غزز
غ - ز - ز
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٠
معناه في القرآن: Akına çıkanlar
تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: غزو
ملاحظاتي
المعاجم(١٠)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٤٧المدخل: غززباب الغين والزاي
غ ز، ز غ مستعملان غز: غَزَّةُ: أرض بمشارف الشام مات بها بعض بني عبد المطلب. وأَغَزَّتِ البقرة فهي مِغُزٌّ إذا عسر حملها.
زغ: زَغْزَغْتُ به أي: سخرت به.
زَغْزَعُ: موضع بالشام.
قال الضرير: الزَّغْزَغُ والزَّغازِغ: الأولاد الصِّغارُ.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٧٦٦المدخل: غزوباب الغين والزاي
غ ز و، و ز غ، ز ي غ مستعملات غزو: غَزَوْتُ أَغْزُو غَزْواً، والواحدة غَزْوةٌ.
ورجل غَزَويٌّ أي غَزّاءٌ.
والغَزِيُّ: جماعة الغُزاةِ مثل الحجيج، قال:
قل للقَوافِلِ والغَزِيِّ إذا غَزَوا
والغُزَّى: جمع غازٍ على "فُعَّلٍ" .
والمَغْزاةُ والمغازي: مواضع الغَزْوِ، وتكون المغازي مَناقِبُهم وغَزَواتُهم.
وأَغْزَتِ المرأة أي غَزَا زَوْجُها، فهي مُغْزِيَةٌ.
وجمع الغَزْوةِ غَزَواتٌ.
وتقول
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٤الغُزُّ: جنسٌ من التُرك.
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٦٤٨المدخل: غزو(باب الغين والزاء وما يثلثهما)
(غزل) الغين والزاء واللام ثلاثُ كلماتٍ متباينات، لا تُقاس منها واحدةٌ بأخرى.
فالأُولى: الغَزْل، يقال غَزَلت المرأة غَزْلَها، والخشبة مِغْزَل، والجمع مَغازِل.
والثانية: الغَزَل، وهو حديث الفِتْيان والفَتَيات. ويقال: غَزِلَ الكَلْب غَزَلاً، وهو أن يَطلُبَ الغزالَ حتّى إذا أدرَكَه تركه ولَهَا عنه.
والثانية: الغزال، وهو معروف، والأنثى غَزَالة، ولعلَّ اسمَ الشَّمسِ
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٧٥المدخل: غزوغ ز و
مرّ غزيّ بني فلان وعديّهم وهم الذين يعدون على أرجلهم ولم تزل بنو فلان حجيجاً غزياً أي حجّاجاً غزاة.
وتقول: رأيت غزاً غزّى.
وقد أغزى الأمير الجيش.
وأغزت فلانة وأغابت: غزا زوجها وغاب وامرأة مغزية ومغيبة.
وتقول: هو بالمخازي أشهر منه بالمغازي.
ومن المجاز: غزوت بقولي كذا أي قصدته وما أغزو إلا السداد فيما أقول وما غزوي إلا النصيحة أي قصدي وإرادتي.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٩٨٦أَغَزَّت البَقَرَةُ، وهي مُغِزٌّ إِذا عَسُرَ حملها؛ قال الأَزهري: الصواب أَغْزَتْ
(* قوله« الصواب أغزت إلخ» أي فيكون من المعتل، واقتصر
الجوهري على ذكره في المعتل، وقد ذكره القاموس في المعتل والصحيح معاً)، فهي مُغْزٍ، من ذوات الأَربعة أَي من أَربعة أَحرف، فَغَزَا إِذا قلت منه أَغْزَتْ حصل منه أَربعة أَحرف، وإِذا قلتَ من القول قلتُ حصل ثلاثة أَحرف فهذه من ذوات الثلاثة، وأَغْزَتْ وما أَشبهه من ذوات
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٠٨المدخل: غزز* غ ز ز * * غَزَّةُ * أرض بمشارف الشام بها قبر هاشم جد النبي عليه الصلاة والسلام و * الغُزُّ * جنس من التُرك
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٢٦المدخل: غزو* غ ز و * * غَزَوْتُ * العدو من باب عدا والاسم * الغَزَاةُ * ورجل * غَازٍ * وجمعه * غُزَاةٌ * كقَاض وقُضاة و * غُزًّى * كسابق وسُبَّق و * غَزِيٌّ * كحاجٍ وحَجِيج وقَاطِن وقَطين و * غُزَّاء * كفاسِق وفُسَّاق و * أغْزَاهُ * جهَّزه للغزو و * مَغْزَى * الكلام بفتح الميم والزاي مقصده وعرفت ما * يُغْزَى * من هذا الكلام أي ما يُراد
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٥٧٣المدخل: غززغز فلان بفلان غززا، محركة، واغتز به واغتزى به، إذا اختصه من بين أصحابه، والغزز: الخصوصية، قاله أبو زيد نقلا عن العرب، وأنشد:
فمن يعصب بليته اغتزازا فإنك قد ملأت يدا وشاما
أي فمن يلزم قرابته وأهل بيته بالبر فإنك قد ملأت بمعروفك اليمن والشام، ويريد باليد هنا اليمن. كذا قاله الصاغاني، ونسبه في اللسان لأبي عمرو. وغز الإبل والصبي يغزهما غزا: علق عليهما العهون، أي
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٥١٤المدخل: غزو: ( و *!غَزَاهُ *!غَزْواً ) بالفَتْح : ( أَرادَهُ وطَلَبَه .
( و ( غَزَاهُ غَزْواً : ) ( قَصَدَهُ ) ؛ ) كغَازَهُ غَوْزاً ، ( *!كاغْتَزَاهُ ) : ) أَي قَصَدَهُ ؛ نقلَهُ ابنُ سِيدَه .
( و ) *!غَزَا ( العَدُوَّ ) *!يَغْزُوهم : ( سارَ إلى قِتالِهم وانْتِهابِهِم ) .
( وقالَ الَّراغبُ : خَرَجَ إلى مُحاربَتِهم ( غَزْواً ) ، بالفَتْح ، ( *!وغَزَواناً ) ، بالتحْرِيكِ وقيلَ بالفَتْح عن سِيْبَوَيْه ؛ (
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬٤٧٤المدخل: غزوغَزَاهُ
1 غَزَاهُ ذ , [aor. غَزُوَ ,] inf. n. غَزْوٌ, He willed, or desired, it; he sought it; and he aimed at it, intended it, or meant it; syn. أَرَادَهُ; and طَلَبَهُ; and قَصَدَهُ; [the first of which is often used in the same senses as the second and third;] as also ↓ اغتزاهُ; (K, TA;) this last mentioned by ISd as syn. with قَصَدَهُ. (TA.) One says, عَرَفْتُ مَا يُغْزَى مِنْ هٰذَا الكَلَامِ
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٠٠المدخل: غززغَزَّ
غَزَّ U ( n. ac. غَزّ 1 , غَزَز 4 ),
a. Attached to himself; selected ( as companion ).
b. [ acc. & Fī ] [ coll. ], Drove, stuck into ( needle & c. ).
غَاْزَزَ
غَاْزَزَ III ,
a. Strove, fought.
أَغْزَزَ
أَغْزَزَ IV ,
a. Was thorny, prickly.
تَغَاْزَزَ
تَغَاْزَزَ VI ,
a. Fought.
اِنْغَزَزَ
اِنْغَزَزَ VII
a. [ Fī ] [ coll. ], Penetrated into-
اِغْتَزَزَ
اِغْتَزَزَ VIII ,
a. see
غَزَّ غَزَّ U ( n. ac. غَزّ 1 , غَزَز 4 ), a. Attached to himself; selected ( as companion ).
b. [ acc. & Fī ] [ coll. ], Drove, stuck into ( needle & c. ).
غَاْزَزَ غَاْزَزَ III , a. Strove, fought.
أَغْزَزَ أَغْزَزَ IV , a. Was thorny, prickly.
تَغَاْزَزَ تَغَاْزَزَ VI , a. Fought.
اِنْغَزَزَ اِنْغَزَزَ VII a. [ Fī ] [ coll. ], Penetrated into-
اِغْتَزَزَ اِغْتَزَزَ VIII , a. see I (a) .
غَزَّة غَزَّة 1t , a. Gazza ( city ).
غُزَّاْز غُزَّاْز 29 , a. Kind, charitable people.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٤٣٣المدخل: غزوغَزَا
غَزَا U ( n. ac. غَزْو 1 , غَزَاْوَة 22t , غَزَوَاْن 36 ),
a. Attacked, made a raid upon, invaded.
b. ( n. ac غَزْو 1 ), Intended, purposed, aimed at; wished, desired.
c. [ IIa ], Went towards.
غَزَّوَ
غَزَّوَ II ,
a. Equipped, fitted out, sent against the enemy ( troops ).
أَغْزَوَ
أَغْزَوَ IV ,
a. see II .
b. Had her husband absent at the war ( woman ).
تَغَاْزَوَ
تَغَاْزَوَ
غَزَا غَزَا U ( n. ac. غَزْو 1 , غَزَاْوَة 22t , غَزَوَاْن 36 ), a. Attacked, made a raid upon, invaded.
b. ( n. ac غَزْو 1 ), Intended, purposed, aimed at; wished, desired.
c. [ IIa ], Went towards.
غَزَّوَ غَزَّوَ II , a. Equipped, fitted out, sent against the enemy ( troops ).
أَغْزَوَ أَغْزَوَ IV , a. see II .
b. Had her husband absent at the war ( woman ).
تَغَاْزَوَ تَغَاْزَوَ VI , a. Attacked, warred against each other.
اِغْتَزَوَ اِغْتَزَوَ VIII , a. see I (b) . - [ Bi ], Attached himself to.
غَزْو غَزْو [ 1 ], a. Intention, purpose; object, aim.
b. Incursion, raid, foray; invasion; military expedition; campaign.
غَزْوَة غَزْوَة [ 1t ], a. see 1 (b) .
غَزَاة غَزَاة [ 4tA ] , ( pl. غَزَوَات ), a. see 1 (b) .
غَزَوِيّ غَزَوِيّ a. Military; warlike; hostile.
مَغْزًى مَغْزًى [ 17 ] ( pl. مَغَازٍ [ 44 ] ), a. see 1 (b) .
b. Scene of war, seat of war.
c. Sense, meaning; purport, drift ( of a speech ).
مَغْزَاة مَغْزَاة [ 17tA ], a. see 1 (b) غَازٍ مَغْزَو 17 ( b ).
غَازٍ غَازٍ [ 21 ] , ( pl. غُزَاة [ غُزَوَة 9t a. A ], غُزًّى [ غُزَّو 11 ], غُزِيّ , غُزَّآء [ 29A ] ), Warrior.
b. Conqueror, victor.
c. Chief, commander.
غَازِيَة غَازِيَة [ 21t ] , ( pl. reg. & غَوَازٍ [ 41 ] ), a. fem. of غَاْزِو 21 .
b. Band of warriors.
غَزَاوَة غَزَاوَة [ 22t ] , غَزَوَان [ 36 ] , a. see 1 (b) .
المَغَازِي المَغَازِي [ 44 ], a. Memorable deeds, exploits, achievements.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٣٬٠٩٩المدخل: غزوغزو
غَزَا - يَغْزُو - غازِي - غُزاة - غُزّى
غَزَا - يَغْزُو + كائن + كائناً: يخرج خارج دياره طلباً لإدراك عدو ثم محاربته والنيل منه في نفسه أو ماله
غازِي: اسم فاعل من " غَزَا - يَغْزُو "
غُزاة: جمع " غازِي"
غُزّى: على وزن " فـُعـَّال " اسم فاعل مبالغة للجمع من " غَزا - يَغْزُو "، أو حال من " غزاة" : وهم غازون
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "
الصيغ(١)
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٨ (الإجمالي: ٢٦)
- حسر
الآيات المشتركة: ١ · Hasir(ha,sin) : Susuz kalmış, çorak yer demektir
- ضرب
الآيات المشتركة: ١ · Örnek verdi
- أخو
الآيات المشتركة: ١ · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
- قتل
الآيات المشتركة: ١ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
- بصر
الآيات المشتركة: ١ · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
- موت
الآيات المشتركة: ١ · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…
- قلب
الآيات المشتركة: ١ · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
- حيي
الآيات المشتركة: ١ · Uyanık yılan demektir
- عند
الآيات المشتركة: ١ · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
- جعل
الآيات المشتركة: ١ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- عمل
الآيات المشتركة: ١ · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
- أرض
الآيات المشتركة: ١ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
الآيات التي ورد فيها(١)
… وَقَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ إِذَا ضَرَبُوا فِي الْأَرْضِ أَوْ كَانُوا غُزًّى لَوْ كَانُوا عِنْدَنَا مَا مَاتُوا وَمَا قُتِلُوا لِيَجْعَلَ …
Akına çıkanlar
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غزز |
| Yapı | Üçlü (sülâsî) |
| Özel Durum | Mükerrer (muzaaf) kök |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عزز, غزو, كنن |
| Zıt Kök | سله |
| Çekirdek Özet 1 | Ağacın dikenlerinin sıklaşıp birbirine dolanması, nesnenin sertleşip girilmez ve geçilmez hale gelmesi, doğurmanın zorlaşması |
| Çekirdek Özet 2 | Zorlu, sert ve tahkim edilmiş sınırlara yönelme; canı ve gücü korumak için sıkılaşarak içeriye kapanma veya zorluğa göğüs germe |
| Çekirdek Özet 3 | Dış etkilere karşı direnç gösteren tahkimat; iç bünyeyi koruyan sıkılaşma ve özelleşme mekanizması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca bir yer adı veya salt غزو kökünün zayıf bir türevi sayıp kökün özündeki sertlik, sıklaşma, zorluk ve tahkimat anlamını göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غز | İnce bir şeyin içine girme, bükülme, sarılma ve sıkıca tutunma hareketidir; nitekim aynı çekirdeği taşıyan غزل kökünde liflerin bükülüp birbirine dolanarak ip haline getirilmesi bu çekirdek hareketi açıkça gösterir. | ز | Çekirdekteki bükülme ve sarılma hareketini z harfinin keskin ve sınırlandırıcı etkisiyle katlayarak ağacın dikenlerinin iç içe geçip aşılmaz bir set oluşturması, sertleşme ve sürecin zorlaşması biçiminde yoğunlaştırmıştır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Göz imgesinin ses yoğunlaşması (türetme); görünmezlik, kapalılık, içe çekilme ve örtü | Derinlik, saklanma, dışarıdan ilk bakışta fark edilemeyen iç yoğunluk ve gizlenmiş direnç |
| ز | Kesici alet; kesme, ayırma, biçme ve sınır çekme | Sert bir sınır koyma, dışa karşı keskinleşme ve temas edeni engelleyen sivrilik |
| ز | Kesici alet; kesme, ayırma, biçme ve sınır çekme | Keskinliğin ve engelin çift katlı hale gelerek aşılmaz bir mukavemet ve sıkılık duvarına dönüşmesi |
| غزز | Gizli bir derinliğin iki kat keskinlikle tahkim edilip dışa kapatılması | Bünyenin dış müdahalelere karşı dikenleşip sıklaşması, içeriye geçit vermeyecek ölçüde sertleşmesi ve özelleşmesi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ağacın dikenlerinin alabildiğine çoğalıp dallarının birbirine sarılması, girilmez ve aşılmaz bir çalı kümesine dönüşmesi; ineğin veya devenin karnındaki yavrunun doğumunun gecikip zorlaşması (أَغَزَّت الشجرة / أَغَزَّت البقرة). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde doğumun ve sürecin zorlaşması anlamında müstameldir; Ru'be şu beytinde kökün zorlaşma boyutunu savaş tasviri üzerinden aktarır: وَالحَرْبُ عَسْرَاءُ اللِّقَاحِ مُغْزِي / حرب بطيئة الإقلاع عسيرة النتاج. |
| Erken Arapça kullanım | Bir kimseyi diğer insanlardan ayırıp yalnızca kendine has kılmak, tahsis etmek ve sıkı bir yakınlık kurmak anlamında غَزَّ فلانٌ بفلان veya اغْتَزَّ به kullanımı yaygındır; ayrıca Şam sınırındaki müstahkem sınır kentine غَزَّة adı verilmesi de bu sertlik ve tahkimatla ilişkilendirilmiştir. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Tehzîbü’l-Luğa, Lisânü’l-Arab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Kök Sami dilleri ailesinde sertlik, güçlülük, tahkimat ve sıkı doku semantik alanıyla doğrudan temas halindedir. İbranicede yer alan ע-ז-ז (ʿ-z-z / azaz) kökü 'güçlü olmak, pekişmek, tahkim edilmek' manasına gelirken, Arapçada boğaz harflerinin yer değiştirmesi veya ayrışması bağlamında عزز köküyle çok yakın bir semantik ve fonetik matris sergiler. Fenike ve Kenan sahasında yerleşim yeri adı olan Gazze (Gaza) isminin de 'sağlam, müstahkem kale' anlamına gelmesi bu etimolojik kökenin somut bir kanıtıdır. Süryanicede ʿ-z-z kökü de benzer biçimde şiddet ve metanet kök anlamını korur. Arapça içi gelişimde ise kök, bir yandan ağacın dikenlerinin kenetlenerek doğal bir sur oluşturması somutluğuna, diğer yandan doğumun güçleşmesi ve birini özel korumaya alma (ihtisas) soyutlamasına kaymıştır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisânü’l-Arab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Sıklaşma, dikenlenme ve tahkimat | Ağacın dikenlerinin kenetlenmesi fiziksel tabanından hareketle içe kapanma, zorlaşma ve seçkinleşme türevleri gelişmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Fenike ע-ז-ז (güç, tahkim edilmiş olma) | Kuzeybatı Sami dillerindeki sur, kale ve metanet anlamı Arapçadaki müstahkem yapı ve korunaklılık kavramlarıyla örtüşür. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarıyla doğrulanmış sistematik bir fonetik denklik gösterilememiştir. | Veri bulunamadı |
المصدر Dictionnaire des racines sémitiques, Brown-Driver-Briggs.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غزز | Anlamlı | Sıklaşmak, sertleşmek, zorlaşmak | Dikenlerin birbirine dolanarak geçit vermemesi, doğumun güçleşmesi, özel ve müstahkem kılınma. | Hedef köktür; Kur'an'da sîga düzeyinde غزو ile ortak morfolojik kavşakta yer alır. |
| زغز | Anlamlı | Hafife almak, alay etmek, küçük hareketlerle sarsmak | Kitâbü'l-Ayn'da زَغْزَغْتُ به ifadesi alay etmek ve küçümsemek anlamıyla kayıtlıdır; ayrıca küçük çocuklara زَغَازِغ denir. | Hedef kökün sertlik ve ciddiyetine zıt yönde gevşeme ve hafife almayı gösterir; Kur'an'da geçmez. |
| ززغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde bu harf dizilimiyle teşekkül etmiş bir kök bulunmamaktadır. | Mühmel kombinasyondur. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غزز | Merkez | Sıkılık, sertlik ve tahkimat | Dış etkilere karşı dikenleşerek, kenetlenerek kapanma ve zorlu bir mukavemet hattı kurma halidir. | İç dokunun dışarıya geçit vermeyecek biçimde sıklaşmasıdır. |
| عزز | Komşu | Güç, galebe ve erişilmezlik | Gücün ve üstünlüğün izzet ve mağlup edilemezlik boyutunu vurgular; غزز kökü ise fiziksel sıkılık ve geçit vermezlik yönüyle ayrılır. | Mağlup edilemez konumda bulunma üstünlüğüdür. |
| غزو | Komşu | Yönelme, kastetme ve sefer düzenleme | Sınırı aşarak dışarıdaki bir hedefe doğru iradi ve askeri hareket başlatmayı ifade eder; غزز savunma ve sıkılık tarafında kalır. | Dışa doğru yönelen aktif hareket ve talep durumudur. |
| كنن | Komşu | Koruma, örtme ve saklama | Nesneyi dış tehlikelerden korumak için bir örtü veya yuva içine almayı anlatır; غزز ise korumayı bizzat dikenleşip sertleşerek yapar. | Bir kabın veya sığınağın içine çekilerek korunmadır. |
| سله | Zıt | Kolaylık, açıklık ve pürüzsüzlük | Girişin, çıkışın ve geçişin engelsiz, zahmetsiz ve düz ayak olması durumudur; غزز kökünün dikenli ve çetin geçit vermezliğinin karşıtıdır. | Hiçbir direnç ve zorlukla karşılaşmadan akıp gitme halidir. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غزز | Dikenlenip sıklaşma, zorlaşma, tahkim olma | Bir bünyenin dış müdahaleyi imkânsız kılacak derecede sert ve girilmez bağlar kurması halidir. | Kesin |
| Latince | densare, munire, obfirmare | Sıklaştırmak, tahkim etmek, sertleştirmek | Densare nesnenin iç yapısının kenetlenmesini, munire ise sur ve tahkimatla koruma altına alınmasını karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | fortify, entangle, become impervious | Tahkim etmek, sarmaşmak, geçit vermez hale gelmek | Dışarıdan girmeye çalışan güce karşı yapının geçirimsiz ve sert bir direnç odağına dönüşmesini verir. | Güçlü |
| Almanca | verdichten, verbarrikadieren | Yoğunlaşmak, tahkim etmek, barikat kurmak | Dokunun veya sınırın iç içe geçerek aşılması güç bir engel teşkil etmesini ifade eder. | Güçlü |
| Fransızca | densifier, fortifier, s'hérisser | Sıklaşmak, tahkim etmek, dikenlenmek | S'hérisser eylemi ağacın dikenlenip korunması anlamını, fortifier ise aşılmaz güç kazanmasını karşılar. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| غُزًّى (Morfolojik kavşak) | Zorlu ve çetin seferlere katılan, metanet gösteren gaziler | Münafıkların sefere çıkan müminler hakkındaki tereddütlerini ve ölüm korkularını aktaran bağlamda geçer (Âl-i İmrân 3:156). Klasik sarfta غاز kelimesinin çoğulu kabul edilmekle birlikte, köksel yapısındaki çetinlik ve tahkimat manasını taşır. |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ecel, kader ve tedbir ilişkisi | Âl-i İmrân 3:156 bağlamında sefere çıkmanın veya evde kalmanın eceli değiştirmeyeceği tartışmasında münafıkların psikolojisini tahlil etmek için kullanılır. | Tehlikeye karşı içe kapanmanın kaderi engelleyemeyeceği vurgusu. |
| Fıkıh | Savaş hukuku ve ribat müessesesi | Sınır boylarında bekleme, korunaklı karakollar (ribat) kurma ve gazilerin nitelikleri çerçevesinde ele alınır. | Sınırların tahkim edilmesi ve zorluklara mukavemet gösterme. |
| Tefsir | Âl-i İmrân 3:156 lafzının sarf ve iştikak tahlili | غُزًّى kelimesinin غازٍ çoğulu mu yoksa müstakil bir kök yapısının izlerini mi taşıdığı dilciler ve müfessirler arasında incelenmiştir. | Çetin bir amaç için yola çıkanların üstlendiği zorluk ve sertlik. |
| Hadis | Seriyye ve sınır güvenliği rivayetleri | Gazve ve sınır boylarındaki zorlu şartları karşılayan ibarelerde lafzî ve semantik bir zemin olarak yer bulur. | Meşakkatli askeri koruma ve direnç. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İnanç ve kararlılık sistemi | Sarsılmaz akide ve manevi tahkimat | Fitnelere karşı zihni kapatıp inancı koruma | Bireyin inanç dünyasını şüphelere karşı aşılmaz bir kale haline getirmesidir. | Güçlü |
| İlmi | Metodoloji ve epistemoloji | Kavramsal netlik ve koruyucu aksiyomlar | Bilgi yapısını safsatalardan yalıtma | Bir teorinin temel kabullerini dış tutarsızlıklara karşı tahkim etme işlevidir. | Güçlü |
| Siyasi | Devlet güvenliği ve sınır politikası | Sınır garnizonu ve müstahkem savunma hattı | Dış tehditlere karşı caydırıcı direnç oluşturma | Ülke sınırlarının aşılmaz fiziki ve stratejik engellerle donatılmasıdır. | Kesin |
| İktisadi | Yerli üretim ve pazar korumacılığı | Korumacı gümrük duvarı ve stratejik stok | Dış dalgalanmalara karşı piyasayı güvenceye alma | İç iktisadi yapının dış manipülasyonlara karşı sıkı kurallarla tahkim edilmesidir. | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Yüzey gerilimi ve moleküler yoğunlaşma (fizik/kimya) | Bir maddenin moleküllerinin birbirini çekerek yüzeyde dış etkilere karşı dirençli, delinmesi zor bir zar oluşturması kökün dikenleşip kenetlenme dinamiğiyle eşyapısaldır. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal kapanma ve grup içi kenetlenme (sosyoloji) | Bir topluluğun dışarıdan gelen asimilasyon veya tehdit baskısına karşı grup içi normları sıkılaştırıp sınırlarını dışarıya kapatarak varlığını korumasıdır. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca tarihsel bir coğrafi ad olan 'Gazze' şehrine veya غزو kökünün alelade bir askeri akın anlamına indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün çekirdeğinde yer alan bünyenin kenetlenmesi, zorluklara tahammül, meşakkatli süreçlere direnme ve dışa karşı geçit vermez bir tahkimat kurma dinamizmi. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Âl-i İmrân 3:156'daki uyarının yalnızca basit bir sefere çıkış olarak görülmesi; müminlerin üstlendiği çetin, tahkim edici ve varoluşsal direnç sürecinin ıskalanması. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın müminlerden talep ettiği sebat, direnç ve zorluklara göğüs germe ahlakının altında yatan bünyevi sıkılık ve tahkimat mantığını kavramayı sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Münafıkların savaş ve ölüm karşısındaki çözülmelerini, müminlerin ise zorlu seferlerdeki kenetlenişini anlatan Medeni ayetlerde belirleyicidir (özellikle Âl-i İmrân suresi). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Müminlerin mücadelesini saldırgan bir fetihçilik olarak gören yüzeysel bakışı düzeltir; hareketin temelinde varlığı koruma, sınırları tahkim etme ve baskıya direnme gayesinin olduğunu gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir ağacın dikenlerinin dallarıyla birlikte sıkıca birbirine dolanarak aşılmaz bir çalı kümesi oluşturması; canlının doğum sürecinde zorlanıp sıkışması.
- Soyut anlamBir bünyenin veya topluluğun dış müdahalelere karşı kendi iç bağlarını aşırı derecede sıkılaştırıp sertleşmesi, korunaklı ve müstahkem hale gelmesi.
- Sistematik karşılıkSistemin sınır güvenliğini ve varoluşsal direncini sağlamak amacıyla iç yoğunluğunu artırıp dış etkilere karşı geçirimsiz bir bariyer kurması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde harfi sisteme ait nihai direnci ve tahkimat düzeyini, harfi iç dokunun ve unsurların sıklaşma yoğunluğunu, harfi yapısal sertlik ve kenetlenme katsayısını, harfi dışarıdan gelen nüfuz etme açıklığını, harfi ise yapısal kırılganlık payını temsil eder; iç yoğunluk sonsuza yaklaştıkça sistemin geçit vermez direnci en üst düzeye ulaşır.