نجد

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ن-ج-دالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ١ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».نجدهديالنَّجْدَيْنِ

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

نجد

ن - ج - د

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٣

Necd, arabistan’da yüksek yaylalık yer demektir. aynı zamanda yüksek dağ anlamına gelir. Kur’an’ın ifadesine göre ise geçit anlamına gelmekdir. Boğaz veya belanalmaları na gelmektedir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Necd, arabistan’da yüksek yaylalık yer demektir. aynı zamanda yüksek dağ anlamına gelir. Kur’an’ın ifadesine göre ise geçit anlamına gelmekdir. Boğaz veya belanalmaları na gelmektedir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٦٧٠
باب الجيم والدال والنون معهما ج د ن، د ج ن، ن ج د، ج ن د مستعملات جدن: جَدَن اسم رجلٍ ذو جَدَن: اسم رجلٍ في مقاولة اليمن. دجن: الدُّجنُ: ظلُّ الغيم، ويوم مُدجِنُ: دام عليه ظلُّ غيمه مع ندى. وكلبٌ داجنٌ أي ألف البيت، ودَجَنَ يَدجَنَ دَجُوناً ونحوه لغيره. والداجِنُ: المعتاد والدُجُون: الألفان. ويقال للنّاقةِ التي عُودَتِ السِّناوة مَد جُونة أي دُجِنت للسِّناوة، وهكذا القول فيها والمُداجَنةُ:
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٠٣٨
النَجْدُ: ما ارتفع من الأرض؛ والجمع نِجادٌ ونُجودٌ وأنْجُدٌ. ومنه قولهم: فلان طَلاَّعُ أنْجُدٍ، وطلاّع الثنايا، إذا كان سامياً لمعالي الأمور. قال الشاعر حميد بن أبي شِحاذِ الضّبّي: وقد يَقْصُرُ القُلُّ الفَتى دونَ هَمِّهِوقد كانَ لو لا القُلُّ طَلاّعَ أنْجُدِ وقال آخر: يَغدو أمامَهُمُ في كلِّ مَـرْبـأةٍطلاّعِ أنْجِدَةٍ في كَشْحِهِ هضَمُ وهو جمع نُجود، جمع الجمع. والنَجْدُ: الطريق
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٠٬٢٨٨
ج د ن جدن ، جند ، دجن ، دنج ، نجد : مستعملة . جدن : ذوجَدَنٍ : اسم مَلِكٍ من ملوك حِمْيَرٍ . وقال أبو عبيد : قال الأصمعي : أنشدني أبو عمرو بن العلاء : لو أنني كنت من عَادٍ ومن إرَمٍ غَذِيَّ بَهْمٍ ولقماناً وذا جَدَنِ ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : أجْدَنَ الرجل إذا استغنى بعد فقر . جند : قال الليث : الجُنْدُ : معروف . وكل صنف من الخلق : جندٌ على حِدَةٍ . وفي الحديث : ( الأرواحُ جُنُودٌ مجنَّدةٌ فما
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٢٬٢٧٩
(باب النون والجيم وما يثلثهما) (نجح) النون والجيم والحاء أصلٌ يدلُّ على ظَفَرٍ وصِدْق وخيرٍ. منه النَّجاح في الحوائج: الظَّفَر بها. وسَيْرٌ نَجِيحٌ: وشيك. ورأيٌ نجيح: صواب. وتناجَحَتْ أحلامهم: تتابَعتْ بصدق. وأنجَحَ الله طَلِبَتَك: أسعَفَك بإدراكها. (نجخ) النون والجيم والخاء كلمةٌ تدل على حكايةِ صوت. يقال: سمعت نَجِيخَ الماء وناجِخَتَه: صَوْتَه. والنُّجَاخ([1]): صوت السَّاعل. ومنْجِخ([2]):
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٣٠٣
- النجد: المكان الغليظ الرفيع، وقوله تعالى: ﴿وهديناه النجدين﴾ [البلد/10] فذلك مثل لطريقي الحق والباطل في الاعتقاد، والصدق والكذب في المقال، والجميل والقبيح في الفعال، وبين أنه عرفهما كقوله: ﴿إنا هديناه السبيل﴾ الآية [الإنسان/3]، والنجد: اسم صقع، وأنجده: قصده، ورجل نجد ونجيد ونجد. أي: قوي شديد بين النجدة، واستنجدته: طلبت نجدته فأنجدني. أي: أعانني بنجدته. أي: شجاعته وقوته، وربما قيل استنجد فلان.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٩٢١
ن ج د نجد الرجل نجدة ورجل نجد ونجد ونجيد ومناجد‏.‏ وناجده‏:‏ بارزه للقتال‏.‏ وكان جباناً فاستنجد‏:‏ صار نجيداً شجاعاً‏.‏ وتقول معه أجناد ورجال أنجاد‏.‏ وهو منجود‏:‏ مكروب‏.‏ وتقول‏:‏ عنده نصرة المجهود وعصرة المنجود‏.‏ واستنجدني فأنجدته‏.‏ قال‏:‏ إذا استنجدتهم ودعوت بكراً لنصرتنا كسرت بهم همومي وغار وأنجد‏.‏ وسار ذكره في الأغوار والنّجاد والنجود‏.‏ قال‏:‏ هن الغياث إذا تهولت السرى وإذا
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ١٧٬٣٥٢
النَّجْدُ من الأَرض: قِفافُها وصَلاَبَتُها (* قوله «قفافها وصلابتها» كذا في الأصل ومعجم ياقوت أَيضاً والذي لأبي الفداء في تقويم البلدان قفافها وصلابها.) وما غَلُظَ منها وأَشرَفَ وارتَفَعَ واستَوى، والجمع أَنْجُدٌ وأَنجادٌ ونِجاد ونُجُودٌ ونُجُدٌ؛ الأَخيرة عن ابن الأَعرابي، وأَنشد: لَمَّا رَأَيْتُ فِجاجَ البِيدِ قَدْ وَضَحَتْ، ولاحَ مِنْ نُجُدٍ عادِيةً حُصُرُ ولا يكون النِّجادُ إِلا قُفّاً أَو
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٤٢
* ن ج د * * النَّجْدُ * ما ارتفع من الأرض والجمع * نِجَادٌ * بالكسر و * نُجُودٌ * و * أَنْجُدٌ * و * النَّجْدُ * الطريق المرتفع قلت ومنه قوله تعالى ﴿وهديناه النَّجْدين﴾ أي الطريقين طريق الخير وطريق الشر و * التَّنْجِيدُ * التزيين و * النَّجَّادُ * بوزن النَّجَّار الذي يُعالِج الفُرُش والوساد ويخيطها و * نَجْدٌ * من بلاد العرب وهو خِلاف الغور فالغور تِهَامة وكل ما ارتفع عن تِهَامة إلى أرض
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٦٬١٥٩
النجد: ما أشرف من الأرض وارتفع واستوى وصلب وغلظ، أنجد جمع قلة كفلس وأفلس وأنجاد قال شيخنا: وقد أسلفنا، غير مرة أن فعلا بالفتح لا يجمع على أفعال إلا في ثلاثة أفعال مرت ليس هذا منها، ونجاد بالكسر، ونجود ونجد بضمهما، الأخيرة عن ابن الأعرابي وأنشد: لما رأيت فجاج البيد قد وضحت ولاح من نجد عادية حـصـر ولا يكون النجاد إلا قفا أو صلابة من الأرض في ارتفاع مثل الجبل معترضا
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٧٬٢٩٤
نَجَدَهُ 1 نَجَدَهُ ذ , aor. نَجُدَ , (S, L,) inf. n. نَجْدٌ, (L, K,) He overcame, conquered, subdued, overpowered, prevailed over, or surpassed, him. (AO, S, L, K.) ― -b2- نَجَدَ رَأْيَهُ فِى الأُمُورِ, inf. n. نَجْدٌ, He exerted his judgment in affairs. (Sh, L.) ― -b3- نَجُدَ, (S, M, &c.,) [aor. نَجُدَ ,] inf. n. نَجَادَةٌ (M, L, K) and نَجْدَةٌ, (K,) or the latter is a simple subst., (M, L,)
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٨٤٠
نَجَدَ نَجَدَ I , U ( n. ac. نَجْد 1 ), a. Helped, succoured. b. Overcame, prevailed over. c. [ acc. & Fī ], Exerted, exercised in. d. ( n. ac. نُجُوْد 27 ), Was clear, plain. e. [ Min ], Came forth from. f. Stayed, remained. g. see ( نَجِدَ ) ( a ). نَجِدَ نَجِدَ A ( n. ac. نَجَد 4 ), a. Sweated, perspired. b. Was stupid, dull; was weary. c. [ & pass. ], Was grieved,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٤٩٬١٦٦
نجد نَجَدَ - يَنْجُدُ (نَجُدَ - يَنْجُدُ) - نَجَد - نَجْدين نَجَدَ - يَنْجُدُ (نَجُدَ - يَنْجُدُ) + الأمر أو الشيء: يبرز ويرتفع ويعلو أمام الناظر، فيرى بيسر، ويحجب ما خلفه نَجَد: اسم فعل " نَجَدَ - يَنْجُدُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " نَجَدَ - يَنْجُدُ ": كل مرتفع بارز يعلو أمام ناظره: وقد يكون ثدي المرأة أو جبل أو هضبة أو ما يشتد من الأمور
رابط المدخل

نجد نَجَدَ - يَنْجُدُ (نَجُدَ - يَنْجُدُ) - نَجَد - نَجْدين نَجَدَ - يَنْجُدُ (نَجُدَ - يَنْجُدُ) + الأمر أو الشيء: يبرز ويرتفع ويعلو أمام الناظر، فيرى بيسر، ويحجب ما خلفه نَجَد: اسم فعل " نَجَدَ - يَنْجُدُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " نَجَدَ - يَنْجُدُ ": كل مرتفع بارز يعلو أمام ناظره: وقد يكون ثدي المرأة أو جبل أو هضبة أو ما يشتد من الأمور أو ما شابه، أو يوصف به الرجل الشجاع نَجْدين: مثنى " نَجْد" ﴿وهديناه النَّجْدين﴾ أي الطريقين البينين طريق الخير وطريق الشر واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "بيان التحدب والبروز فوق سطح بدرجات تقوسه وارتفاعه المختلفة "، وهي: بَرَّ - يَبُرُّ، نَصَا - يَنْصُوْ، نَجَدَ - يَنْجُدُ (نَجُدَ - يَنْجُدُ)، رَاعَ - يَرِيْعُ، سَنِمَ - يَسْنَمُ، شَمَخَ - يَشْمَخُ

نجد - نجدين ﴿وهديناه النجدين(10)﴾ البلد مختار الصحاح ● [نجد] ن ج د: النَّجْدُ ما ارتفع من الأرض والجمع نِجَادٌ بالكسر و نُجُودٌ و أَنْجُدٌ و النَّجْدُ الطريق المرتفع قلت ومنه قوله تعالى ﴿وهديناه النَّجْدين﴾ أي الطريقين طريق الخير وطريق الشر و التَّنْجِيدُ التزيين و النَّجَّادُ بوزن النَّجَّار الذي يُعالِج الفُرُش والوساد ويخيطها و نَجْدٌ من بلاد العرب وهو خِلاف الغور فالغور تِهَامة وكل ما ارتفع عن تِهَامة إلى أرض العِراق فهو نَجْد وهو مُذَّكر و أنْجَدَ دخل في بلاد نجد و اسْتَنْجَدَهُ فَأَنْجَدَهُ أي أستعان به فأعانه و النِّجَادُ بالكسر حمائِل السيف معجم الفرائد القرآنية: ن ج د "النَّجْدَيْنِ" في قوله تعالى :" وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَيْنِ" (10) البلد . النَجْدُ : الطريق المشرف المرتفع، والنجدان أي الطريقان، طريق الخير، وطريق الشر . الراغب نجد - النجد: المكان الغليظ الرفيع، وقوله تعالى: }وهديناه النجدين﴿[البلد/10] فذلك مثل لطريقي الحق والباطل في الاعتقاد، والصدق والكذب في المقال، والجميل والقبيح في الفعال، وبين أنه عرفهما كقوله:﴾إنا هديناه السبيل{ الآية [الإنسان/3]، والنجد: اسم صقع، وأنجده: قصده، ورجل نجد ونجيد ونجد. أي: قوي شديد بين النجدة، واستنجدته: طلبت نجدته فأنجدني. أي: أعانني بنجدته. أي: شجاعته وقوته، وربما قيل استنجد فلان. أي: قوي، وقيل للمكروب والمغلوب: منجود، كأنه ناله نجدة. أي: شدة، والنجد: العرق، ونجده الدهر (قال ابن منظور: ونجده الدهر: عجمه وعلمه، والذال المعجمة أعلى. اللسان: (نجد). وقال قدامة بن جعفر: رجل مجرب، وفنجد، ومجذع، ومحنك، ومجرس، ومضرس، ومدرب، وموقر، وممرس، ومعجم. جواهر الألفاظ ص 333). أي: قواه وشدده، وذلك بما رأى فيه من التجربة، ومنه قيل: فلان ابن نجدة كذا (قال ابن فارس: ويقال للدليل الحاذق: هو ابن بجدتها، أي: عالم بالأرض كأنه نشأ بها. وقال ابن منظور: يقال: هو ابن بجدتها للعالم بالشيء المتقن له المميز له، وكذلك يقال للدليل الهادي. وقيل: هو الذي لا يبرح، من قوله: بجد بالمكان: إذا أقام، وهو عالم ببجدة أمرك، وبجدة أمرك، وبجدة أمرك. أي: بدخيلته وبطانته. انظر: المجمل 1/116؛ واللسان (بجد). وعلى هذا فقول الراغب: فلان ابن نجدة كذا تصحيف، والصواب: ابن بجدة، كما أسلفنا. [استدراك] )، والنجاد: ما يرفع به البيت، والنجاد: متخذه، ونجاد السيف: ما يرفع به من السير، والناجود: الراووق، وهو شيء يعلق فيصفى به الشراب. ملخص اللسان: 1. النَّجْدُ من الأَرض: قِفافُها وصَلاَبَتُها وما غَلُظَ منها وأَشرَفَ وارتَفَعَ واستَوى، والجمع أَنْجُدٌ وأَنجادٌ ونِجاد ونُجُودٌ ونُجُدٌ ولا يكون النِّجادُ إِلا قُفّاً أَو صَلابة من الأَرض في ارْتِفاعٍ مثل الجبل معترضاً بين يديك يردُّ طرفك عما وراءه 2. والغور هو تِهامة، وما ارتفع عن تِهامة إِلى أَرض العراق، فهو نجد، فهي تَرْعى بنجد وتشرب بِتِهامة 3. يقال فلان طَلاَّعُ أَنْجُد وطلاَّع الثَّنايا إِذا كان سامِياً لِمَعالي الأُمور 4. والأَنْجُدُ: جمعُ النَّجْد، وهو الطريق في الجبل. والنَّجْدُ: ما خالف الغَوْر، والجمع نجود. 5. والإِنجادُ: الأَخْذُ في بلاد نجد. وأَنجدَ القومُ: أَتوا نجداً؛ وأنجدوا من تهامة إِلى نجد: ذهبوا 6. أَغار ذهب في الأَرض. وأَنجد: ارتفع 7. والنَّجْدُ: الطريق المرتفع البَيّنُ الواضح؛ 8. وفي التنزيل العزيز: وهديناه النَّجْدين؛أَي طَرِيقَ الخير وطريقَ الشرّ،وقيل: النجدين الطريقين الواضحين. والنَّجد: المرتفع من الأَرض، فالمعنى أَلم نعرّفه طريق الخير والشر بيِّنَين كبيان الطريقين العاليين؟ 9. وقيل: النجدين الثَّدْيَيْنِ. 10. ونَجُدَ الأَمْرُ ينْجُد نُجُوداً، وهو نَجْدٌ وناجِدٌ: وضَحَ واستبان 11. ونَجُدَ الأَمْرُ ينْجُد نُجُوداً 12. والنَّجْدُ: ما يُنَضَّدُ به البيت من البُسُط والوسائِد والفُرُشِ،والجمع نُجُود ونِجادٌ؛ونَجَّدْتُ البيتَ بسطته بثياب مَوْشِيَّة. والتَّنْجِيد 13. نجد نجداً أَي جَهَدَ جَهْداً.والمَنَاجِدُ: حَلْيٌ مُكَلَّلٌ بجواهِرَ بعضه على بعض مُزَيَّن، النَّجْدَةُ الشِّدَّةُ، وقيل: السِّمَنُ 14. ورجلٌ نَجْد في الحاجة إِذا كان ناجياً فيها سريعاً. 15. والنَّجْدة: الشجاعة، تقول منه: نَجُد الرجلُ، بالضم، فهو نَجِدٌ ونَجُدٌ ونَجِيدٌ، وجمع نَجَِد أَنجاد مثل يَقَِظٍ وأَيْقاظٍ وجمع نَجِيد نُجُد ونُجَداء.ورجُل نَجْدٌ ونَجِدٌ ونَجُد ونَجِيدٌ شجاع ماض فيما يَعْجِزُ عنه غيره، وقيل: هو الشديد البأْس، المُجَداء والنُّجَداء، ، فالمجيد الشريف، والنَّجِيد الشجاع، فعيل بمعنى فاعل 16. وقيل: هو السريع الإِجابة إِلى ما دُعِيَ إِليه خيراً كان أَو شرًّا، والجمع أَنْجاد. 17. واسْتَنْجَد الرجلُ إِذا قوي بعد ضعف أَو مَرَض. 18. ويقال للرجل إِذا ضَرِيَ بالرجل واجترأَ عليه بعد هَيْبَتِه: قد اسْتَنْجَدَ عليه. واسْتَنْجَد فلان بفلان: ضَرِيَ به واجترأَ عليه بعد هَيْبَتِه 19. والنَّجْدَةُ أَيضاً: القِتال والشِّدَّة.والمُناجِدُ: المقاتل. ويقال: ناجَدْت فلاناً إِذا بارزتَه لقِتال. 20. والمُنَجَّدُ: الذي قد جرّب الأُمور وقاسَها فَعَقَلَها 21. ونَجَدَ الرجُلَ يَنْجُدُه نَجْداً: غَلَبَه 22. واسَتَنْجَده فأَنْجَدَهُ: استغاثه فأَغاثه. ورجل مِنْجادٌ: نَصُور؛هذه عن اللحياني. والإِنجاد: الإِعانة.واسْتَنْجَده: استعانه. وأَنْجَدَه: أَعانه؛ وأَنْجَده عليه: كذلك أَيضاً؛وناجَدْتُه مُناجَدةً: مثله 23. والنَّجَدُ: العَرَق من عَمَل أَو كَرْب أَو غيره ،ونَجِدَ الماءُ الذي تَوَرَّدا أَي سالَ العَرَقُ. وتَوَرُّدُه: تَلَوُّنه. 24. ويقال: نَجِدَ يَنْجَدُ إِذا بَلُدَ وأَعْيَا، فهو ناجد ومنْجُود. 25. والنَّجْدة: الفَزَعُ والهَوْلُ؛ 26. وقد نَجُد. والمنْجُود: المَكْرُوبُ 27. والنِّجادُ: ما وقع على ال

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١ (الإجمالي: ١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. هدي

    الآيات المشتركة: ١ · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَيْنِ

    İki tepe

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökنجد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerصعد, شرف, نصر
Zıt Kökغور
Çekirdek Özet 1Yüksek, sert, belirgin ve etrafına hâkim olan açık arazi veya tümsek
Çekirdek Özet 2İnsanın önünde açıkça beliren, yükseltisiyle gizlenemez hale gelen iki belirgin yol (hayır ve şer)
Çekirdek Özet 3Belirginleşen hakikat karşısında tereddüdün kalkması, cesaret ve gayretle sorumluluğu yüklenme (necdet)
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca coğrafi bir bölge adı veya salt iki meme olarak daraltılıp ahlaki ve ontolojik yol ayrımı boyutunun gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نجBir şeyin içten dışa doğru belirip fırlaması, kurtulması, ayrışarak açığa çıkması; nitekim نجو kökünde yüksek yere çıkıp kurtulma, نجل kökünde tohumun yarılarak çıkması, نجم kökünde bitkinin veya yıldızın birden görünmesi, نجس kökünde ise pisliğin dışa sirayeti söz konusudurدKapı, giriş ve hareket bildiren son sesin eklenmesiyle açığa çıkma eylemi; üzerinde yürünebilen, girilip geçilebilen, sert ve belirgin bir zemin veya yükselti karakterine bürünmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkGizli veya tohum halinde olandan canlı ve sürekli bir biçimde yukarıya ve dışarıya doğru fışkırma
جdeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBir yükü yüklenip bir istikamete doğru topluca mesafe katetme ve yolu aşma
دkapı; giriş, geçiş, hareketİki alan arasında eşik teşkil etme, girilip geçilen belirgin bir sınıra ve geçide açılma
نجدAçığa fışkıran gücün bir yol veya yükselti üzerinde somut bir geçit ve seyrüsefer zeminine dönüşmesiDerinden veya düzlükten yükselerek gözle görülür hale gelen, üzerinde hareket edilen ve sahibini açıkça ortaya koyan belirgin hat

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇukur ve alçak arazinin (غور) zıddı olarak yükselen, sert, taşlık, üzerinde bitki örtüsü az ve etrafı açıkça gösteren yüksek yayla; ayrıca zorlu bir işten dolayı bedenden fışkıran ter
Cahiliye şiiri kullanımıTarafe b. el-Abd muallakasında bu kökü beden üzerindeki zorluk, şiddet ve dayanıklılık anlamında kullanır: تَحسَبُ الطّرفَ عليها نَجدةً / يالقومِي للشَّبابِ المسبكِرّْ
Erken Arapça kullanımİbnü'l-A'râbî ve el-Asmaî nakillerinde yüksek arazide yol gösteren açık hatlar için kullanılır; Ümeyye b. Ebî Salt ise yol gösterici önder anlamında şu mısrayı söyler: وقد جاكمُ النَّجدُ النَّذيرُ مُحمَّدٌ / دليلٌ على طرقِ الهُدى ليس يَهمدُ

المصدر Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça نجد kökü, Sami dillerinin güney ve batı kollarında fiziksel bir kabarma, sertleşme ve belirgin bir tepeye tırmanma semantiği taşır. Klasik İbranicede doğrudan üçlü ses denkliğiyle birebir örtüşen yaygın bir kök formu sınırlı olmakla birlikte, yükselme ve tepe oluşturma fikri Afro-Asyatik katmanda sert sırtlar ve belirgin kayalık arazilerle ilişkilendirilir. Süryanice ve Aramicede kökün benzer ses dizilimleri bazen bir araya gelme, toplanma veya sertleşme katmanlarına kayarken, Arapçada kök özgülleşerek özellikle «alçakta kalan, batık olan» anlamındaki غور karşıtı olarak zemin kazanmıştır. Bu durum kökün Arap yarımadasının coğrafi yapısında açıkça görünen yayla formasyonlarıyla ve savaşta öne atılan yiğidin gizlenemez cüretiyle doğrudan dilsel bir bağ kurmasını sağlamıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇukurdan yükselme, sertleşme ve belirgin hale gelmeYüksek yer, açık yol, cesaret ve terleme anlamları zemin ve beden üzerinden yükselip görünür olma ortak paydasında birleşirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami ve Kuzeybatı Sami varyantlarıYükselti, sarp arazi ve göğüs kabarması gibi fiziksel görünümlerle paralel anlamsal bağlar barındırırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik topoğrafya terimleriAçıkta kalan taşlık zemin ve tepe sırtlarını imleyen köklerle morfolojik yakınlık gösterirMuhtemel

المصدر Lisān al-ʿArab ve David Cohen etimoloji sözlüğü.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نجدAnlamlıYükselmek, açık ve sert olmakYüksek yayla, apaçık yol, cesaret ve yardım etmeHedef kök; Kur'an'da geçer
ندجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
جندAnlamlıToplanmak, ordu kurmakBir araya getirilmiş kuvvet, yardımcı ve düzenli toplulukAnlamda kuvvet ve dayanak ortaklığı; Kur'an'da geçer
جدنAnlamlıŞarkı söylemek, nağme yapmakSesin yükselip ritmik bir tarzda çıkması veya bir kabile adıKur'an'da geçmez
دنجAnlamlıKaranlık çökmek, örtmekIşığın çekilmesi ve alacakaranlığın başlamasıHedef kökün açıklık anlamına zıt bir kapalılık taşır; Kur'an'da geçmez
دجنAnlamlıBulutun kaplaması, yağmurun sürmesiHavanın kapanıp gölgenin veya nemin bir yere yerleşmesiAçıklık ve görünürlüğün karşıtı olan örtülme durumu; Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نجدMerkezYükselti, açıklık, cesaretHem fiziki yükseklik ve açık yol hem de zorluğa karşı ortaya çıkan şecaatYüksekliği sebebiyle gizlenemeyen ve netleşen yön
صعدKomşuYukarı doğru hareketBir noktadan yukarıya doğru fiilen tırmanma eylemini anlatırZemin değil, hareketin yönü öne çıkar
شرفKomşuYüksek ve üstün olmaMertebe, konum ve ahlaki açıdan yukarıda ve göz önünde bulunmaSoyut itibar ve seyir tepesi anlamı baskındır
نصرKomşuYardım etme, imdatZor durumda olana güç ve destek ulaştırmaYardımın kurumsal veya fiili sonucudur; نجد ise tehlike anında atılganlıkla yetişmektir
غورZıtBatma, çukura inmeYerin dibine geçme, alçalma, gözden kaybolmaKökün hem coğrafi hem anlamsal tam karşıtıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنجدYüksek ve açık yolSomut zemin yükseltisi ile üzerinde beliren aşikâr yol birleşimidirKesin
Latinceplatea / clivusGeniş cadde, yokuşYükselen arazi ve açık geçit anlamını kısmen verir; ahlaki yol ayrımı boyutunu karşılamazGüçlü
İngilizcehighland / manifest highwayYüksek yayla, açık ana yolYükseltiyi ve açık yolu karşılar ancak kökteki yardım ve cesaret nüansını dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaHochebene / offener PfadYüksek ova, açık patikaCoğrafi belirginliği verir; imdat ve atılganlık anlam katmanını eksik bırakırGüçlü
Fransızcaplateau / voie manifesteYayla, açık güzergâhBelirgin ve yüksek zemin yönünü karşılar; kökün taşıdığı manevi sorumluluk gerilimini içermezGüçlü

المصدر Lane's Lexicon ve Oxford Latin Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
النجدينİki apaçık yol: Hayır ve şer yoluİnsana fıtrat, akıl ve vahiy ile apaçık gösterilen iki belirgin ahlaki istikamet (Beled 90:10)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHidayet ve ihtiyar bahsiİnsana iki yolun gösterilmesinin cebr mi yoksa hür irade ve sorumluluk mu gerektirdiğiHak ve bâtıl yollarının akıl ve vahiyle apaçık kılınması
FıkıhCihad ve imdat hükümleriSavaşa çağrıldığında icabet etme ve mazluma yardım (نجدة) mükellefiyetiTehlike altındaki bir cana derhal yetişip el uzatma
TefsirBeled suresi tefsiriİki necdin hayır-şer yolu mu yoksa anne memeleri mi olduğu yönündeki rivayetlerAçıkça beliren ve besleyen iki belirgin istikamet
HadisŞecaat ve cihad rivayetleriZorluk anında metanet gösterme, ter dökme ve tehlikeye ilk koşan olma övgüsüKorkusuzca öne atılma ve imdada yetişme vasfı

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrî ve vahiy temelli hidâyetİki açık ahlak yoluİnsana sorumluluk yüklemeİnsanın mazur sayılamayacağı kadar net çizilmiş istikametlerKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiApaçık aksiyomlar ve delillerTereddüdü ve şüpheyi gidermeYüksek bir tepe gibi her taraftan görülebilen açık burhanlarGüçlü
SiyasiKamu güvenliği ve savunmaİmdat gücü ve caydırıcılıkToplumu tehlikeden korumaZorluk anında derhal müdahale eden cesaret ve yardım nizamıGüçlü
İktisadiSarp yokuşu (العقبة) aşmaZor zaman infakıYoksulluğu ve darlığı gidermeKriz anında kaynakları açık ve cesur adımlarla seferber etmeMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel gradyanı ve bifurkasyon (çatallanma)Sistemin iki belirgin ve ayrışmış duruma doğru eğilim göstermesi; yüksek potansiyel eşiğinden sonra iki net rotadan birine yönelimGüçlü
Beşeri bilimlerAhlaki karar teorisi ve çatallanan yol modeliBireyin örtük bahaneler arkasına saklanamayacağı, sonuçları kesin olarak öngörülebilir iki temel seçenek arasında tercih yapmasıKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİfadenin sadece bebeğin emdiği iki meme veya salt Arabistan'daki Necid bölgesi olarak algılanıp bağlamın daraltılması
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın önüne serilen, fıtraten ve aklen gizlenemeyecek kadar aşikâr olan iki zıt ahlaki güzergâhın tümü
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın ahlaki sorumluluğunun basite indirgenmesi ve Beled suresinde hemen ardından gelen sarp yokuşun (العقبة) anlam derinliğinin kaybolması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın yaratılış gayesini, önüne konan iki ana tercihin açıklığını ve mazeret kapılarının kapalı olduğunu tek bir imgeyle zihne kazır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın sorumluluğunu, fıtrat bilgisini, vicdani tercihlerini ve sarp ahlaki fedakârlıkları konu edinen Mekkî ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikat yolunun belirsiz, sisli veya ulaşılamaz olduğu iddiasını çürütür; her iki yolun da yüksek bir tepe gibi aşikâr olduğunu bildirir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamYüksek, sert, açıkça görünen zemin ve açık patika.
  • Soyut anlamİnsanın tercihine sunulan, gizlenmesi imkânsız iki açık ahlaki istikamet ve bunlara atılma kararlılığı.
  • Sistematik karşılıkİki kutuplu açık karar eşiği; bireyin tereddütsüz yüzleştiği hidayet ve dalalet seçenekleri.
  • LaTeX modeliP→{N1,N2}ileN1∩N2=∅,ΔV(N1,N2)>0
  • LaTeX açıklamasıFormülde P sorumlu insan iradesini temsil eder. Bu irade, birbirini dışlayan ve ara bölgesi bulunmayan iki açık yoldan ({N1,N2}, hayır ve şer) birine yönelmek durumundadır. Kesişimlerinin boş küme olması iki yolun mahiyetçe ayrışıklığını, potansiyel fark ΔV ise yolların açık, yüksek ve kesin bir bilinç ayrımıyla insana sunulduğunu sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ن