زمهر
ز - م - ه
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ٩
Zehre çiçek demektir. Zemherir her tarafın karla kaplı olduğu zamandır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Zehre çiçek demektir. Zemherir her tarafın karla kaplı olduğu zamandır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٩٠٤الهاء والزاي
دهلز: دهليز: إعراب دلّيج، فارسيّة.
زهدم: زَهْدَمٌ: اسمُ رَجُل، قال:
جزاني الزَّهدمانِ جزاءَ سَوْءٍ وكنتُ المرء يُجْزَي بالكرامهْ
هزبر: الهِزَبْرُ: من أسماء الأسد.
هبرز: الهِبْرِزيّ: الجَلْدُ النّاِفُذ. والهِبْرَزيّ: الخُفُّ الجيِّدُ بلُغَة أهلِ اليمن، والهِبْرِزيّ: الأٍسد، قال:
ترى الثَّوْرَ يمشي راجعاً من ضَحائِهِ بها مثلَ مَشْي الهِبْرِزيّ المُسْـروَلِ
بهزر: يُقال للنّخلة التي
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٠٥الزَمْهَريرُ: شدةُ البردِ. قال الأعشى:
من القاصِراتِ سُجوفَ الحِجالِ لم تَرَ شمساً ولا زَمْهَريرا
أبو زيد: زَمْهَرَتْ عيناه: احمرَّتا من الغضب. وازمَهَرَّت الكواكب: لمحت. والمُزْمَهِرُّ: الشديد الغضب.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٠٢الزَّمْهَرِيرُ: شدة البرد؛ قال الأَعشى:
من القَاصِراتِ سُجُوفَ الحِجالِ، لم تر شَمْساً ولا زَمْهَرِيرَا والزمهرير: هو الذي أَعدّه الله تعالى عذاباً للكفار في الدار الآخرة، وقد ازْمَهَرَّ اليومُ ازْمِهْرَاراً. وزَمْهَرَتْ عينتاه وازْمَهَرَّتا: احْمَرَّتا من الغضب. والمُزْمَهِرُّ: الذي احمرّت عيناه، وازْمَهَرَّتِ الكواكب: لَمَحتْ. والمُزْمَهِرُّ: الشديد الغضب. وفي حديث ابن عبد العزيز قال: كان عمر
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٣٦* ز م ه ر * * الزَّمْهَرِيرُ * شدة البرد قلت وقال ثعلب الزمهرير أيضا القمر في لغة طي وأنشد وليلة ظلامها قد اعتكر قطعتها والزمهرير ما زهر وبه فسر بعضهم قوله تعالى ﴿ولا زمهريرا﴾ أي فيها من الضياء والنور ما لا يحتاجون معه إلى شمس ولا قمر
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٢٦الزمهرير: شدة البرد. قال الأعشى:
من القاصرات سجوف الحجا ل لم تر شمسا ولا زمهريرا والزمهرير، هو الذي أعده الله تعالى عذابا للكفار في الدار الآخرة. والزمهرير: القمر، في لغة طيئ. وازمهرت الكواكب: لمعت وزهرت واشتد ضوءها. وازمهرت العين: احمرت غضبا، كزمهرت، وذلك عند اشتداد الأمر. وازمهر الوجه: كلح، يقال: وجهه مزمهر. وازمهر اليوم: اشتد برده. والمزمهر: الغضبان، وفي حديث
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٦٨Q. 1 زَمْهَرَ see the next paragraph.
اِزْمَهَرَّتْ
Q. 4 اِزْمَهَرَّتْ ذ They (the stars) shone, (S, K,) and were intensely bright. (TA.) ― -b2- It (the eye) became red by reason of anger, (K,) on the occasion of some distressing event; (TA;) as also ↓ زَمْهَرَتْ. (AZ, S, K.) ― -b3- ازمهرّ It (the face) grinned, so as to display the teeth; or became contracted, with a stern, an austere, or a
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٩١زَمْهَرَ
زَمْهَرَ
a. Flashed, blazed with anger ( eye ).
اِزْمَهَرَّ
اِزْمَهَرَّ
a. see I .
b. Shone ( stars ).
c. Was bitterly cold ( day ).
زَمْهَرِيْر
زَمْهَرِيْر
a. Intense cold.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٬٤٤٥زمهر
زَمْهَرَ - يُزَمْهِرُ - زَمْهَرِيْر
زَمْهَرَ - يُزَمْهِرُ + كائن + كائناً أو شيئاً: جَمَّده: جعله شديد البرودة
زَمْهَريْر: اسم فاعل من " زَمْهَرَ - يُزَمْهِرُ ": الذي يجعل الأشياء تتجمد: البرودة الشديدة
ازْمَهَرَّ - يَزْمَهِرُّ: على وزن " افـْعلـَلَّ" : فعل " زَمْهَرَ - يُزَمْهِرُ " عندما يقع بشكل ذاتي: يتجمد: يبرد بشدة
واللفظ ينتمي إلى
الجذور المجاورةالمجاورة: ٤ (الإجمالي: ٧)
الآيات التي ورد فيها(١)
مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ لَا يَرَوْنَ فِيهَا شَمْسًا وَلَا زَمْهَرِيرًا
Soğuk
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | زمهر |
| Yapı | Dörtlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | برد, قرر, صرر |
| Zıt Kök | حرر |
| Çekirdek Özet 1 | İliği donduran, büzüştüren, gözleri yuvalarında kızartıp yüzü ekşiten aşırı ve yakıcı soğuk |
| Çekirdek Özet 2 | Cennet ehlinin mutlak itidal ve dengede olduğunu, yakıcı güneş ile dondurucu soğuktan bütünüyle korunduğunu bildirme |
| Çekirdek Özet 3 | Isıl ve ruhsal ifrat-tefrit dengesizliğinin kalktığı, fizyolojik ve ontolojik sükûnet ortamı |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca mevsimsel bir kış soğuğu zannedip ayetteki ontolojik denge ve azap-nimet karşıtlığını sıradan bir iklim tasvirine indirgemek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| زم | Bir şeyi büzmek, sıkıştırmak, toparlamak ve bağlamak; زمر kökünde sesin ve topluluğun sıkışıp toplanması, زمل kökünde örtüye bürünüp büzüşme | ه | Büzülme ve toplanma hareketine içsel bir gerilim, şiddet ve dışa vuran nefes ve açığa çıkma boyutu eklenmiştir |
| زمه | İçten büzüşerek sertleşme ve şiddetlenme | ر | Harekete süreklilik, keskinlik, tekrarlanan titreme ve bedeni baştan aşağı saran dondurucu sertlik katılmıştır |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ز | Kesici alet | Havanın keskin biçimde ısırması, teni bıçak gibi kesen sert temas |
| م | Su | Yoğunlaşma, sıvının donmaya yüz tutması ve maddesel akışın durması |
| ه | Kollarını kaldırmış insan | Açığa çıkma, keskin havanın nefesi kesmesi ve görsel bir şiddet oluşturması |
| ر | İnsan başı | Baştan aşağı sirayet eden, başı ve uzuvları titreten baskın kuşatma |
| زمهر | Kesici aletin suyun akışını dondurup kaskatı kesmesi, şiddetle nefesi dondurarak bütün bedeni büzüştürmesi | Maddenin genleşmesini durdurup onu kaskatı bir büzüşmeye ve şiddetli soğuğa mahkûm eden çatlatıcı hareket |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Havanın insanın etini kesecek ve gözlerini yuvalarında kızartacak derecede sertleşip donması, öfkeden gözlerin kızarıp dışarı fırlaması ve yüzün asılması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | El-A'şâ divanında örtüleri ardındaki korunan kadınları överken kökü dondurucu soğuk anlamında kullanmıştır: من القَاصِراتِ سُجُوفَ الحِجالِ، لم تر شَمْساً ولا زَمْهَرِيرَا |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem hadis ve rivayet rivayetlerinde şiddetli öfke ve sert yüz ifadesi için kullanılmıştır; Ömer b. Abdilazîz'den nakledilen rivayette kâfire karşı sergilenen tavizsiz sertlik كَانَ مُزْمَهِرّاً عَلَى الْكَافِرِ sözüyle anlatılmıştır |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Tāj al-ʿArūs ve Dīvānü’l-Aʿşâ.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Dörtlü bir kök olan زمهر yapısı, Sami dillerindeki büzülme, sıkarak katılaştırma ve nefesi kesme semantiği taşıyan ikili زم çekirdeği ile parıldama, donuk beyazlık ve keskin ışık bildiren morfemlerin kaynaşmasından doğmuştur. İbranicede kaskatı kesilme, buz tutma veya büzülme alanındaki köklerle ve Süryanicedeki dondurucu kırağı tasvirleriyle tematik bir paralellik gösterir. Kökün içerdiği parıltı ve göz kızarması boyutu, çöl gecelerindeki ayazın yıldızları aşırı parlak ve hareketsiz göstermesi algısıyla doğrudan bağlantılıdır. Arapçada bu yapı, yalnızca ısının düşmesini değil, havanın büzüştürücü bir baskıyla varlığı felç eden şiddet boyutunu ifade eden bağımsız bir dörtlü köke evrilmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs ve David Cohen kök sözlüğü verileri.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | زم ikili çekirdeğinden türeyen dörtlü genişleme | Büzülme ve toparlanma kökünden şiddetli ayaza ve öfkeden kasılmaya evrilmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Kuzeybatı Sami dillerindeki büzülme ve kaskatı kesilme kökleri | Sıcaklığın sıfırlanmasıyla gelen fiziksel hareketsizlik ve kristalleşme ortak algıdır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik katmanda dörtlü gövde için doğrudan kanıtlanmış akraba kök tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
المصدر Lisān al-ʿArab ve Brockelmann karşılaştırmalı dilbilim kayıtları.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| زمهر | Anlamlı | Aşırı dondurucu soğuk ve öfkeden kasılma | Ayazın şiddetlenmesi, gözlerin öfkeden kızarması ve yüzün asılması | Hedef kök; Kur'an'da tek ayette geçer |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| زمهر | Merkez | Dondurucu ve felç edici soğuk | Isının mutlak düşüşüyle birlikte gelen büzülme, kasılma ve yakıcı ayaz | Varlığı kaskatı kesen, ilikleri donduran şiddetli soğuk |
| برد | Komşu | Genel soğukluk | Sıcaklığın düşmesini ifade eden genel ve yalın durum | زمهر gibi büzüştürücü ve azap verici bir şiddet şartı taşımaz |
| قرر | Komşu | Titreten ayaz ve yerleşik soğuk | İnsanı içeriye sığınmaya mecbur bırakan, titretici ve durulmuş kış soğuğu | Kararlılık ve yerleşme boyutu öne çıkar, زمهر kadar yakıcı tahribat içermez |
| صرر | Komşu | Kavurucu ve kurutucu soğuk rüzgâr | Ekinleri ve canlıları yakıp kurutan, sesli ve sert esen dondurucu rüzgâr | Rüzgârın sesi ve kurutma etkisi belirgindir; زمهر ise durağan ayazın iliğe işlemesidir |
| حرر | Zıt | Sıcaklık ve hararet | Isının yükselmesi, yakıcılık ve genleşme | Dondurucu soğuk ve büzülmenin doğrudan varlıksal zıddıdır |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | زمهر | Şiddetli dondurucu soğuk | Büzüştürücü ayaz ve iliklere işleyen dondurucu azap hali | Kesin |
| Latince | Algor, gelu | Şiddetli soğuk, buz kesme | Havanın donduruculuğunu karşılar; öfke ve göz kızarması yan anlamlarını taşımaz | Güçlü |
| İngilizce | Bitter cold, biting frost | İliklere işleyen keskin soğuk | Kesici ve dondurucu niteliği verir; kökün yüz ekşitme ve büzüştürme boyutunu tam karşılamaz | Güçlü |
| Almanca | Grimmige Kälte, Frost | Şiddetli ayaz, sert don | Don ve sertlik boyutunu içerir; Kur'an'daki dengelenmiş iklim kontrastını tek başına vermez | Güçlü |
| Fransızca | Froid glacial, âpre froid | Buz gibi keskin ayaz | Fiziksel yakıcılığı karşılar; kökteki ontolojik kasılma semantiğini dışarıda bırakır | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Arabic-English Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| زَمْهَرِيرًا | Dondurucu ve büzüştürücü soğuk | Cennet nimetlerinin itidalini, aşırı sıcağın ve aşırı soğuğun bulunmadığı mutlak iklim dengesini beyan bağlamı; İnsân 76:13 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret halleri ve cehennem azabının mahiyeti | Cehennem azabının yalnızca ateşle mi yoksa dondurucu soğukla da mı olacağı meselesi | Ateşin zıddı olan yok edici ve dondurucu azap katmanı |
| Fıkıh | Veri bulunamadı | Istılahî bir hüküm veya fıkhî kategori olarak doğrudan kullanılmamıştır | Veri bulunamadı |
| Tefsir | Cennetin iklimsel ve ruhsal dengesi | Âyette güneş ile zemheririn birlikte nefyedilmesinin mutlak mutedil havaya delaleti | Isıl uçların sıfırlandığı mükemmel itidal ve sükûnet ortamı |
| Hadis | Cehennemin nefesleri ve kışın şiddeti | Cehennemin biri yazın sıcağında diğeri kışın dondurucu ayazında olmak üzere iki nefes alması rivayeti | Kışın iliklere işleyen en sert dondurucu soğuğun cehennemî bir kaynağa bağlanması |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahiret dengesi | İtidal hali | Nimetin kemali | Cennet, aşırı yakıcılık ile dondurucu soğuğun nefyedildiği mutlak esenlik yurdudur | Kesin |
| İlmi | Termodinamik | Mutlak sıfıra yakın enerji kaybı | Moleküler donma | Isının yokluğu moleküler hareketi durdurur ve büzüşmeye yol açar | Güçlü |
| Siyasi | Yönetim dengesi | Aşırı baskıcı ve dondurucu atmosfer | Toplumsal felç | Zulmün bir türü yakıcı tahripken diğer türü hayatı donduran otoriter baskıdır | Muhtemel |
| İktisadi | Piyasa hareketliliği | Durgunluk ve likidite donması | Sirkülasyonun durması | Piyasada sermaye akışının tamamen kesilerek faaliyetlerin kaskatı kesilmesidir | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Entropik duraksama ve aşırı büzüşme | Isı enerjisinin kritik eşiğin altına inmesiyle sistemin genleşme yeteneğini yitirip kaskatı kesilmesi hali | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Duygusal ve ilişkisel donukluk | Aşırı korku, baskı veya sevgisizlik sebebiyle bireyin ve toplumun tepki veremez hale gelip büzüşmesi hali | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü sadece takvimsel kış mevsiminin belli bir kırk günlük periyoduyla sınırlı meteorolojik bir terim saymak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Cennet ehline sunulan kusursuz varoluşsal dengenin, yakıcılık ve donduruculuk gibi her türlü ontolojik ifrat ve tefritten arındırılmış olması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İnsân suresindeki ayeti yalnızca fiziksel bir hava durumu raporu gibi algılayıp nimetin metafizik itidal ve sükûn boyutunu gözden kaçırmak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Cennet tasvirlerindeki saadet kavramının sadece zevklerin varlığıyla değil, can sıkıcı ve helak edici zıtlıkların dengelenmesiyle kaim olduğunu anlamayı sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Cennet ahvalini, oradaki bedenî ve ruhî konforu ve ilahi nimetlerin ifrat-tefrit dengesini anlatan ayet grubunda belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Azabın sadece yakıcı ateşten, nimetin ise sadece gölgeden ibaret olduğu yönündeki tek boyutlu algıyı yıkar; dondurucu soğuğun da bir azap türü olduğunu gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamCanlıyı büzüştüren, gözleri kızartıp yüzü buruşturan, maddeleri kaskatı kesen şiddetli ve dondurucu ayaz.
- Soyut anlamVarlıktaki dinamizmi ve akışı durduran, felç edici ve katılaştırıcı tefrit hali.
- Sistematik karşılıkİdeal varoluşsal dengenin korunması adına hem aşırı genleşmenin hem de dondurucu büzüşmenin bertaraf edildiği itidal noktası.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde varoluş uzayını, nimet veya ortam durumunu, ise ortamın sıcaklık ve denge fonksiyonunu temsil eder. dondurucu sınırı, ise yakıcı sınırı gösterir. Cennet hali olan , sistemin bu iki uç değerden arındırıldığı mutlak itidal aralığıdır. Sıcaklığın dondurucu sınıra yaklaşması durumunda canlının fonksiyonel etkinliği sıfırlanıp felç olmaktadır.