تابوت

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ت-ا-بالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ٢٤ · الآيات: ٢ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».حببالتَّابُوتِهارونبقيلقيتابوتسحلسكنقذفعينالتَّابُوتُصنعنبأتركعدو

الجذرالصيغ ٢الآيات ٢السور ٢المجاورة ٢٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

تابوت

ت - ا - ب

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ٧

معناه في القرآن: Sandık

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: تبت

ملاحظاتي

المعاجم(٧)

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٧٤
- التابوت فيما بيننا معروف، ﴿أن يأتيكم التابوت﴾ [البقرة/248]، قيل: كان شيئا منحوتا من الخشب فيه حكمة. وقيل: عبارة عن القلب، والسكينة عما فيه من العلم، وسمي القلب سفط العلم، وبيت الحكمة، وتابوته، ووعاءه، وصندوقه، وعلى هذا قيل: اجعل سرك في وعاء غير سرب (انظر المستقصى 1/50). وعلى تسميته بالتابوت قال عمر لابن مسعود رضي الله عنهما: (كنيف ملئ علما) (عن زيد بن وهب قال: إني لجالس مع عمر بن الخطاب، إذ جاء
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٣٤
المدخل: تبتت ب ت ما أودعت تابوتي شيئاً ففقدته أي ما أودعت صدري علماً فعدمته‏.‏ وأنشد أبو حاتم‏:‏ تجاوب الصوت بترنموتها وتخـرج الحيـة من تابونها
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٨٧٣
المدخل: تبتهذه ترجمة لم يترجم عليها أَحدٌ مِن مُصَنِّفي الأُصول، وذكره ابن الأَثير لمراعاته ترتيبه، في كتابه، وترجمنا نحن عليها لأَن الشيخ أَبا محمد بن بري، رحمه اللَّه، قال في ترجمة توب، رادّاً على الجوهري لمَّا ذكر تابوت في أَثنائها، قال: إِن الجوهري أَساء تصريفه حتى ردّه إِلى تابوت، قال: وكان الصواب أَن يذكره في فصل تبت، لأَِن تاءه أَصلية، ووزنه فاعول، كما ذكرناه هناك في توب؛ وذكره ابن سيده أَيضاً في
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٦٦٠
المدخل: تبتتبت، كسكر، هكذا ضبطه غير واحد. وكان الزمخشري يقول بالكسر. وروي بفتح أوله وكسر ثانيه، مشدد في الجميع نقله شيخنا. وقد أهمله الجوهري. وهي اسم بلاد بالمشرق وعمائر كبيرة، وله خواص في هوائها ومياهها، وفيها ظباء المسك التي لا يشبهها شيء، ولا يزال الإنسان بها ضاحكا مسرورا، لا تعر له الأحزان والهموم. وذكر صاحب اللسان في تركيب ت ب ع: أن تبت اشتق لهم هذا الاسم من اسم تبع، ولكن فيه عجمة. ويقال هم اليوم من
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٧
المدخل: تبتتَبُوتٌ تَبُوتٌ تبوت i. q. تَابُوتٌ; (K;) a dial. var. of the latter. (TA.) See both in art. توب.
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٤٥
المدخل: تبتتبت تبت تَبُّوْت 31 , تَاْبُوْت 40 , ( pl. تَوَاْبِيْتُ 66 ), a. Chest case, coffer; coffin. b. Ark ( of the Covenant ). c. Wateringtrough.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١١٬٦٨٥
المدخل: تبتتبت تَبَتَ - يَتْبِتُ - تَابُوْت تَبََتَ - يَتْبِتُ + كائن + شيئاً: يحرزه ويحفظه فيجعله في صندوق تَابُوْت: على وزن " فاعول": اسم آلة من " تَبََتَ - يَتْبِتُ ": الصندوق: الوعاء الذي " يَتْبِتُ" الأشياء في داخله. واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " حفظ الأشياء وخزنها في مستودع آمن إلى حين الحاجة" وهي: كََنَزَ - يَكْنِزُ، سَجَلَ - يَسْجِلً،
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٤ (الإجمالي: ٣٣)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. سحل

    الآيات المشتركة: ١ · Sahil ile

  2. قذف

    الآيات المشتركة: ١ · “Kezzaf” sapan; “kızaf” atmak için alınan avucu dolduracak…

  3. يمم

    الآيات المشتركة: ١ · Büyük akarsu

  4. صنع

    الآيات المشتركة: ١ · İmal ederler

  5. هارون

    الآيات المشتركة: ١ · Harun

  6. بقي

    الآيات المشتركة: ١ · Bakiyye bir kaptan bir şey boşaltıldıktan sonra dökülmeden…

  7. ترك

    الآيات المشتركة: ١ · Terke civciv çıkmış yumurta kabuğu demektir

  8. حمل

    الآيات المشتركة: ١ · Haml: İple yüklenen yük demektir

  9. عين

    الآيات المشتركة: ١ · Ayn göz, “evya” göze demektir

  10. سكن

    الآيات المشتركة: ١ · “Sikkin” bıçak demektir

  11. حبب

    الآيات المشتركة: ١ · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  12. عدو

    الآيات المشتركة: ١ · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ …

    Sandık

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökتابوت
YapıBeş harfli isim (Sami dilleri ortak mirasından muarreb veya توب köküyle irtibatlandırılan isim)
Özel DurumBaşı ve sonu zâid harfli isim yapısı
Bağlamsal Yakın Köklerصندق, وعي, حفظ
Zıt Kökضيع
Çekirdek Özet 1Değerli bir emaneti, ilahi ahdi veya canı korumak üzere içine alan kapalı ahşap sandık ve muhafaza teknesi
Çekirdek Özet 2İlahi sekînetin, vahiy mirasının ve can emniyetinin somutlaştığı koruyucu taşıyıcı araç
Çekirdek Özet 3Maddi ve manevi meşruiyetin, korunmuş bilginin ve ilahi güvencenin toplumsal merkezde muhafazası
Kritik Hata RiskiSandığın kendisini büyülü veya bağımsız bir güç kaynağı sayarak ilahi sekînet ve emanet içeriğini göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
تبBir merkeze dönme, toplanma, sürekli geri gelip sığınma; nitekim توب kökünde de aynı dönüş ve sığınma esastırوHareketi durağan bir kaba, içine dönülüp toplanılan hacimli bir sığınağa dönüştürmüştür
تبSınırlandırarak koruma ve toplamaتBaşa ve sona eklenen teyit ve sınırlandırma unsuruyla kelimeyi her yönden çevrili, kilitli bir muhafaza kabına özelleştirmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
تişaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, sonAhdin tescil edildiği sınırı ve başlangıçtaki koruyucu mühür işaretini kurar
اöküz başı; güç, öncülük, başlangıçTaşıyıcı gücü, ilahi otoriteyi ve muhafazanın sarsılmaz dayanıklılığını sağlar
بev, çadır; iç, barınma, içinde olmaİçine alma, sığınak olma ve korunaklı bir iç hacim oluşturma vasfını yükler
وçengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaParçaları birbirine bağlayan kenetleyici ve ahdi sabitleyici irtibatı simgeler
تişaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, sonKabın nihai kapağını, kapanışını, muhafazanın tamamlanışını ve antlaşma tescilini temsil eder
تابوتAhit işaretiyle başlayıp biten korunaklı iç hacimİki sınırlandırıcı antlaşma imi (ت) arasında toplanan, ilahi kudretle (ا) ve kenetlenmiş bağlarla (و) korunan kutsal barınak ve sandık formudur

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİçine kıymetli eşyaların, yazılı belgelerin veya korunması gereken varlıkların konulduğu ağaçtan oyulmuş ya da tahtalardan çatılmış kapaklı sandık, muhafaza teknesi
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımErken dönem rivayetlerinde Hz. Ömer'in İbn Mes'ûd hakkında söylediği ilimle doldurulmuş kap ve sandık nitelemesinde mecazi olarak bilgi ve hikmeti koruyan göğüs ve kalp anlamında kullanılmıştır: كنيف ملئ علما

المصدر el-Müfredât, Lisânü’l-ʿArab, Tâcü’l-ʿArûs.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde تابوت kelimesi, kökeni itibarıyla ortak dini-kültürel mirasa dayanan kadim bir muhafaza ve ahit terimidir. İbranicede Nuh'un gemisi ve bebek Musa'nın içine bırakıldığı sepet için kullanılan תֵּבָה (tēḇāh) kelimesi ile Ahid Sandığı'nı da ifade eden Aramice ve Süryanice תֵּבוּתָא (tēḇūtā) biçimi doğrudan soydaştır. Aynı kavram Ge'ez (Eski Habeşçe) dilinde ታቦት (tābōt) olarak tescil edilmiş olup özellikle Ahid Sandığı ve kilisedeki sunak sandığı için kullanılmıştır. Kelime Arapçaya erken Sami temasları ve dini metinler vasıtasıyla girmiş; Arap dilcileri kelimeyi hem vezin bakımından fa'lût kalıbında müstakil bir isim hem de toplanıp dönülen sığınak manasından hareketle توب kökünden türetilmiş bir lafız olarak tahlil etmişlerdir. Her iki durumda da kelimenin ilksel semantik çekirdeği su geçirmeyen, içine emanet yerleştirilen ve ahdi koruyan mukaddes sandık kavramıdır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönتوب veya müstakil isim kalıbıBazı dilcilere göre dönüp sığınılan yer manasında zâid harfli türetme, çoğunluğa göre ise müstakil kalıptırGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice tēḇāh, Aramice tēḇūtā, Ge'ez tābōtNuh'un teknesi, sepet ve özellikle Ahid Sandığı anlamında Sami dillerinde yaygın ortak kullanımKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAntik Mısır tebt (sandık, kutu)Erken Afro-Asyatik katmanda sandık veya sepet anlamına gelen ortak kök biçimle muhtemel irtibatMuhtemel

المصدر Jeffery, Gesenius, Lisânü’l-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
تابوتAnlamlıSandık, ahit teknesiİçine emanet konulan korunaklı kapalı tekneHedef kök; Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
تابوتMerkezSandık, koruyucu tekneİlahi ahit, sekînet ve doğrudan can muhafazası taşıyan mukaddes sandıkVahiy ve can emanetini koruyan özel muhafaza kabı
صندقKomşuEşya muhafazasıSıradan ve dünyevi eşyaların içine konulduğu kilitli sandıkKutsallık ve ilahi ahit bağı içermeyen genel taşıyıcı kutu
وعيKomşuKabın içine alma, kavramaBir şeyi bütünüyle içine alıp zihinde veya mekanda tutma haliHem somut kapları hem de zihinsel idrak ve hıfzı kapsayan genel fiil kökü
حفظKomşuKoruma, zayi olmaktan saklamaBir emanetin bozulmasını veya kaybolmasını önleme eylemiFiziksel bir nesne olmaktan ziyade koruma iradesi ve sürecidir
ضيعZıtYitme, zayi olma, telef olmaEmanetin sahipsiz kalması, dağılması ve korunamaması haliMuhafazanın ve güvenli sandığın tam zıddı olan sahipsizlik durumu

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaتابوتSandık, ahit muhafazasıİlahi sekîneti ve emanetleri muhafaza eden kapalı sandıkKesin
LatinceArca, capsaSandık, koruma kutusu, ahit sandığıArca foederis dini ahit sandığını tam karşılarken arca tek başına genel sandıktırKesin
İngilizceArk, chest, casketAhit sandığı, sepet, koruyucu kutuArk kelimesi hem Nuh'un gemisini hem Ahid Sandığı'nı hem de Musa'nın sepetini kapsarKesin
AlmancaLade, Bundeslade, KastenSandık, Ahid SandığıBundeslade ilahi ahit bağlamını tam verir; Kasten genel sandık anlamıdırKesin
FransızcaArche, coffreAhit sandığı, muhafaza sandığıArche d'alliance dini boyutu, coffre ise somut fiziksel sandık yönünü karşılarKesin

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
et-Tâbût (التَّابُوتُ)Ahid Sandığı (Tâbûtü'l-Ahd)Tâlût'un hükümdarlık alameti olarak meleklerin taşıdığı, içinde Hz. Musa ve Harun ailesinden kalma emanetlerin ve sekînetin bulunduğu kutsal sandık; Bakara 2:248
et-Tâbût (التَّابُوتِ)Koruyucu beşik/sepetHenüz bebek olan Hz. Musa'nın Firavun'un katliamından korunması için içine konulup Nil nehrine bırakıldığı ahşap sandıkçık; Tâhâ 20:39

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve imâmet deliliSandığın meleklerce getirilmesinin Tâlût'un meşruiyetine ve peygamberlik alametlerine mucizevi delil kılınmasıİlahi inayetin ve meşru otoritenin somut tasdiki
FıkıhCenaze nakli ve kabir ahkamıÖlünün tabut içine konularak defnedilmesinin veya taşınmasının caiz olup olmadığı tartışmasıİnsanın vefatından sonraki hürmetinin ve bedeninin muhafazası
TefsirAhkam ve kıssa tahliliSandığın içindeki sekînetin mahiyeti ve Musa ile Harun hanedanından kalan emanetlerin tefsiriMaddi nesne ile manevi huzur (sekînet) arasındaki ilişkinin açıklanması
HadisAhir zaman rivayetleriSandığın ahir zamanda Antakya veya Taberiye Gölü civarından çıkarılacağına dair zayıf/mevkuf rivayetlerKayıp kutsal mirasın yeniden zuhur etmesi tasavvuru

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve nübüvvet mirasıKutsal emanet kasasıSekîneti ve vahiy vesikalarını muhafazaDinin kurucu metinlerini ve alametlerini nesiller boyu koruyan somut merkezdirKesin
İlmiBilgi ve hikmetin kaydıArşiv ve ilim hafızasıKaybolmayı önleme ve sonraki nesle aktarmaHakikatin dağılmasını engelleyen, bilgiyi bir arada tutan kurumsal zeminGüçlü
SiyasiHükümranlık ve meşruiyetİktidar alameti ve konsensüs simgesiMeşruiyeti topluma tescil ettirmeTâlût kıssasında olduğu gibi siyasal otoritenin ilahi tasdikle onaylandığı simgedirKesin
İktisadiDeğerli varlıkların korunmasıGüvenli hazine ve emanet kasasıKritik kıymetleri tehlikelerden saklamaEn yüksek değerlerin tahribat ve yağmadan izole edilerek korunduğu güvenceMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKapsülleme (Encapsulation) ve yalıtılmış sistemHassas bir çekirdeğin veya verinin dış çevre etkilerinden, gürültüden ve bozulmadan korunmak üzere kapalı bir sınır içine alınmasıGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal hafıza ve anayasal muhafazaBir toplumun kurucu değerlerini, haklarını ve temel ahitlerini kriz dönemlerinde aşınmaktan koruyan dokunulmaz yasal çerçeveGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca cenaze taşınan tahta kerevet/kutuya indirgemek ya da salt mitolojik/arkeolojik bir sandık olarak görmek
Kur'an içi daha geniş anlamHem ilahi vahyin emanetlerini ve sekîneti taşıyan meşruiyet simgesi hem de bir peygamberin hayatını nehir dalgalarından kurtaran ilahi koruma vasıtası olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataSandığı putperestçe bir tılsım kaynağı sanmak veya tersine, ilahi sekînetin tarihteki somut ve kurumsal taşıyıcılarını bütünüyle önemsiz görmek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İlahi korumanın (hıfz) ve sekînetin somut araçlar üzerinden nasıl tecelli ettiğini, peygamberler mirasının korunma biçimini ve toplumsal meşruiyetin maddi nişanelerini kavramayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. Musa'nın doğum ve bebeklik kıssasında (Tâhâ 20:39) ve İsrâiloğullarının krallık/Tâlût kıssasında (Bakara 2:248).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Manevi sekînet ile maddi vesilelerin birbirini dışlamadığını; ilahi yardımın kör bir tesadüfle değil, belirlenmiş sebepler ve koruyucu kaplar dairesinde işlediğini gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDeğerli bir varlığı veya ahit metinlerini su, düşman ve zaman aşımı gibi dış tehlikelerden korumak için tasarlanmış kapaklı, dayanıklı ahşap sandık ve koruma teknesi.
  • Soyut anlamİlahi himayenin, meşruiyet senedinin, vahiy hafızasının ve kalbi huzurun (sekînet) kriz anlarında sığındığı ve korunduğu dokunulmaz muhafaza ilkesi.
  • Sistematik karşılıkBir medeniyetin veya inanç topluluğunun kurucu ahitlerini, varoluşsal belgelerini ve hayati çekirdeğini çevreleyen anayasal ve kurumsal koruma kabuğu.
  • LaTeX modeliS(t)=K⋅[E0⋅exp⁡(−∫0tγ(τ) dτ)]+Σ0
  • LaTeX açıklamasıFormülde E0 muhafaza altına alınan kurucu emaneti veya korunması gereken hayat çekirdeğini temsil eder. γ(τ) dış ortamdan kaynaklanan aşındırıcı ve yok edici tehdit fonksiyonudur. K sandığın sağladığı yalıtım ve koruma katsayısı olup dış yıkım integralini nötralize eder. Σ0 ise sandıkla birlikte gelen ilahi sekînet ve manevi huzur sabitidir; sonuçta oluşan S(t) zaman boyunca korunan meşruiyet ve emniyet durumunu ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ت