِّمة من الكُمَّة القلنسوة. وفي الحديث: كانت كِمامُ أَصحاب رسول الله، صلى الله عليه وسلم، بُطْحاً، وفي رواية: أَكِمَّةُ، قال: هما جمع كثرة وقِلة للكُمَّة القلنسوة، يعني أَنها كانت مُنْبطحة غير منتصبة. وإِنه لحَسن الكِمَّةِ أَي التكمُّم، كما تقول: إِنه لحسن الجِِلسة، وكَمَّ الشيءَ يَكُمُّه كمّاً: طيَّنه وسَدَّه؛ قال الأَخطل يصف خمراً: كُمَّتْ ثَلاثةَ أَحْوالٍ بِطِينَتِها، حتى اشْتَراها عِبادِيٌّ بدِينارِ وهذا البيت أَورده الجوهري وأَورد عجزَه: حتى إِذا صَرَّحتْ مِن بَعْدِ تَهْدارِ وكذلك كَمَّمَه؛ قال طُفيل: أَشاقَتْكَ أَظْعانٌ بِحَفْرِ أبَنْبَمِ أَجَلْ بَكَراً مثْلَ الفَسِيلِ المُكَمَّمِ وتَكَمَّمَه وتَكَمّاه: ككَمَّه؛ الأَخيرة على تحويل التضعيف؛ قال الراجز: بل لو رأَيتَ الناسَ إِذ تُكُمُّوا بِغُمَّةٍ، لو لم تُفَرَّجْ غُمُّوا (* قوله «بل لو رأيت الناس إلخ» عبارة المحكم بعد البيت: تكموا من الثلاثي المعتل وزنه تفعلوا من تكميته إذا قصدته وعمدته وليس من هذا الباب، وقيل أراد تكمموا إلخ). قيل: أَراد تُكُمِّمُوا من كَمَّمْت الشيء إِذا سَترْته، فأَبدل الميم الأَخيرة ياء، فصار في التقدير تُكُمِّيُوا. ابن شميل عن اليمامي: كَممْتُ الأَرض كَمّاً، وذلك إِذا أَثارُوها ثم عَفَّوا آثارَ السِّنِّ في الأَرض بالخشبة العريضة التي تُزَلِّقها، فيقال: أَرض مَكْمُومة. الأَصمعي: كمَمْتُ رأْسَ الدَّنِّ أَي سَدَدْته. والمِغَمَّة والمِكَمَّة: شيءٌ يُوضع على أَنفِ الحِمار كالكِيس، وكذلك الغِمامةُ والكِمامةُ. والكِمامُ: ما سُدَّ به. والكِمام، بالكسر، والكِمامة: شيءٌ يُسدُّ به فم البعير والفرس لئلا يَعَض. وكَمَّه: جعل على فيه الكِمام، تقول منه: بعير مَكْموم أَي مَحْجُوم. وفي حديث النُّعمان بن مُقَرِّن أَنه قال يوم نهاوَنْدَ: أَلا إِني هازٌّ لكم الرَّاية فإِذا هزَزْتُها فلْيَثِب الرِّجالُ إِلى أَكِمَّةِ خُيولها ويُقَرِّطُوها أَعِنَّتها؛ أَراد بأَكِمَّة الخيول مَخالِيَها المعلقة على رؤوسها وفيها عَلَفُها يأْمرهم بأَن يَنزِعوها من رؤوسها ويُلْجِموها بلُجُمِها، وذلك تَقْرِيطها، واحدها كِمام، وهو من كمام البعير الذي يُكَمُّ به فمُه لئلا يعض. وكمَمْت الشيء: غَطَّيته. يقال: كمَمْت الحُبَّ إِذا سدَدْت رأْسه. وكَمَّمَ النخلة: غطَّاها لتُرْطِب؛ قال:تَُعَلَّلُ بالنَّهِيدة حينَ تُمْسي، وبالمَعْوِ المُكَمَّمِ والقَمِيمِ القَمِيمُ: السويق. والمَكْمُوم من العُذُوق: ما غُطِّي بالزُّبْلانِ عند الإِرطاب ليبقى ثمرها عضّاً ولا يفسدها الطير والحُرور؛ ومنه قول لبيد:حَمَلتْ فمِنْها مُوقَرٌ مَكْمُومُ ابن الأَعرابي: كُمَّ إِذا غُطِّي، وكُمَّ إِذا قَتَل (* قوله «وكم إذا قتل» كذا ضبط في نسخة التهذيب). الشُّجْعان؛ أَنشد الفراء: بل لو شهدتَ الناسَ إِذ تُكُمُّوا قوله تُكموا أَي أُلبِسوا غُمَّةً كُمُّوا بها. والكَمُّ: قَمْعُ الشيء وستره، ومنه كَمَمت الشهادة إِذا قمَعْتَها وسَترْتها، والغُمَّة ما غَطَّاك من شيء؛ المعنى بل لو (* قوله «المعنى بل لو إلخ» كذا بالأصل وفيه سقط ظاهر، ولعل الأصل: المعنى بل لو شهدت الناس إذ تكميوا أي غطوا وستروا الأصل تكممت إلخ كما يؤخذ من سابق الكلام). شهدت الأَصل تكَمَّمْت مثل تَقَمَّيْتُ، الأَصل تَقَمَّمْتُ. والكَمْكَمةُ: التَّغَطي بالثياب . وتَكَمْكَم في ثيابه: تغَطَّى بها. ورجل كَمْكام: غليظ كثير اللحم. وامرأَة كَمْكامةٌ ومُتَكمكِمة: غليظة كثيرة اللحم. والكَمكامُ: فِرْفُ شجر الضِّرْو، وقيل: لِحاؤُها وهو من أَفواه الطيب. والكَمكام: المجتمع الخَلق. وكَمْ: اسم، وهو سؤَال عن عدد، وهي تَعمل في الخبر عَملَ رُبَّ، إِلاَّ أَن معنى كم التكثير ومعنى ربّ التقليل والتكثير، وهي مغنية عن الكلام الكثير المتناهي في البُعد والطول، وذلك أَنك إِذا قلت: كمْ مالُك؟ أَغناك ذلك عن قولك: أَعَشَرة مالُك أَم عِشرون أَم ثلاثون أَم مائة أَم أَلف؟ فلو ذهبت تَسْتَوعب الأَعداد لم تبلغ ذلك أَبداً لأَنه غير مُتَناهٍ، فلما قلت كَمْ، أَغنتك هذه اللفظة الواحدة عن الإِطالة غير المُحاط بآخرها ولا المُسْتَدْركة. التهذيب: كَمْ حرف مسأَلة عن عدد وخبر، وتكون خبراً بمعنى رُب، فإِن عُِني بها رُب جَرَّت ما بعدها، وإِن عُني بها ربّما رفَعَت، وإِن تبعها فعل رْافع ما بعدها انتصبت، قال: ويقال إِنها في الأَصل من تأْليف كاف التشبيه ضُمت إِلى ما، ثم قُصِرت ما فأُسكنت الميم، فإِذا عنيت بكم غير المسأَلة عن العدد، قلت: كمْ هذا الشيءُ الذي معك؟ فهو مجيبك: كذا وكذا. وقال الفراء: كَمْ وكأَيِّن لغتان وتصحبها مِن، فإِذا أَلقيت من، كان في الاسم النكرة النصب والخفض، من ذلك قول العرب: كما رجلٍ كريمٍ قد رأَيتَ، وكم جَيْشاً جَرَّاراً قد هَزَمْتَ، فهذان وجهان يُنصبان ويُخفضان، والفعل في المعنى واقع، فإِن كان الفعل ليس بواقع وكان للاسم جاز النصب أَيضاً والخفض، وجاز أَن تُعمل الفعل فترفع في النكرة فتقول كم رجلٌ كريم قد أَتاني، ترفعه بفعله، وتُعمل فيه الفعل إِن كان واقعاً عليه فتقول: كم جيشاً جراراً قد هَزَمْت، فتنصبه بهَزمْت؛ وأَنشدونا: كَمْ عَمَّة لكَ يا جَريرُ وخالة فَدْعاء، قد حَلَبَتْ عَليَّ عِشاري رفعاً ونصباً وخفضاً، فمن نصب قال: كان أَصل كم الاستفهام وما بعدها من النكرة مُفَسِّر كتفسير العدد فتركناها في الخبر على ما كانت عليه في الاستفهام فنصبنا ما بعد كَمْ من النكرات كما تقول عندي كذا وكذا درهماً، ومن خفض قال: طالت صحبة من النكرة في كم فلما حذفناها أَعملنا إِرادَتَها؛ وأَما من رفع فأَعمَل الفعل الآخر ونوى تقديم الفعل كأَنه قال: كم قد أَتاني رجل كريم. الجوهري: كم اسم ناقص مبهم مبنيّ على السكون، وله موضعان: الاستفهام والخبر، تقول إِذا استفهمت: كم رجلاً عندك؟ نصبت ما بعده على التمييز، وتقول إِذا أَخبرت: كم درهمٍ أنفقت، تريد التكثير، وخفضت ما بعده كما تخفض برب لأَنه في التكثير نقيض رب في التقليل، وإِن شئت نصبت، وإِن جعلته اسماً تامّاً شددت آخره وصرفته، فقلت: أَكثرت من الكَمِّ، وهو الكَمِّيَّةُ .
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٤٥* ك م م * * الكُمُّ * للقميس والجمع * أكْمَامٌ * و * كِمَمَةٌ * و * الكُمَّةُ * القلنسوة المدورة لنها تغطي الرأس و * الكِمُّ * بالكسر و * الكِمَامَةُ * وعاء الطلع وغطاء النور والجمع * أكْمامٌ * و * أكِمَّةُ * و * كِمَامٌ * و * أكامِيمُ * و * أكَمَّتِ * النخلة و * كَمَّمَتْ * أخرجت أكمامها و * أكَمَّ * القميص جعل له كُمَّينِ و * كَمْ * اسم ناقص مبهم مبني على السكون وله موضعان الاستفهام والخبر تقول
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٧٬٧١٨| | ( *!الكُمُّ ، بِالضَّمِّ : مَدْخَلُ اليَدِ |
| ومَخْرَجُها من الثَّوْبِ ج : *!أَكْمامٌ ) ، لا | يُكَسِّرُ على غَيْرِ ذَلِكَ ، كَذَا في المُحْكَمِ . ( و ) | زَادَ الجَوْهَرِيّ : ( *!كِمَمَةٌ ) كحُبٍّ وحِبَبَةٍ . | | ( و ) *!الكِمُّ ، ( بِالكَسْرِ ) ، وفي بَعْضِ | نُسَخِ الصِّحاحَ ، بِالضَّمِّ : ( وِعَاءُ الطَّلْعِ | وغِطاءُ النَّوْرِ ، *!كالكِمَامَةِ ، بِالكَسْرِ | فِيهِمَا ) أي : في
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٣٧كَمَّ
كَمَّ U ( n. ac. كَمّ 1 ),
a. Covered; closed.
b. Muzzled ( bull ).
c. Assembled.
d. [ pass. كُمَّ ], ( n. ac. كَمّ 1 , كُمُوْم 27 ), Had its flowers closed ( palmtree ).
كَمَّمَ
كَمَّمَ II ,
a. see I (d) .
أَكْمَمَ
أَكْمَمَ IV ,
a. see I (d) .
b. Put sleeves to ( dress ).
تَكَمَّمَ
تَكَمَّمَ V
a. [ pass. ], Was covered; was enveloped.
كَمّ
كَمّ 1 ,
a. Quantity, multitude.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٠٬٥٥٠كمم
كَمَّ - يَكُمُّ - كُمّ - أَكْمَام
كَمَّ - يَكُمُّ + كائن + شيئاً: يلفه بثوب أو ما شابه ليخفيه أو يمنع عنه الأذى: يلفه بثوب فيدوره ويبرمه ويفتله فيه ليخفيه أو يمنع عنه الأذى
كُمّ: اسم فعل بمعنى مفعول من " كَمَّ - يَكُمُّ ": الثوب أو ما شابه الذي يلف ويبرم حول شيء ليستره ويحفظه مثل كم القميص أو كم الزهرة أو الثمرة أو كمامة فم الدابة
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٧ (الإجمالي: ٢٤)
- فكه
الآيات المشتركة: ١ · Fakihe Elma demektir
- نخل
الآيات المشتركة: ١ · Hurma ağacıdır
- ثمر
الآيات المشتركة: ١ · Meyve demektir
- وضع
الآيات المشتركة: ١ · Koyar
- أنث
الآيات المشتركة: ١ · Eğildiği zaman tekrar eski yerine gelen demir gibi şeylere…
- سوع
الآيات المشتركة: ١ · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir
- حمل
الآيات المشتركة: ١ · Haml: İple yüklenen yük demektir
- ندو
الآيات المشتركة: ١ · Nedve halkın toplandığı yerdir
- ردد
الآيات المشتركة: ١ · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür
- أذن
الآيات المشتركة: ١ · Kulak demektir
- ذو
الآيات المشتركة: ١ · Sahip
- شهد
الآيات المشتركة: ١ · Petekteki baldır
الآيات التي ورد فيها(٢)
… يُرَدُّ عِلْمُ السَّاعَةِ وَمَا تَخْرُجُ مِنْ ثَمَرَاتٍ مِنْ أَكْمَامِهَا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنْثَى وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِ …
Onun tomurcuk kabukları
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | كمم |
| Yapı | Üçlü (müzaaf) |
| Özel Durum | Mükerrer aynü'l-fiil ve lâmü'l-fiil harfleri |
| Bağlamsal Yakın Kökler | غلف, ستر, كنن |
| Zıt Kök | كشف |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi kendi doğal kabuğu, kılıfı veya mahfazası içine alıp bütünüyle örtmek ve kapatmak |
| Çekirdek Özet 2 | Meyve, tohum ve potansiyellerin olgunlaşma evresinde dış etkilerden korunduğu organik örtü |
| Çekirdek Özet 3 | Varlığın içkin potansiyelini kemale erinceye dek koruyan ve vakti gelince açılan ilahi muhafaza sistemi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir kabuk veya elbise kolu sanıp, üretici ve koruyucu ontolojik mahfaza işlevini gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| كم | Bir varlığı sarıp çevrelemek, dışarıyla irtibatını keserek içe hapsetmek veya örtmek; bu çekirdek كمل kökünde bütünü toplayıp kemale erdirmeyi, كمه kökünde görme duyusunun örtülüp perdelenmesini, كما kökünde ise yer altında gizlenen mantarı ifade eder | م | İkinci bir م harfinin eklenmesiyle kök müzaaf yapıya bürünmüş; sarıp örtme eylemi sıkı, çift katmanlı, bütünüyle kuşatıcı ve organik bir mahfazaya (tomurcuk kabuğu, ağızlık, başlık) dönüşmüştür |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ك | Avuç içi | Kavrama, içe alma, bükerek sarma ve bir nesneyi dış etkilerden koruyacak şekilde örtme hareketini başlatır |
| م | Su, dalga | İçi dolu olma, akışkan canlılık, besleyici ortam ve derin bir kapalılık hissini devreye sokar |
| م | Su, dalga | Kapalılığın ve kuşatıcılığın yinelenerek pekiştirilmesi; içteki canı besleyen ve dışa karşı yalıtan katmanlı yapıyı tamamlar |
| كمم | Avucun içi doldurularak kapanması | Can taşıyan bir özün, iki koruyucu çeper veya katman arasına alınarak sıkıca kapatılması, olgunlaşana dek dış dünyaya karşı örtülmesi hareketi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Hurma tomurcuğunu ve meyve çiçeğini saran doğal zar/kabuk (kifre/bülbule); hayvanın ısırmasını veya yem yemesini engellemek için ağzına takılan torba (kimâm); giysinin eli örten kol kısmı (kumm) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebi‘a bir beytinde bol meyveli ve üzeri sıkı kabuklarla örtülü hurma ağaçlarını tasvir ederken kökü şu şekilde kullanır: نخل كوارع في خليج محلم / حملت فمنها موقر مكموم |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi şairi el-Ahtal, yıllandırılmış şarabın küpünün çamurla sıvanıp kapatılmasını şu mısra ile aktarır: كمّت ثلاثة أحوال بطينتها / حتى إذا صرّحت من بعد تهدار |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Lebîd Dîvânı.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde كمم kökü, temel olarak örtmek, gizlemek, ağzı tıkamak veya bağlamak, bir şeyi bir kılıfın içine hapsetmek anlam alanına yerleşir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında kök, ağızlık takmak, susturmak, kapamak anlamındaki k-m-m / k-m-y biçimleriyle koşuttur. Süryanicede kəmāmā (ağızlık, bağ) ve İbranicede k-m-s (saklamak, hazinede gizlemek) kökleriyle anlamsal bir matris paylaşır. Erken Sami göçebe ve tarım kültüründe bu kök, hayvanların ekinleri yemesini önlemek için ağızlarına geçirilen sepet/örgü başlığı ile meyve ağaçlarının çiçeklerini saran doğal kılıfı adlandırmada ortak bir mantık izlemiştir. Arapçada kök, özellikle botanik bağlamda hurma çiçeğinin kılıfı (kumm/kımâm) ve terzilikte kol ucu/kılıfı biçiminde somutlaşarak morfolojik bir çeşitlilik kazanmış; içteki hayatı koruyan "organik zar" niteliğini muhafaza etmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Örtme, gizleme ve bir kılıf içine alma | Kökün temel eylemi olan örtmek fiilinden elbise kolu, başlık (kumme), hayvan ağızlığı ve tomurcuk kabuğu türemiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı ve Kuzeybatı Sami dillerinde örtme ve tıkama kökleri | Aramice kəmām ve İbranice k-m-m/k-m-s kökleriyle ses ve anlam uyumu tamdır; kılıf ve ağızlık anlamı ortaktır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik çeperde sarma ve kapatma leksikonu | Bazı Doğu Çad dillerinde kapalı tohum ve kabuk bildiren k-m unsurlarıyla fonetik paralellikler öne sürülmüştür | Muhtemel |
المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| كمم | Anlamlı | Örtmek, kılıf içine almak | Meyve tomurcuğu kabuğu, giysi kolu, hayvan ağızlığı | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| مكم | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte müstakil bir kök anlamı kaydedilmemiştir | Kur'an'da geçmez |
| ممك | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | İki hemcins harfin kelime başında yan yana gelmesi Arapça fonotaktik kurallarınca engellenmiştir | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| كمم | Merkez | Örtme ve koruma | Canlı ve organik bir yapının kendi içinden ürettiği doğal kılıf ile örtülmesi | Meyve ve tohumun olgunlaşma sürecindeki koruyucu kabuğu |
| غلف | Komşu | Kılıflama ve sarma | Bir nesneyi dışarıdan kuşatan, içeriye nüfuz edilmesini engelleyen sert ve yapay örtü | Kalbin hakikate karşı perdelenmesi gibi geçirimsiz kılıflar |
| ستر | Komşu | Gizleme ve örtme | Bir nesneyi doğrudan görünmez kılmak amacıyla araya çekilen perde veya engel | Maddi veya ahlaki boyutta gözden saklama hareketi |
| كنن | Komşu | Barındırma ve saklama | Bir şeyi güvenli, sabit ve dış tehlikelerden uzak bir sığınağa yerleştirme | Yuva, mahfuz sandık veya sedef içinde korunan inci |
| كشف | Zıt | Açığa çıkarma | Üzerindeki örtüyü, kabuğu veya perdeyi bütünüyle kaldırarak görünür kılma | Gizli olanın meydana çıkması, koruyucu perdenin kalkması |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | كمم | Bir şeyi kılıf veya kabukla örtmek | Organik muhafaza, tomurcuk kılıfı, ağızlık | Kesin |
| Latince | Calyx, Involucrum | Çiçek kadehi, örtü zarı | Bitkisel üreme organlarını saran dış koruyucu halkayı tam karşılar; ahlaki veya giysi bağlamını dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | Calyx, Sheath, Husk | Tomurcuk kılıfı, kın, kabuk | Biyolojik koruyucu zarı ve kılıfı karşılar; eylemsel gizleme ve ağızlık boyutunu tek başına veremez | Güçlü |
| Almanca | Blütenhülle, Spatha | Çiçek örtüsü, kın yaprak | Botanik olarak hurma ve çiçek kınını birebir karşılar; örtmenin genel koruyucu nüansını eksik bırakır | Güçlü |
| Fransızca | Calice, Spathe | Çiçek örtüsü, kılıf | Tomurcuk ve salkım kabuğunu karşılar; fiili kapatma ve susturma mecazını kapsamaz | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Lane’s Arabic-English Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أكمامها | Hurma ve meyvelerin tomurcuk kabukları, koruyucu lifleri | Gayb ilminin mutlaklığı; yeryüzünde kabuğundan çıkan hiçbir meyvenin Allah'ın ilmi dışında kalamayacağı bağlamı (Fussilet 41:47) |
| ذَاتُ الْأَكْمَامِ | Kılıflı, salkımları lif ve kabuklarla korunan hurma ağaçları | Yeryüzünün canlılar için serilişi ve ilahi nimetlerin mükemmel tasarımı bağlamı (Rahmân 55:11) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlim ve Kudret sıfatları | Ceninin ana rahminde oluşumu ile meyvenin ekmâm içindeki teşekkülü arasında kurulan ontolojik bağ | Allah'ın gaybı, en gizli ve kapalı zarların ardındayken bile cüziyyatıyla bilmesi |
| Fıkıh | Ziraat ve zekât hukuku | Hurma ve meyvelerin henüz kılıfında (fî ekmâmihâ) iken satımının (bey‘-i simâr) caiz olup olmaması | Belirsizlik (garar) taşıyan örtülü dönem ile hasat edilebilir olgunluk arasındaki sınır |
| Tefsir | Kevnî ayetlerin tasviri | Hurmanın lifleri, salkım kılıfları ve tomurcuk kabuklarının yaratılış harikası olarak açıklanması | Bitkisel hayatın embriyonik evresini koruyan harika tasarım |
| Hadis | Zühd ve günlük yaşam | Deve ve atlara kimâm (ağızlık) takılması, giysilerin kolları (ekmâm) ile ilgili rivayetler | Eşyayı koruma, eziyeti önleme ve edep ölçüleri |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Yaratılış ve gayb telakkisi | İlahi koruma mahfazası | Gizli kalanı kemale erdirme | Hakikatin ve canın, zamanı gelene kadar ilahi bir himaye perdesi altında olgunlaştırılması | Kesin |
| İlmi | Biyolojik ve fiziksel koruma yasası | Koruyucu kılıf (embriyoloji) | Dış etkenleri filtreleme | Yaşamın başlangıç evresinde savunmasız hücrelerin bir zarla yalıtılması ilkesi | Güçlü |
| Siyasi | Kamu düzeni ve koruyucu yapılar | Güvenlik kalkanı ve dokunulmazlık | İç istikrarı koruma | Toplumun zayıf ve gelişmekte olan unsurlarını yıkıcı dış müdahalelerden koruyan kurumsal kılıf | Muhtemel |
| İktisadi | Üretim süreci ve hammadde güvenliği | Rezerv ve kuluçka dönemi sermayesi | Riski absorbe etme | Katma değer üretecek potansiyelin piyasa dalgalanmalarına karşı korunması ve süresi dolunca piyasaya çıkması | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kapsülleme (Encapsulation) ve Hücre Zarı (Membran) | Matematik ve bilişimde bir sürecin iç yapısının dışarıdan soyutlanarak korunması; biyolojide hücre zarının iç dengeyi (homeostaz) sağlamak üzere içeriği dış ortamdan yalıtması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal Sığınak ve Kuluçka (Incubation) Evresi | Sosyoloji ve psikolojide yeni fikirlerin, kurumların veya bireysel yeteneklerin baskı görmeden serpilmesi için sağlanan korunaklı pedagojik/hukuki alan | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece atılmış bir hurma kabuğu veya basit bir meyve çöpü olarak görmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Canlılığın, rızkın ve ilahi tasarımın ilk tohumlandığı, dış tehlikelere kapalı fakat ilahi ilme bütünüyle açık kozmik kuluçka mekanı |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Rahmân ve Fussilet surelerindeki bu nitelemeyi sıradan bir botanik ayrıntı sayarak; ayetlerin ilahi ilmin inceliğini, lütfun zarafetini ve koruyucu yaratılış yasasını vurgulayan derinliğini ıskalamak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlığın görünmeyen, en korunaklı ve en mahrem mikro-kozmoslarında cereyan eden yaratılış süreçlerinin Allah'ın mutlak ilmi ve gözetimi altında olduğunu anlamak için anahtar bir köktür. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Allah'ın ilminin kuşatıcılığını anlatan tevhîd ayetlerinde ve yeryüzündeki ölçülü nimet donatımını sergileyen kevnî/kudret ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tabiatın başıboş ve rastlantısal geliştiği zannını çürütür; en kırılgan bitki filizinin dahi özel olarak tasarlanmış bir kılıf (أكمام) içinde himaye edildiğini gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamHurma çiçeğini, meyveyi veya tohumu sarıp kapatan lifli ve koruyucu doğal kılıf; hayvan ağzına takılan siperlik; elbise kolu.
- Soyut anlamBir potansiyelin kemale erinceye dek dış etkilere karşı yalıtılması, ilahi ilim altında gizlice beslenip korunması.
- Sistematik karşılıkSistemin iç dinamiklerini dış bozulmalardan koruyan, olgunlaşma eşiğine kadar içeriği dışarıya karşı filtreleyen doğal membran.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModel, zamana () bağlı koruyucu bir mahfaza fonksiyonunu () simgeler. Olgunlaşma anından () önceki evrede (), korunan öz (), dış sınırın () oluşturduğu kalınlığındaki koruyucu bir kabuk (zar/kılıf) içinde yalıtılmıştır. Kritik eşik aşıldığında () mahfaza açılır ve içteki cevher dış dünyaya () saçılarak görünürlük ve semere kazanır.