ضمم
ض - م - م
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ٢
- الصيغ: ١
- المعاجم: ٨
معناه في القرآن: Ve çek
ملاحظاتي
المعاجم(٨)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٤٩٩باب الضاد مع الميم
ض م، م ض مستعملان
ضم:
الضَمُّ: ضَمُّكَ الشيء الى الشيء، وضامَمْتُ فلاناً أي قُمتُ معه في أمرٍ واحد.
والضِّمامُ: كلُّ شيءٍ يُضَمُّ به شيءٌ الى شيءٍ.
والإضمامةُ: الجماعة من الناس، ليس أصلُهم واحداً ولكنهم لفيف، وتُجمَع على أَضاميم، قال: والحُقْبُ تَرفَضُّ منهُنَّ الأضاميمُ والضُّماضِمُ: الأسَدُ، والضِّمامُ أيضاً، وضَمْضَمَتُه: صوتُه.
وقيل: إِضمامةٌ من الكتب أي المضمومُ بعضها
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٢١ضَمَمْتُ الشيءَ إلى الشيء فانْضَمَّ إليه، وضَامَّهُ وتضامَّ القومُ، إذا انْضَمَّ بعضهم إلى بعض. واضْطَمَّت عليه الضلوعُ، أي اشتملتْ. والإضمامة من الكتب: الإضبارة، والجمع الأضايم, ويقال فلان بإضمامة من كتب والإضْمامَةُ: الجماعةُ. ويقال للفرس: سَبَّاقُ الأضاميمِ، أي الجماعات. والضِمامُ بالكسر: ما تَضُمُّ به شيئاً إلى شيء.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٦٣ض م م
ضممت الشيء إلى الشيء وضممت الأشياء وضممته إلى صدري ضمة: عانقته.
وانضمّ إليه وانضم على كذا: انطوى عليه.
واضطمت عليه الضلوع واضطممته: ضممته إلى نفسي.
قال حاتم: وإني وإن طال الثواء لميت ويضطمني ماويّ بيت مسقف واضمم متاعك في وعائك.
والتقوى ضمام الخير كله.
وهذا المكان مضم الجيوش.
قال امرؤ القيس: ونهض فلان للقتال وضامه قومه وضامني صاحبي على أمر كذا.
وتضامّوا حتى
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٥٦٠الضَّمُّ: ضَمُّكَ الشيءَ إلى الشيء، وقيل: قَبْضُ الشيء إلى الشيء، وضَمَّه إليه يَضُمُّه ضَمّاً فانضمَّ وتَضامَّ. تقول: ضَمَمْتُ هذا إلى هذا، فأَنا ضامُّ وهو مَضْموم. الجوهري: ضمَمْتُ الشيءَ إلى الشيء فانْضَمَّ إليه وضامَّهُ. وفي حديث عمر: يا هُنَيُّ ضُمَّ جَناحَك عن الناس أَي أَلِنْ جانِبَك لهم وارْفُقْ بهم. وفي حديث زُبَيْبٍ العَنْبَرِيّ: أَعْدِني على رجُلٍ من جُنْدِك ضَمَّ مني ما حَرَّمَ اللهُ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٥٧* ض م م * * ضَمَّ * الشيء إلى الشيء * فانْضَمَّ * إليه وبابه رد و * ضَامَّهُ * و * تَضَّامَ * القوم انضم بعضهم إلى بعض و * اضْمَمَّتْ * عليه الضلوع أي اشتملت
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٥٢٤| | ( *!الضَّمُّ : قَبْضُ شَيْءٍ إِلى شَيْء ، | وقد *!ضَمَّه ) إليه *!ضَمًّا فهو *!ضَامٌّ وذاك | *!مَضْمُومٌ ( *!فانْضَم إليه *!وتَضَامَّ ) ، ومنه | الحديث : لا *!تَضَامُّونَ في رُؤْيَتِه | أي : لا *!يَنضَمُّ بَعْضُكم إلى بَعْض ، | فيقُولُ الواحِدُ لآخر : أَرِنِيه كما | تَفْعَلُون عند النَّظَر إلى الهِلال . | ( *!وضَامَّه ) *!مُضَامَّة ، وهكذا يُروى أيضا : لا تُضَامُّون على صِيَغةِ | ما
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٧٦ضَمَّ
ضَمَّ U ( n. ac. ضَمّ 1 ),
a. Drew together, compressed, made firm, compact.
b. Marked with a damma ( u ) ( letter ).
c. [ 'Ala ], Grasped, gripped, laid hold of.
d. see III .
ضَاْمَمَ
ضَاْمَمَ III
a. [ acc. & Ila ], United, joined to; concentrated, centralized.
تَضَمَّمَ
تَضَمَّمَ V ,
a. Demolished.
تَضَاْمَمَ
تَضَاْمَمَ VI ,
a. Drew together.
اِنْضَمَمَ
اِنْضَمَمَ VII
a. [
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٠٬٤١٧ضمم
ضَمَّ - يَضُمُّ
ضَمَّ - يَضُمُّ + كائن + شيئاً + إلى شيء: يأتي إلى شيء يعتبر بعيداً عن كائن أو شيء آخر، فيحركه مقرباً إياه نحوه إلى أن يلتصق به
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الضم القبض والتجمع والانكماش والجعد " وهي:
قَبَضَ - يَقْبِضُ، غَمَزَ - يَغْمِزُ، قَرَشَ - يَقْرِشُ (قَرَشَ - يَقْرُشُ)، قَرَدَ - يَقْرِدُ (قَرِدَ - يَقْرَدُ)، ضَمَّ
الصيغ(١)
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٨ (الإجمالي: ٢٣)
- بيض
الآيات المشتركة: ٢ · Biid yumurta demektir
- جنح
الآيات المشتركة: ٢ · Kanat demektir
- يدي
الآيات المشتركة: ٢ · El ve kol demektir
- غير
الآيات المشتركة: ٢ · Ğayr, Ğayr dışında demektir
- سوأ
الآيات المشتركة: ٢ · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir
- خرج
الآيات المشتركة: ٢ · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
- جيب
الآيات المشتركة: ١ · Cevb bir şeyi yerleştirmek için açılan kuyu, çukur demetir
- برهن
الآيات المشتركة: ١ · Sizin burhanınız
- رهب
الآيات المشتركة: ١ · Cübbe demektir
- سلك
الآيات المشتركة: ١ · Sülük demektir
- ملأ
الآيات المشتركة: ١ · “Mil” doldurulmuş çuval, “mülle” doldurulup ağzı dikilen…
- فسق
الآيات المشتركة: ١ · Fısk (sin) Ceviz ve benzeri yemişlerin dış kabuğunun…
الآيات التي ورد فيها(٢)
وَاضْمُمْ يَدَكَ إِلَى جَنَاحِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ آيَةً أُخْرَى
Ve çek
… يَدَكَ فِي جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ وَاضْمُمْ إِلَيْكَ جَنَاحَكَ مِنَ الرَّهْبِ فَذَانِكَ بُرْهَانَانِ مِنْ رَبِّكَ …
Ve çek
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ضمم |
| Yapı | Üçlü (mücerred sülâsî, muzaaf) |
| Özel Durum | Mükerrer (muzaaf kök) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | جمع, قبض, حوى |
| Zıt Kök | فرق |
| Çekirdek Özet 1 | İki veya daha fazla nesneyi birbirine yapıştırmak, aralarındaki boşluğu yok ederek bağrına basmak ve bitiştirmek |
| Çekirdek Özet 2 | Dağılmayı ve korkunun doğurduğu çözülmeyi önlemek için uzuvları merkeze çekip gövdeye yapıştırma ve toparlanma emri |
| Çekirdek Özet 3 | Parçalanmış ve dışarıya savrulmuş unsurların tek bir eksende kenetlenerek birleşik bir bütün oluşturması |
| Kritik Hata Riski | Kökün sadece kuru bir toplama veya fiziki birleşme sanılarak, bünyeye dahil etme, sığınma ve korkuyu teskin edici içe kenetlenme nüansının gözden kaçırılması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| ضم | Birbirine yaklaştırma, sıkıştırma ve hacmi daraltarak kenetleme | م | Çekirdeğin sonundaki harfin katlanmasıyla sıkıştırma ve bitiştirme eylemi süreklilik kazanmış; nesneleri aralarında mesafe kalmayacak biçimde tek bir gövdede birleştirme veya kucaklama anlamı pekişmiştir. Bu çekirdek karnın çekilip zayıflamasını ifade eden ضمر kökünde de içe doğru çekilme ve büzülme nüansıyla mevcuttur. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ض | Bitki veya kıskanç sıkıştırma (türetme imge) | ص imgesinin bir varyantı olarak yanlardan gelen iç baskıyı, kıskaca almayı ve sıkıca kenetlemeyi temsil eder. |
| م | Su dalgası / Akışkan bürünme | Akışkanın nesneyi bütünüyle kuşatması, sarıp sarmalaması ve içine alması hareketini verir. |
| م | Su dalgası / Akışkan bürünme | Sarma ve kuşatma hareketinin yinelenmesiyle dışarıda hiçbir açık bırakmaksızın tam bir yapışma ve kapanma sağlar. |
| ضمم | İçe doğru kıskaca alarak bütünüyle sarıp bağrına basma | Bir nesneyi dışarıdan merkeze doğru bastırıp kuşatarak ana gövdeye tamamen yapıştırma ve koruyucu bir örtü gibi içine katma hareketini doğurur. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesneyi başka bir nesneye sımsıkı bitiştirmek, aralarındaki aralığı kapatmak ve bir kimseyi veya şeyi göğsüne bastırarak kucaklamak (الضَّمُّ إِلَى الصَّدْرِ). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Hâtim et-Tâî bir beytinde mezarın veya tavanlı evin insanı sımsıkı içine alıp kuşatmasını bu kökle tasvir eder: وَإِنِّي وَإِنْ طَالَ الثَّوَاءُ لَمَيِّتٌ / وَيَضْطَمُّنِي مَاوِيَّ بَيْتٌ مُسَقَّفُ |
| Erken Arapça kullanım | Hz. Ömer'in bir valisine veya görevlisine insanlara karşı şefkatli ve yumuşak davranmasını emrederken söylediği rivayet edilen şu sözde geçer: يَا هُنَيُّ ضُمَّ جَنَاحَكَ عَنِ النَّاسِ |
المصدر Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça ضمم kökü, merkezi Sami dillerinde nesneleri bir araya getirme, sıkıştırma ve katlama fikrini temsil eden biliteral bir tabana dayanır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında doğrudan bu fonetik dizilişle yaygın bir fiil kökü olarak gelişmek yerine, dudaksıl ve ıslıklı harflerin oluşturduğu daraltma/sıkıştırma öbekleriyle semantik akrabalık taşır. Arapçada kök, özellikle fiziksel bir temasla iki şeyin birbirine yapışması, bağra basılması ve ayrışık unsurların tek bir kütle gibi bir araya toplanması (el-idmâme) yönünde özelleşmiştir. Bu kullanım, sadece mekanik bir birikmeyi değil, bir merkeze çekilerek koruma altına alınmayı veya içe büzülerek dış tehlikelere karşı kenetlenmeyi ifade eden özgün bir anlamsal derinlik kazanmıştır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | ضم çekirdeğinden türeyen muzaaf yapı | Nesneleri aralarında boşluk kalmayacak şekilde bitiştirme, kucaklama ve bir topluluğu tek bayrak altında toplama anlamında merkezileşmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Batı Sami dillerindeki sıkıştırma ve toplama kökleri | İbranicede צ-م ses denklikleri çerçevesinde büzme ve sıkıştırma ifade eden köklerle semantik matris benzerliği gösterir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik büzülme ve kaplama matrisleri | Hacmin daraltılması ve dış yüzeylerin birbiri üzerine kapanması hareketini anlatan köklerle biçimsel ve kavramsal paralellik taşır. | Muhtemel |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ضمم | Anlamlı | Bitiştirmek, kucaklamak | İki veya daha fazla nesneyi birbirine yapıştırmak, bir araya toplamak. | Hedef köktür; Kur'an'da geçer. |
| مضم | Anlamlı | Çalkalamak, emmek | Ağızda suyu çalkalamak (mazmaza) veya sürmenin gözü yakması. | Kur'an'da geçmez; suyun ağız içindeki temas hareketini anlatır. |
| ممض | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arapça sözlük sistematiğinde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir. | Kitābü’l-ʿAyn kaydında yer almaz. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ضمم | Merkez | Bitiştirme ve bağrına basma | Parçayı ana gövdeye yapıştırarak aradaki mesafeyi tamamen sıfırlamak. | İçe çekme, kucaklama ve yapıştırma esastır. |
| جمع | Komşu | Genel toplama | Dağınık unsurları bir araya getirmektir; temas veya yapışma şartı aranmaz. | Bir araya getirilen nesneler arasında mesafe bulunabilir. |
| قبض | Komşu | Avuçlama ve tutma | Bir nesneyi parmaklar veya güç marifetiyle kavrayıp tutmaktır. | İçe doğru çekmekten ziyade elde tutma ve sahip olma öne çıkar. |
| حوى | Komşu | Kuşatarak içine alma | Bir şeyi sınırları içine alıp kapsamak ve mülkiyetine geçirmektir. | Bitiştirmekten çok çevreleme ve sınır içine alma vurgulanır. |
| فرق | Zıt | Ayırma ve dağıtma | Birbirine bitişik veya bir arada olan unsurları parçalayarak uzaklaştırmak. | ضمم kökünün kurduğu teması ve birliği bozar. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ضمم | Bitiştirmek, bağrına basmak | Bir şeyi diğerine yapıştırıp kucaklamak, aradaki mesafeyi yok etmek. | Kesin |
| Latince | complecti, admovere | Kucaklamak, bitiştirmek | complecti kavramı sarmalamayı ve bağrına basmayı karşılarken, admovere bir nesneyi diğerine yaklaştırmayı ifade eder. | Güçlü |
| İngilizce | clasp, fold, draw to oneself | Sımsıkı kavramak, bağrına çekmek | Kuru bir toplama fiili olan gather kelimesinden farklı olarak, bedene veya merkeze yapıştırma hissini içerir. | Güçlü |
| Almanca | aneinanderfügen, an sich ziehen | Birbirine bitiştirmek, kendine çekmek | Parçaları aralıksız kenetleme ve bedensel kucaklama hareketini karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | serrer, étreindre | Sımsıkı basmak, kucaklamak | Vücuda yapıştırma, göğse bastırma ve daraltarak toplama nüanslarını taşır. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Gesenius, Lane’s Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| وَاضْمُمْ (fiil emri) | Eli bedene/böğre bitiştirmek | Hz. Mûsâ'ya elini koynuna/koltuğunun altına sokması ve mucizevi bir beyazlıkla çıkarması emredilirken fiziksel yapıştırma anlamında kullanılır (Tâhâ 20:22). |
| وَاضْمُمْ إِلَيْكَ جَنَاحَكَ (fiil emri) | Korkuyu teskin etmek için kanadı/kolu kendine çekip yapıştırmak | Hz. Mûsâ'nın mucize karşısında kapıldığı dehşet ve ürpertiden kurtulması için kolunu/kanadını gövdesine basması ve sükûnet bulması bağlamında kullanılır (Kasas 28:32). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Rüyetullah rivayetlerinin tevili | Müminlerin Rablerini görmesinde izdiham ve birbirine yapışırcasına yığılma olmayacağını belirten rivayetteki (لاَ تُضَامُّونَ / لاَ تَضَامُّونَ) kelimesinin kök tahlilinde geçer. | Birbirine sokulma ve izdiham oluşturma anlamında yoğunlaşır. |
| Fıkıh | Malların ve davaların birleştirilmesi | Ayrı malların zekât veya mülkiyet bakımından birbirine eklenmesi (dammü'l-mâl) ve tek hükme bağlanması tartışmalarında kullanılır. | Hukuki statüde iki unsuru tek bir yekûn haline getirme. |
| Tefsir | Hz. Mûsâ kıssasındaki 'cenâh'ın tefsiri | Ayetlerdeki cenâh (kanat/kol) ifadesinin ve bunu kendine ضم etmenin korkuyu nasıl giderdiği veya mucizeyi nasıl açığa çıkardığı tartışılır. | İçe çekilme, sükûnet bulma ve organı bedene yapıştırma. |
| Hadis | Ahlaki tavır ve yönetim üslubu | İdarecilerin tebaaya karşı kanatlarını germesi veya indirmesi, yani yumuşak huylu olup onları gözetmesi anlamında istiare olarak yer alır. | Şefkat gösterme, koruma altına alma ve kucaklama. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Korku anında ilahi sığınağa çekilme | Teskin ve sükûnet bulma | Dağılan dikkati ve ürpertiyi toparlayarak kalbi sağlamlaştırmak | Dış dünyadan gelen sarsıcı tehdit karşısında kişinin iç merkezine dönerek ilahi emre teslim olmasıdır. | Güçlü |
| İlmi | Ayrık verilerin tek çatı altında sentezi | Bütünleştirme (sentetik akıl) | Dağınık bilgi kırıntılarını ana kurama bitiştirip yekpare bir sistem kurmak | Müstakil önermelerin aralarındaki boşluklar giderilerek tek bir teorik yapıda kenetlenmesidir. | Güçlü |
| Siyasi | Parçalanmış unsurların ittifakı | Birlik ve kenetlenme | Kriz dönemlerinde toplumsal uzuvları ana gövdeye bağlayıp gücü yoğunlaştırmak | Dağılma tehlikesine karşı halkın veya kurumların merkezi otorite etrafında saf tutmasıdır. | Güçlü |
| İktisadi | Dağınık sermaye ve kaynakların birleşimi | Konsolidasyon ve entegrasyon | Küçük ve etkisiz kaynakları ana gövdeye katarak dirençli bir yapı üretmek | Zayıf parçaların güçlü bir organizasyona bitiştirilerek pazar baskısına karşı korunmasıdır. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Merkezcil kuvvet ve hacimsel büzülme | Dağılma eğiliminde olan parçacıkların merkeze doğru çekilerek aralarındaki serbest mesafenin sıfırlanması ve yoğunluğun artırılması prensibidir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Psikolojik entegrasyon ve savunma refleksi | Bireyin dehşet ve tehdit algısı karşısında dışa açık uzuvlarını içe çekerek benliğini korumaya alması ve psişik bütünlüğünü yeniden tesis etmesidir. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün sadece iki şeyi yan yana koymak veya alelade toplamak (جمع) olarak anlaşılması. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün Kur'an'da sadece fiziki bir yaklaştırma değil; dehşet anında dağılan cesaret ve dikkatin uzuvları gövdeye yapıştırarak toplanmasını sağlayan psikofiziksel bir sükûnet vasıtası olması. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hz. Mûsâ'ya verilen emrin hikmetinin kavranamaması; olayın sadece bir el hareketine indirgenerek bedensel yapışmanın korkuyu dindiren ve mucizeyi hazırlayan metafizik boyuttan koparılması. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahiy ve mucizeyle karşılaşmanın insanda doğurduğu sarsıntının nasıl bertaraf edileceğini, bedenin ve ruhun ilahi irade karşısında nasıl derlenip toparlanacağını gösteren somut bir hareket fiili sunduğu için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hz. Mûsâ'nın Tûr dağında peygamberlikle görevlendirildiği ve elinin beyaz bir mucizeye dönüşmesiyle korkusunun dindirilmesinin anlatıldığı ayet gruplarında belirleyicidir (Tâhâ 20:22, Kasas 28:32). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Korkunun pasif bir bekleyişle değil, uzuvların merkeze çekilip sağlamlaştırılmasıyla aktif biçimde kontrol altına alınabileceğini göstererek, tefrikaya ve paniğe karşı bedensel ve zihinsel bütünleşmenin gerekliliğini ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamDağınık veya ayrı duran parçaların, aralarındaki mesafe bütünüyle kalkacak biçimde ana bir gövdeye yapıştırılması, kucaklanması ve sımsıkı kenetlenmesi.
- Soyut anlamDışsal etki ve dehşet anında dağılma tehlikesi yaşayan unsurların, merkeze çekilerek içkin bir sükûnete ve korunaklı bir birliğe kavuşturulması.
- Sistematik karşılıkDağıtıcı şoklara karşı sistemin çevre birimlerini ana merkeze eklemleyerek yapının bütünlüğünü koruyan merkezcil savunma ve bütünleşme dinamiği.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde ayrık iki durum veya parça olan ve arasındaki mesafe sıfıra yaklaşırken bunların tek bir gövdede birleşmesi gösterilmektedir. Bu birleşme sonucunda ortaya çıkan sistemin kararlılığı ve direnci , bileşenlerin ayrık haldeki kararlılıklarının toplamından daha büyük hale gelerek korku ve dağılmayı ortadan kaldırır.