شتو
ش - ت - و
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ٧
معناه في القرآن: Kış
ملاحظاتي
المعاجم(٧)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٨٦باب الشين والتاء و و ا ي ء معهما
ش ت و، ش أ ت مستعملان
شتو:
الشِّتاء: معروف، والواحدة: شتوة. والموضعُ: المشتى والمشتاةُ والفعلُ: شتا يشتو. ويوم شاتٍ.
شأت:
الشَّئِتُ من الخيل: العثُور.
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٥٩(باب الشين والتاء وما يثلثهما)
(شتر) الشين والتاء والراء يدلُّ على خرقٍ في شيء. من ذلك الشتَر في العين: انقلابٌ في جفنها الأسفل مع خرقٍ يكون. ويشتقُّ من ذلك قولهم: شَتَّر به، إِذا انتقصَه وعابَه ومزّقه.
(شتم) الشين والتاء والميم يدلُّ على كراهةٍ وبِغضة. من ذلك الأسد الشتيم، وهو الكريه الوَجه. وكذلك الحِمار الشتيم. واشتقاقُ الشتم منه، لأنَّه كلامٌ كريه.
(شتو) الشين والتاء والحرف المعتل أصلٌ
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٥٩ش ت و
يوم شاتٍ وليلة شاتية وشتونا بمكـان كـذا وهـو مشتانـا وأشتـوا: دخلـوا فـي الشتـاء وهـذا وقت الشتاء والمشتاة.
قال طرفة: نحن في المشتـاة ندعـو الجفلـى وشتوة باردة ومكان شتوي.
قال ذو الرمة: كأن الندى الشتوي يرفض ماؤه على أشنب الأنياب متسق الثغر
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٣٥٥: ( و ( *!الشَّتاءُ ، ككِساءٍ ، *!والشَّاتاةُ ) ، وهذه عن الصَّاغاني ، ( أَحَدُ أَرْباعِ الأَزْمِنَةِ ) .
قالَ ابنُ السِّكِّيت : السَّنَةُ عنْدَهُم اسْمٌ لاثْنَي عَشَرَ شَهْراً ، ثم قسَمُّوها نِصْفَيْن : فبَدَوا بأَوَّلِ السَّنَةِ أَوّل الشِّتاء لأنَّه ذَكَرٌ والصَّيْفُ أُنْثَى ؛ ثم جَعَلُوا الشِّتاءَ نِصْفَيْن : *!فالشَّتَويُّ أَوَّله والرَّبيعُ آخِره ، فصَارَ *!الشَّتَويُّ ثَلاثَة أَشْهُر ،
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬٠٧٤شَتَا الشِّتَآءُ
1 شَتَا الشِّتَآءُ ذ , aor. يَشْتُو, inf. n. شتو [app. شُتُوٌّ, The winter commenced: like as one says, رَبَعَ الرَّبِيعُ, inf. n. رُبُوعٌ]. (TA.) ― -b2- And شَتَا اليَوْمُ, aor. as above, The day was, or became, intensely cold. (Msb.) ― -b3- And شَتَا بِهِ, (K,) and شَتَوْتُ بِهِ, (S,) and شَتَوْنَا بِهِ, aor. as above, inf. n. شَتْوٌ, (Msb,) He, and I, and we, remained, stayed,
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٤٨شَتَا
شَتَا U ( n. ac. شَتْو 1 )
a. [ Bi ], Wintered in; hibernated at.
b. Was cold ( winter ).
c. Reached, got into winter.
d. Ran short of provisions in winter.
شَتَّوَ
شَتَّوَ II ,
a. see 1 ( a ).
b. Rained.
شَاْتَوَ
شَاْتَوَ III ,
a. Bargained for the winter.
أَشْتَوَ
أَشْتَوَ IV ,
a. Came, began ( winter ); reached, got into winter; ran short of provisions in winter; lasted
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٨٬٨٣٧شتو
شَتَا - يَشْتُو - شِتَاء
شَتَا - يَشْتُوْ + المكان أو الأرض: يجدب ويقحط ولا ينبت فيه نبت أو طعام
شِتَاء: على وزن " فـِعال" اسم فعل مبالغة من " شَتَا - يَشتُو ": اسم زمان منه: الوقت الذي لا ينبت فيه النبت: وهو اصطلاحاً: الفصل من السنة الشمسية الذي يكون البرد فيه على أشده، ويشمل شهور كانون الأول وكانون الثاني وشباط
واللفظ ينتمي إلى
الصيغ(١)
الجذور المجاورةالمجاورة: ٣ (الإجمالي: ٣)
الآيات التي ورد فيها(١)
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شتو |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nâkıs (vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | خرف, ربع, قرر |
| Zıt Kök | صيف |
| Çekirdek Özet 1 | Soğuk ve yağışlı zaman dilimi, kış mevsimi ve kışlama hâli |
| Çekirdek Özet 2 | Kureyş topluluğunun iklimsel döngüye bağlı kış seferi ve rızık düzeni |
| Çekirdek Özet 3 | Tabiat ritminin beşerî iktisat ve coğrafi hareketlilikle kurduğu intibak |
| Kritik Hata Riski | Kavramı yalnızca bir takvim adı sayıp iklim çetinliği ve ilahî rızık nizamıyla bağını koparmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شت | Dağılma, ayrışma, parça parça olma veya sığınaklara çekilme (krş. شتت) | و | Anlamı döngüsel bir zaman dilimine, soğuk döneme ve kış mevsiminde barınaklara bağlanıp kışlama eylemine daraltmıştır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş | Isırma, keskinlik, soğuğun nüfuz edici sert tesiri |
| ت | İşaret, çarpı | Sınır, dönüm noktası, vaktin tayin edilmiş haddi |
| و | Çengel, çadır kazığı | Bağlama, çadıra veya barınağa tutunma, sığınma |
| شتو | Keskin ve ısırıcı soğuğun varlıkları sınırlayarak korunaklı barınaklara bağladığı döngüsel zaman dilimi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Yılın soğuk, yağmurlu ve çetin geçen mevsimi; insanların ve hayvanların soğuktan korunmak için kışlaklara çekilmesi veya elverişli iklim rotalarına yönelmesi. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Tarafe b. el-Abd muallakasında kış mevsiminin darlık ve kıtlık günlerinde cömertliği överken şöyle der: نَحْنُ في المشتاةِ نَدعُو الجَفَلَى / لا تَرَى الآدِبَ فينا ينتقِرْ |
| Erken Arapça kullanım | Zü'r-Rimme kış çiğini ve sabah soğuğunu tasvir ederken kullanmıştır: كأن الندى الشتوي يرفض ماؤه على أشنب الأنياب متسق الثغر |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Dîvânu Tarafe b. el-Abd.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dillerinde شتو kökü, mevsimsel takvimin yağışlı ve soğuk dilimini adlandıran en arkaik ortak tabakalardan birine aittir. Kök, Kuzeybatı Sami dillerinde de düzenli ses denklikleriyle kış ve yağmur dönemini ifade eder. İbranicede sǝtāv biçimi kış ve yağmur mevsimini karşılar; nitekim Kitab-ı Mukaddes metinlerinde kışın geçip yağmurların kesilmesi bu kelimeyle tasvir edilir. Süryanicede setwā ve Yahudi Aramicesinde shitwā doğrudan kış, kış fırtınası ve soğuk dönemi adlandırmaktadır. Fonetik yapıdaki s/ş dönüşümü Proto-Sami kök yapısının düzenli bir yansıması olup, semantik matris soğuk, yağmur ve bitkisel durağanlık çekirdeğinde bütünüyle korunmuştur. Arapçada nâkıs formla türeyen fiil ve isim kalıpları, yalnızca takvimsel bir adı değil, aynı zamanda kışlamak ve kış şartlarına intibak etmek eylemlerini de semantik alana dâhil etmiştir.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | شتو kökünden türeyen الشِّتَاء ve المَشْتَاة kelimeleri | Soğuk mevsim, kışlama zamanı ve kışlak mekânını kuşatan türetimler | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice sǝtāv, Süryanice setwā | Yağışlı, soğuk mevsim ve kış anlamında ortak Sami mirası | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik katmanda iklimsel/mevsimsel adlandırmalar | Çöl ve Akdeniz kuşağında yağış dönemini belirten bölgesel arkaik adlandırma | Muhtemel |
المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شتو | Anlamlı | Kış, soğuk mevsim | Yılın soğuk ve yağışlı dönemi, kışlamak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| شوت | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| تشو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Fonetik dizilim kuralı gereği kullanılmaz |
| توش | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| وشت | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| وتش | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Fonetik yapı gereği mühmeldir |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شتو | Merkez | Soğuk mevsim | Soğuğun, yağışın ve iklimsel çekilmenin hâkim olduğu kış dönemi | Takvimsel ve coğrafi kışlama hâli |
| صيف | Zıt | Sıcak mevsim | Kışın tam zıddı olarak sıcağın, hasadın ve kuzey seferlerinin mevsimi | Kur'an'da kış ile birlikte anılan karşıt kutup |
| خرف | Komşu | Sonbahar | Meyvelerin devşirildiği, kış öncesi geçiş dönemi | Kıştan önceki döküm ve hasat aşaması |
| ربع | Komşu | İlkbahar | Yağışların ardından toprağın canlandığı, otlakların bollaştığı dönem | Kıştan sonraki canlanma ve yayılma evresi |
| قرر | Komşu | Soğuk ve sükûn | Mevsimden ziyade havanın fiziksel olarak dondurucu ve durağan olması | Kışın temel niteliği olan soğuk hâl |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شتو (الشِّتَاء) | Kış mevsimi | Soğuk, yağışlı zaman ve bu mevsimde yapılan hareketlilik | Kesin |
| Latince | hiems, hibernum | Kış, kış mevsimi | Soğuk dönemi ve askeri/iktisadi kışlama durağanlığını belirtir | Kesin |
| İngilizce | winter, hibernation | Kış, kış uykusu/kışlama | Takvimsel kışı ve canlıların kış şartlarına uyumunu karşılar | Kesin |
| Almanca | Winter | Kış | Yılın en soğuk çeyreğini ve tabiatın çekilme evresini ifade eder | Kesin |
| Fransızca | hiver | Kış | İklimsel soğuk dönemi ve kış mevsimini ifade eder | Kesin |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الشِّتَاءِ | Kış mevsimi ve kış ticareti seferi | Kureyş suresinde, kabilenin kışın güneye (Yemen'e) düzenlediği ticarî kervan seferinin vakti olarak zikredilir; Kureyş 106:2. |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kozmolojik düzen ve in'âm | Mevsimlerin birbirini takip etmesindeki ilahî nizam ve insanın rızkının tabiat döngüleriyle garanti altına alınması | Rububiyet delili |
| Fıkıh | Ruhsatlar ve mevsim hükümleri | Kışın çetin şartlarında abdestte mestler üzerine mesh, soğuk sebebiyle teyemmüm ve sefer namazı hükümleri | Meşakkat ve ruhsat dengesi |
| Tefsir | Îlâf ve ticaret kervanları | Kureyş'in kışın ılıman Yemen'e, yazın serin Şam'a yaptığı seferlerin ilahî bir lütuf ve Kâbe emniyetiyle gerçekleştiği izahı | Ahd, emniyet ve iktisat |
| Hadis | İbadet mevsimi | Kışın gündüzlerinin kısa olması sebebiyle oruca, gecelerinin uzun olması sebebiyle teheccüde elverişli bir ganimet sayılması | İbadet fırsatı |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahî lütuf ve ibadet bilinci | Rızık ve emniyet vesilesi | Nimetin kaynağını hatırlatarak kulluğa çağırma | Kış şartlarında dahi açlıktan kurtarılmanın şükrü Beyt'in Rabbine ibadetle eda edilir | Kesin |
| İlmi | Astronomi ve coğrafya | Eksen eğikliği ve mevsim döngüsü | İklim kuşaklarının hareket haritasını belirleme | Tabiat kanunlarının yıllık döngüsünde yeryüzü şartlarının periyodik değişimi | Kesin |
| Siyasi | Kabileler arası emniyet ahitleri | Diplomatik sefer güvencesi | Çetin iklimde kervan rotalarının güvenliğini sağlama | Îlâf kurumu sayesinde kış aylarında kabilelerin saldırısından muaf kervan düzeni | Güçlü |
| İktisadi | Mevsimsel ticaret ve lojistik | İklimsel kervan rotasyonu | Arz-talep dengesini coğrafi farklılaşmayla yönetme | Kışın güney pazarlarına yönelerek ticarî sürekliliği ve gıda arzını kesintisiz kılma | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Termodinamik çevrimde düşük enerji fazı (periodisite) | Sistemlerin yüksek entropi veya sıcaklık evresinden sonra enerji tasarrufuna ve dengeye geçtiği periyodik alt eşik fazı | Güçlü |
| Beşeri bilimler | İktisadi konjonktür dalgalanması ve mevsimsellik | Piyasa hareketlerinin, üretim ve tüketim eğilimlerinin iklimsel periyotlara göre yeniden yapılandığı döngüsel dinamizm | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece meteorolojik bir takvim aralığına veya basit bir hava soğumasına indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İklim zorluklarına rağmen ilahî himaye, toplumsal uzlaşı (îlâf) ve kesintisiz rızık akışının sağlandığı sistemik döngü |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kureyş suresini salt folklorik bir çöl yolculuğu hatırası sayarak, ayetin tevhid, iktisadi güven ve ilahî nimet sorumluluğu eksenini ıskalamak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Tabiat kanunları ile beşerî hayat, ticaret ve ibadet arasındaki zorunlu irtibatı tek bir kelime üzerinden billurlaştırdığı için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kureyş suresindeki ticarî, iktisadi ve itikadi nizamı kuran ayetlerde doğrudan tayin edicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tabiat şartlarının insanı çaresiz bırakan kör bir tesadüf olduğu zannını yıkar; iklimin zorluklarının dahi ilahî nizam ve akılcı eylemle rızık kapısına dönüştüğünü gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamYılın soğuk, yağmurlu ve çetin geçen mevsimi, kış vakti ve barınaklara çekilme durumu.
- Soyut anlamHayatın, iktisadın ve hareketin tabiatın döngüsel ritmine uyum sağlayarak meşakkati emniyete dönüştürmesi.
- Sistematik karşılıkPeriyodik iklimsel dönüşümün coğrafi ve iktisadi rota optimizasyonuyla dengelenmesi süreci.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde zamanı, mevsimsel sıcaklık ve iklim şartlarını, ortalama iklim değerini, kış ve yaz arasındaki sıcaklık genliğini, yıllık döngüsel frekansı temsil eder. ise bu iklimsel periyoda bağımlı olarak yön değiştiren ticarî ve lojistik hareketlilik rotasını ifade etmektedir. Model, kış mevsiminin yarattığı iklimsel değişimin beşerî eylem üzerinde zorunlu bir yön ve uyum fonksiyonu doğurduğunu simgeler.