رقق
ر - ق - ق
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ٩
Rukak yufka ekmek demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Rukak yufka ekmek demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٠٦٥القاف مع الراء
ق ر، ر ق مستعملان قر: القُرُّ: البرد، وليلة قَرَّةٌ ويومٌ قَرٌّ وطعام قارٌّ.
وفي الحديث: "ول حارها من تولي قارَّها".
والقِرَّةُ: ماتصيبه من القُّر.
ورجل مَقْرورٌ. وهو أقر من القُرِّ أي أبرد من الكافور ويكون بارداً، قال امرؤ القيس:
على حرج كالقُرِّ تخفق أكفاني
والقُرَّةُ كل شيء قَرَّتْ به عينك، وَقَرَّتِ العَيْن تَقَرُّ قَرَّةً نقيض سخنت.
والقَرارُ: المستقر من الأرض.
وأقرَرتُه في
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٧٨الرِقُّ من المِلْكِ، وهو العبوديَّة. والرِقُّ أيضاً: الشيء الرقيق. ويقال للأرض الليِّنَةِ: رِقٌّ. والرَقّ بالفتح: ما يُكْتَبُ فيه، وهو جلد رقيق ومنه قوله تعالى: "في رَقٍّ مَنْشورٍ". والرَقُّ أيضاً: العظيم من السلاحف. قال أبو عبيد: وجمعه رُقوقٌ. والرَقاقُ بالفتح: أرض مستوية ليِّنَةُ الترابِ تحتَه صلابة. وقد قصره رؤبة بن العجاج في قوله:
كأنَّها وهي تَهاوى بالرَقَقْ
والرَقَقُ أيضاً: الضعفُ. ومنه
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٨١٨ر ق ق
رقّ الشيء رقّةً وشيء رقيـق.
وعـن بعـض العـرب لا يـزداد إلا رقوقـاً حتـى يخلـل.
وأرقـه ورققه.
وطعنه في مراق بطنه وهي ما رقّ منه في أسافله.
وضرب مرقّ أنفه ومراق أنفه.
وابتل رقيقاه: ناحيتا منخريه.
وقال مزاحم: أصاب رقيقيـه بمهـوٍ كأنـه شعاعة قرن الشمس ملتهب النصل يريـد خاصرتيـه.
وحور القرص بالمرقاق وهو السهم الذي يرقق به.
وخبز رقاق.
وجاء بشواء فـي رقاقـةٍ.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٣٣٦الرَّقِيقُ: نقيض الغَلِيظ والثَّخِينِ. والرِّقَّةُ: ضدُّ الغِلَظ؛ رَقَّ يَرِقُّ رِقَّة فهو رَقِيقٌ ورُقاقٌ وأَرَقَّه ورَقَّقه والأُنثى رَقيقةٌ ورُقاقةٌ؛ قال:
من ناقةٍ خَوَّارةٍ رَقِيقهْ،
تَرْمِيهمُ ببَكَراتٍ رُوقَهْ
معنى قوله رقيقة أنها لا تَغْزُر الناقةُ حتى تَهِنَ أَنقاؤها وتَضْعُف وتَرِقَّ، ويتسع مَجرى مُخِّها ويَطِيب لحمها ويكر مُخُّها؛ كل ذلك عن ابن الأَعرابي، والجمع رِقاق ورَقائق. وأَرَقَّ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٨٧٠* ر ق ق * * الرِّقُّ * بالكسر من الملك وهو العبودية و * الرَّقّ * بالفتح ما يكتب فيه وهو جلد رقيق ومنه قوله تعالى ﴿في رق منشور﴾ و * الرَّقَّةُ * بالفتح أيضا اسم بلد و * الرُّقَاقُ * بالضم الخبز الرقيق قال ثعلب تقول عندي غلام يخبز الغليظ و * الرَّقِيقَ * فان قلت يخبز الجردق قلت و * الرُّقَاقُ * لأنهما اسمان و * الرَّقِيقُ * ضد الغليظ والثخين وقد * رَقّ * الشيء يرِق بالكسر * رِقَّةً * و *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٠٬٨٦٠الرق بالفتح ويكسر رواهما الأثرم عن أبي عبيدة، وهو: جلد رقيق يكتب فيه، ومنه قوله تعالى: في رق منشور ، والفتح هى القراءة السبعية المتواترة. والرق: ضد الغليظ والثخين كالرقيق وقد رق يرق رقة، فهو رقيق. والرق: الصحيفة البيضاء. وقال الفراء: الرق: الصحائف التي تخرج إلى بني آدم يوم القيامة، قال الأزهري: وهذا يدل على أن المكتوب يسمى رقا أيضا. والرق العظيم من السلاحف، أو دويبة مائية لها أربع قوائم، وأظفار
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٥٩٧رَقَّ
رَقَّ I ( n. ac. رِقَّة 2t ),
a. Became thin, fine, flimsy; was shallow.
b. Grew weak.
c. [ La ], Felt compassion for.
d. ( n. ac. رِقّ 2 ), Was, became a slave.
رَقَّقَ
رَقَّقَ II ,
a. Made thin, fine; refined.
b. Used refined, elegant ( language ).
أَرْقَقَ
أَرْقَقَ IV ,
a. Made thin, fine; flattened; weakened.
b. Was weak; was badly off.
c. Enslaved, made a slave of.
d.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٤٬٢٦٣رقق
رَقَّ - يَرِقُّ - رَقّ
رَقَّ - يَرِقُّ + الكائن: يكون أو يصير رقيقاً: يصبح سمكه قليل جداً نسبة لسطحه
رَقّ: على وزن " فـَعـْل " اسم فعل من " رَقَّ - يَرِقُّ ": اسم آلة منه: الآلة التي تكون رقيقة جداً: وهو يماثل دلالة لفظ " رُقَاقَة " بالعرف الشائع: أي شيء مصنوع بشكل يكون سمكه قليل جداً نسبة لسطحه مثل ورق السيلوفان أو رقاقات الكومبيوتر أو
الصيغ(١)
الجذور المجاورةالمجاورة: ١ (الإجمالي: ٢)
- نشر
الآيات المشتركة: ١ · “Neşer” dalları yaygın yeşillenmiş ağaç demektir
الآيات التي ورد فيها(١)
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | رقق |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Mükerrer |
| Bağlamsal Yakın Kökler | دقق, لطف, رهف |
| Zıt Kök | غلظ |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesnenin kalınlık ve kütle yoğunluğunu yitirerek incelmesi, düzleşmesi ve zar haline gelmesi |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi vahyin veya bilginin kaydedildiği yayılmış, şeffaf, okunabilir ince deri ve sahife |
| Çekirdek Özet 3 | Katılık ve hantallıktan arınarak nüfuz edilebilir, açılabilir ve idrak edilebilir bir açıklığa ulaşma |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca klasik hukuktaki kölelik statüsüne veya alelade bir deri parçasına indirgeyip vahyin kaydındaki zarafet ve aleniyet boyutunu ıskalamak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| رق | İncelik, hafiflik, yukarı doğru uzanma ve yüzeyin genişlemesi | ق | Kaf harfinin tekrarıyla incelme ve esneme hareketi süreklilik kazanmış; nesnenin dövülerek veya açılarak tabaka, zar ve yazı taşıyıcısı parşömen haline gelmesi anlamı pekişmiştir. Bu çekirdek رقب kökünde boynun incelip uzayarak gözetlemesine, رقد kökünde hafifleme ve sükuna, رقم kökünde ince çizgi ve yazıya, رقي kökünde ise ağırlıktan kurtulup yukarı yükselmeye karşılık gelir. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Bir kütlenin veya varlığın başlangıç noktasını, ana gövdesini ve öncül hacmini temsil eder. |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Geniş bir hacmin dar bir hatta sıkıştırılmasını, sınırlandırılmasını ve odaklanmasını simgeler. |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Sınırlandırma ve daraltma işleminin tekrarlanarak kütlenin derinliğinin bütünüyle yok edilmesini, iki boyutlu ince bir sınıra hapsedilmesini gösterir. |
| رقق | Başlangıçtaki kütlenin üst üste gelen sınırlamalarla inceltilmesi | Bir yapının hacminden ve kalınlığından soyularak sınırları belirgin, gergin, ışık geçirgen ve üzerinde iz taşımaya müsait ince bir tabakaya dönüştürülme hareketidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyin kalınlığının ve katılığının gitmesi, yumuşayıp incelmesi; derinin tabaklanıp inceltilerek yazıya hazır parşömen haline getirilmesi veya hamurun açılarak yufka yapılması. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde zayıflayıp incelmiş, eti ve iliği berraklaşmış soylu devenin nitelenmesinde geçer; Lisânü’l-Arab maddesinde İbnü’l-A‘râbî’den nakledilen şu beyit şahittir: من ناقة خوّارة رقيقة / ترميهم ببكرات روقة |
| Erken Arapça kullanım | Müzâhim el-Ukaylî şiirinde böğrün ve karnın altındaki ince bölgeleri nitelemek üzere مراق biçiminde kullanılmıştır; ayrıca oklava ile açılıp inceltilen ekmek خبز رقاق olarak adlandırılmıştır. |
المصدر Lisânü’l-Arab, Esâsü’l-Belâga, Kitâbü’l-ʿAyn.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça رقق kökü, Proto-Sami dilinde dövülerek inceltilme, yayılma ve zar haline gelme bildiren ortak *r-q kök katmanına dayanır. Bu kök İbranicede ince yufka ve ekmek anlamındaki רָקִיק ile sadece ve ince anlamındaki רַק sözcüklerinde doğrudan yaşamaktadır. Süryanicede ܪܩܝܩܐ biçimiyle ince, latif, narin ve saydam nesneleri anlatır; Akadcada ise raqāqu fiili incelmek, yoğunluğu azalmak ve daralmak manasında kökün en kadim semantik çekirdeğini belgeler. Kökün Sami dillerindeki ortak paydası, üç boyutlu bir cismin kalınlık ekseninin sıfıra yaklaştırılması suretiyle iki boyutlu esnek bir yüzeye dönüştürülmesidir. Arapça bu kökü hem fiziksel incelme ve yufkalaşma hem de üzerine yazı yazılan deri parşömen (رق) anlamında muhafaza etmiş, ayrıca şefkat ve rikkat gibi duygusal inceliklere doğru semantik genişlemeye tabi tutmuştur.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, HALOT.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | رق kökünden türeyen incelme | Kalınlığın ve kabalığın zıddı olarak bir nesnenin açılarak zar, yufka veya yazı derisi haline getirilmesi | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice רָקִיק, Süryanice ܪܩܝܩܐ, Akadca raqāqu | Bütün Sami kollarında incelmek, dövülüp yayılmak ve ince hamur/tabaka haline gelmek ortak mirastır | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik yayılma morfolojisi | Kütlenin dövülerek veya ezilerek yüzey alanının genişletilmesi eylemiyle bağlantılı arkaik kök | Muhtemel |
المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Brown-Driver-Briggs.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| رقق | Anlamlı | İncelik, zariflik, parşömen | Hacmin ve kalınlığın kaybolup nesnenin saydam ve esnek bir tabakaya dönüşmesi | Hedef kök |
| قرق | Anlamlı | Düzlük zemin, ses yankısı | Engellerden arınmış dümdüz arazi veya kuşların düzgün ve kesintisiz ötüşü | İncelerek düzleşme çağrışımıyla akrabadır; Kur'an'da geçmez |
| ققر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Arap dilinde kullanılmayan terkip (mühmel) |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| رقق | Merkez | İncelik ve şeffaflık | Katılığı ve kalınlığı bırakarak yüzeyin esnek bir zar halinde açılması | Hem fiziksel hem duygusal hem de kitabi inceliği kapsar |
| دقق | Komşu | Ufaklık ve hassasiyet | Kütlenin parçalanarak un veya toz gibi küçük tanelere ayrılmasıyla oluşan incelik | رقق tabaka halinde incelmeyi, دقق ise hacimsel küçülmeyi ifade eder |
| لطف | Komşu | Narinlik ve idrak ötesilik | Maddesel yoğunluktan bütünüyle uzak, duyuların kavramakta zorlandığı nüfuz edici zarafet | لطف maddeden soyutlanmaya, رقق ise maddenin açılarak incelmesine dayanır |
| رهف | Komşu | Sivriltilmiş keskinlik | Bir nesnenin bilenerek, inceltilerek kesici ve delici hale getirilmesi | رهف sivri bir uçtaki inceliği, رقق ise düzlem halindeki inceliği belirtir |
| غلظ | Zıt | Kalınlık ve kabalık | Maddenin yoğunlaşması, katılaşması, kaba ve geçit vermez hale gelmesi | رقق kökünün tam zıddı olup katılığı ve duyarsızlığı temsil eder |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | رقق | İncelmek, zar ve sahife haline gelmek | Kalınlığın kaybolması, deri veya hamurun yayılarak saydamlaşması | Kesin |
| Latince | tenuis, membrana, charta | İnce, zar, yazı derisi | tenuis fiziksel inceliği; membrana ise üzerine yazı yazılan ince hayvan derisini karşılar | Güçlü |
| İngilizce | thin, parchment, delicate | İnce, parşömen, narin | thin genel inceliği; parchment açılmış yazı derisini (رق) tam olarak karşılar | Kesin |
| Almanca | dünn, Pergament, zart | İnce, parşömen, duygulu | Maddi planda tabaka inceliğini, zihni planda hassasiyet ve kırılganlığı verir | Güçlü |
| Fransızca | mince, parchemin, délicat | İnce, parşömen, ince yapılı | Hacimsel yoğunluğun azalması ve bilginin yazıldığı zar dokusunu ifade eder | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins English Dictionary.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| رَقّ | Üzerine ilahi metin yazılmış, dürülüp açılabilen ince ve şeffaf parşömen / sahife | Vahyin açıkça tecelli ettiği, ilahi kaydın korunmuşluğunu ve aleniyetini bildiren kasem bağlamı (Tûr 52:3) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Vahyin kaydı ve Levh-i Mahfuz | Kelâm-ı ilâhînin cismani bir sahifeye nakşedilmesi ve metinleşme sürecinin doğası | İlahi iradenin şeffaf ve idrak edilebilir bir mahfazaya inmesi |
| Fıkıh | Kölelik hukuku (رِقّ) | İnsanın hukuki ehliyetinin kısıtlanması, velayet ve mülkiyet altındaki zayıflatılmış hukuki statüsü | Hukuki şahsiyetin ve hakların incelmesi, daralması |
| Tefsir | Tûr suresindeki yemin ifadeleri | رَقٍّ مَنْشُورٍ terkibinin Tevrat, Kur'an veya meleklerin amelleri yazdığı sahifeler oluşu | Vahyin gizli ve kapalı değil, açılmış ve okunur bir belge olması |
| Hadis | Ahlak ve maneviyat (رقائق) | Kalp inceliği (رِقَّة القلب), gözyaşı, dünyanın ağırlığından kurtulup ahirete yönelme terbiyesi | Katılaşmış kalbin yumuşaması, şefkat ve duyarlık kazanması |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahyin tespiti | Açık yazılı vesika | İlahi mesajın tahriften uzak, şeffaf ve taşınabilir biçimde belgelenmesi | Hakikatin gizli bir sır olmaktan çıkıp her an açılıp okunabilir bir sahifeye dönüşmesi | Kesin |
| İlmi | Bilgi taşıyıcılığı | Veri kayıt mediumu | Hafızadaki uçucu bilginin ince bir katman üzerinde somutlaştırılması | Düşüncenin hacimsel ağırlığından soyutlanıp kalıcı ve taşınabilir kodlara dökülmesi | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki statü | Ehliyet kısıtlaması (rikk) | Bireyin siyasal ve hukuki haklarının egemen irade lehine sınırlandırılması | Klasik siyasi düzende esaret altındaki kişinin özerkliğinin inceltilmesi | Güçlü |
| İktisadi | Ticari akışkanlık | Likidite ve işlem esnekliği | Hantal ve taşınmaz servetin akışkan, taşınabilir ve hızlı mübadele edilir hale gelmesi | Sermayenin donukluktan kurtulup dolaşım kabiliyetinin artırılması | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | İki boyutlu membran modeli ve yüzey gerilimi | Üç boyutlu bir hacmin kalınlığının sıfıra yaklaşmasıyla ortaya çıkan iki boyutlu sınır tabakası; sistemin sadece yüzey etkileşimiyle bilgi ve enerji iletmesi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal şeffaflık ve duyarlık eşiği | Sosyal ve bürokratik yapıların hantal kalınlıklarını atarak geçirgen, denetlenebilir ve açık hale gelmesi; psikolojide duygusal reaktivite. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca klasik fıkıhtaki kölelik statüsüyle (رِقّ) sınırlandırmak veya ayetteki kelimeyi sıradan, alelade bir deri parçası olarak görmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, ilahi hitabın hantal ve gizemli örtülerden arındırılarak bütünüyle açılmış, açık, herkesin erişebileceği şeffaf ve kalıcı bir belgeye dönüşmesini ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Tûr suresindeki yeminin azametini kavrayamamak; vahyin kapalı, ezoterik ve sadece seçkinlerin ulaşabileceği bir sır olduğu vehmine kapılarak hitabın aleniyetini gözden kaçırmak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin salt sözlü bir hitapta kalmayıp tarihe, maddeye ve bilince tescil edildiği en zarif ve kalıcı taşıyıcıyı (رَقّ) gösterdiği için anahtar kavramdır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Tûr suresinin ilk ayetlerinde yer alan, ilahi vahyin kozmik gerçekliklerle birlikte anıldığı yemin bağlamında belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dinin anlaşılmaz, üzeri örtülü veya ulaşılamaz dogmalardan ibaret olduğu zannını yıkar; vahyin yayılmış bir sahife (رَقّ مَنْشُور) gibi açık, duru ve berrak olduğunu ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir maddenin kalınlık ve kütlesinden arındırılarak yayılması, dövülüp açılarak ince bir yufka, zar veya parşömen tabakası haline getirilmesi.
- Soyut anlamKatılık, kabalık ve kapalılıktan sıyrılarak şeffaflık, duyarlılık, açık seçiklik ve idrak edilebilir bir inceliğe kavuşma hali.
- Sistematik karşılıkBilginin ve ilahi iradenin hantal varlık zemininden arınıp taşınabilir, okunabilir, tahrif edilemez açık bir bildiriye dönüşmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , üç boyutlu uzayda kalınlığı ve kütlesi olan hacimli bir cismi () temsil eder. Cismin kalınlık bileşeni olan parametresinin sıfıra yaklaşması (), kökün ilk fiziksel anlamı olan kalınlığın yok olup incelmesini modeller. Sürecin ulaştığı limit durum olan ise iki boyutlu, yayılmış, pürüzsüz ve üzerine yazı yazılmaya hazır açık sahifeyi (yani رَقّ) matematiksel olarak simgeler.