ستر
س - ت - ر
جذر- الورود: ٣
- الآيات: ٣
- الصيغ: ٣
- المعاجم: ١٣
Örtü.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Örtü.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٤٠باب السين والتاء والراء معهما
س ت ر، ت ر س يستعملان فقط
ستر:
جمع السِّتْرِ ستورٌ وأستار في أدنى العدد، وستَرتُه أسْتُرهُ سَتراً وامرأةٌ ستيرةٌ: ذات سِتارةٍ، والسُّتْرةُ: ما استَتَرْتَ به من شيءٍ كائناً ما كانَ، وهو السِّتارُ والسِّتارةُ.
والسُّتْرةُ: ما استَتَر الوجهُ به.
والسِّتار: موضع.
ويقال: ما لفلانٍ سِتْرٌ ولا حِجْرٌ، فالسِّتْر الحَياء والحِجْرُ العَقْلُ.
ترس:
التِّرسَةُ جمعُ تُرْسٍ.
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٥٥السِتْرُ: واحد السُتور والأستار. والسُتْرة: ما يُسْتَرُ به كائناً ما كان. وكذلك السِتارة، والجمع السَتائر. والسَتْرُ بالفتح: مصدر سَتَرْتُ الشيءَ أَسْتُرُهُ، إذا عطَّيْتَه، فاستتر هو. وتَسَتَّرَ، أي تَغَطَّى. وجارِيَةٌ مُسَتَّرَةٌ، أي مُخَدَّرَةٌ. وقوله تعالى: "حِجاباً مَسْتوراً"، أي حجاباً على حِجابٍ، والأوّل مَسْتورٌ بالثاني، يُزادُ بذلك كثافة الحجاب لأنَّه جَعَل على قلوبهم أكِنَّةً وفي آذانهم
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬١٥٥س ت ر
ستر ، ترس : مستعملان .
ستر : قال الليث : السِّتْرُ معروف ، والجميعُ أستارٌ وسُتور ، والفعل سَتَرْتُه أستُرُه سَتراً ، وامرأةٌ سَتيرةٌ : ذاتُ سِتارة . والسَّتْرةُ : ما استترتَ به من شيء كائناً ما كان ، وهو أيضاً السِّتارة .
قلتُ : والسِّتاران في ديار بني سفد : وادِيان يقال لهما السَّوْدة ، يقال لأحدهما : السِّتارُ : الأغبَر ، وللآخر : السِّتار الجابرِيّ ؛ وفيهما عُيُونٌ فَوَّارَة تَسقِي
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٧٨٣(باب السين والتاء وما يثلثهما)
(ستر) السين والتاء والراء كلمةٌ تدلُّ على الغِطاءِ. تقول: سترت الشيء ستراً. والسُّتْرَة: ما استترت به، كائناً ما كان. وكذلك السِّتَار([1]). فأمَّا الإستار، وقولهم إستار الكعبة، فالأغلبُ أنه من السِّتْر، وكأنَّه أراد به ما تُستَر به الكعبة من لباسٍ. إلاَّ أنَّ قوماً زعموا أنْ ليس ذلك من اللِّباس، وإنما هو من العَدَد. قالوا: والعرب تسمِّي الأربعة الإستار([2])،
(باب السين والتاء وما يثلثهما) (ستر) السين والتاء والراء كلمةٌ تدلُّ على الغِطاءِ. تقول: سترت الشيء ستراً. والسُّتْرَة: ما استترت به، كائناً ما كان. وكذلك السِّتَار([1]). فأمَّا الإستار، وقولهم إستار الكعبة، فالأغلبُ أنه من السِّتْر، وكأنَّه أراد به ما تُستَر به الكعبة من لباسٍ. إلاَّ أنَّ قوماً زعموا أنْ ليس ذلك من اللِّباس، وإنما هو من العَدَد. قالوا: والعرب تسمِّي الأربعة الإستار([2])، ويحتجُّون بقول الأخطل: لعمرك إنَّني وابنَيْ جُعَيْلٍ *** وأُمَّهُمَا لَإِسْتَارٌ لئيمُ([3])ويقول جرير: قُرِنَ الفرزدقُ والبَعيثُ وأمُّه *** وأبُو الفرزدق قُبِّحَ الإستارُ([4])قالوا: فأستار الكعبة: جُدرانها وجوانبها، وهي أربعة، وهذا شيءٌ قد قيل، والله أعلم بصحته. (ستن) السين والتاء والنون ليس بأصل يتفرَّع، لأنَّه نبت، ويقال لـه الأسْتَنُ. وفيه يقول النابغة: تَنِفرُ مِن أَسْتَنٍ سُودٍ أسافلُهُ *** مثل الإماءِ اللّواتي تَحمِل الحُزَما([5])(سجح) السين والجيم والحاء أصل منقاس، يدلُّ على استقامةٍ وحسن. والسُّجُح: الشّيء المستقيم. ويقال: "مَلَكْتَ فأَسْجِحْ"، أي أَحْسِن العَفْو. ووجهٌ أَسْجَحُ، أي مستقيم الصُّورة. قال ذو الرمَّة: * ووجهٌ كمرآةِ الغريبة أسجحُ([6]) * وهذا كلُّه من قولهم: تنَحَّ عن سُجُْح الطَّريقِ([7])، أي عن جادّته ومستقيمه. (سجد) السين والجيم والدال أصلٌ واحدٌ مطّرد يدلّ على تطامُن وذلّ. يقال سجد، إذا تطَامَنَ. وكلُّ ما ذلَّ فقد سجد. قال أبو عمرو: أسْجَدَ الرَّجُل، إذا طأطأَ رأسَهُ وانحنى. قال حُميد: فُضُولَ أزِمّتِها أسْجَدَتْ *** سُجودَ النَّصارى لأربابِها([8])وقال أبو عبيدة مثلَه، وقال: أنشدَني أعرابيٌّ أسديّ: * وقُلنَ له أَسْجِدْ لليلَى فأسْجَدَا([9]) * يعني البعيرَ إذا طأطأَ رأسه. وأما قولهم: أسجَدَ إِسجاداً، إذا أدام النَّظر، فهذا صحيحٌ، إلاَّ أن القياسَ يقتضي ذلك في خَفض، ولا يكون *النّظرَ الشّاخصَ ولا الشزْر. يدلُّ على ذلك قولُهُ: أَغَرَّكِ مِنِّي أنَّ دَلَّكِ عندنا *** وإِسجادَ عينيكِ الصَّيُودَينِ رابحُ([10])ودراهم الإسجاد: درَاهمُ كانت عليها صورٌ، فيها صورُ ملوكهم، وكانوا إذا رأوها سَجَدُوا لها. وهذا في الفُرس. وهو الذي يقول فيه الأسود: مِنْ خَمرِ ذِي نُطَفٍ أغَنَّ مُنَطّقٍ *** وافَى بها لِدراهم الإِسجادِ([11])(سجر) السين والجيم والراء أصولٌ ثلاثة: المَلء، والمخالطة، والإيقاد. فأمّا الملء، فمنه البحر المسجور، أي المملوء. ويقال للموضع الذي يأتي عليه السّيلُ فيملؤه: ساجر. قال الشّمّاخ: * كُلَّ حِسْيٍ وسَاجِرِ([12]) * ومن هذا الباب، الشَّعر المنْسجِرُ، وهو الذي يَفِرُ([13])حتى يَسترسلَ من كثرته. قال: * إذا ما انثَنَى شَعْرُها المنْسجِرْ([14]) * وأمَّا المخالَطة فالسّجير: الصاحب والخليط، وهو خلاف الشَّجير. ومنه عينٌ سَجْراءُ، إذا خالط بياضَها حمرة. وأمَّا الإيقاد فقولهم : سجرت التّنُّور، إذا أوقدتَه، والسَّجُور: ما يُسجَرُ به التّنُّور. قال: ويوم كتَنُّور الإماءِ سَجَرْنَهُ *** وألَقْيَنَ فيه الجَزْلَ حَتَّى تأجَّمَا([15])ويقال للسَّجُور السجار([16]). ومما يقارب هذا استَجَرَت([17])الإِبل على نَجَائِها، إذا جدّت، كأنَّها تتَّقد في سيرها اتّقاداً. ومنه سَجَرَت النّاقةُ، إذا حَنَّتْ حنيناً شديداً. (سجع) السين والجيم والعين أصلٌ يدلُّ على صوت متوازن. من ذلك السَّجع في الكلام، وهو أن يُؤتَى به وله فواصلُ كقوافِي الشِّعر، كقولهم: "مَنْ قَلَّ ذَلّ، ومن أَمِِرَ فَلّ"، وكقولهم: "لا ماءَكِ أَبقيْتِ، ولا دَرَنَكِ أنْقَيْت". ويقال سجَعت الحمامةُ، إذا هَدَرَتْ. (سجف) السين والجيم والفاء أصلٌ واحد، وهو إسبال شيءٍ ساتر. يقال أسجفت السِّتر: أرسلتُهُ. والسَّجْف والسِّجف([18]): سِتر الحَجَلة. ويقال أسجَفَ اللّيلُ، مثل أسدَفَ. (سجل) السين والجيم واللام أصلٌ واحدٌ يدلُّ على انصبابِ شيءٍ بعد امتلائِهِ. من ذلك السَّجْل، وهو الدَّلو العظيمة. ويقال سَجَلت الماءَ فانسجَلَ، وذلك إذا صَبْبَته. ويقال للضَّرْع الممتلئ سَجْل([19]). والمساجلة: المفاخرة، والأصل في الدِّلاء، إذا تساجَلَ الرجلان، وذلك تنازعُهما، يريد كلُّ واحدٍ منهما غلبةَ صاحبه. ومن ذلك الشّيء المُسْجَل، وهو المبذول لكلِّ أحد، كأنَّه قد صُبَّ صبّاً. قال محمّد بن علي في قوله تعالى: ﴿هل جَزَاءُ الإحْسَانِ إلاَّ الإحْسَانُ﴾ [الرحمن 60]: هي مُسْجَلَة للبَرِّ والفاجر. وقال الشاعر في المُسْجَل: * وأصَبَحَ معروفي لقومِيَ مُسْجَلا * فأما السِّجِلّ فمن السَّجْل والمساجلة، وذلك أنَّه كتَابٌ يجمَع كتباً ومعانيَ. وفيه أيضاً كالمساجلة، لأنّه عن منازعةٍ ومُداعاة. ومن ذلك قولهم: الحرب سِجَالٌ، أي مباراةٌ مرَّة كذا ومرةً كذا. وفي كتاب الخليل: السَّجْل: ملء الدلو. وأما السِّجِّيل فمن السِّجِلّ، وقد يحتمل أن يكون مشتقاً من بعض ما ذكرناه. وقالوا: السِّجِّيل: الشديد. (سجم) السين والجيم والميم أصلٌ واحدٌ، وهو صبُّ الشّيء من الماء والدَّمعِ. يقال سَجَمَت العينُ دَمعَها. وعينٌ سَجوم، ودمعٌ مسجوم. ويقال أرض مسجومة: ممطورة. (سجن) السين والجيم والنون أصلٌ واحد، وهو الحَبْس. يقال سجنته سَجناً. والسِّجن: المكان يُسجَن فيه الإنسان. قال الله جلَّ ثناؤه في قصّة يوسف عليه السلام: ﴿قالَ رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا يَدْعُونَنِي إِلَيْهِ﴾ [يوسف 33]. فيقرأ فتحاً على المصدر، وكسراً على الموضع([20])، وأما قولُ ابنِ مُقْبل: * ضرباً تَوَاصَى به الأبطالُ سِجِّينا([21]) * فقيل إنَّهُ أراد سِجِّيلاً. أي شديداً. وقد مضى ذِكرُهُ. وإِنَّما أبدل اللام نوناً. والوجه في هذا أنَّهُ قياس الأوَّل من السَّجن، وهو الحبس؛ لأنَّه إذا كان ضرباً شديداً ثبت المضروب، كأنَّه قد حبسه. (سجو) السين والجيم والواو أصلٌ يدلُّ على سكونٍ وإطباق. يقال* سَجَا اللّيلُ، إذا ادلهمَّ وسكَن. وقال: يا حبَّذَا القَمراءُ واللَّيْلُ السَّاجْ *** وطُرقٌ مثلُ مُلاءِ النُّسَّاجْ([22])وطرف ساجٍ، أي ساكن. --------------ــــ ([1]) والستارة ، بالهاء أيضاً. ([2]) ذكر في اللسان والمعرب 42 أنه معرب "جهار" الفارسية، بمعنى أربعة. على أن اللفظ "استار" في الفارسية يظن أنَّه مأخوذ من اليونانية. انظر استينجاس 49. ([3]) ديوان الأخطل 297 واللسان (ستر) . وابنا جعيل، هما كعب وعمير. ([4]) كذا وردت الرواية في الأصل والمجمل والديوان 208. ورواية اللسان: إن الفرزدق والبعيث وأمه *** وأبا البعيث لشر ما إستار ([5]) ديوان النابغة 68 واللسان (ستن). ([6]) صدره كما في الديوان 88 واللسان (حشر): * لها أذنٌ حشرٌ وذِفْرَى أسيلة * ([7]) سجح الطريق، بالضم وبضمتين. ([8]) ذكر ابن بري أن صواب إنشاده: "لأحبارها". وقبله: فلما لوين على معصم *** وكف خضيب وأسوارها ([9]) الشطر في المجمل واللسان (سجد). ([10]) البيت لكثير عزة كما في اللسان (سجد). ([11]) البيت في اللسان (سجد). وقصيدة الأسود بن يعفر في المفضليات (2: 16-20). ([12]) البيت لم يرد في الديوان. وهو بتمامه كما في اللسان (سجر): وأحمى عليها ابنا يزيد بن مسهر *** ببطن المراض كل حسي وساجر ([13]) وفر يفر، كوعد يعد، ويقال أيضاً وفر يوفر من باب كرم، أي كثر. ([14]) وكذا روايته في المجمل. وفي اللسان (6: 9): "شعره المنسجر". لكن في اللسان (6: 10): * إذا ثنى فرعها المسجر *. بعد أن ذكر قبله:" المسجر: الشعر المسترسل". على أنه يقال المسجّر، بتشديد الجيم، والمنسجر، والمسوجر أيضاً. ([15]) البيت لعبيد بن أيوب العنبري، "كما في اللسان (أجم)". وتأجم، مثل تأجج، وزناً ومعنى. وبعده: رميت بنفسي في أجيج سمومه *** وبالعنس حتى جاش منسمها دما ([16]) لم أجد هذه الكلمة في غير المقاييس. ولا أدري ضبطها. ([17]) في اللسان والمجمل: "انسجرت". ([18]) في الأصل: "السجيف"، محرف. ([19]) وكذا في المجمل. وفي اللسان: "السجيل"، و"الأسجل". ([20]) قرأ بالفتح عثمان ومولاه طارق، وزيد بن علي، والزهري، وابن أبي إسحاق، وابن هرمز، ويعقوب. تفسير ابن حيان (5: 306). ([21]) في اللسان "تواصت به". وصدره: *ورجلة يضربون الهام عن عرض*. ([22]) الرجز لأحد الحارثيين، كما في اللسان (سجا).
ـ
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٠٠- الستر: تغطية الشيء، والستر والسترة: ما يستتر به، قال: ﴿لم نجعل لهم من دونها سترا﴾ [الكهف/90]، ﴿حجابا مستورا﴾ [الإسراء/45]، والاستتار: الاختفاء، قال: ﴿وما كنتم تستترون أن يشهد عليكم سمعكم﴾ [فصلت/22].
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٣٨س ت ر
اللـه ستـار العيـوب ودونه ستر وسترة وستارة وستار وستور وأستار وستر وستائر واستترت بالثوب وتستر.
ومن المجاز: جارة مسترة وجوار مسترات ورجل مستور وقوم مساتير وسترت المرأة ستارة فهـي ستيـرة.
وشجـر ستيـر: كثيـر الأغصان.
وساتره العداوة مساترة وهو مداج مساتر.
وهتك الله سترك: أطلع على مساويك وفلان لا يستتر من الله بستر: لا يتقي الله.
ومدّ الليل ستاره وأنا أمدّ إلى الله يدي
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬١٧٨سَتَرَ الشيءَ يَسْتُرُه ويَسْتِرُه سَتْراً وسَتَراً: أَخفاه؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
ويَسْتُرُونَ الناسَ مِن غيرِ سَتَرْ
والستَر، بالفتح: مصدر سَتَرْت الشيء أَسْتُرُه إِذا غَطَّيْته فاسْتَتَر هو. وتَسَتَّرَ أَي تَغَطَّى. وجاريةٌ مُسَتَّرَةٌ أَي مُخَدَّرَةٌ. وفي الحديث: إِن اللهَ حَيِيٌّ سَتِيرٌ يُحِبُّ
(* قوله: «ستير يحب» كذا
بالأَصل مضبوطاً. وفي شروح الجامع الصغير ستير، بالكسر والتشديد).
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٨١* س ت ر * * السِّتْرُ * جمعه * سُتُورٌ * و * أسْتارٌ * و * السُّتْرةُ * ما يُستر به كائنا ما كان وكذا * السِّتَارةُ * والجمع * السَّتَائِرُ * و * سَتَر * الشيء غطاه وبابه نصر * فاسْتَتَر * هو و * تَسَتَّر * أي تغطى وجارية * مُسْتَّرةٌ * أي مخدرة وقوله تعالى ﴿حجابا مستورا﴾ أي حجاب على حجاب فالأول مستور بالثاني أراد بذلك كثافة الحجاب لأنه جعل على قلوبهم أكنة وفي آذانهم وقرا وقيل هو مفعول بمعنى
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٢٦١الستر، بالكسر، معروف، وهو ما يستر به، واحد الستور، بالضم، والأستار، بالفتح، والستر، بضمتين،وهو مستدرك على المصنف. والستر: الخوف، يقال فلان لا يستتر من الله بسر، أي لا يخشاه ولا يتقيه، وهو مجاز. يقال: ما لفلان ستر ولا حجر فالستر: الحياء، والحجر: العقل. والعمل، هكذا في سائر الأصول وأظنه تصحيفا، والصواب العقل وهو من الستارة والستر.
وعبد الرحمن بن يوسف الستري بالكسر، كان يحمل أستار الكعبة من بغداد
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٬٥١١سَتَرَ
1 سَتَرَ ذ , aor. سَتُرَ (S, M) and سَتِرَ , (M,) inf. n. سَتْرٌ (S, M) and سَتَرٌ, (M,) He, or it, veiled, concealed, or hid, a thing; (M;) covered it: (S:) and ↓ ستّر signifies the same, (M,) [or has an intensive sense, or denotes frequency or repetition of the action, or its application to many objects: accord. to Golius, “ sub velo, obtenso eo [sic], ne quis vir intueretur eam,
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩١٣سَتَرَ
سَتَرَ U ( n. ac. سَتْر 1 ),
a. Veiled, covered over, hid.
سَتُرَ
سَتُرَ U ( n. ac. سَتَاْرَة 22t ),
a. Was bashful, modest.
b. ( n. ac. سَتْر 1 ), Was intelligent.
سَتَّرَ
سَتَّرَ II ,
a. Veiled &c.
تَسَتَّرَ
تَسَتَّرَ V , اِنْسَتَرَ VII , اِسْتَتَرَ VIII ,
a. Veiled or hid himself; became hid.
سِتْر
سِتْر 2 , ( pl. سُتُوْر 27 , أَسْتَاْر 38 ),
a. Veil, curtain, covering;
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٦٥٬٤٥٨ستر
سَبَلَ - يَسْبِلُ - سَبِيْل - سُبُل
سَبَلَ - يَسْبِلُ + كائن + كائناً أو نفسه + إلى كائن أو مكان أو أمر: يجعله يتوجه إليه متقدماً في مسار محدد تماماً لا يستطيع أن يحيد عنه
سَبِيْل: على وزن " فـَعيل" اسم فاعل مبالغة من " سَبَلَ - يَسْبِلُ ": صفة الشيء الذي يوصلك إلى هدف أو غاية،
وهو كذلك اسم مكان: الطريق المؤدية والموصلة إلى غاية من غير
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٢ (الإجمالي: ٣٣)
- حجب
الآيات المشتركة: ١ · Kaş demektir
- جلد
الآيات المشتركة: ١ · Culud deri demektir
- جعل
الآيات المشتركة: ٢ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- طلع
الآيات المشتركة: ١ · Dal demektir
- شمس
الآيات المشتركة: ١ · Güneş demektir
- ظنن
الآيات المشتركة: ١ · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir
- بلغ
الآيات المشتركة: ١ · İş ayakkabısı
- قرأ
الآيات المشتركة: ١ · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…
- وجد
الآيات المشتركة: ١ · Su birikintisidir
- شهد
الآيات المشتركة: ١ · Petekteki baldır
- بصر
الآيات المشتركة: ١ · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
- دون
الآيات المشتركة: ١ · Dane, inek yavrusuna denir
الآيات التي ورد فيها(٣)
وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَا أَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُودُكُمْ وَلَكِنْ ظَنَنْتُمْ أَنَّ اللَّهَ لَا يَعْلَمُ كَثِيرًا مِمَّا تَعْمَلُونَ
Örtünürsünüz
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ستر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | غشي, حجب, كنن, كفر |
| Zıt Kök | كشف |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin önüne perde, bölme veya örtü çekerek onu görünmez veya erişilmez kılma |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi denetimden gizlenme vehmi ile hakikatin idrakine çekilen engelleyici manevi perde |
| Çekirdek Özet 3 | Varlığın doğrudan algıya açık yüzü ile korunaklı veya perdeli mahrem alanı arasındaki ontolojik ayrım |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca kumaş örtünmesi veya fiziksel gizlenme olarak daraltılıp, idrak perdeleri ve ontolojik koruma boyutunun gözden kaçırılması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| ست | Bir şeyin zeminini, tabanını veya doğrudan etkisini sınırlandırma, sabitleme | ر | Sınırlandırma ve tutma etkisine süreklilik, akış ve yayılma boyutu katarak bir perdenin nesne boyunca uzanıp onu bütünüyle örtmesini sağlar |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Tutunma, bir yüzeye dayanarak engel oluşturma ve koruma kalkanı kurma |
| ت | İşaret, sınır | Çizilen hat, geçişi kısıtlayan sınır ve son nokta belirleme |
| ر | İnsan başı, üst | Tepe noktası, yönelimin başladığı ana merkez ve kuşatıcı üst katman |
| ستر | Diken, sınır ve üst katmanın birleşimi | Bir nesnenin veya mekânın üzerine çekilen, sınırları belirginleştiren ve dış algıyı engelleyerek içeriyi koruyan perdeleme hareketi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Çadırın veya evin içine asılan bölme bezi; bedeni, kusurları veya mahrem alanı dış gözlerden saklayan her türlü fiziki perde ve koruyucu engel |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairi el-Ahfeş ve İbnü'l-A'râbî'nin aktardığı beyitte insanların birbirini yapmacık örtüler olmadan koruması anlamında geçer: ويَسْتُرُونَ الناسَ مِن غيرِ سَتَرْ |
| Erken Arapça kullanım | Kişinin namaz kılarken veya ibadet ederken önüne koyduğu sütre; şeref ve iffeti koruyan perde; Kâbe'nin üzerine örtülen örtü |
المصدر Kitâbü’l-ʿAyn, Lisânü’l-Arab, Maqāyīs al-Lugha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dil ailesinin genelinde bu kök, doğrudan bir nesneyi gizlemekten ziyade araya bir bölme koyarak koruma, saklama ve sığınak oluşturma anlamlarıyla temsil edilir. Batı Sami ve Aramice/Süryanice katmanında s-t-r kökü (Süryanice s-t-r / sithro) gizli yer, korunma, korunaklı sığınak ve örtünme anlamlarında geniş bir kullanım alanına sahiptir. İbranicede aynı kök harfleriyle örtmek, gizlemek ve gizli sığınak (sether) kavramları mevcuttur. Arapçada kök, somut düzlemde araya çekilen gergi veya perde (sitâra) imgesiyle özelleşmiş; oradan ahlaki mahremiyet, hayâ ve nihayet zihinsel/kalbî engellere doğru genişlemiştir. Fonetik açıdan kökün birinci harfi olan sibilant ses ile diş sesi olan t harfi, bir engel ve yüzey direnci oluşturan semantik alanı korumuştur.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | ستر kökünden türeyen fiil ve isimler | Bir şeyi başka bir cismin arkasında bırakarak gözden saklama, sütre edinme, hayâ ile örtünme | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice sether, Süryanice sithro | Korunaklı gizli yer, sığınak ve saklanma mahalli ile doğrudan ortak köken | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin ve güvenilir Afro-Asyatik dışı soydaş tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ستر | Anlamlı | Örtmek, perdelemek | Bir şeyi perde arkasında gizleyip korumak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| سرت | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde mühmel kabul edilir |
| تسر | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde mühmel kabul edilir |
| ترس | Anlamlı | Kalkan edinmek | Düşman darbesini savuşturmak için kalkan kullanmak ve korunmak | Tahdhīb al-Lugha'da müsta'mel; fiziki savunma ve engelleme ortak paydası |
| رست | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde mühmel kabul edilir |
| رتس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde mühmel kabul edilir |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ستر | Merkez | Perde arkasına koyarak görünmez kılmak | Araya fiziki veya manevi bir engel koyarak gözü nesneden ayırma | Nesnenin kendisi değişmez, aradaki perde görüşü engeller |
| غشي | Komşu | Bir nesnenin üzerini bütünüyle kaplamak | Nesneyi çepeçevre sarıp üstten örterek bütünüyle kuşatma | Karartma, sarma ve kuşatma etkisi ön plandadır |
| حجب | Komşu | Geçişe ve girişe mani olmak | Görüşün yanında fiili teması ve girişi de engelleyen kalın bariyer | Kapıcı ve engelleyici duvar niteliği taşır |
| كنن | Komşu | Bir kabın veya yuvanın içine saklamak | Bir muhafazanın veya mahfazanın içine yerleştirerek koruma | İçeriye alma ve saklama boyutu baskındır |
| كفر | Komşu | Toprakla veya bir tabakayla üzerini örtmek | Tohumu toprağa gömmek gibi bir şeyin üstünü tabakayla kaplama | Çekirdeğin üzerini sıvamaya dönük fiziksel örtü |
| كشف | Zıt | Örtüyü kaldırmak, açığa çıkarmak | Örtülü, gizli veya korumalı olanı perdesini kaldırarak ortaya çıkarma | Nesnenin perdesini bütünüyle kaldırıp algıya açma |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ستر | Örtmek, perdelemek | Araya perde koyarak koruma, saklama ve görünmez kılma | Kesin |
| Latince | Velare, tegere | Perdelemek, örtmek | Velare perdelik çekmeyi, tegere ise üstünü kapatarak korumayı karşılar; iç koruma boyutu eksik kalabilir | Güçlü |
| İngilizce | To veil, to screen, to cover | Perdelemek, koruyucu örtü çekmek | To veil manevi veya ince perdeyi, to screen ise araya kalkan koymayı tam karşılar; hayâ bağlamını doğrudan içermez | Güçlü |
| Almanca | Verhüllen, abschirmen | Örtüyle bürümek, perdelemek | Abschirmen dış tesirlere karşı korumayı, verhüllen ise görünüşü saklamayı karşılar | Güçlü |
| Fransızca | Voiler, masquer | Perde çekmek, gizlemek | Voiler tül ve örtü çekmeyi, masquer ise görüntüyü engellemeyi verir | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| İsm-i fâil anlamında ism-i mef‘ûl (مَسْتُورًا) | Engelleyici, algıyı bütünüyle kesen perde | Kur'an tilaveti esnasında inkârcıların kalpleri ile ilahi mesaj arasına çekilen manevi engel bağlamı; İsrâ 17:45 |
| İsim formu (سِتْرًا) | Güneş ışığına ve sıcağına karşı koruyucu fiziki örtü/gölge | Zülkarneyn kıssasında doğu ufkundaki bir kavmin doğal veya yapay bir sığınaktan yoksun oluşu bağlamı; Kehf 18:90 |
| İftial kalıbında muzari fiil (تَسْتَتِرُونَ) | Gizlenme, denetimden saklanma vehmi | İnsanın kendi aleyhine şahitlik edecek uzuvlarından ve Allah'tan gizlenebileceğini sanması bağlamı; Fussilet 41:22 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi ilmin ihâtası ve inkârcıların idraki | İnsanın eylemlerini Allah'tan gizleyemeyeceği gerçeği ile kalplerin üzerine çekilen inkâr perdelerinin mahiyeti | Mutlak kuşatıcı ilim karşısında gizlenmenin imkânsızlığı |
| Fıkıh | Setr-i avret ve namazda sütre | İbadette ve toplumsal hayatta örtülmesi farz olan mahrem alanların sınırları ve namaz kılanın önüne engel koyması | Şer'i sınırları koruyan fiziki engel ve edep ölçüsü |
| Tefsir | İsrâ 17:45 ve Kehf 18:90 tefsirleri | Perdenin hakikati örten mecazi bir engel mi yoksa ilahi bir tecelli mi olduğu ve Zülkarneyn'in ulaştığı kavmin durumu | İdrak engeli ve fiziki sığınak eksikliği |
| Hadis | Settâr / Sitîr ismi ve günahların örtülmesi | Kulun hatalarının ifşa edilmeyip örtülmesi ve Allah'ın hayâ ve setr sıfatını sevmesi | Ayıpları gizleme, iffeti koruma ve cezayı tehir etme |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kul-Yaratıcı ilişkisi ve ahlak | Setr ve sütre | Mahremiyeti koruma, ayıpları örtme | İnsanın hem fiziki avretini örtmesi hem de günahları ifşa etmeyerek toplumsal hayâyı koruması | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve idrak teorisi | Bilişsel perde | Hakikat ile zihin arasına giren önyargı bariyeri | Kalp veya zihin hakikate kapandığında bilginin içeriye nüfuz edememesi durumu | Güçlü |
| Siyasi | Kamu güvenliği ve mahremiyet | Özel alan dokunulmazlığı | Kamusal denetim ile hane mahremiyeti arasındaki sınır | Otoritenin bireylerin gizli kalması gereken mahrem alanlarına tecavüz etmesini önleyen hukuk kalkanı | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve tasarruf | Korumalı varlık alanı | Sermayenin haksız müdahalelere karşı muhafazası | İktisadi aktörün temel varlıklarını ve haklarını dış gasp veya kontrolsüz ifşaya karşı korunaklı kılması | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dalga boyu filtrelemesi veya dielektrik yalıtım bariyeri | İki ortam arasına yerleştirilen ve belirli frekanstaki sinyallerin veya akımların geçişini bütünüyle engelleyen perdeleme mekanizması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Mahremiyet sınırı ve sosyal mesafeleme | Bireyin veya grubun kendi iç dünyasını dış gözlemcilerin doğrudan erişimine kapatarak otonomi ve kimlik kurması | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca tesettür ve kumaş parçasıyla beden örtünmesine indirgenmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bedeni örtmenin ötesinde, güneşin kavurucu etkisine karşı bir barınak, ilahi denetimden saklanma yanılgısı ve vahyin hakikatine karşı çekilen epistemolojik körlük perdeleri |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İsrâ suresindeki ifadenin inkârcıların fiziki bir engeli olarak görülüp metnin kavrayış ve inanç düzeyindeki derin kopuşu anlatan belagatinin sıradanlaştırılması; Fussilet suresindeki uyarının ise yalnızca organların konuşması mucizesine sıkıştırılıp ilahi murakabe şuurunun zayıflatılması |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem fiziki dünyanın sınırlarını (Kehf 18:90) hem insanın ahlaki-hukuki sorumluluğunu (Fussilet 41:22) hem de vahiy karşısındaki algısal tıkanıklıkları (İsrâ 17:45) tek bir engel ve perde mefhumu üzerinden inşa ettiğini gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcıların vahiyle yüzleştiğinde yaşadıkları idrak felcini anlatan pasajlarda, insanın kendi uzuvlarının şahitliği karşısındaki acziyetini bildiren ahiret sahnelerinde ve coğrafi-fiziki şartların insan bedenine etkisini tasvir eden kıssalarda |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Gizlenmenin mutlak bir varlık alanından kaçış sağlayabileceği zannını kökten yıkar; hiçbir örtünün ve perdenin Yaratıcı'nın ilmine ve insanın kendi bedeninin şahitliğine karşı bir sığınak olamayacağını vazederek sahte güvenlik algılarını yıkar |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamİki mekân, varlık veya nesne arasına gerilerek bir tarafın diğer taraftan görünmesini, temasını veya dış etkiden zarar görmesini engelleyen fiziki perde, bölme veya sığınak.
- Soyut anlamHakikat ile bilinç arasına giren, idrakin vahiy mesajına nüfuz etmesini engelleyen bilişsel körlük ve insanın kendi eylemlerini ilahi gözetimden saklayabileceğini sanması vehmi.
- Sistematik karşılıkVarlığın algılanabilir dış yüzü ile koruma altındaki mahrem veya örtülü alanı arasındaki ayracı belirleyen ve yetkisiz erişimi kısıtlayan ontolojik ve ahlaki sınır hattı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde gözlemciyi veya dış etkiyi, perdelenen hedef nesneyi veya hakikati, ise araya giren örtüyü temsil eder. fonksiyonu aradaki perde sebebiyle iletimin ve algısal temasın sıfırlandığını, fonksiyonu ise nesnenin perde arkasında korunma veya mahremiyet durumunun pozitif olarak sürdüğünü ifade eder.