حوز

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ح-و-زالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ١٣ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».وليصيرأويحوزحرفقتلمُتَحَيِّزًافيأجهمغضبدبريوم

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ١٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

حوز

ح - و - ز

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٠

معناه في القرآن: Birleşen

ملاحظاتي

المعاجم(١٠)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٨٠٣
باب الحاء والزاي و وايء معهما ح ز و، ح ز ي، ح ز أ، ح و ز، ح ي ز، ز ي ح، أ ز ح مستعملات حزو: حَزْوَى: مَوْضِعٌ بالباديةِ. حزي: الحازي: الكاهنُ: تقول: حزا يَحْزُو، وحَزَى يَحْزِي ويَتَحزَّى. وأنكر الضرير: تحزَّى تَحَزِيّا. قال: ومن تَحَزَّى عاطساً أو طرقا والحَزَى- مقصور- نباتٌ شِبْهُ الكَرفْسَ. من أحرار البقول، ولِريِحِهِ خَمْطَةٌ، تزعم العَرَبُ أنّ الجِنَّ لا تدخل بيتا فيه الحَزَى. والواحدة:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٤٥٦
الحَوْزُ: الجمع. وكل من ضمَّ إلى نفسه شيئاً فقد حازَه حَوْزاً وحِيازَةً، واحْتازَهُ أيضاً. والحَوْزُ والحَيْزُ: السَوْقُ الليِّنُ. وقد حَاز الإبل يَحُوزُها ويَحيزُها. والأَحْوَزِيُّ مثل الأَحْوَذِيِّ، وهو السائقُ الخفيف، عن أبي عمرو. قال العجاج: يَحوزُهُنَّ وله حوزيُّ كما يَحوزُ الفِئَةَ الكَميُّ وأبو عبيد يرويه بالذال، والمعنى واحد، يعني به الثَوْرَ أنّه يطرُد الكلاب وله طاردٌ كن نفسه يطرده،
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١١٬٤١١
(باب الحاء والواو وما معهما من الحروف في الثلاثي) (حوي) الحاء والواو وما بعده معتلٌّ أصل واحد، وهو الجمع يقال حوَيْتُ الشيءَ أحويه حَيَّاً([1])، إذا جمعتَه. والحَوِيَّة: الواحدةُ من الحوايا، وهي الأمعاء، وهي من الجمع. ويقولون للواحدة حاوياء. قال: كأنّ نقيضَ الحَبِّ في حاويائِه *** فحيحُ الأفاعي أو نقيضُ العقارِبِ([2]) والحَوِيَّةُ: كساءٌ يحوَّى حولَ سَنام البعير ثم يُركَب. والحيُّ من أحياء
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٣٩
ح و ز حاز المال واحتازه لنفسـه وعليـك بحيـازة المـال‏.‏ وحـاز الأبـل‏:‏ ساقهـا إلـى المـاء وحوزهـا‏.‏ وهـذه ليلـة الحـوز‏.‏ وانحـاز عـن القـوم‏:‏ اعتزلهـم‏.‏ وانحاز إليهم وتحيز‏:‏ انضم ‏"‏ أو متحيزاً إلى فئة ‏"‏ وتحوزت الحية‏.‏ وتحوز الرجل للقيام‏.‏ ودخل عليه فما تحوز له عن فراشه‏.‏ ومن المجاز‏:‏ فلان يحمي حوزة الإسلام‏.‏ وأنا في حيز فلان وكنفه‏.‏ وقال لمن نكح المرأة‏:‏ قد حازها‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٩٬٩٢٤
الحَوْزُ السير الشديد والرُّوَيْد، وقيل: الحَوْز والحَيْزُ السوق اللين. وحازَ الإِبلَ يَحُوزُها ويَحِيزها حَوْزاً وحَيْزاً وحَوَّزَها: ساقها سوقاً رُوَيْداً. وسَوْقٌ حَوْزٌ، وصف بالمصدر، قال الأَصمعي: وهو الحوز؛ وأَنشد: وقد نَظَرْتُكُمُ إِينَاء صادِرَةٍ للوِرْدِ، طال بها حَوْزِي وتَنْساسِي ويقال: حُزْها أَي سُقْها سوقاً شديداً. وليلة الحَوْز: أَول ليلة تُوَجَّه فيها الإِبل إِلى الماء إِذا كانت
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٧٧
* ح و ز * * الحَوْزُ * الجمع وبابه قال وكتب وكل من ضم شيئا إلى نفسه فقد * حَازَهُ * و * احْتَازَهُ * أيضا و * الحَيِّزُ * بوزن الهين ما انضم إلى الدار من مرافقها وكل ناحية * حَيِّزٌ * و * الحَوْزَةُ * بوزن الجوزة الناحية و * انْحَازَ * عنه عدل وانحاز القوم تركوا مركزهم إلى آخر
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٧١٢
الحوز: الجمع وضم الشيء، وكل من ضم شيئا إلى نفسه من مال أو غير ذلك فقد حازه حوزا، كالحيازة، بالكسر، والاحتياز. ويقال: حاز المال، إذا احتازه لنفسه. وعليك بحيازة المال، وحازه إليه واحتازه. الحوز: السوق اللين، كالحيز، وقد حاز الإبل يحوزها ويحيزها وحوزها: ساقها سوقا رويدا؛ قيل: الحوز: السوق الشديد. يقال: حزها أي سقها سوقا شديدا، ضد. الحوز: الموضع يحوزه الرجل تتخذ حواليه مسناة، والجمع الأحواز. قال أبو
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٣٤٩
حَازَهُ 1 حَازَهُ حاز حازه حازة , (S, A, Msb,) aor. يَحُوزُهُ, (Msb,) inf. n. حَوْزٌ and حِيَازَةٌ; (S, A, Msb, K;) as also حَازَهُ, [aor. يَحِيزُهُ,] inf. n. حَيْزٌ; (Msb;) He drew, collected, or gathered, it together; (S, A, Msb, K;) and so ↓ احتازهُ, (TA,) inf. n. اِحْتِيَازٌ; (K;) and ↓ حوّزهُ, inf. n. تَحْوِيزٌ: (TA:) he drew, collected, or gathered, it together (namely, property or wealth
رابط المدخل

حَازَهُ 1 حَازَهُ حاز حازه حازة , (S, A, Msb,) aor. يَحُوزُهُ, (Msb,) inf. n. حَوْزٌ and حِيَازَةٌ; (S, A, Msb, K;) as also حَازَهُ, [aor. يَحِيزُهُ,] inf. n. حَيْزٌ; (Msb;) He drew, collected, or gathered, it together; (S, A, Msb, K;) and so ↓ احتازهُ, (TA,) inf. n. اِحْتِيَازٌ; (K;) and ↓ حوّزهُ, inf. n. تَحْوِيزٌ: (TA:) he drew, collected, or gathered, it together (namely, property or wealth &c., TA) to himself; (S, A, Msb;) as also ↓ احتازهُ, (S,) and لِنَفْسِهِ ↓ احتازهُ, (A, TA,) and حَازَهُ اـِلَيْهِ, and اليه ↓ احتازهُ. (TA.) You say, عَلَيْكَ بِحِيَازَةِ المَالِ Take thou to the collecting of wealth. (A, TA.) ― -b2- حَازَهُ, aor. يَحُوزُهُ, (TA,) inf. n. حَوْزٌ, (K, TA,) He had, held, or possessed, it; had it, or held it, in his possession; had, took, got, obtained, or acquired, possession, or occupation, of it; (AA, K, * TA; [المَلِكُ, given as an explanation of the inf. n. in the CK, is a mistake for المِلْكُ;]) he took, or received, it; he had it, or took it, to, or for, himself. (AA, TA.) [See حَوْزَةٌ, below. Hence, It comprehended, comprised, or embraced, it.] ― -b3- حَازَ الأَرْضَ, inf. n. حَوْزٌ, He took for himself the land, and marked out its boundaries, and had an exclusive right to it. (TA: but only the inf. n. is there mentioned.) ― -b4- حَازَ, aor. يَحُوزُ, also signifies [He or] it overcame, conquered, or mastered, [a thing,] as in an instance in art. حز, voce حَزَّازٌ: (Sh, K:) [as also حَاذَ.] ― -b5- Also, (A, TA,) inf. n. حَوْزٌ, (K,) (tropical:) He compressed a woman: (A, * K, * TA:) [as though he mastered her.] ― -b6- حَازَ الحِمَارُ أُتُنَهُ The he-ass gained the mastery over his she-asses, and collected them together; as also حَاذَهَا. (L in art. حوذ.) ― -b7- حَازَ الاـِبِلَ, aor. يَحُوزُهَا, (S, A, Msb,) inf. n. حَوْزٌ, (S, K,) He drove the camels gently; (S, Msb, K;) as also حَازَهَا, aor. يَحِيزُهَا, (S, Msb,) inf. n. حَيْزٌ; (S, TA;) and ↓ حوّزها. (TA.) Also He drove the camels vehemently; (K;) and so حازها, aor. يَحِيزُهَا, (TA in art. حيز,) inf. n. حَيْزٌ: (K in art. حيز:) thus bearing two contr. significations: (K:) [as also حَاذَهَا:] you say [also] ↓ أَحِزْهَا, [unless this be a mistranscription for حُزْهَا,] meaning, Drive thou them vehemently. (TA.) Also He drove the camels to water; (A;) and so ↓ حوّزها; (S, A;) [and حَاذَهَا:] or ↓ حوّزها, (As, S, K,) inf. n. تَحْوِيزٌ, (K,) signifies he drove them during the first night to water, (As, S, K,) it being distant from the pasture: (As, S:) because in that night they are driven gently. (TA.) [See also حَوْزٌ, below.] ― -b8- حَازَ الشَّىْءَ He removed the thing from its place; put it away; placed it at a distance. (Sh, TA.

حوّزهُ 2 حوّزهُ حوز حوزه حوزة : see 1, first sentence: ― -b2- and حوّز: الاـِبِلَ: see 1, in three places.

أَحِزِ الاـِبِلَ 4 أَحِزِ الاـِبِلَ ذ : see 1.

تحوّز 5 تحوّز حاز تحوز He, or it, writhed, or twisted, about, (K, TA,) and turned over and over; (TA;) as also ↓ تحيّز: (K:) or was restless, or unquiet, not remaining still, upon the ground. (Lth, TA.) You say, تحوّزت الحَيَّةُ, and ↓ تحيزّت, The serpent writhed, or twisted, about. (Both in the S; and the latter in the K in art. حيز.) And مَا لَكَ تَتَحَوَّزُ تَحَوُّزَ الحَيَّةِ, and تَحَيُّزَ الحَيَّةِ ↓ تَتَحَيَّزُ, Wherefore dost thou writhe about like the writhing about of the serpent? the latter verb, accord. to Sb, is of the measure تَفَيْعَلَ, from حُزْتُ الشَّىْءَ. (S.) ― -b2- He removed, withdrew, or retired to a distance, (A'Obeyd, S, K,) and drew back, (S,) عَنْهُ [or مِنْهُ] from him or it; (TA;) as also ↓ تحيّز; (A'Obeyd, S;) and ↓ انحاز. (A.) You say, دَخَلَ عَلَيْهِ فَمَا تَحَوَّزَ لَهُ عَنْ فِرَاشِهِ He went in to him and he did not move for him from his bed, or mattress. (TK.) And El-Katلmee says, (S, TA,) describing an old woman of whom he sought hospitality, and who eluded him, (TA,) مِنِّى خَشْيَةً أَنْ أَضِيفَهَا ↓ تَحَيَّزُ الأَفْعَى مَخَافَةَ ضَارِبِ ↓ كَمَا انْحَازَتِ She (this old woman) retires and draws back from me for fear of my alighting at her abode as a guest [like as the viper turns away in fear of a beater]: or, as some relate the verse, تَحَوَّزُ. (S.) ― -b3- He tarried, or loitered: he was slow in rising; as also تحوّس: he desired to rise, and it was tedious to him to do so; as also ↓ تحيّز. (TA.) AA says, تَحَوَّزَ تَحَوُّزَ الحَيَّةِ, [as though meaning, He was slow in rising like as the rising of the serpent is slow: for he adds,] and it is slow in rising when it desires to rise. (S.)

تحاوز الفَرِيقَانِ 6 تحاوز الفَرِيقَانِ تحاوز الفريقان The two parties, or divisions, turned away, each from the other, (S, K,) in war or battle. (S.)

7 اـِنْحَوَزَ انحاز القَوْمُ The company of men left their appointed station, (S, K, TA,) and place of fighting, (TA,) and turned away to another place. (S, * K, * TA.) You say also, انحاز عَنْهُ He turned away from him: (S, K:) and انحاز اـِلَيْهِ he turned to, or towards, him; and he joined himself to him. (Har pp. 122 and 326.) You say of friends, انحازو عَنِ العَدُوِّ, and حَاصُوا; [They turned away from the enemy;] and of enemies, اِنْهَزَمُوا, and وَلَّوْ مُدْبِرِينَ. (S, TA.) Or انحاز signifies He separated himself from others that he might be with those who were fighting. (Aboo-Is-hلk, TA.) And انحاز الرَّحُلُ اـِلَى القَوْمِ signifies the same as اـِلَيْهِمْ ↓ تحيّز [The man turned, removed, withdrew, or retired, or he joined himself, to the company of men]. (Msb.) See 5, in two places. ― -b2- انحاز عَلَى الشَّىْءِ [for عن, in the TA, I have substituted على, as the former is apparently a mistranscription] He drew himself together, and fell to the thing; expl. by ضَمَّ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ وَأَكَبَّ عَلَيْهِ. (TA.)

احتازهُ 8 احتازهُ احتازه احتازة أحتازه ٱحتاز ٱحتازه : see حَازَهُ, in four places, first sentence.

تَحَيَّزَ Q. Q. 2 تَحَيَّزَ حاز تحيز , [originally تَحَيْوزَ,] of the measure تَفَيْعَلَ, (Sb, S, TA,) [from حَيِّزٌ, originally حَيْوِزٌ,] He turned aside to a حَيِّز [or place, &c.]. (Mgh.) You say also تحيّز المَالُ [The property, or the camels or the like,] became drawn, collected, or gathered, together; or drew, collected, or gathered, themselves together; to a حَيِّز. (Msb.) ― -b2- See also 5, throughout; and see 7.

حَوْزٌ حَوْزٌ حوز inf. n. of 1 [q. v.]. ― -b2- فِى حَوْزِهِ: see حَوْزَةٌ. -A2- A place of which a man takes possession, (TA,) and around which a dam (مُسَنَّاةٌ) is made: (K, TA:) pl. أَحْوَازٌ. (TA.) ― -b2- حَوْزُ الدَّارِ: see حَيِّزٌ. -A3- لَيْلَةُ الحَوْزِ The first night during which camels repair towards the water (As, S, K) when it is distant from the pasture: (As, S:) because they are driven gently that night: but when their faces are turned towards the water and they are left to pasture that night, the night is called لَيْلَةُ الطَّلَقِ. (TA.) One says to a man, when he holds back respecting an affair, دَعْنِى مِنْ حَوْزِكَ وَطَلَقِكَ (assumed tropical:) [Let me alone and cease from this and that discursion of thine]. (TA.) And one says also, طَوَّلَ عَلَيْنَا فُلَانٌ بِالْحَوْزِ وَالطَّلَقِ قَبْلَ القَرَبِ (assumed tropical:) [Such a one was prolix, or tedious, to us with this and that discursion before coming to the point]. (TA.) ― -b2- حَوْزٌ is also used as an epithet; though properly an inf. n.: you say, سَوْقٌ حَوْزٌ [A gentle driving: or a vehement driving]. (TA.)

حَوْزَةٌ حَوْزَةٌ حوز حوزه حوزة i. q. حَيِّزٌ, as pointed out in two places below. (S, Msb, &c.) ― -b2- [Hence,] (assumed tropical:) A thing that is in one's possession or occupation; a thing that is one's property: so in the saying of a certain woman, وَأَحْمِى حَوْزَةَ الغَائِبِ (assumed tropical:) And I guard from encroachment the property of the absent: meaning her فَرْج, which was the property of her husband by the marriage-contract: whence it appears that, if this saying be the only ground upon which Az has asserted that one of the significations of حَوْزَةٌ is the فَرْج of a woman, [as is also said in the K,] his assertion requires consideration; for a woman's فرج is her own when she has no husband; and when she is married, it is her husband's property. (L, TA.) You say also, صَارَفِى حَوْزَتِهِ, and ↓ فِى حَوْزِهِ, [and ↓ فى حَيِّزِهِ,] It became in his possession, or occupation. (L, TA.) And فُلَانٌ مَانِعٌ حَوْزَتَهُ (assumed tropical:) Such a one defends, or guards, from encroachment, or invasion, or attack, what is in his حَيِّز [or place; meaning, in his possession or occupation]. (TA.) In like manner, a poet says, حَمَى حَوْزَاتِهِ فَتُرِكْنَ قَفْرًا He guarded from encroachment his tracts of pasture-land [so that they were left deserted]. (Fr, TA.) And it is said in a trad., فَحَمَى حَوْزَةً الاـِسْلَامِ (tropical:) And he defended, or protected, or guarded, from encroachment, or invasion, or attack, the limits, [meaning, what the limits comprised, i. e., the territory,] and the tracts, or regions, of El-Islلm [meaning, of the Muslims]. (TA.) حَوْزَةُ المُلْكِ signifies [in like manner] بَيْضَتُهُ [i. e. (assumed tropical:) The seat of regal power: or the heart, or principal part, of the kingdom]. (S, K.) ― -b3- (assumed tropical:) Nature; or natural disposition, temper, or other quality or property; (K, TA;) whether good or evil. (TA.)

حَيِّزٌ حَيِّزٌ حيز , (S, Mgh, Msb,) of the measure فَيْعِلٌ, (Mgh, Msb,) from الحَوْزُ, (S, * Mgh,) as signifying “ the drawing, collecting, or gathering, together, ” (Mgh,) originally حَيْوِزٌ, (TA,) and also contracted into حَيْزٌ, (S, Msb, TA,) like هَيِّنٌ and هَيْنٌ, and لَيِّنٌ and لَيْنٌ; (S, TA;) [The continent, or container, or receptacle, of anything; like بَيْضَةٌ; as also ↓ حَوْزَةٌ, q. v.:] any place in which a thing is: (Mgh:) in scholastic theology, the imaginary portion of space occupied by a thing having extent, as a body; or by a thing not having extent, as an indivisible atom: in philosophy, the inner surface of a container, which is contiguous [in every part] to the outer surface of the thing contained: and [hence,] الحَيِّزُ الطَبِيعِىُّ [the proper natural place of a thing;] that in which the nature of a thing requires it to be. (KT.) ― -b2- A quarter, tract, region, or place, considered relatively, or as part of a whole; or a part, or portion, of a place; syn. نَاحِيَةٌ; (S, Mgh, Msb;) as also ↓ حَوْزَةٌ: (S, Msb, K:) so the authors on practical law mean by حَيِّزٌ; such, for instance, as a room, or an apartment, of a house: (Mgh:) pl. أَحْيَازٌ, (S, Msb, TA,) which is extr., (TA,) being from the contracted form [حَيْزٌ]: (Msb:) by rule it should be أَحْوَازٌ, (Az, Msb, TA,) like أَمْوَاتٌ, pl. of مَيِّتٌ [and مَيْتٌ]: (Az, TA:) or by rule [if from the uncontracted form حَيِّزٌ] it should be حَيَائِزُ, with hemz, accord. to Sb; or حَيَاوِزُ, with و, accord. to Abu-l-Hasan. (TA.) حَيِّزُ الدَّارِ, (S, Msb, TA,) as also الدّارِ ↓ حَوْزُ, (TA,) signifies What is annexed to the house, (S, TA,) or appertains thereto, (Msb,) of the مَرَافِق (S, Msb, TA) and مَنَافِع (TA) and نَوَاحٍ; (Msb;) [i. e., of the conveniences thereof, such as the privy and the kitchen and the like, and other parts or apartments;] such are termed collectively أَحْيَازُ الدَّارِ; (Msb;) and each part or apartment (نَاحِيَة), by itself, is termed حَيِّزٌ. (TA.) ― -b3- [Hence the saying,] أَنَا فِى حَيِّزِهِ وَكَنَفِهِ (tropical:) [I am in his quarter and protection]. (A, TA.) ― -b4- [And hence also the saying,] فِى حَيِّزِ التَّوَاتِرُ (tropical:) In the manner, and place, of [that kind of transmission which is termed] التواتر [which is “ transmission by such a number of persons as cannot be supposed to have agreed to a falsehood: ” as explained in the Mz, 3rd نوع]. (Mgh.) ― -b5- And صَارَ فِى حَيِّزِهِ: see حَوْزَةٌ. ― -b6- [And عَلَى حَيِّزِهِ By himself or itself.]

الاـِثْمُ حَوَّازُ القُلُوبِ الاـِثْمُ حَوَّازُ القُلُوبِ الاثم حواز القلوب : see حَزَّازُ, in art. حز.

أَوْ مُتَحَيِّزًا اـِلَى فِئَةٍ أَوْ مُتَحَيِّزًا اـِلَى فِئَةٍ ذ , in the Kur [viii. 16], signifies Or turning aside to a different company of the Muslims: (Mgh, Msb: *) or the meaning is, or separating themselves from others to betake themselves to [a different company of] those engaged in fighting. (Aboo-Is-hلk, TA.) The original form of مُتَحَيِّزٌ is مُتَحَيْوِزٌ. (TA.)

قِطْعَةٌ مِنَ الأَرْضِ مُسْتَحِيزَةٌ قِطْعَةٌ مِنَ الأَرْضِ مُسْتَحِيزَةٌ ذ [A portion of the earth, or of land, comprehended within certain limits]. (M and K in art. بلد.)

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٢١
حَازَ حَازَ ( w ) U ( n. ac. حَوْز 1 , حِيَازة [ 23tI ] ), a. Got, possessed. b. Drove ( camels ). حَوَّزَ حَوَّزَ II , a. Took to water ( camels ). حَاْوَزَ حَاْوَزَ III . a. Associated, had relations with. تَحَوَّزَ تَحَوَّزَ V , a. Writhed, coiled up ( snake ). b. Turned back. تَحَاْوَزَ تَحَاْوَزَ VI , a. Separated. اِنْحَوَزَ اِنْحَوَزَ VII a. [ 'An ], Withdrew, retired
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣١٬٧٩٣
حوز حَازَ - يَحُوْزُ (حَازَ - يَحِيْزُ) - تَحَيَّزَ - يَتَحَيَّزُ - مُتَحَيِّز حَازَ - يَحُوْزُ (حَازَ - يَحِيْزُ) + كائن + شيئاً : التقدير: حَازَ - يَحُوْزُ + كائن + شيئاً + إلى نفسه: يضمه إليه: يعين حدوده ومواصفاته ويفصله عن غيره ثم يقربه إليه فيضعه تحت تصرفه وسلطانه حَازَ - يَحُوْزُ + كائن + شيئاً + إلى كائن: يضمه إلى ملك وسلطان الكائن:
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٣ (الإجمالي: ١٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. حرف

    الآيات المشتركة: ١ · Haraf dağın sivri ucu, bıçağın ağzı demektir

  2. فيأ

    الآيات المشتركة: ١ · Fey Güneşin en kısa gölgesi demektir

  3. بوأ

    الآيات المشتركة: ١ · Bve bye’den dönüşmüştür

  4. غضب

    الآيات المشتركة: ١ · Kızgınlık

  5. صير

    الآيات المشتركة: ١ · Dönüşüm yeri

  6. أوي

    الآيات المشتركة: ١ · Eveye kuş yuvası demektir

  7. دبر

    الآيات المشتركة: ١ · Dübür : Anüs, ense tarafı, arka demektir

  8. بأس

    الآيات المشتركة: ١ · Bes besese dağınık taşlar demektir

  9. جهم

    الآيات المشتركة: ١ · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir

  10. قتل

    الآيات المشتركة: ١ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  11. ولي

    الآيات المشتركة: ١ · Veli arka demektir

  12. يوم

    الآيات المشتركة: ١ · “Yemm” durgun akan su demektir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. وَمَنْ يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلَّا مُتَحَرِّفًا لِقِتَالٍ أَوْ مُتَحَيِّزًا إِلَى فِئَةٍ فَقَدْ بَاءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

    Birleşen

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökحوز
YapıÜçlü (ecvef)
Özel DurumOrta harfi illetli (vâvî)
Bağlamsal Yakın Köklerحوط, حوذ, جمع, لجأ
Zıt Kökفرق
Çekirdek Özet 1Dağınık unsurları bir sınır veya merkez etrafında toplayıp koruma altına alma, kendine çekme ve kuşatma
Çekirdek Özet 2Dağılmayı önlemek amacıyla stratejik bir mevziye, korunaklı bir merkeze veya ana birliğe geri çekilip iltihak etme
Çekirdek Özet 3Bir varlığın bağımsız dağılışını sınırlandırarak onu belirli bir güvenlik, aidiyet ve mülkiyet dairesine dahil eden alan oluşumu
Kritik Hata RiskiKur'an'daki tekil kullanımın (Enfâl 8:16) savaştan mutlak kaçış ile stratejik manevra arasındaki yapısal ayrımını gözden kaçırıp taktiksel geri çekilmeyi firar sayma yanılgısı

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حوBir şeyi çevreleme, bükme, içine alma ve kuşatarak bir arada tutma. Nitekim حوط (çevreleme, surla çevirme), حوذ (kuşatıp hakimiyeti altına alma), حول (dönme, çevrilme) ve حوي (toplayıp biriktirme) köklerinde bu kuşatma ve çevreleme hareketi açıkça görülür.زKuşatılan ve toplanan şeyin keskin bir sınırla diğerlerinden ayrıştırılarak doğrudan tek bir merkeze, mülkiyete veya ordu birliğine bağlanması ve orada tahkim edilmesi anlamı eklenmiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaBir alanı dış dünyadan ayıran koruyucu sınır, çevrelenmiş güvenli bölge
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaUnsurları birbirine bağlayan, iliştiren ve merkeze tutturan birleştirici güç
زKesici alet; kesme, ayırma, biçmeDağınık olanı sınır çizerek diğer unsurlardan net biçimde ayıran hareket
حوزÇit ile korunan alana çengelle bağlanıp diğer taraftan keskin bir sınırla ayrılmaDağınık unsurların kesilip dışarıdan ayrıştırılarak (ز) çitle çevrilmiş korunaklı bir sınıra (ح) sağlam bir bağla (و) dahil edilmesi ve orada toplanması

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇölde dağınık otlayan veya suya giden develeri sağa sola kaçırmadan derleyip toplayarak yumuşak ya da kararlı bir sevk ile bir arada sürmek; bir arazinin etrafına set veya hendek çekerek sınırını belirlemek; yılanın tehlike karşısında kıvrılarak kendi içine toplanması (tahavvüz).
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi şiirinde sürünün dağılmasını engelleyip koruyan ve onları güvende tutan maharetli çoban veya savaşta birliği toparlayan kahraman için kullanılır. Nitekim er-Râciz el-Accâc tarafından köpekleri püskürten yaban boğası tasvir edilirken şöyle denmiştir: يَحُوزُهُنَّ، وله حُوزِيّ / كما يَحُوزُ الفِئَةَ الكَمِيّ
Erken Arapça kullanımBir kimsenin kendi alanına, mülküne veya koruması altına aldığı bölgeye "havze" denilmiş, İslâm öncesinde ve erken dönemde kabilenin ya da toplumun savunduğu varlık alanı "havzetü'l-kavm" olarak anılmıştır. Ayrıca bir mecliste veya döşekte toparlanıp yer açmak için فما تحوّز عن فراشه denmiştir.

المصدر Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde حوز kökü, temel olarak bir sınır çizerek sahip olma, mülk edinme, kuşatma ve içine alma semantik ekseninde yer alır. İbranicede mülk edinmek, tutmak ve zilyet olmak anlamlarına gelen אָחַז (ʔ-ḥ-z) kökü ile semantik bir kesişim gösterir; nitekim Arapçadaki احتاز (kendine çekip mülk edindi) formu bu tasarruf ve tutma fikrinin doğrudan karşılığıdır. Süryanicede ḥwz kökü ve türevleri (ḥwzā), bir bölgeyi, çevrelenmiş mülkü, belirli bir sınırla kuşatılmış toprağı ve idari mıntıkayı ifade eder. Arapçada kök hem dağınık nesneleri toplayıp sevk etme yönündeki dinamik çöl hareketini (develeri bir araya toplamak) hem de geometrik bir sınırla bir yeri ayırıp sahiplenme (havze, hayyiz) olgusunu bünyesinde muhafaza etmiştir. Kökün uğradığı semantik kayma, göçebe hayatın "sürüyü dağılmadan bir arada tutma" eyleminden, yerleşik hukuki ve felsefi alanda "belirli bir mekânı veya hakkı zilyetliği altına alma" olgusuna doğrudur.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönح-و-ز / ح-ي-زDağınık olanı toparlayıp bir çatı veya sınır altına alma; fiilen mülk edinme (hiyâzet) ve bir mekana çekilme (tahayyüz).Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ḥwzā (çevrili alan, bölge), İbranice ʔ-ḥ-z (tutmak, mülk edinmek)Kuşatma, sahiplenme ve sınırlandırılmış bir alana dahil olma anlam alanı Sami dillerinde ortaktır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan doğrulanmış soydaş biçim tespit edilmedi.Veri bulunamadı

المصدر Lisān al-ʿArab, Payne Smith Syriac Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حوزAnlamlıToplamak, kuşatmak, sınır içine almakHedef kök; dağınık olanı korunaklı bir merkezde birleştirmeKur'an'da geçer
حزوAnlamlıTahmin etmek, sezgiyle ölçmek, paylaştırmakHurma ağacındaki ürünü veya bir nesneyi göz kararıyla takdir etmeKur'an'da geçmez; hedef kökle zihinsel kuşatma bağı
وحزAnlamlıDürtmek, hafifçe batırmak, acı vermekSivri bir şeyle bir noktaya hafifçe saplama hareketiKur'an'da geçmez
وزحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilişiyle müstakil bir kök kaydedilmemiştirKitābü'l-ʿAyn mühmel kaydı
زحوAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıArapçada bu dizilişle kullanılan bağımsız bir morfem bulunmazKitābü'l-ʿAyn mühmel kaydı
زوحAnlamlıUzaklaşmak, yerinden ayrılmak, zail olmakBir şeyin bulunduğu yerden kımıldayıp başka yere geçmesiKur'an'da geçmez; حوز kökünün zıddı yönde hareket (kalb/karşıtlık)

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حوزMerkezToplanma, sınır içine çekilmeDağınık unsurları korunaklı ve belirgin bir merkez etrafında toplayıp diğerlerinden ayırmaHem fiziksel toplanmayı hem de stratejik bir mevziye veya korumaya dahil olmayı kapsar
حوطKomşuKuşatma, çevrelemeVarlığın etrafına dışarıdan bir engel veya sur koyarak onu emniyete almaحوط nesneyi dışarıdan çevrelemeye odaklanırken حوز nesneleri bir araya toplayıp içeri çekmeye odaklanır
حوذKomşuHakimiyet kurma, sarıp kuşatmaBir şeyin çevresini sararak onun üzerinde tam bir denetim ve sevk kabiliyeti sağlamaKur'an'da şeytanın kuşatması için kullanılır (Mücâdele 58:19); denetim yönü toplanma yönünden baskındır
جمعKomşuBir araya getirmeDağınık şeyleri bir araya getirme genel eylemiSınır çekme ve özel bir koruma alanına dahil olma şartı aranmaksızın genel birleşmedir
لجأKomşuSığınma, iltica etmeTehlikeden kaçarak güvenli bir mekana veya şahsa dayanmaلجأ kökünde yalnızca sığınma öne çıkarken, حوز kökünde sığınılan birliğin bir parçası olarak toparlanma vardır
فرقZıtAyrılma, dağılma, parçalanmaBir bütünün parçalara ayrılması ve birbirinden uzaklaşmasıToplanıp sınır içine girmenin tam karşıtı olarak dağılma ve tek başına kalma hali

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحوزToplamak, sınırlamak, birliğe katılmakDağınık unsurları bir merkezde birleştirmek, stratejik olarak bir topluluğa çekilmekKesin
LatinceReceptus, aggregatio, occupatioGeri çekilme, bir araya toplanma, zilyetlik kurmaReceptus taktiksel geri çekilmeyi; aggregatio birleşmeyi; occupatio ise hukuki zilyetliği karşılarGüçlü
İngilizceRegrouping, fallback to a unit, possessionYeniden toparlanma, bir gruba katılma, zilyetlikStratejik bir mevziye çekilip birleşmeyi (regroup) iyi verir; mülkiyet ve mekan boyutunu da kapsarGüçlü
AlmancaSammeln, Anschluss an eine Gruppe, BesitzToparlanma, bir gruba iltihak etme, tasarrufAskeri anlamda yeniden düzen kurmak için geriye toplanmayı ve mekânsal aidiyeti karşılarGüçlü
FransızcaSe rallier, regroupement, possessionYeniden toplanıp birleşme, müfrezeden yana çekilmeAskeri birliğe iltihak etme ve kendi tarafına katılarak güç tazeleme nüansını yansıtırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Gesenius, Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُتَحَيِّزًا إِلَى فِئَةٍAskeri strateji gereği dağılmayıp kendi ordusuna, destek birliğine veya korunaklı mevzisine yeniden toparlanmak üzere katılmaSavaş alanında hezimet korkusuyla arkasını dönüp kaçmanın yasaklandığı, ancak taktiksel manevra veya birliğe iltihakın istisna kılındığı askeri hukuk bağlamı (Enfâl 8:16)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHayyiz ve cisim teorisiCismin boşlukta kapladığı alan (hayyiz). Allah Teâlâ'nın mekândan ve bir hayyiz işgal etmekten münezzeh oluşu (tenzih) meselesi.Varlığın yer kaplaması, sınırla çevrili bir hacme yerleşmesi olarak felsefi ve kelami soyutlama.
FıkıhHiyâzet ve cihat hukuku1. Bir malı fiilen elde tutup zilyetliğini kurma (hiyâzetü'l-mülk/mîrâs). 2. Savaştan kaçışın (firâr) haramlığı karşısında taktiksel çekilmenin (tahayyüz) caizliği.Hukuki hak sahipliği (zilyetlik) ile askeri manevra meşruiyeti arasında iki ayrı teknik ıstılah.
TefsirEnfâl 8:16'nın yorumuSavaşta geri çekilmenin hangi hallerde "büyük günah" olan firar sayılacağı, hangi hallerde "tahayyüz" sayılarak meşru görüleceği.Müminlerin yalnız kalmayıp cemaat ve ana ordu ile irtibatını koruma iradesi olarak yoğunlaşma.
HadisSavaş taktikleri ve İslam havzasıHz. Peygamber'in Mûte savaşı sonrası geri çekilen orduya "Siz kaçak değilsiniz, bilakis siz bana dönenlersiniz (el-karrârûn, fe-ene fietüküm)" hitabı.Müminlerin sığınacağı ana merkezin (el-fie) bizzat Resûlullah ve İslam toplumu olduğu vurgusu.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniÜmmet vahdeti ve istikametHavzetü'l-İslamBireyin yalnızlaşıp savrulmasını engelleyerek cemaat güvenliğine bağlanmasını sağlamaBireysel inanç kırılganlığına karşı koruyucu bir inanç havzası inşa eder.Kesin
İlmiKavramsal çerçeve ve epistemolojiHayyiz / Alan tanımlamasıBilgi nesnelerinin keyfi dağılmasını önleyip belirli bir metodolojik sınıra yerleştirilmesiDüşüncenin sınırlarını ve kapsama alanını tayin eden kavramsal hacim oluşturur.Güçlü
SiyasiSavunma doktrini ve jeopolitikTaktiksel toparlanma ve pakt kurmaDağınık güçlerin ortak bir askeri-politik merkeze iltihak ederek gücünü konsolide etmesiGeri çekilmeyi bir yenilgi değil, güç biriktirme ve yeniden mevzilenme aracına dönüştürür.Kesin
İktisadiMülkiyet teorisi ve zilyetlikHiyâzet (ihraz ve tasarruf)Sahipsiz veya ortak kaynakların fiili tasarruf altına alınarak mülkiyete dönüştürülmesiEkonomik değerlerin dağılıp heba olmasını önleyen meşru kontrol mekanizmasıdır.Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTopolojide tıkız alt küme (compact set) veya çekim havzası (basin of attraction)Dinamik bir sistemdeki dağılma eğilimindeki parçacıkların belirli bir sınır eğrisi içine çekilerek kararlı bir yörünge merkezinde toplanması, faz uzayında belirli bir hacme (hayyiz) hapsolması.Güçlü
Beşeri bilimlerAskeri sosyolojide stratejik yeniden mevzilenme (tactical regrouping) ve hukukta fiili zilyetlikBireyin veya grubun dağılma tehdidi karşısında koordineli biçimde ana gövdeye iltihak etmesi; hukuki düzlemde ise bir nesne üzerinde fiili hakimiyet sahası kurma süreci.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca "taraf tutmak, önyargılı olmak" (modern Arapçadaki 'tahayyüz' = yanlılık/bias) veya "fiziki bir köşeye sinip pasifleşmek" biçiminde dar ve olumsuz bir anlama hapsetmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, pasif bir kaçış veya kör bir taassup değil; ana orduyla (fie) organik irtibatı koparmayan, nihai zafer için gücü bir merkezde yeniden toparlamayı hedefleyen bilinçli ve dinamik bir manevradır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataEnfâl 8:16 ayetinde savaştan her türlü geri çekilmeyi mutlak haram veya münafıklık alameti sayarak, taktiksel esnekliği, yeniden yapılanmayı ve kurumsal iltihakı imkansız kılan katı ve yıkıcı bir hamaset üretmek.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın mücadele ve kriz anlarında bireysel dağılmayı mutlak surette yasaklarken, cemaatleşmeyi ve kurumsal merkezle irtibatı meşru bir stratejik zorunluluk olarak kodladığını tek bir kelimeyle (mütehayyizen) göstermesi bakımından hayati bir anahtardır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Savaş hukuku, askeri disiplin, toplumsal dayanışma, hezimet anında toparlanma ve cemaat bağımlılığını düzenleyen ayetlerde (özellikle Enfâl ve Âl-i İmrân surelerindeki cihat ahkamında) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müslümanın her durumda körü körüne öne atılması gerektiği yönündeki yüzeysel hamaseti düzeltir; güç dengelerini gözeterek ana gövdeye geri çekilip toparlanmanın bir korkaklık değil, meşru ve hikmetli bir harp prensibi olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamDağınık deve sürüsünü etrafa kaçırmadan bir araya toplayıp çevirmek, bir arazinin etrafına sınır seti çekmek ve yılanın tehlike anında kendi merkezine kıvrılarak toparlanması.
  • Soyut anlamDağılma, hezimet veya zafiyet anında bireysel çözülmeyi reddederek emniyetli bir sınıra, korunaklı bir merkeze veya ana birliğe stratejik olarak iltihak etme iradesi.
  • Sistematik karşılıkParçalanmayı önleyen, unsurları meşru bir aidiyet havzasına bağlayan ve fiili kontrol ile güvenliği tek bir merkezde kenetleyen zilyetlik ve iltihak mekanizması.
  • LaTeX modeliS(t)={x∈Ω∣lim⁡t→t1∥x−CF∥<ϵ},ddtD(x,CF)<0
  • LaTeX açıklaması

Ω mücadele veya varlık uzayını, x hareket halindeki bireysel unsuru temsil eder. CF ana birliğin veya korunaklı merkezin (el-fie) konumudur. D(x,CF) fonksiyonu unsurun merkezden olan uzaklığını gösterir ve bu türevin sıfırdan küçük olması (ddtD<0), unsurun dağılmak yerine merkeze doğru yakınsadığını ifade eder. S(t) ise belirli bir t1 anında merkeze ϵ yarıçapı kadar yaklaşarak onunla bütünleşen, yani tahayyüz eden korunaklı alt kümeyi sembolize eder. Formülde hiçbir sözel ifade kullanılmamış, kökün ana merkeze yönelen toparlanma hareketi saf matematiksel topoloji diliyle modellenmiştir.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ح