سمد

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: س-م-دالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٠ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».سمدسَامِدُونَ

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

سمد

س - م - د

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٣

“Semt” başın en üstü, “semed” zıplayıp oynamak demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

“Semt” başın en üstü, “semed” zıplayıp oynamak demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٩٠٤
باب السين والدال والميم معهما د س م، د م س، س د م، س م د، م س د مستعملات دسم: الدَّسَمُ كلُّ شيءٍ له وَدَكٌ من اللَّحم والشَّحْم، والنعت دَسِمٌ، والفعلُ دَسِمَ يَدْسَمُ. والدِّسامُ سِدادُ كلِّ خَرْقٍ أو حُجرٍ، ودسَمْتُه أدسُمُه دَسْماً والدَّيْسم: الثعلب. سدم: السَّدَمُ هَمٌّ في نَدَم، وتقول: رأيتُه سادماً، ورأيتُه سَدْمانَ نَدْمانَ. وقَلَّما يُفرَدُ السَّدَم. وماءٌ سُدُم: وقَعَتْ فيه الأقمشة
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٢١
سَمَدَ سُموداً: رفع رأسَه تكبُّراً. وكلُّ رافعٍ رأسهُ فهو سامِدٌ. وقال ابنُ الأعرابيّ: سَمَدْتُ سُموداً: عَلَوْتُ. وسَمَدَتِ الإبل في سيرها: جَدَّتْ. والسُمودُ: اللهوُ. والسامِدُ: اللاهي والمغنِّي. والسامِدُ: القائمُ، والساكتُ. والسامِدُ: الحزينُ الخاشع. يقال للقَيْنَة: أَسْمِدِينا، أي أَلْهينا بالغناء وغنِّينا. وتَسْميدُ الأرض: أن يُجعل فيه السَمادُ، وهو سِرْجينٌ ورماد. وتسميدُ الرأس: استئصالُ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٨٣٠
س د م سدم ، سمد ، دسم ، دمس ، مسد : مستعملة . سدم : قال الليث : السَّدَمُ : همٌّ ونَدَمٌ ، تقول : رأيته سادِماً ، ورأيته سَدْمانَ نَدْمانَ . وقلَّما يُفرَد السَّدَمُ من النّدم . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : السَّدِيمُ : الضَّباب . والسَّدِيمُ : التَّعبُ . والسديم : السّدِر . والسديم : الماء المندفقُ . والسدِيمُ : الكثير الذِّكْرِ . الدَّسيمُ : القليلُ الذكر . قال : ومنه قوله : لا يَذْكُرون اللَّهَ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٤٥٣
(باب السين والميم وما يثلثهما) (سمن) السين والميم والنون أصلٌ يدل على خلاف الضُّمْر والهزال. من ذلك السِّمَن، يقال هو سمين. والسَّمْن من هذا. ومما شذَّ عن هذا الأصل كلامٌ يقال إن أهل اليمن يقولونه دونَ العرب، يقولونَ: سَمّنْتُ الشّيءَ، إِذا بَرّدْتَه. والتَّسْمِين: التَّبْريد. ويقال إنَّ الحجّاج قُدِّمت إليه سمكة فقال للذي عمِلها: "سَمِّنْها" يريد بَرِّدْها([1]). (سمه) السين والميم والهاء أصلٌ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٦٦
- السامد: اللاهي الرافع رأسه؛ من قولهم: سمد البعير في سيره. قال: ﴿وأنتم سامدون﴾ [النجم/61]، وقولهم: سمد رأسه وسبد (انظر: ديوان الأدب للفارابي 2/349) أي: استأصل شعره).
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٧٧
س م د رجل سامد وقد سمد سمودا إذا قام رافعاً رأسه ناصباً صدره كما يسمد الفحل إذا هاج ومنـه قيـل للغافـل الساهـي‏:‏ سامـد ‏"‏ وأنتـم سامـدون ‏"‏‏.‏ ورجـل سميدع من قوم سمادع وسمادعة‏.‏ قال الراعي‏:‏ قليلاً ثم قام إلى المطايـا سمادعة يجـرّون الثنايـا وقال عويف القوافي‏:‏ لعمري لقد فارقت من آل مالك سمادع سادات ومرداً خضارما وهو يأكل السميد والسميد وهو الحواري‏.‏ ومن المجاز‏:‏ وطب سامد‏:‏ ملآن
رابط المدخل

س م د رجل سامد وقد سمد سمودا إذا قام رافعاً رأسه ناصباً صدره كما يسمد الفحل إذا هاج ومنـه قيـل للغافـل الساهـي‏:‏ سامـد ‏"‏ وأنتـم سامـدون ‏"‏‏.‏ ورجـل سميدع من قوم سمادع وسمادعة‏.‏ قال الراعي‏:‏ قليلاً ثم قام إلى المطايـا سمادعة يجـرّون الثنايـا وقال عويف القوافي‏:‏ لعمري لقد فارقت من آل مالك سمادع سادات ومرداً خضارما وهو يأكل السميد والسميد وهو الحواري‏.‏ ومن المجاز‏:‏ وطب سامد‏:‏ ملآن منتصب‏.‏ وسمد إذا غنى لأن المغني يرفع رأسه وينصـب صدره‏.‏ واسمدي لنا يا جارية‏.‏

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٧٩١
سَمَدَ يَسْمُد سُموداً: علا. وسَمَدت الإِبل وتَسْمُدُ سُموداً: لم تعرِف الإِعياء. ويقال للفحل إِذا اغتلم. قد سمَد. والسَّمْد من السَّير: الدأْب. والسَّمْدُ: السير الدائم. وسَمَدت الإِبل في سيرها: جَدَّت. وسَمَدَ: ثبت في الأَرض ودام غليه. وهو لك أَبداً سَمْداً سَرْمَداً؛ عن ثعلب بمعنى واحد. ولا أَفعل ذلك أَبداً سمداً سرمداً.والسُّمود: اللهو. وسَمَد سُمُوداً: لها. وسمَّده: أَلهاه. وسمَد سُموداً:
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٨٩
* س م د * * السَّامِدُ * اللاهي بفتح السين السيد الموطأ الأكناف ولا تقل السميدع بضم السين
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٠٤٢
سمد سمودا، من حد كتب: رفع رأسه تكبرا، وكل رافع رأسه فهو سامد. وسمد يسمد سمودا: علا. وسمدت الإبل: جدت في السير ولم تعرف الإعياء. وسمد يسمد سمودا دأب في السير والعمل. والسمد: السير الدائم. وسمد سمودا: قام متحيرا. قال المبرد: السامد: القائم في تحير، وأنشد لهزيلة بنت بكر تبكي عادا: قيل قم فانظر إليهم ثم دع عنك السمودا وبه فسرت الآية: وأنتم سامدون . وفي حديث علي: أنه
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٬٦٥٥
سَمَدَ 1 سَمَدَ ذ , (S, M, &c.,) aor. سَمُدَ , (M, L,) inf. n. سُمُودٌ, He (a man, IAar) was, or became, high, or elevated. (IAar, S, M, L, K. [عَلاءً in the CK is a mistake for عَلا.]) ― -b2- He raised his head; (L; [and the same is implied in the S; see سَامِدٌ;]) and so سَمِدَ: (M, L:) [and] he raised his head in pride. (S, L, K.) And in the former sense it is said of a camel, in his going
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٤٥
سَمَدَ سَمَدَ U ( n. ac. سُمُوْد 27 ), a. Raised, tossed his head. b. Was confused, perplexed, bewildered; was amazed, confounded. c. Amused himself; sported, played. d. [ Fī ], Applied himself to, laboured, toiled at. سَمَّدَ سَمَّدَ II , a. Manured ( land ). b. Shaved off ( hair ). اِسْمَدَّ اِسْمَدَّ IX , اِسْمَاْدَّ XI , a. Swelled with rage. سَاْمِد سَاْمِد 21 , a. Heedless.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٩٬٧٨٨
سمد سَمَدَ - يَسْمُدُ - سَامِد - سَامِدُوْن سَمَدَ - يَسْمُدُ + الكائن + في أمر+ عن أمر: يستغرق فيه فيغفل عما سواه سامِد: اسم فاعل صفة مشبهة من " سَمَدَ - يَسْمُدُ ": المستغرق في شيء يجعله يغفل عما سواه سَامِدُوْن: جمع " سَامِد" واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الغفلة ونقص وضوح الوعي، وتشوش الذهن وسوء التركيز "، وهي: ذَهِلَ - يَذْهَلُ (ذَهَلَ
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٠ (الإجمالي: ١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.

الأدوات مخفية؛ لهذا الجذر مجاورات من الأدوات فقط.

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. وَأَنْتُمْ سَامِدُونَ

    Tepinerek eğlenenler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökسمد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerلهو, سهو, لعب
Zıt Kökخشع
Çekirdek Özet 1Başını yukarı dikerek, etrafına aldırmadan ve duraksamadan körü körüne ilerlemek
Çekirdek Özet 2İlahi uyarılar karşısında başını dikip gerçeğe kulak tıkamak, umursamaz bir eğlence ve kibirle oyalanmak
Çekirdek Özet 3Gerçekliği inkâr eden kibirli bir kayıtsızlığın bireyi ve toplumu hakikatten koparan bir oyalanmaya sürüklemesi
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca sıradan bir şarkı söyleme veya eğlence zannedip kökteki dik başlılık, kibir ve şaşkınlık boyutunu ıskalamak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سمYükseklik, belirginleşme, yukarı doğru yönelme veya içeriye nüfuz ederek üstte kalma; سمو, سمك, سمر, سمع köklerinde olduğu gibi yukarı kalkma ve algıda öne çıkma boyutuدKapı, sınır ve itici hareket bildiren ses unsuru eklenerek, yukarı kalkmış halin (baş dikliği) kesintisiz bir hareket ve pervasız bir doğrultuda durmaksızın ileriye doğru sürdürülmesi anlamı pekişmiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destek; tutunma ve dikilmeDik bir duruş alma, yukarıya doğru sertleşme ve dikleşme hareketini kurar.
مSu; akış, yayılma, kesintisiz hareketBaşlayan dikilme halinin bir dalga veya akış gibi duraksamadan devam etmesini sağlar.
دKapı; geçiş, sınır, itilerek ilerlemeDış etkenlere çarpmadan veya onları umursamadan sınırları aşıp dosdoğru geçip gitme eğilimi katar.
سمدDikilip kesintisiz bir hat boyunca geçip gitmeBaşını yukarı dikerek, önüne ve ardına bakmaksızın, çevreden gelen uyarılara kapalı biçimde körü körüne akıp gitme hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDevenin yorulmaksızın, yem aramaksızın başını havaya dikip dosdoğru ve alabildiğine hızlı yürümesi; erkeğin veya aygırın böbürlenerek başını ve göğsünü dikleştirmesi
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken dönem recezinde aç ve yorgun develerin gece boyunca başlarını dikip durmaksızın yürümesini anlatan kullanım: سَوَامِدُ الليلِ خفافُ الأزوادْ
Erken Arapça kullanımHimyer lehçesinde başı dikip şarkı söylemek ve oyalanmak anlamında قيل قُمْ فانظر إليهم / ثمّ دَع عنكَ السُّمودا kullanımı; ayrıca Hz. Ali'nin kendisini beklerken cemaatin dikilip donakalmasını niteleyen مالي أراكم سامِدين rivayeti

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça سمد kökü, Semitik dillerin ortak leksik mirasında doğrudan 'başını dikmek, kayıtsızca yürümek veya şarkıyla oyalanmak' biçiminde dar bir alanda Arapçaya (ve özellikle Güney Arapçası/Himyerî zeminine) özgü görünmekle birlikte, ikili çekirdek düzeyindeki سم matrisi üzerinden semitik 'yükseklik, göğe/yukarıya yönelme' (Akatça šamû, İbranice šāmayim/šāmāh) kök ailesiyle semantik bir kesişme taşır. Süryanice ve İbranice katmanında doğrudan s-m-d ses denkliği kök düzeyinde çoğunlukla gübreleme, bağlama veya sessizce durma gibi ikincil anlamlarla kayıtlıdır; fakat Arapçadaki 'başını dikip pervasızca gitme ve şarkı söyleyerek oyalanma' anlamı, Güney Sami dil havzasında müziğin, şarkının ve kayıtsızca dikilmenin getirdiği ritmik oyalanmayı ifade eden yerel bir genişleme olarak kristalleşmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇöl hayatında devenin başını dikip yorulmaksızın yürümesinden insanın dik başlılıkla gaflete dalmasına geçişFiziksel dikilme ve durmaksızın yürüme hali, zihinsel olarak öğütlere aldırmama ve eğlenceyle oyalanma anlamına evrilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİkili çekirdek olan سم boyutuyla yükseklik ve baş kaldırma alanında ortaklıkÜçlü kök formu Arapçada ve özellikle Himyer lehçesinde şarkı, musiki ve dik başlı oyun anlamında özelleşmiştir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve güvenilir bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, David Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سمدAnlamlıBaşını dikmek, oyalanmakDik başlı bir kayıtsızlıkla eğlenmek, durmaksızın dosdoğru gitmekHedef kök; Kur'an'da geçer
سدمAnlamlıPişmanlık, keder, durgun suKişinin içine kapanıp çaresizce üzülmesi, suyun bozulup hareketsiz kalmasıKur'an'da geçmez; hedef kökteki dışa dönük dikliğin zıddına içe dönük çöküşü anlatır
مسدAnlamlıBükmek, liften ip örmekBir şeyi sağlamca burup uzatmak, gece boyu aralıksız yürütmekKur'an'da geçer; kesintisizlik ve gerilim yönüyle semantik akrabalık taşır
مدسAnlamlıDüzeltmek, cilalamakDeriyi tabaklayıp yumuşatmak veya ayağı yere sağlam basmakKur'an'da geçmez
دسمAnlamlıYağlamak, tıkamak, örtmekBir deliği veya yarığı yağ ya da bezle kapamak, kir ve yağ katmanıKur'an'da geçmez
دمسAnlamlıKaranlığa bürünmek, gizlemekGecenin örtmesi, bir şeyi yer altına veya karanlığa gömmekKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سمدMerkezKibirli kayıtsızlık ve oyalanmaBaşını yukarı dikerek, uyarıları küçümseyip eğlenceyle yola devam etme haliHem fiziksel duruşu (baş dikliği) hem zihinsel tavrı (gaflet ve eğlence) birleştiren özel bir durumdur.
لهوKomşuKalbi meşgul eden oyalanmaAsıl yapılması gereken mühim işi unutturan her türlü nefsi meşguliyetسمد kökünde mevcut olan fiziksel dikbaşlılık ve gurur unsuru لهو kökünde her zaman bulunmaz; sırf meşguliyet öne çıkar.
سهوKomşuDalgınlık ve unutkanlıkDikkat ve hafızanın bir anlık kaybolmasıyla oluşan gafletسهو istem dışı veya pasif bir gaflet iken, سمد içinde bilinçli bir diklenme, şarkı ve cüret barındırır.
لعبKomşuGayesiz ve kuralsız oyunCiddiyetten yoksun, somut bir fayda üretmeyen fiillerلعب pratik bir eylemi ve çocuksu hareketi anlatırken, سمد hakikate karşı takınılan kibirli bir zihniyet duruşudur.
خشعZıtBoyun bükme, sükûnetHakikatin azameti karşısında başı öne eğme, organların ve kalbin hareketsizleşmesiسمد başı dikip aldırışsızca eğlenmek iken, خشع başı ve bakışı tevazu ile yere indirip teslim olmaktır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسمدBaş dikerek oyalanmakBaşını kaldırıp kibre kapılarak gerçeğe karşı lakayt kalma ve eğlenmeKesin
Latinceinsolenter ludere, obstupescereKibirle eğlenmek, dik başlı kayıtsızlıkKökün hem kibre dayalı taşkınlığını hem de uyarılara karşı donuklaşan duyarsızlığını karşılar; şarkı nüansını dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizcehaughty indifference, frivolous distractionKibirli umursamazlık, anlamsız eğlenceHakikate karşı başı dik tutarak sergilenen alaycı kayıtsızlığı ve havai oyalanmayı verir.Güçlü
Almancahochmütiger Leichtsinn, VergnügungssuchtKibirli havailik, dik başlı eğlenceKişinin tehlike ve ciddiyet karşısında başını dikip hafifmeşrep biçimde eğlenmesini karşılar.Güçlü
Fransızcainsouciance hautaine, distraction frivoleMağrur kayıtsızlık, lakayt eğlenceGururla karışık bir duyarsızlığı ve zihni boş şeylerle meşgul etmeyi ifade eder.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سَامِدُونَBaş dikerek, kibir ve şaşkınlıkla hakikatten yüz çevirip alaycı bir eğlenceye dalanlarVahyin kıyamet, hesap ve ilahi azap uyarıları karşısında ağlamak yerine gülen, başını dikip şarkı ve lakaytlıkla gerçeği boğan Mekke müşriklerinin tavrını kınayan bağlam; Necm 53:61

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİnkâr psikolojisi ve hidayetten mahrumiyetKafirlerin hakikati inkâr ederken sergiledikleri istikbar ve kalbi taşlaşma halinin epistemik değeriGerçeğin delilleri karşısında aklı işletmek yerine bilinçli bir kayıtsızlık ve hafiflikle oyalanma hali.
FıkıhNamaz ve ibadet adabıNamaz kılarken veya cemaatle beklerken başı havaya dikip put gibi durmanın (sumûd) mekruh oluşuİbadet esnasında tevazu ve huşûa aykırı olan kibirli veya anlamsız baş dikmesi duruşu.
TefsirKur'an dinleme ahlakıAyetler okunurken ağlamak ve huşû duymak yerine gülüp şarkıyla ayetleri bastırmaya çalışma eylemiAyetteki ifadenin Himyer lehçesinde şarkı söylemek, diğer lehçelerde ise kibirle dikilmek manasına gelmesi.
HadisMescid adabı ve huşû rivayetleriHz. Ali'nin mescitte kendisini beklerken kıyamda başlarını dikip bekleyen cemaate yaptığı uyarıİbadet ortamında şuursuzca, kaskatı ve başı yukarı dikerek beklemeyi meneden tavır.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve ibadet karşısındaki tavırHuşû zıddı dikbaşlılıkİlahi çağrının kalbe ulaşmasını engelleyen alaycı kayıtsızlıkİnsanın yaratıcısı karşısında aczini unutup mağrur bir aldırışsızlığa sığınmasıdır.Kesin
İlmiHakikat ve delil metodolojisiEpistemik körlük ve kasti lakaytlıkSomut kanıtlar ve uyarılar karşısında tefekkürden kaçıp dikkati dağıtmaDelili çürütmek yerine konuyu ciddiyetsizleştirerek ve alaya alarak bilgi zeminini yok etme işlevi görür.Güçlü
SiyasiOtorite ve toplumsal kriz anlarıYozlaştırıcı eğlence ve dikte edilen duyarsızlıkToplumsal çöküş veya kriz anlarında halkın dikkatini sahte gösterilerle uyutmaİktidarların veya elitlerin hakiki tehlikeleri örtmek için kitleleri kasti bir eğlenceye sevk etmesi tavrıdır.Muhtemel
İktisadiTüketim ve kaynak kullanımıLüks, israf ve üretimsiz tüketim çılgınlığıKıtlık veya üretim krizi varken lüks ve gösterişe dayalı sahte refah gösterisiGerçek iktisadi dengeleri görmezden gelip başı yukarı dikerek savurgan eğlencelerle avunma durumu.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoğrusal sönümsüz atalet ve geri besleme kapalılığıBir sistemin dışarıdan gelen frenleyici veya yönlendirici sinyalleri algılamayarak mevcut vektörü boyunca durmaksızın gitmesi ve dış uyarıya karşı kapalı devre kalmasıGüçlü
Beşeri bilimlerPsikolojik inkâr ve hedonik körleşmeBireyin veya topluluğun varoluşsal bir tehdit veya kriz karşısında anksiyeteyi bastırmak amacıyla kasti olarak hafifmeşrep bir eğlenceye ve dik başlı bir vurdumduymazlığa sığınmasıKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca sıradan bir 'boş zaman eğlencesi' ya da 'müzik dinlemek' derekesine indirgeyerek, kökteki ontolojik meydan okuma ve kibri göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an bu kökle; yaklaşan dehşetli akıbet (kıyamet ve hesap) karşısında insanın titremesi gerekirken, başını dikip gerçeğe meydan okuyan ve bunu yapay bir neşe/eğlence perdesiyle gizleyen derin inkâr psikolojisini kasteder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetin muhataplara yönelttiği ağır ahlaki ve teolojik suçlamayı basit bir vakit geçirme tenkidine indirgemek; böylece kibrin ve hakikati tiye almanın oluşturduğu manevi yıkımı görememek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın muhatabında inşa etmek istediği huşû, tefekkür ve sorumluluk bilincinin tam karşısında duran 'alaycı umursamazlığı' ve 'kibirli eğlenceyi' tek bir kelimede teşhir ettiği için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ahiret sahnelerinin, ilahi azap tehditlerinin, vahyin ciddiyetinin ve buna karşılık müşrik tavrının nitelendiği sure ve ayetlerde (özellikle Necm Suresi'nin son ayetlerinde) eksen belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnkârın yalnızca zihinsel bir kanaatsizlikten ibaret olmadığını; bilakis baş dikme, hakikati alaya alma ve kasıtlı bir eğlenceyle vicdanı susturma gibi ahlaki ve psikolojik kökleri bulunduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBaşını havaya dikerek, önüne ve sağına soluna bakmaksızın, uyarıları duymadan alabildiğine dosdoğru ve pervasızca ilerlemek.
  • Soyut anlamİlahi ihtarlar ve gerçekler karşısında kibrinden ötürü dikleşmek, ciddiyetten kaçarak zihnini şarkı, oyun ve laubali bir umursamazlıkla uyuşturmak.
  • Sistematik karşılıkVaroluşsal kriz anlarında birey veya toplumun gerçeğe teslim olmak yerine bilinçli ve mağrur bir körleşmeyle eğlenceye sığınması tavrı.
  • LaTeX modeliS={(v,θ)∣θ>0∧dvdt≠0}  ⟹  lim⁡δ→0R(δ)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde v öznenin kendi doğrultusundaki hareket hızını, θ başın yukarıya dikilme açısını (kibri ve yukarı yönelmeyi) temsil eder. dvdt≠0 ifadesi eylemin duraksamaksızın sürdürüldüğünü; θ>0 ise başın ve göğsün dik tutulduğunu gösterir. Sağ taraftaki limit ifadesinde δ dış dünyadan gelen uyarı ve hakikat sinyalini, R(δ) ise sistemin bu sinyale verdiği tepkiyi ve duyarlılığı gösterir. Baş dikilip pervasızca gidildikçe dış uyarıya duyarlılık sıfıra yaklaşmakta, yani tam bir tepkisizlik ve epistemik lakaytlık oluşmaktadır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: س