سفح

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: س-ف-حالصيغ: ٣ · الجذور المجاورة: ٦٤ · الآيات: ٤ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».بغيعنتطعممُسَافِحِينَسفححصنخدنأجريمنهلل

الجذرالصيغ ٣الآيات ٤السور ٣المجاورة ٦٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

سفح

س - ف - ح

جذر
  • الورود: ٤
  • الآيات: ٤
  • الصيغ: ٣
  • المعاجم: ١٢

Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir. “Sefeha” yuvarlandı, döküldü anlamlarında kullanılmıştır. “He” “ha”ya dönüşmüş ve saçıp savuran, ilerisini hesap etmeyen kimseye sefih denmiştir. İnce ve yassı taş demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir. “Sefeha” yuvarlandı, döküldü anlamlarında kullanılmıştır. “He” “ha”ya dönüşmüş ve saçıp savuran, ilerisini hesap etmeyen kimseye sefih denmiştir. İnce ve yassı taş demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٦١٦
باب الحاء والسين والفاء معهما ح س ف، ح ف س، س ح ف، س ف ح، ف س ح، ف ح س، كلهن مستعملات حسف: حُسافة التَّمْر: قُشوره ورديئة، تقول: حَسَفْتُ التَّمْرَ أحسِفُه حسَفاً: نَقَّيْتُه. حفس: رجل حِيْفْسٌ، وامرأة حِيَفْساء، والحِيَفْساء إلى القِصَر ولؤم الخِلْقة. سحف: السَّحْف: كَشْطُكَ الشَّعَر عن الجلد حتى لا يبقى منه شيء تقول: سَحَفتُه سَحْفاً. والسَّحائف، الواحدة سَحيفة: طرائق الشَّحْم التي بين
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٩٦
سَفْحُ الجبل: أسفلُه حيثُ يَسْفَح فيه الماءُ، وهو مُضْطَجَعُهُ. وسَفَحْتُ الماء: هَرَقْتُه. وسَفَحْتُ دَمَه: سفكته. ورجل سَفَّاحٌ: أي قادر على الكلام. والسِفاحُ: الزِنى. تقول: سافَحَها مُسافَحَةً وسِفاحاً. والسَفيحانِ: جوالِقان يُجعلان كالخُرْج. والسَفيح: سَهْمٌ من سهام المَيْسر مما لا نَصيب له.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٬٣٤١
ح س ف حسف ، حفس ، سحف ، سفح ، فسح ، فحس : مستعملات . حسف : قال الليث : الحُسافَةُ : حُسَافَةُ التمر : وهي قُشُورُه وَرَدِيئُه ، تقول : حَسَفْتُ التمرَ أَحْسِفُه حَسْفاً إذا نَفَيْتَه . وقال اللِّحياني وغيره : تَحَسَّفَت أوبارُ الإبل وتَوَسَّفَت إذا تَمَعَّطَت وتَطَايَرَت . أبو زيد : رَجَع فلان بحَسِيفَة نفسه إذا رجع ولم يَقْض حاجَةَ نفسه ، وأنشد : إذا سُئِلوا المعروفَ لم يَبْخَلُوا به ولم
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٬٧٨٨
(باب السين والفاء وما يثلثهما) (سفق) السين والفاء والقاف أصَيلٌ يدلُّ على خلاف السخافة. فالسَّفيق لغة في الصفيق، وهو خلاف السخيف. ومنه سَفَقْتُ الباب فانْسَفَقَ، إذا أغلقته. وهو يرجع إلى ذاك القياس. ومنه رجل سَفيق الوجه، إذا كان قليل الحياء. ومن الباب: سفَقْت وجهَه، لطمتَه. (سفك) السين والفاء والكاف كلمة واحدة. يقال سَفَكَ دمَه يسفِكه سفْكاً ، إذا أساله، وكذلك الدّمع. (سفل) السين والفاء واللام
رابط المدخل

(باب السين والفاء وما يثلثهما) (سفق) السين والفاء والقاف أصَيلٌ يدلُّ على خلاف السخافة. فالسَّفيق لغة في الصفيق، وهو خلاف السخيف. ومنه سَفَقْتُ الباب فانْسَفَقَ، إذا أغلقته. وهو يرجع إلى ذاك القياس. ومنه رجل سَفيق الوجه، إذا كان قليل الحياء. ومن الباب: سفَقْت وجهَه، لطمتَه. (سفك) السين والفاء والكاف كلمة واحدة. يقال سَفَكَ دمَه يسفِكه سفْكاً ، إذا أساله، وكذلك الدّمع. (سفل) السين والفاء واللام أصلٌ واحد، وهو ما كان خلافَ العلوّ. فالسُّفل([1]) سُِفل الدارِ وغيرها. والسُّفُول: ضدّ العُلُوّ. والسَّفِلة: الدُّون من الناس، يقال هو من سَفِلة الناس ولا يقال سَفِلة([2]). والسَّفَال:نقيض العَلاء. وإنّ أمرهم لفي سَفَال. ويقال قَعَدَ بسُفالة الرّيح وعُلاوتها. والعُلاوة من حيث تَهُبُّ، والسُّفالة ما كان بإزاء ذلك. (سفن) السين والفاء والنون أصلٌ واحد يدلُّ على تنحية الشيء عن وجه الشيء، كالقَشْر، قال ابن دريد([3]): السفينة فعيلة بمعنى فاعلة، لأنَّها تسفِن الماء، كأنّها تقشِره. والسَّفّان: ملاّح السفينة. وأصل الباب السَّفْن، وهو القشر، يقال سَفَنْتُ العودَ أسفِنُه سَفْناً. قال امرؤ القيس: فجاء خفِيَّاً يسفِنُ الأرضَ بطنُهُ *** تَرَى التُّربَ منه لاصقاً غير مَلْصَقِ([4])والسَّفَن: الحديدة التي يُنحَت بها. قال الأعشى: وفي كلِّ عامٍ لـه غزوةٌ *** تَحُكّ الدّوابِرَ حَكَّ السَّفَنْ([5])وسفنتِ الريح التراب عن وجه الأرض. (سفه) السين والفاء والهاء أصلٌ واحدٌ، يدلُّ على خفّة وسخافة. وهو قياس مطَّرد. فالسَّفَه: ضدّ الحِلْم. يقال ثوب سفيه، أي رديء النسج. ويقال تَسَفَّهَت الريحُ، إذا مالت. قال ذو الرمة: مَشَيْن كما اهتَزَّت رياحٌ تسفَّهت *** أعالِيَها مَرُّ الرِّياحِ الرواسِمِ([6])وفي شعره أيضاً: * سَفيهٍ جَديلُها([7]) * يذكر الزّمام واضطرابه. ويقال تسفّهتُ فلاناً عن ماله، إذا خدعْتَه، كأنَّك مِلت به عنه واسْتَخْفَفْتَه. قال([8]): تَسَفَّهْتَهُ عن ماله إِذْ رأيته *** غلاماً كغُصنِ البانةِ المتغايِدِ([9])وذكر ناسٌ * أنَّ السَّفَه أن يُكثِر الإنسانُ من شُربِ الماءِ فلا يَروَى. وهذا إن صحَّ فهو قريبٌ من ذاك القياس. وكان أبو زيد يقول: سافَهْتُ الوَطْبَ أو الدّنَّ، إذا قاعَدْتَه فشربتَ منه ساعةً بعد ساعة. وأنشد: أبِنْ لي يا عُمَيْرُ أذُو كعوبٍ *** أصَمُّ، قناتُهُ فيها ذُبُولُ أحَبُّ إليكَ أم وَطْبٌ مُدَوٍّ *** تُسافِهُهُ إذا جَنَح الأَصِيلُ([10])(سفو) السين والفاء والحرف المعتل أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خِفّة في الشيء. فالسَّفْو: مصدر سَفَا يَسْفو سَفْواً([11])، إذا مشى بسُرعة، وكذلك الطائر إذا أَسْرَعَ في طيرانه. والسَّفَا: خِفّة النّاصية، وهو يُكرَه في الخيلِ ويُحمَد في البِغال، فيقال بغلةٌ سفواء. وسَفت الريحُ التّراب تَسفيه سَفْياً. والسَّفا: ما تَطَايَرُ به الرِّيحُ من التُّراب. والسَّفا: شوك البُهْمَى، وذلك [أنه] إذا يبس خَفّ وتطايرت به الرّيح. قال رؤبة: * واسْتَنَّ أعراف السَّفَا على القِيَقْ *([12]) ومن الباب: السَّفا، وهو تُراب القَبر. قال: وحالَ السّفا بيني وبينكِ والعِدَا *** ورَهْنُ السّفا غَمْرُ الطبيعة ماجدُ([13]) والسَّفاءُ، مهموز: السَّفَه والطَّيش. قال: كم أزلّتْ أرماحُنا من سفيهٍ *** سافَهونا بغِرّة وسَفَاءِ (سفح) السين والفاء والحاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على إِراقة شيء. يقال سفح الدّمَ، إذا صبَّه. وسفح الدّم: هَرَاقه. والسِّفاح: صبُّ الماء بلا عَقد نكاح، فهو كالشيء يُسفَح ضَياعاً. والسَّفّاح: رجلٌ من رؤساء العرب([14])، سَفَح الماء في غزوةٍ غزاها فسُمّي سفَّاحاً. وأمَّا سَفْح الجبل فهو من باب الإبدال، والأصل فيه صَفح، وقد ذُكر في بابه. والسَّفيح: أحد السِّهام الثلاثة التي لا أنصباءَ لها، وهو شاذٌّ عن الأصل الذي ذكرناه. (سفد) السين والفاء والدال ليس أصلاً يتفرّع منه، وإنّما فيه كلمتان متباينتان في الظاهر، وقد يمكن الجمع بينهما من طريق الاشتقاق. من ذلك سِفاد الطَّائر، يقال سَفِد يَسْفَد، وكذلك التَّيس. والكلمة الأخرى السّفُّود، وهو معروف. قال النابغة: كأنَّه خارجاً من جَنب صَفحته *** سَفُّود شَرْبٍ نَسُوه عند مفتأدِ([15])(سفر) السين والفاء والراء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على الانكشاف والجَلاء. من ذلك السَّفَر، سمِّي بذلك لأنَّ الناس ينكشفون عن أماكنهم. والسَّفْر: المسافرون. قال ابن دريد([16]): رجلٌ سَفْرٌ وقوم سَفْرٌ. ومن الباب، وهو الأصل: سَفَرتُ البَيت كنستُه. ومنه الحديث: "لو أمَرْتَ بهذا البيت فسُفِر([17])". ولذلك يسمَّى ما يسقُطُ من ورق الشّجر السَّفِير. قال: وحائل مِنْ سَفير الحولِ جائلهُ *** حولَ الجراثيمِ في ألوانه شَهَبُ([18])وإنّما سمّي سفيراً لأنَّ الرّيح تسفره. وأما قولهم: سَفَر بَيْن القوم سِفارة، إذا أصلح، فهو من الباب؛ لأنَّه أزال ما كان هناك من عَداوة وخِلاف. وسَفَرتِ المرأةُ عن وجهها، إذا كشفَتْهُ. وأسفر الصبح، وذلك انكشاف الظّلام، ووجه مُسفِر، إذا كان مُشرِقاً سروراً. ويقال استفَرَت الإبل: تصرفت وذهبَتْ في الأرض. ويقال للطعام الذي يُتّخذ للمسافر سُفْرة. وسمِّيت الجِلدة سُفْرة([19]). ويقال بعير مِسفَر، أي قويٌ على السَّفر. ومما شذّ عن الباب السِّفار: حديدةٌ تُجعَل في أنف الناقة. وهو قوله: ما كان أجمالي وما القِطارُ *** وما السِّفار، قُبِحَ السِّفارُ وفيه قول آخر؛ أنه خيطٌ يشدُّ طرَفُه على خطام البعير فيدارُ عليه، ويُجعَل بفيه زِماماً، والسَّفْر: الكتابة. والسفَرَة: الكَتبة، وسُمّي بذلك لأنَّ الكتابة تُسفِرُ عما يُحتاج إليه من الشيء المكتوب. (سفط) السين والفاء والطاء ليس بشيء، وما في بابه ما يعوّل عليه، إلاّ أنّهم سمّوا هذا السَّفَط. ويقولون: السفيط السخيّ من *الرجال. وأنشدوا: * ليس بذي حزم ولا سَفيطِ([20]) * وهذا ليس بشيء. (سفع) السين والفاء والعين أصلان: أحدهما لونٌ من الألوان، والآخر تناوُل شيءٍ باليد. فالأوّل السُّفْعَة، وهي السَّوَاد، ولذلك قيل للأثافيّ سُفْعٌ. ومنه قولهم: أرى به سُفْعَةً من غضب، وذلك إذا تَمَعَّرَ لونُهُ. والسَّفْعاء: المرأة الشاحبة؛ وكلُّ صَقْرٍ أسْفَعُ. والسَّفْعَاء: الحمامة، وسُفعتُها في عنقِها، دُوَينَ الرّأس وفُوَيقَ الطّوق. والسُّفْعة: في آثار الدار: ما خالَفَ من رَمادها سائرَ لونِ الأرض. وكان الخليل يقول: لا تكون السُّفْعَةُ في اللَّوْن إلاّ سواداً مشْرَباً حُمْرَة. وأمّا الأصل الآخر فقولهم: سَفَعْتُ الفرسَ، إذا أخذْتَ بمقدّم رأسه، وهي ناصيته، قال الله جلَّ ثناؤه: ﴿لَنَسْفَعنْ بالنَّاصِيَةِ﴾ [العلق 15]، وقال الشاعر: * من بين مُلجِمِ مُهرِهِ أو سافِعِ([21]) * ويقال سَفَعَ الطائرُ ضريبتَه، أي لَطَمَه. وسَفَعْتُ رأس فلان بالعصا، هذا محمولٌ على الأخْذ باليد. وفي كتاب الخليل: كان عُبيد الله بن الحسن قاضي البصرة مولعاً بأن يقول: "اسفَعا بيده فأقيماهُ"، أي خُذا بيده. --------------ــــ ([1]) يقال بالضم والكسر. ([2]) في اللسان: "يقال هو من السفلة ولا يقال هو سفلة، لأنها جمع". ([3]) الجمهرة (3: 39). ([4]) في الأصل: ("خفيفاً")، صوابه من المجمل واللسان. وفي اللسان: "وإنما جاء متلبداً على الأرض لئلا يراه الصيد فينفر منه". ورواية اللسان في عجزه الذي لم ينشد في المجمل: "لاصقاً كل ملصق". ([5]) ديوان الأعشى 19 والمجمل واللسان (سفن). ([6]) وكذا رواية المجمل. وفي الديوان 616 واللسان : "الرياح النواسم". ([7]) البيت بتمامه كما في الديوان 553 واللسان (سفه): وأبيض موشيّ القميص نصبته *** على ظهر مقلات سفيه جديلها وفي شرح الديوان :"أبيض، يعني السيف. وقميصه، يعني جفنه. موشى: منقوش". ([8]) البيت من قصيدة لمزرد بن ضرار في المفضليات (1: 76). ([9]) المتغايد: المتثني، من قولهم رجل أغيد وامرأة غيداء، إذا كانت أعناقهما تتثنى للنعمة. وفي الأصل: "المتفائد"، تحريف. ([10]) دوى اللبن والمرق تدوية: صار عليه دواية، أي قشرة. ([11]) كذا ضبط في الأصل والجمهرة (3: 40)، لكن في المجمل واللسان (19: 111 س 24): "سفوا" بضم السين والفاء وتشديد الواو. ([12]) في الأصل "الفتق"، صوابه من الديوان 105 واللسان (قيق). ([13]) البيت لكثير عزة كما في اللسان (سفا). وأنشده في المجمل مقدم العجز على الصدر. وفي اللسان: "غمر النقيبة". ([14]) هو السفاح بن خالد، واسمه سلمة. وكان جراراً للجيوش، وإنما سمي السفاح لأنه سفح المزاد، أي صبها يوم كاظمة، وقال لأصحابه: قاتلوا، فإنّكم إن هزمتم متم عطشاً. ذكره ابن دريد في الاشتقاق 203، وأنشد: وأخوهما السفاح ظمأَ خيله *** حتى وردت جبا الكلاب نهالا ([15]) ديوان النابغة 20 واللسان (فأد). ([16]) الجمهرة (2: 333). ([17]) في اللسان: "وفي الحديث أنَّ عمر رضي الله عنه دخل على النبي صلى الله عليه وسلم فقال: لو أمرت بهذا البيت فسفر". ([18]) البيت لذي الرمة في ديوانه 19 واللسان (سفر). والشهب، بالتحريك، والشهبة بالضم: لون بياض يصدعه سواد في خلاله. ([19]) في اللسان: "السفرة طعام يتخذه المسافر، وأكثر ما يحمل في جلد مستدير". وفي المجمل: "والسفرة طعام يتخذ للمسافر؛ وبه سميت الجلدة سفرة". في الأصل: "مسفرة"، تحريف. ([20]) لحميد الأرقط كما في اللسان (سفط). وأنشده في المجمل بدون نسبة. في الأصل: "ليس بيني" صوابه في المجمل واللسان. ([21]) البيت لعمرو بن معد يكرب، كما في تفسير أبي حيان (8: 491)، وصدره: * قوم إذا كثر الصياح رأيتهم *

ـ

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦١٣
س ف ح ماء سافح ومسفوح‏.‏ وفلان سفاح‏:‏ سفاك للدمـاء‏.‏ وسفحـت العيـن دمعهـا وجفـن سفـوح‏.‏ وللوادي مسافح‏:‏ صاب‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ ناقة مسفوحة الإبط‏:‏ واسعتها وجمل مسفوح الضلوع‏:‏ ليس بكرها‏.‏ وبينهم سفاح‏:‏ قتال أو معاقرة لأنهم يتسافحون الدماء‏.‏ وسافحها مسافحة‏:‏ زاناها لأن كلاً منهما يسفح ماءه ويضيعـه‏.‏ وفـي النكـاح غنية عن السفاح‏.‏ ونزلنا بسفح الجبل وهو ما اضطجع منه كأنما سفيح منه
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬١٨٥
السَّفْحُ: عُرْضُ الجبل حيث يَسْفَحُ فيه الماءُ، وهو عُرْضُه المضطجِعُ؛ وقيل: السَّفْح أَصل الجبل؛ وقيل: هو الحضيض الأَسفل، والجمع سُفوح؛ والسُّفوحُ أَيضاً: الصخور اللينة المتزلقة. وسَفَح الدمعَ يَسْفَحُه سَفْحاً وسُفوحاً فَسَفَح: أَرسله؛ وسَفَح الدمعُ نفسُه سَفَحاناً؛ قال الطرماح: مُفَجَّعة، لا دَفْعَ للضَّيْم عندها، سوى سَفَحانِ الدَّمع من كلِّ مَسفَح ودُموعٌ سَوافِحُ، ودمع سَفُوحٌ سافِحٌ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٠٨
* س ف ح * * سَفْحُ * الجبل بوزن فلس أسفله وسفح الماء هراقه و * سَفَحَ * دمه سفكه وبابهما قطع ورجل * سَفَّاحٌ
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٣٥١
السفح: ع ، قال الأعشى: ترتعي السفح فالكثيب فذا قـا ر فروض القطا فذات الرئال من المجاز: السفح: عرض الجبل حيث يسفح فيه الماء، وهو عرضه المضطجع، أو أصله، أو أسفله، أو الحضيض ؛ كل ذلك أقوال مذكورة. ج سفوح ، بالضم. وسفح الدم، كمنع: أراقه وصبه. وسفحت دمه: سفكته. وسفحت الماء: أهرقته. ويقال: بينهم سفاح، أي سفك للدماء. وفي حديث أبي هلال: فقتل على رأس الماء حتى
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬٠٧١
سَفَحَ 1 سَفَحَ ذ , (S, A, Msb, K,) aor. سَفَحَ , (Msb, K,) inf. n. سَفْحٌ, (Msb,) [and app. سُفُوحٌ also, mentioned in what follows,] He poured out, or forth, water: (S, A:) and he shed blood, (S, A, Msb, K,) the blood of another; (S, A;) and tears; (Msb, K;) inf. n. as above, and سُفُوحٌ: (K:) or سَفَحَتِ العَيْنُ دَمْعَهَا [the eye shed its tears]. (A.) The saying, in a trad., فَقَتَلَ
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٩٧
سَفَحَ سَفَحَ A ( n. ac. سَفْح 1 , سُفُوْح 27 ), a. Shed; poured out. b. ( n. ac. سَفْح 1 , سُفُوْح 27 , سَفَحَاْن 36 ), Flowed, poured out; was shed. سَفَّحَ سَفَّحَ II , a. Worked without profit. سَاْفَحَ سَاْفَحَ III , a. Was debauched; committed debauchery. b. Contended with in shedding blood. تَسَفَّحَ تَسَفَّحَ V , a. Was poured out, flowed. تَسَاْفَحَ تَسَاْفَحَ VI , a. see
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٢٬٠٥٧
سفح سَفَحَ - يَسْفَحُ - مَسْفُوْح - سَافَحَ - يُسَافِحُ - مُسَافِح - مُسَافِحِين - مُسَافِحَة - مُسَافِحَات سَفَحَ - يَسْفَحُ + كائن + شيئاً: يُخْرِجُ الشيء من مكمنه ومخبأه ويَعْرِضُه، ويجعله مباحاً لكل من يرغب به مَسْفُوْح: اسم مفعول من " سَفَحَ - يَسْفَحُ ": الشيء الذي خرج من مخبأه ومكمنه ﴿دما مسفوحا﴾ دما خرج من مكمنه، وانفصل عن أصله
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٤ (الإجمالي: ٨٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. حصن

    الآيات المشتركة: ٣ · Hasen (ha, sad) : Kale duvarı demektir

  2. خدن

    الآيات المشتركة: ٢ · Gizli dost demektir

  3. غير

    الآيات المشتركة: ٤ · Ğayr, Ğayr dışında demektir

  4. أجر

    الآيات المشتركة: ٣ · (EaCR) “Acur” tuğla demektir

  5. طعم

    الآيات المشتركة: ٢ · Yiyecek demektir

  6. حلل

    الآيات المشتركة: ٢ · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…

  7. يمن

    الآيات المشتركة: ٢ · Sağ yandır

  8. بغي

    الآيات المشتركة: ٢ · Buğa boğa demektir

  9. أتي

    الآيات المشتركة: ٣ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  10. خنزر

    الآيات المشتركة: ١ · Domuz

  11. عنت

    الآيات المشتركة: ١ · Sıkıntıya düştünüz

  12. هلل

    الآيات المشتركة: ١ · Boğazlandı

الآيات التي ورد فيها(٤)

  1. … مَا وَرَاءَ ذَلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوَالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً وَلَا …

    Sifah edenler

  2. … الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ وَمَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ …

    Sifah edenler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökسفح
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسفك, صبب, زنى
Zıt Kökحصن
Çekirdek Özet 1Sıvının tutulamayıp serbestçe akıtılması, dökülmesi ve zayi edilmesi
Çekirdek Özet 2Hukuki ve ahlaki bir bağ olmaksızın döl suyunun veya kanın hedefsizce akıtılması
Çekirdek Özet 3Koruyucu yapının (nikâh, can dokunulmazlığı) dağıtılarak enerjinin boşa harcanması
Kritik Hata RiskiSifâh kavramını yalnızca gizli fuhuşla sınırlandırıp hukuki akit ve koruma bağından yoksun her türlü kontrolsüz birlikteliği dışarıda bırakmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سفAşağıya doğru inme, düşme, yayılma ve saçılma hareketini ifade eder; nitekim bu çekirdek سفل kökünde aşağı seviyeye inmeyi, سفه kökünde aklın ve malın kontrolsüzce saçılmasını, سفك kökünde ise kanın aşağı dökülmesini anlatır.حBoğazın orta bölgesinden çıkan sürtünmeli boğaz harfi olan ح sesi, çekirdeğin taşıdığı dökülme ve saçılma hareketine geniş yüzeye yayılma, kontrolsüzce akma ve ziyan olma niteliği katarak kökü sıvının geniş bir zemine akıtılması manasına daraltmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekBir dayanağa, tutunma noktasına veya sınırlayıcı bariyere işaret eder.
فAğız, açıklıkİçte olanın dışarıya çıkış kanalını, açıklığı ve salıvermeyi temsil eder.
حÇit, duvarSınırlandırma, çevirme veya sınırın aşılması durumunu gösterir.
سفحSınırı aşıp koruma çitinden dışarı boşalmaDayanağı ve koruyucu yapıyı (س) açıklıktan (ف) geçirerek çevreleyici sınırı (ح) aşacak biçimde kontrolsüzce dışarı akıtma ve serbest bırakma hareketini canlandırır.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun, kanın veya gözyaşının bir kaptan ya da kaynaktan engelsizce yere dökülmesi, geniş bir alana saçılarak akıtılması ve dağın eteğindeki eğimli yayılma yüzeyi.
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi et-Tırımmah b. Hakîm gözyaşının kontrolsüzce ve sürekli boşalmasını şu dizeyle tasvir etmiştir: سِوى سَفَحانِ الدمْعِ من كُلِّ مَسْفَحِ

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça سفح kökü, sıvının engelsizce akıtılması, saçılması ve zayi edilmesi çekirdek manasını taşır. Kuzeybatı Sami dillerinde sıvının (özellikle kanın) dökülmesi anlamı daha yaygın olarak سفك biçiminin soydaşları üzerinden (İbranice שפך /šāp̄aḵ/, Ârâmîce שפך /šəp̄aḵ/) temsil edilmektedir. Arapçada ise سفح ve سفك kökleri aynı ikili kök tabanından (سف) çatallanarak yan yana yaşamış; سفك daha çok dikey ve basınçlı bir akıtmayı (kan dökme cinayeti), سفح ise yatay bir alana yayılma, dökülen şeyin heba olması ve hukuki bir bağ olmaksızın suyun boşaltılması nüansını üstlenmiştir. Bazı Sami etimoloji kaynaklarında dağın eteğini karşılayan kullanımın ص-ف-ح kökünden ses değişimi (ibdâl) yoluyla geldiği ileri sürülmüşse de, Arapça sözlükbilim geleneği suyun dağdan ovaya doğru yayılıp akma mecrasını asıl fiziksel çekirdeğe bağlamıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs Hebrew Lexicon.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسف çekirdeğinden türeme ve سفك ile varyasyonÇekirdeğin bildirdiği alçalma ve saçılma hareketi, سفح biçiminde zayi olma ve hukuki bağsız akıtma semantiğine evrilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice שפך ve Süryanice שפך ile kavramsal koşutlukSami gövdesindeki sıvıyı dökme semantiği Arapçada iki farklı boğaz/damak kapanmasıyla (ك ve ح) özelleşmiştir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik katmanda güvenilir ve spekülasyondan uzak bir soydaşlık formu tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lane’s Arabic-English Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سفحAnlamlıDökmek, akıtmakSıvıyı korumasızca ve hedefsizce akıtmak, dağ eteğiHedef kök; Kur'an'da geçer
سحفAnlamlıKazımak, soymakBir şeyin yüzeyini kazıyıp üzerindekini gidermekKur'an'da geçmez; yüzeyi açma yönüyle uzaktır
فسحAnlamlıGenişletmek, yer açmakMekânda veya durumda darlık hissini giderip alan açmakKur'an'da geçer; yayılma düzleminde hedef kökle örtüşür
فحسAnlamlıYaymak, dağıtmakBir şeyi dağıtıp etrafa saçmakKur'an'da geçmez; saçılma yönünden akrabadır
حسفAnlamlıKazıyıp temizlemekSertleşmiş tabakayı veya kabuğu kazıyıp atmakKur'an'da geçmez; çekirdekten uzaktır
حفسAnlamlıToplayıp yığmakBir araya getirmek, derlemekKur'an'da geçmez; döküp saçmanın zıddı bir toplanmadır

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سفحMerkezSıvıyı zayi ederek akıtmaNesli veya hayatı koruyucu bir akit olmaksızın akıtılan her türlü kan ve döl suyu.Suyun veya kanın heba edilerek, hedefsizce salıverilmesi.
سفكKomşuKan akıtmaسفك şiddet ve zorlama ile bir canlının kanını yere akıtmayı vurgular; döl suyuna teşmil edilmez.Doğrudan öldürme kastıyla basınçlı sıvı akıtma eylemidir.
صببKomşuBoşaltma ve dökmeصبب yukarıdan aşağıya doğru her türlü sıvının kaba veya yere akıtılmasıdır; içinde ahlaki bir zayiat anlamı barındırmaz.Sıvının doğal veya iradi yer değiştirme hareketidir.
زنىKomşuGayrimeşru cinsel ilişkiزنى eylemin şer'i ve hukuki suç niteliğini (had cezasını gerektiren fiili) adlandırırken; سفح eylemin döl suyunu zayi eden, korumasız ve kuralsız yönünü tasvir eder.Hukuken yasaklanmış cinsel birleşmenin yalın adıdır.
حصنZıtKoruma altına alma, kaleye sığınmaحصن kadını ve erkeği nikâh bağıyla güvenceye alıp zayi olmaktan korurken; سفح bu kaleyi yıkıp akıntıyı heba etmektir.Güvenli sınırlara alma, iffeti ve nesli muhafaza etme.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسفحSıvıyı akıtıp zayi etmek; gayrimeşru ilişkiSuyun veya kanın hukuki koruma olmaksızın dökülüp harcanmasını ifade eder.Kesin
LatinceEffundere, fornicariDökmek, saçmak; kuralsız ilişki yaşamakEffundere fiziksel dökülmeyi tam karşılar; fornicari ise sifâhın yalnızca cinsel yönünü karşılayıp dökülme imgesini dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceShedding, dissipation, fornicationKan/su dökmek; ziyan etmek; gayrimeşru ilişkiShedding fiziksel akıtmayı (kan), fornication ise evlilik dışı ilişkiyi verir; ancak tek bir terim iki anlamı birleştiremez.Güçlü
AlmancaVergießen, UnzuchtDökmek; evlilik dışı cinsel ilişkiVergießen sıvının kontrolsüzce akmasını, Unzucht ise ahlaki norm dışılığı anlatır; döl suyunun boşa harcanması metaforu kaybolur.Güçlü
FransızcaRépandre, fornicationYaymak/dökmek; zinaRépandre eylemin yayılma ve saçılma veçhesini, fornication ise kurumsuz ilişki boyutunu taşır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُسَافِحِينَ / مُسَافِحَاتٍNikâh bağı olmaksızın döl suyunu zayi edenler, gayrimeşru ilişki peşinde koşanlarAile hukuku, evlilik engelleri ve iffetin korunmasını emreden bağlamlar (Nisâ 4:24, Nisâ 4:25, Mâide 5:5).
مَسْفُوحًاAkıtılmış, fışkırarak damardan boşaltılmış (kan)Yiyecek ve içecek haramlarının sınırlandırıldığı, leş ve kurban hükümlerinin beyan edildiği bağlam (En'âm 6:145).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi hikmet ve neslin korunması gayesiAllah'ın nikâhı meşru, sifâhı gayrimeşru kılmasındaki hikmet; insanın hayvani dürtülerden ayrıştırılarak sorumluluk taşıyan bir varlık olarak inşası.Yaratılış düzeninin gaye ve hikmete bağlanarak başıboşluktan tenzih edilmesi.
FıkıhNikâh akdi, haramlık sınırları ve nesep tespitiSifâh ile doğan çocuğun nesebinin kime bağlanacağı; sifâh yoluyla kurulan gayrimeşru temasın hürmet-i musâhare (evlilik engeli) doğurup doğurmayacağı tartışması.Hukuki sorumluluk ve mehir bağı olmaksızın suyun boşaltılması eylemi.
Tefsirİhsan (iffet/kale) kavramının karşıtı olarak ele alınışıMüfessirler Nisâ ve Mâide surelerindeki ayetlerde muhsan olmayı kaleye girmek, sifâhı ise kalenin dışına çıkarak suyu zayi etmek şeklinde tefsir etmişlerdir.Nikâh akdinin getirdiği korumanın zıddı olan kuralsız açıklık hali.
HadisPeygamber neslinin temizliği ve kabilevi soy beyanıHz. Peygamber’in kendi soy ağacını tanımlarken kullandığı "Âdem'den bana gelinceye dek nikâh ile geldim, sifâh ile değil" rivayetindeki kullanım.Câhiliye döneminin nikâhsız, akitsiz ve hedefsiz birlikteliklerinden arınmışlık.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhlak ve fıtrat korumasıİffetsizlik ve kutsalı çiğnemeCinsel enerjiyi ve canı korumasız bir akıntıya dönüştürerek kutsalı heba etmek.İlahi nizam her enerjinin bir mecrada akmasını emreder; kök bu mecradan taşmayı temsil eder.Kesin
İlmiSosyal düzen ve nesil güvenliğiBelirsizlik ve entropiBilgi ve nesep zincirini kırarak toplumda takip edilemezlik ve kaos üretmek.Nesep ve soy bilinemediğinde sosyal ve hukuki hakların takibi imkânsızlaşır.Güçlü
SiyasiKamu düzeni ve tebaa güvenliğiAnarşi ve kural tanımazlıkHukuki bağlayıcılığı olan sözleşmeleri reddederek bireyleri kuralsız temaslara terk etmek.Toplumsal sözleşmenin çözülmesi ve kamusal denetimin kaybolması durumudur.Güçlü
İktisadiMülkiyet ve miras hukukuİsraf ve değer kaybıMülkiyetin intikal edeceği meşru kanalları tahrip ederek sermayeyi dağıtmak.Malın ve enerjinin kuralsız akışı, servetin zayi olmasına yol açar.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAçık sistemlerdeki yönlendirilmemiş enerji yayılımı (disipasyon)Bir boru hattı veya kapalı devre içine alınmayan akışkanın kinetik enerjisinin çevreye dağılarak iş yapamaz hale gelmesi (termodinamik kayıp).Güçlü
Beşeri bilimlerKurumsuzlaşma ve sözleşmesiz ilişki modeliHukuki bağlayıcılığı, yaptırımı ve taraflara yüklediği sorumluluğu bulunmayan geçici insan ilişkilerinin toplumsal sermayeyi tüketmesi.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bedensel fahişelik veya gizli para karşılığı cinsellikle sınırlamak.
Kur'an içi daha geniş anlamHukuki bir taahhüt (ihsan/nikâh) taşımaksızın, tarafların sorumluluk almadan biyolojik enerjiyi ve nesil potansiyelini zayi ettiği her türlü bağsız ilişkiyi ve bedenden fışkıran kanı kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNikâhın özünü sadece biçimsel bir törene indirgemek; tarafların birbirini himaye altına almadığı, hak ve mükellefiyet doğurmayan modern serbest birlikteliklerin Kur'an'ın sifâh yasağı kapsamına girdiğini görememek.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan biyolojisini, cinselliğini ve can dokunulmazlığını hukuki bir çerçeveye bağlama mantığını açıklar; meşruiyetin ancak "sorumluluk üstlenme ve koruma kalkanı kurma" ile mümkün olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Evlilik hukukunu düzenleyen, mehir ve iffet şartını koşan ayetlerde (Nisâ 4:24-25; Mâide 5:5) ve haram kılınan gıdaları tanımlayan ayetlerde (En'âm 6:145).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Özgürlük adı altında sunulan ve hiçbir hukuki yükümlülük getirmeyen cinsel ilişkilerin, Kur'an perspektifinde nesli ve insan onurunu heba eden bir "zayi etme/dökme" (sifâh) eylemi olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSıvının (kan, su veya gözyaşı) koruyucu bir kap veya mecra olmaksızın eğimli bir yüzeye dökülmesi, saçılması ve zayi olması.
  • Soyut anlamCanın ve döl suyunun hukuki bir akit, ahlaki bir sorumluluk ve koruyucu bir sınır (ihsan) bulunmaksızın sorumsuzca akıtılması.
  • Sistematik karşılıkİnsan enerjisinin ve toplumsal sermayenin sözleşmesiz ve kuralsız biçimde entropiye terk edilerek heba edilmesi durumu.
  • LaTeX modeliS={x∈Φ∣∇⋅x>0∧x∉H}  ⟹  ΔU=−∞
  • LaTeX açıklamasıFormülde Φ akışkan potansiyeli (hayat enerjisi, kan, döl suyu), x bu potansiyelden açığa çıkan somut akıntıyı temsil eder. ∇⋅x>0 ifadesi akıntının serbestçe dışarı doğru yayıldığını, x∉H ise bu akışın koruyucu kale/akit kümesi olan H (ihsan/hısn) sınırları içinde bulunmadığını gösterir. Bu iki koşulun birleşimi sistemin faydalı iç enerjisinin (ΔU) tamamen dağılmasına ve ziyan olmasına (S: sifâh) yol açar.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: س