سمع

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: س-م-عالصيغ: ٦٣ · الجذور المجاورة: ١٥٨ · الآيات: ١٦٣ · السور: ٥٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».علمسَمَّاعُونَقعدسمعبصرتُسْمِعُصممسَمِيعٌفأدنصتالسَّمْعَسَمِعُواختم

الجذرالصيغ ٦٣الآيات ١٦٣السور ٥٧المجاورة ١٥٨

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

سمع

س - م - ع

جذر
  • الورود: ١٨٥
  • الآيات: ١٦٣
  • الصيغ: ٦٣
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: İşiten

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٢٥٠
باب العين و السين والميم معهما ع س م- ع م س-س ع م-س م ع- مستعملات م ع س- م س ع مهملان عسم: العَسَم: يُبْسٌ في المِرْفَق تَعْوَجُّ منه اليد. عَسِمَ الرجل فهو أعسم، والأنثي عسماء. والعُسوم: كِسَر الخبز القاحل اليابس. الواحد: عَسْم، وإن أنّثت قلت: عَسْمة. قال: ولا أقواتُ أَهْلِهُمُ العُسُومُ والعَسْمُ: الطمع. قال: استَسْلَمُوا كَرْها ولم يُسالِموا كالبحَر لا يَعْسِم فيه عاسمُ أي: لا يطمع فيه
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٠٢٧
السَمْعُ: سَمْعُ الإنسان، يكون واحداً وجمعاً كقوله تعالى: "ختم الله على قلوبهم وعلى سَمْعِهِمْ" لأنَّه في الأصل مصدرُ قولك: سَمِعْتُ الشيء سَمْعاً وسَماعاً. وقد يجمع على أَسْماعٍ، وجمع الأَسْماعِ أَسامِعُ. وقولهم: سَمْعَكَ إليَّ، أي اسْمَعْ منّي. وكذلك قولهم: سَماعِ، أي اسْمَعْ، مثل دَراكِ ومَناعِ، بمعنى أَدْرِكْ وامْنَعْ. وتقول: فَعَلَهُ رياءً وسُمْعَةً، أي ليراه الناس وليسمعوا به. واسْتَمَعْتُ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٢٬٠٥٩
باب العين والسين مع الميم عسم ، عمس ، سمع ، سعم ، معس ، مسع : ( مستعملات ) . عسم : قال النَضْر : يقال : ما عَسَمْتُ بمثله أي ما بَلِلْت بمثله . ويقال : ما عَسَمت هذا الثوب أي لم أجْهده ولم أنهكه . قال : وذكر أعرابي أمَة فقال : هي لَنَا وكلُّ ضربة لها من عَسَمة قال : العَسَمة : النَسْل . أبو عبيد عن الفرّاء : عَسَمْتُ أعْسِمُ أي كَسَبْتُ ، وأعْسَمْتُ أي أعطيت . وقال شمر في قول الراجز : بئر عَضُوض
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٤٥٣
(باب السين والميم وما يثلثهما) (سمن) السين والميم والنون أصلٌ يدل على خلاف الضُّمْر والهزال. من ذلك السِّمَن، يقال هو سمين. والسَّمْن من هذا. ومما شذَّ عن هذا الأصل كلامٌ يقال إن أهل اليمن يقولونه دونَ العرب، يقولونَ: سَمّنْتُ الشّيءَ، إِذا بَرّدْتَه. والتَّسْمِين: التَّبْريد. ويقال إنَّ الحجّاج قُدِّمت إليه سمكة فقال للذي عمِلها: "سَمِّنْها" يريد بَرِّدْها([1]). (سمه) السين والميم والهاء أصلٌ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٦٥٧
- السمع: قوة في الأذن به يدرك الأصوات، وفعله يقال له السمع أيضا، وقد سمع سمعا. ويعبر تارة بالسمع عن الأذن نحو: ﴿ختم الله على قلوبهم وعلى سمعهم﴾ [البقرة/7]، وتارة عن فعله كالسماع نحو: ﴿إنهم عن السمع لمعزلون﴾ [الشعراء/212]، وقال تعالى: ﴿أو ألقى السمع وهو شهيد﴾ [ق/37]، وتارة عن الفهم، وتارة عن الطاعة، تقول: اسمع ما أقول لك، ولم تسمع ما قلت، وتعني لم تفهم، قال تعالى: {وإذا تتلى عليهم آياتنا قالوا قد
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٦٨
س م ع سمعتـه وسمعـت بـه واستمعـوه وتسامعـوا بـه واستمـع إلى حديثه وألقى إليه سمعه وملأ مسمعيـه ومسامعـه وسامعتـه وهـو منـي بمـرأى ومسمـع‏.‏ وسمع به‏:‏ نوه به‏.‏ وفعل كذا رياء وسمعة وإنما يفعل هذا تسمعة وترئية‏.‏ وذهب سمعه في الناس‏:‏ صيته ويقال‏:‏ لا وسمع الله يعنون لا وذكر الله‏.‏ قال الأعشى‏:‏ سمعت بسمع الباع والجود والندي فألقيت دلوي فاستقت برشائكا و ‏"‏ أسمع من سمع ‏"‏ وهو ولد الذئب من
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٥٬٢٧١
السَّمْعُ: حِسُّ الأُذن. وفي التنزيل: أَو أَلقى السمْع وهو شهيد؛ وقال ثعلب: معناه خَلا له فلم يشتغل بغيره؛ وقد سَمِعَه سَمْعاً وسِمْعاً وسَماعاً وسَماعةً وسَماعِيةً. قال اللحياني: وقال بعضهم السَّمْعُ المصدر، والسِّمع: الاسم. والسَّمْعُ أَيضاً: الأُذن، والجمع أَسْماعٌ. ابن السكيت: السَّمْعُ سَمْعُ الإِنسان وغيره، يكون واحداً وجمعاً؛ وأَما قول الهذلي: فلمَّا رَدَّ سامِعَه إِليه، وجَلَّى عن
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٠١٦
* س م ع * * السَّمْعُ * سمع الإنسان يكون واحدا وجمعا كقوله تعالى ﴿ختم الله على قلوبهم وعلى سمعهم﴾ لأنه في الأصل مصدر قولك * سَمِعَ * الشيء بالكسر * سَمْعاً * و * سَماعا * وقد يجمع على * أسْماعٍ * وجمع الأسماع * أسامعُ * وفعله رياء و * سُمْعةً * أي ليراه الناس وليسمعوا به و * اسْتَمَعَ * له أي أصغى و * تَسَمَّعَ * إليه و * اسَّمَّعَ * إليه بالإدغام وقرئ ﴿لا يَسَّمَّعون إلى الملأ الأعلى﴾ ويقال
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٥٬٠٩١
السمع حس الأذن، وهي قوة فيها، بها تدرك الأصوات، وفي التنزيل العزيز: أو ألقى السمع وهو شهيد قال ثعلب: أي خلا له فلم يشتغل بغيره، يعبر تارة بالسمع عن الأذن، نحو قوله تعالى: ختم الله على قلوبهم وعلى سمعهم كما في المفردات. السمع أيضا: اسم ما وقر فيها من شيء تسمعه، كما في اللسان. السمع أيضا: الذكر المسموع الحسن الجميل، ويكسر، كالسماع، الفتح عن اللحياني، والكسر سيذكره المصنف فيما بعد بمعنى الصيت،
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩بلا ترجمةالحروف: ٢٤٬٨١٩
سَمِعَهُ 1 سَمِعَهُ ذ , (S, Msb, K, *) aor. سَمَعَ , (K,) inf. n. سَمْعٌ (S Msb, K) and سِمْعٌ, or this latter is a simple subst., (Lh, K,) and سَمَاعٌ, (S, K,) or this last [also] is a simple subst., (Msb,) and سَمَاعَةٌ and سَمَاعِيَةٌ (K) and مَسْمَعٌ, (TA,) [He heard it, (namely, a thing, as in the S,) or (tropical:) him;] and ↓ تسمّع, (Msb, K,) also written and pronounced اِسَّمَّعَ; (K,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٦١٥
سَمِع سَمِع A ( n. ac. سَمْع 1 , سِمْع 2 , مَسْمَع 17 , سَمَاْع 22 , سَمَاْعَة 22t ), a. Heard. b. [ Ila ], Listened to. c. [ La or Min ], Listened, hearkened, gave ear to; heeded; obeyed. سَمَّعَ سَمَّعَ II , a. Made to hear, to listen; made known, spread about, published. b. [ Bi ], Defamed; rendered notorious, disgraced. أَسْمَعَ أَسْمَعَ IV , a. Caused to hear; told. b.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٦٨٬٦٠٥
سمع سَمِعَ - يَسْمَعُ - سَمْع - سَمِيْع - سَمَّاع - سَمَّاعُوْن - أَسْمَعَ - يُسْمِعُ - مُسْمِع - مُسْمَع - تَسَمَّعَ - يَتَسَمَّعُ - اسْتَمَعَ - يَسْتَمِعُ - مُسْتَمِع - مُسْتَمِعُوْن سَمِعَ - يَسْمَعُ + كائن + صوتاً أو قولاً: يشعر بالأصوات ويعي ويفهم دلالتها: يتحرى ويكشف ويفهم دلالة الإشارات والرموز الصوتية المنطلقة من شي أو من كائن،
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٦٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٥٨ (الإجمالي: ٤٣٥)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. بصر

    الآيات المشتركة: ٣٧ · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  2. صمم

    الآيات المشتركة: ٧ · Sağırlar

  3. علم

    الآيات المشتركة: ٤٤ · Dağın sivri noktası demektir

  4. فأد

    الآيات المشتركة: ٦ · Fuad, Fevd somun ekmek demektir

  5. لغو

    الآيات المشتركة: ٥ · Reğev, köpüktür

  6. عمي

    الآيات المشتركة: ٦ · Kör demektir

  7. نصت

    الآيات المشتركة: ٢ · (nun sad te) Lessa (lam sad sad) birbirine yakın şeyler…

  8. حرف

    الآيات المشتركة: ٣ · Haraf dağın sivri ucu, bıçağın ağzı demektir

  9. دعو

    الآيات المشتركة: ١٤ · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  10. أله

    الآيات المشتركة: ٧٠ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  11. قعد

    الآيات المشتركة: ٥ · Temel demektir

  12. ختم

    الآيات المشتركة: ٣ · Ve mühürledi

الآيات التي ورد فيها(١٦٣)

  1. فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ مَا سَمِعَهُ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşiten

  2. وَلَا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمَانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَيْنَ النَّاسِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşiten

  3. وَإِنْ عَزَمُوا الطَّلَاقَ فَإِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşiten

  4. وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşiten

  5. … فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى لَا انْفِصَامَ لَهَا وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşiten

  6. ذُرِّيَّةً بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşiten

  7. وَإِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقَاعِدَ لِلْقِتَالِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşiten

  8. وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşiten

  9. فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ رَمَى وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلَاءً حَسَنًا إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşiten

  10. ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّرًا نِعْمَةً أَنْعَمَهَا عَلَى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ وَأَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    İşiten

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökسمع
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerأذن, نصت, وعي
Zıt Kökصمم
Çekirdek Özet 1Ses titreşimlerinin kulak yoluyla algılanması ve kavranması
Çekirdek Özet 2İlahi hitabı idrak edip hakikate icabet ve itaat etme süreci
Çekirdek Özet 3Bilginin duyu organından zihne, zihinden ahlaki ve hukuki eyleme dönüşüm mekanizması
Kritik Hata RiskiKökün salt biyolojik ve mekanik ses işitme düzeyine indirgenerek anlama, kabul ve itaat boyutlarının koparılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سمNüfuz etme, ince bir kanaldan veya gözenekten içeri sızma, derine ve yukarıya doğru yayılma; سمم (dar kanala girme, zehir), سمو (yükselme ve ad yayılması), سمك (yukarı kalkma, tavan)عBoğazın ortasından çıkan ayn harfinin ilavesiyle içe sızma hareketi, sesin kulak yolu kanalından girip zihinsel idrake ve anlam derinliğine ulaşması biçiminde somut bir işitme eylemine dönüşmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destek; tutunma, dayanma, sinirsel algıDış dünyadan gelen etkiyi yakalayan ve ona tutunan alıcı yapı
مSu; akış, dalgalanma, çoklukTitreşimler halinde dalgalanarak yayılan ses akışı
عGöz; bilme, görme, idrak kaynağıAlınan verinin doğrudan bilinç ve kavrayış merkezine ulaştırılması
سمعDalgalar halinde yayılan ses akışının alıcı bir duyarga vasıtasıyla tutulup bilme ve idrak kaynağına taşınması eylemiKulağın ses dalgalarını toplayıp zihinsel kavrayışa aktarması hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKulağın dışarıdaki sesi hissetmesi; ayrıca kuyudan su çeken büyük kovanın dengelenmesi için ortasındaki kulakçığa bağlanan denge halkası veya tutacağı (el-misme')
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ, cömertliğin ve yüksek seciyenin şöhretini işitmeyi şu dizede dile getirir: سَمِعْتُ بِسَمْعِ البَاعِ وَالجُودِ وَالنَّدَى / فَأَلْقَيْتُ دَلْوِي فَاسْتَقَتْ بِرِشَائِكَا
Erken Arapça kullanımKovanın kulakçığı ile denge sağlama teşbihi üzerinden erken Arap şiirinde şöyle denmiştir: ونَعـدِل ذا المَيْل إن رامَنا / كما عُدِل الغَرْبُ بالمِسمعِ; ayrıca hadis metninde riya ve şöhret peşinde koşmayı yeren kullanımda yer alır: مَنْ سَمَّعَ بِعَبْدٍ سَمَّعَ اللهُ بِهِ

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Asāsü’l-Belâga, Lisânü’l-Arab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça سمع kökü, genel Sami dil ailesinin en temel ve en yaygın ortak miras sözcüklerinden birini temsil eder. Kök, Doğu Sami (Akadca), Kuzeybatı Sami (İbranice, Aramice, Ugaritçe) ve Güney Sami (Arapça, Habeşçe) kollarının tamamında hem fonetik hem de semantik olarak neredeyse hiç bozulmadan korunmuştur. Kökün ilksel çekirdeği hem fiziksel olarak sesi algılamayı hem de bu algının zorunlu devamı olan anlama, kulak verme, icabet etme ve itaat etme eylemlerini eşzamanlı olarak içerir. İbranicede שָׁמַع (šāmaʿ), Aramice ve Süryanicede ܫܡܰܥ (šmaʿ), Ugaritçede šmʿ, Akadcada šemû(m) ve Ge'ez (Etiyopya) dilinde samʿa biçimlerinde tam bir ses ve anlam denkliği sergiler. Bu dillerin tamamında kelime yalnızca nötr bir duyma fiilini değil, muhatabın çağrısını kabul edip gereğini yapma tavrını da karşılar.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, The Concise Dictionary of Akkadian, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسم ikili kökünden türeyişSes dalgalarının ince bir kanaldan (kulak yolundan) zihne sızarak algılanması ve dengenin kurulmasıGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice šāmaʿ, Süryanice šmaʿ, Akadca šemû(m)İşitmek, dinlemek, anlamak ve itaat etmek anlamlarıyla ana Sami ortak mirasıKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çatı katmanıBerberi ve bazı Doğu Çadik dillerinde işitme ve koku alma duyularına uzanan kök paralellikleriMuhtemel

المصدر David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سمعAnlamlıİşitmek, dinlemek, algılamakSesin kulakla alınıp zihinde kavranması ve gereğinin yapılmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
سعمAnlamlıHızlı yürümek, acele etmekBir yere ulaşmak için süratle hareket etmeKur'an'da geçmez; fiziksel yöneliş
مسعAnlamlıÇekip uzatmak, yağ sürmekBir nesneyi gererek uzatma veya sıvamaKur'an'da geçmez
معسAnlamlıOvmak, ezmek, yumuşatmakDeriyi veya bir nesneyi elle ovup terbiye etmeKur'an'da geçmez; mekanik temas
عسمAnlamlıKurumak, sertleşmek, topallamakEklemin veya ekmeğin kuruyup sertleşmesiKur'an'da geçmez
عمسAnlamlıGizlemek, karartmak, belirsiz kılmakBir işi veya yolu karanlık ve şüpheli bırakmaKur'an'da geçmez; sem' kökünün zıddı yönde kapalılık

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سمعMerkezSesi algılama, anlama ve icabetKulağın sesi algılamasından zihinsel kavrayışa ve eyleme uzanan süreçAlgı ve kabule dönük genel işitme
أذنKomşuKulak verme, izin ve bildirimSes organının kendisine odaklanarak dinleme veya duyurulan bir buyruğu resmen almaKulağı bilfiil yönelterek bildirim alma
نصتKomşuSusup dikkatle dinlemeBaşka her türlü meşguliyeti kesip dikkat kesilerek sesin sahibine odaklanmaDış gürültüyü ve sözü keserek yoğunlaşma
وعيKomşuDuyulanı zihinde muhafaza etmeİşitilen sözün anlamını kavrayıp içselleştirerek unutulmayacak bir kaba koyar gibi korumaAnlamı akıl ve vicdan hazinesinde saklama
صممZıtSağırlık, tıkanıklık, kapalılıkKulak kanalının tıkalı olması, sesin zihne ve kalbe geçiş yolunun bütünüyle kapanmasıHem biyolojik hem ahlaki ve zihni işitmeme durumu

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaسمعİşitmek, icabet etmekSes algısı ile birlikte kavrayış ve gereğini yerine getirme bütünlüğüKesin
Latinceaudire, exaudireİşitmek, kulak vermek, icabet etmekAudire nötr işitmeyi, exaudire ise duayı işitip kabul etmeyi karşılarKesin
İngilizceto hear, to listen, to heedİşitmek, dinlemek, dikkate almakHear pasif duyumu, listen iradi dinlemeyi, heed ise dikkate alıp icabeti verirKesin
Almancahören, vernehmen, gehorchenDuymak, algılamak, itaat etmekHören temel duymayı, vernehmen idraki, gehorchen ise işitip boyun eğmeyi karşılarKesin
Fransızcaentendre, ouïr, écouterDuymak, anlamak, kulak vermekEntendre tarihsel olarak hem işitmeyi hem de akıl erdirip anlamayı kapsarKesin

المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Duden Deutsches Universalwörterbuch, Le Robert.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سمع (Sıfat/İsim)Kulağın biyolojik ses algısıİnsana bahşedilen temel duyu organı bağlamı; Nahl 16:78, Mülk 67:23
سمع (Fiil)Akletme, anlama ve kavramaVahyin manasını kavramayanların sağırlıkla nitelendiği bağlam; Bakara 2:75, Enfâl 8:21
سمع (Fiil)İcabet, itaat ve boyun eğmeMüminlerin vahiy karşısındaki teslimiyet tavrı; Bakara 2:285, Nûr 24:51
سمع (İsm-i Fâil/Sıfat)İlahi kemal sıfatı; duaları işitip karşılık vermeAllah'ın her gizli ve açık sözü, yakarışı işitmesi; Bakara 2:127, Mücâdele 58:1
سمع (Mübalağa Sîgası)Art niyetle dinleme, casusluk, tecessüsMünafıkların ve bozguncuların fitne ve yalan üretmek için kulak kabartması; Mâide 5:41, Tevbe 9:47

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSem' sıfatı (Allah'ın işitmesi)Allah'ın işitmesinin organ, ses dalgası ve zamandan münezzeh bir sübûtî sıfat oluşu ve ilim sıfatından farkıBütün varlığı ve yakarışları kuşatan kemal derecesinde ilahi idrak
Fıkıhİnsât ve icabet hükümleriCuma hutbesini dinleme yükümlülüğü (inṣât), akitlerde lafzın duyulması ve şahitlikte kulakla algılama şartıHukuki bağlayıcılık ve ibadette dış sesleri keserek dinleme disiplini
Tefsir"Semi'nâ ve ata'nâ" ile "semi'nâ ve aseynâ" karşıtlığıHakikate muhatap olan insanın lafzen duyduğunu zihnen ve amelen onaylayıp onaylamadığı tartışmasıSadece kulakla duymak ile kavrayıp eyleme dökmek arasındaki epistemolojik ayrım
HadisSemâ' yolu ve rivayet nakliHadis ilminde rivayet tahammül yollarının en üstünü olan hocadan bizzat işitme (semâ') esası ve riya-süm'a yasağıRivayetin lafzen doğrulanması ve amelin başkalarına duyurulup övünülmesinin kınanması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve duaİcabet ve teslimiyetİlahi hitabı içselleştirme ve yakarışın kabulüDinin temel varoluşu vahyin işitilip hayata tatbik edilmesine ve Allah'ın duaları işitmesine dayanırKesin
İlmiEpistemolojiBirincil bilgi kanalıDoğru haber ve naklin zihne girişiSem', gözlemle birlikte nakli bilginin ve vahyin insan aklına taşındığı temel duyu kapısıdırKesin
SiyasiYönetim ve kamuŞûrâ ve denetimTalepleri, şikâyetleri ve eleştirileri dinlemeMeşru siyasi otorite toplumun sesini işitmek ve tebaa da meşru kurallara kulak vermekle yükümlüdürGüçlü
İktisadiSözleşme ve piyasaŞeffaflık ve teklifTeklif ve kabulün (îcâb-kabûl) aleniyetiTicari iradenin beyanı ve tarafların haklarını koruyacak biçimde sözlü anlaşmaların duyulup teyit edilmesiGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSinyal işleme ve dekoder (kod çözücü) mekanizmasıAkustik dalgaların biyolojik veya elektronik bir sensörle alınıp mantıksal ve anlamlı bir bilgi paketine dönüştürülmesi süreciKesin
Beşeri bilimlerNormatif iletişimsel eylem ve müzakereToplumsal aktörlerin yalnızca sesi değil, mesajın rasyonel ve ahlaki içeriğini kavrayarak ortak uzlaşıya varmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiسمع kavramını sadece havanın titreşimiyle kulak zarında oluşan pasif, biyolojik ve mekanik bir duyum düzeyine hapsetmek
Kur'an içi daha geniş anlamİşitme eyleminin duyumdan başlayıp zihinsel kavrayışa, vicdani tasdike ve nihayet fiilî itaate kadar uzanan dinamik bir anlama ve icabet zinciri olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'ın inkârcılara yönelttiği "sağırdırlar, işitmezler" hitaplarının fiziksel bir sakatlık sanılması ve vahyin lafzen duyulmasının kurtuluş için yeterli zannedilmesi

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın bir hitap ve sesli tilavet metni olması dolayısıyla insan ile ilahi kelam arasındaki ilk temas سمع kökü üzerinden kurulur; kavram vahyin muhatapta ahlaki dönüşüm başlatma şartını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın duyu organlarıyla sorumlu tutulduğu bilgi ayetlerinde, peygamberlerin tebliğine karşı toplumların teslimiyet veya direncini bildiren kıssalarda ve Allah'ın duaları kabul ediciliğini anlatan esmâ-i hüsnâ ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikati sadece kulakla işitmenin yeterli olduğu zannını yıkar; anlamayan ve amele dönüştürmeyen bir dinlemenin Kur'an nazarında gerçek bir işitme sayılmadığını ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSes dalgalarının kulak kanalından geçerek alıcı organ tarafından hissedilmesi ve dengenin kurulması.
  • Soyut anlamDış dünyadan veya vahiyden gelen mesajın zihinde kavranması, içselleştirilmesi ve buna bağlı olarak icabet veya itaat eyleminin doğması.
  • Sistematik karşılıkBilgi teorisinde kaynaktan çıkan sinyalin alıcı tarafından yakalanıp kodunun çözülmesi (dekodifikasyon) ve bu bilgi doğrultusunda geri bildirim veya eylem üretilmesi sistemi.
  • LaTeX modeliS=f(A⋅U)  ⟹  R
  • LaTeX açıklamasıModelde A simgesi dıştan gelen akustik sinyali veya hitabı, U simgesi alıcı zihnin anlama ve kavrama kapasitesini, f fonksiyonu duyusal girdiyi zihinsel idrake dönüştüren algı mekanizmasını, S simgesi tam anlamıyla gerçekleşen işitme ve kavrama durumunu,   ⟹   işareti zorunlu mantıksal yönelimi, R simgesi ise işitmenin tabiî ve ahlaki sonucu olan icabet, itaat ve ameli cevabı temsil eder. Sinyal kavrayışla çarpılmadığında S gerçekleşmez ve dolayısıyla R tepkisi doğmaz.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: س