نجم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ن-ج-مالصيغ: ٩ · الجذور المجاورة: ٤٩ · الآيات: ١٣ · السور: ١٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».حثثوَالنُّجُومَليلالنُّجُومُنجمقمرالنَّجْمُالنُّجُومِشمسوَالنُّجُومُوقعكدرسخرنهر

الجذرالصيغ ٩الآيات ١٣السور ١٢المجاورة ٤٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

نجم

ن - ج - م

جذر
  • الورود: ١٣
  • الآيات: ١٣
  • الصيغ: ٩
  • المعاجم: ١٣

Gezegen yıldızdır. Parça anlamında bitki manasına gelir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Gezegen yıldızdır. Parça anlamında bitki manasına gelir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٣٤٦
باب الجيم والنون والميم معهما ن ج م، م ن ج، ج م ن، م ج ن مستعملات نجم: النَّجمُ: اسم يقعُ على الثُّريا، وكلِّ منزلٍ من منازلِ القمر سمِّي نجماً. وكل كوكب من أعلام الكواكب يُسمى نجماً، والنُّجومُ تجمعُ الكواكب كلَّها. ويقال لمن تفكَّر في أمره لينظر كيف يُدبِّرُه: نظر النُّجوم. وعن الحَسنِ "فنظرة في النجوم" أي تفكَّر ما الذي يصرفهم عنه إذا كلَّفُوه الخروج معهم، فقال: إني طعنت، فنفروا عنه هرباً من
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٤٠
نَجمَ الشيءَ يَنْجُمُ بالضم نُجوماً: ظهر وطلع. يقال: نَجَمَ السِنُّ، والقَرْنُ، والنَبْتُ، ونَجمَ الخارجيُّ. ونَجَمَتْ ناجِمَةٌ بموضع كذا، أي نَبَغَتْ. وفلانٌ مَنْجَمُ الباطلِ والضلالةِ بالفتح، أي معدِنه. والمِنْجَمُ، بكسر الميم: الحديدة المعترضة في الميزان، التي فيها اللسان. والنَجْمُ: الوقت المضروب، ومنه سمِّي المُنَجِّمُ. ويقال: نَجَّمْتُ المال، إذا أدَّيته نُجوماً. قال زهير: يُنَجِّمُها قومٌ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٥٢٥
ج ن م جنم ، جمن ، نجم ، مجن ، منج : مستعملة . أهمل الليث : جنم . جنم : روى أبو العباس ، عن ابن الأعرابيّ قال : الْجَنْمَةُ جماعَةُ الشيء . قلت : أَصْلُه الجَلْمَه ، فَصُيِّرت اللام نوناً ، وقد أَخَذ الشيء بجَلْمَته وجَنْمته ، إذا أَخَذَه كلَّه . جمن : قال الليث : الجُمانُ من الفِضّة ، يُتَّخَذُ أَمْثال اللؤلؤ . وقال غيره : توهَّمه لبيدُ لُؤْلُؤَ الصَّدف البَحريَّ فقال فيه : كَجُمانَةِ البَحْرِيّ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٢٬٢٧٩
(باب النون والجيم وما يثلثهما) (نجح) النون والجيم والحاء أصلٌ يدلُّ على ظَفَرٍ وصِدْق وخيرٍ. منه النَّجاح في الحوائج: الظَّفَر بها. وسَيْرٌ نَجِيحٌ: وشيك. ورأيٌ نجيح: صواب. وتناجَحَتْ أحلامهم: تتابَعتْ بصدق. وأنجَحَ الله طَلِبَتَك: أسعَفَك بإدراكها. (نجخ) النون والجيم والخاء كلمةٌ تدل على حكايةِ صوت. يقال: سمعت نَجِيخَ الماء وناجِخَتَه: صَوْتَه. والنُّجَاخ([1]): صوت السَّاعل. ومنْجِخ([2]):
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬١٩٥
- أصل النجم: الكوكب الطالع، وجمعه: نجوم، ونجم: طلع، نجوما ونجما، فصار النجم مرة اسما، ومرة مصدرا، فالنجوم مرة اسما كالقلوب والجيوب، ومرة مصدرا كالطلوع والغروب، ومنه شبه به طلوع النبات، والرأي، فقيل: نجم النبت والقرن، ونجم لي رأي نجما ونجوما، ونجم فلان على السلطان: صار عاصيا، ونجمت المال عليه: إذا وزعته، كأنك فرضت أن يدفع عند طلوع كل نجم نصيبا، ثم صار متعارفا في تقدير دفعه بأي شيء قدرت ذلك. قال
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٠٣٢
ن ج م طلع النجم والأنجم والنجوم‏.‏ وكبد النجم أي الثريّا‏.‏ ونجمت الكواكب‏:‏ طلعت‏.‏ ونجم فلان تنجيماً‏:‏ قضى في النجوم‏.‏ ونجماً نوء الأسد والسماك‏:‏ انتظرنا طلوع نجمه‏.‏ قال ابن الدمينة‏:‏ نجّمن أنواء الربيع لمأسل فلذي قضين إلى جنوب الساحل ومن المجاز‏:‏ نجم النبات والناب والقرن ‏"‏ والنجم والشجر يسجدان ‏"‏‏.‏ والحمار يحبّ النجمة ويلّقب بذي النجمة‏.‏ وتنجّم‏:‏ تتبّع النجمة واحتفر عنها‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٠٬٧٤١
نَجَمَ الشيءُ يَنْجُم، بالضم، نُجوماً: طَلَعَ وظهر. ونَجَمَ النباتُ والنابُ والقَرْنُ والكوكبُ وغيرُ ذلك: طلَعَ. قال الله تعالى: والنَّجْمُ والشجرُ يَسْجُدانِ. وفي الحديث: هذا إِبَّانُ نُجومِه أَي وقتُ ظهورِِه، يعني النبيّ، صلى الله عليه وسلم. يقال: نَجَم النبتُ يَنْجُم إِذا طلع. وكلُّ ما طلع وظهر فقد نَجَم. وقد خُصَّ بالنَّجْم منه ما لا يقوم على ساقٍ، كما خُصَّ القائمُ على الساق منه بالشجر. وفي
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٣٨
* ن ج م * * نَجَمَ * الشيء ظهر وطلع وبابه دخل يُقال نَجَمَ السِّنُّ والقَرْن والنَّبْت إذا طلعت و * النَّجْمُ * الوقت المضروب ومنه سُمي * المُنَجِّم * ويقال * نَجَّمَ * المال * تَنْجِيماً * إذا أراده نُجُوما و * النَّجْمُ * من النبات ما لم يكن على ساق قال الله تعالى ﴿والنَّجْم والشجر يسجُدان﴾ والنَّجْم الكوكب والنَّجْم الثُّريَّا وهو اسم لها علم كزيد وعمرو فإذا قالوا طلع النَّجْم يُريدون
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١١٬١٣٧
| | ( النَّجْمُ : الكَوْكَبُ ) الطَّالِعُ ، هَذَا هو | الأَصْلُ ( ج : أنُجمٌ ، وأَنْجَامٌ ) ، كأَفْلُس | وأَفْرَاج ، قال الطِّرمَّاحُ : | % ( وتَجْتَلِي غُرَّةَ مَجْهُولِها % | بالرَّأْيِ مِنْهَا قَبْلَ أَنْجَامِهَا ) % | | ( ونُجُومٌ ) . ومِنْهُ قَولُ الشَّاعِرِ : | % ( فَفي السَّمَاءِ نُجُومٌ مَا لَهَا عَدَدٌ % | ولَيْسَ يُكْسَفُ إِلاَّ الشَّمْسُ والقَمَرُ ) % | | ( ونُجُمٌ ، بِضَمَّتَيْن ، وهو
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٧٠
أَنْجَمَ 4 أَنْجَمَ ذ It (rain, &c.) left off. (K.) نَجْمٌ نَجْمٌ ذ [A star. ― -b2- Also, An asterism, or constellation: being applied autonomastically to] the Pleiades. (S.) ― -b3- نُجُومٌ [like عِرْقٌ] signifies also The sprouts from the roots [of a tree, or shrub], before the رَبِيع [meaning either spring or autumn], the heads of which one sees like large needles, clearing the ground. (TA.)
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٥٣٨
نَجَمَ نَجَمَ U ( n. ac. نُجُوْم 27 ), a. Appeared; rose ( star ); bubbled out ( water ). b. Issued, resulted. c. Accomplished, executed. نَجَّمَ نَجَّمَ II , a. Observed the stars, practised astrology. b. see I (c) . أَنْجَمَ أَنْجَمَ IV , a. see I (a) . b. Ceased. c. Cleared up ( sky ). تَنَجَّمَ تَنَجَّمَ V , a. see II (a) . اِنْتَجَمَ اِنْتَجَمَ VIII , a. see IV (b) , ( c
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٥٬٠٤١
نجم نَجَمَ - يَنْجُمُ - نَجْم ٌ نَجَمَ - يَنْجُمُ + الكائن أو الأمر: يخرج ويطلع ويظهر متلألأً صريحاً جلياً نَجْمٌ : اسم فعل " نَجَمَ - يَنْجُمُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " نَجَمَ - يَنْجُمُ ": كل ما يخرج ويظهر ويبرز متلألأ صريحاً جلياً: من أمر (بمعنى نتيجة وينتج)، أو نبت، أو كوكب في السماء، وهو اصطلاحاً: الكوكب شديد التلألأ في السماء واللفظ
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٩)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٩ (الإجمالي: ٦٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. قمر

    الآيات المشتركة: ٣ · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir

  2. شمس

    الآيات المشتركة: ٣ · Güneş demektir

  3. حثث

    الآيات المشتركة: ١ · Hüsse kaba kum demektir

  4. كدر

    الآيات المشتركة: ١ · Çökertidir

  5. ليل

    الآيات المشتركة: ٣ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…

  6. شجر

    الآيات المشتركة: ٢ · Ağaç

  7. سخر

    الآيات المشتركة: ٢ · Sahr kayalık sahadır

  8. ثقب

    الآيات المشتركة: ١ · Delik demektir

  9. طلب

    الآيات المشتركة: ١ · Onu talep eder

  10. طمس

    الآيات المشتركة: ١ · Hemen sildik

  11. سجد

    الآيات المشتركة: ٢ · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…

  12. نهر

    الآيات المشتركة: ٢ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…

الآيات التي ورد فيها(١٣)

  1. فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِ

    Yıldızlar

  2. وَمِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَإِدْبَارَ النُّجُومِ

    Yıldızlar

  3. فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ

    Yıldızlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökنجم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerكوكب, شهاب, سراج, طرق
Zıt Kökأفل
Çekirdek Özet 1Bir şeyin gizli olduğu zeminden parça parça, belirli aralıklarla ve belirgin biçimde baş göstermesi
Çekirdek Özet 2Gece karanlığında istikamet gösteren gök cismi ve yeryüzünde gövdesiz biçimde topraktan fışkıran taze nebatat
Çekirdek Özet 3Zamanlama, periyodik doğuş, aşamalı/taksitli tezahür ve hidayet göstergesi olma niteliği
Kritik Hata RiskiKökü sadece astrolojik bir kehanet aracına veya salt kozmik bir kütleye indirgeyip, taşıdığı kılavuzluk ve aşamalı tezahür dinamiğini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نجDışarı fırlama, kabuğundan sıyrılma, engeli aşarak yukarıya çıkma ve belirme; نجد (yüksek yer), نجو (kurtulup sıyrılmak, kabuğu soymak), نجل (tohumun topraktan fışkırması, evlat) köklerinde olduğu gibi saklı alandan açık alana fırlayışı ifade ederمÇekirdeğe katılan م harfinin toplayıcı ve kütlesel karakteriyle bu fırlama hareketi, belirli aralıklarla ve bütüncül odaklar halinde (gökte ışık kümesi, yerde gövdesiz sürgün, ağızda diş veya başta boynuz şeklinde) periyodik olarak baş gösteren somut bir odak niteliği kazanmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkSaklı bir kaynaktan veya derinlikten sürekli biçimde hareketlenen potansiyeli ve canlı çıkışı simgeler
جdeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBir tabakayı veya mesafeyi aşarak bünyeyi yukarıya ve ileriye doğru taşıma hareketini temsil eder
مsu; akış, çokluk, derinlikOrtaya çıkan unsurun somut bir cisim, toplanmış bir odak veya belirli fasılalarla yayılan bir tezahür halinde toplanmasını anlatır
نجمFilizin taşınarak belirgin bir kütleye dönüşmesiDerindeki canlı potansiyelin (ن) bir engeli veya mesafeyi aşarak (ج) görünür bir merkez veya ışık/filiz odağı halinde belirip toplanması (م); gizlilikten açığa çıkan, periyodik olarak baş gösteren nesne

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin saklı bulunduğu yerden patlak verip baş göstermesi; hayvanın boynuzunun, çocuğun dişinin etten çıkması ve tohumun gövdesiz olarak toprağın üstüne fırlayıp yayılması
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem çöl hayatında yıldızın (özellikle Süreyya kümesinin) doğuşu vaktin ve sıcağın göstergesidir: طَلَعَ النَّجْمُ غُدَيَّةً / وَابْتَغَى الرَّاعِي شُكَيَّهْ
Erken Arapça kullanımİbnü'd-Dümeyne ve erken dönem şahitlerinde bahar yağmuru yıldızlarının doğuşu ve borcun taksitlendirilerek ödenmesi (تنجيم المال) anlamında kullanılır; ayrıca vahyin parça parça indirilmesi de bu kökle adlandırılmıştır

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha نجم maddeleri.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde نجم kökü, özellikle Güney-Batı Sami sahasında ve klasik Arapçada kendine has somut morfolojik gelişimini korumuş bir köktür. Kuzey-Batı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) genel olarak "yıldız" kavramı için kök denkliği كوكب dairesinde yoğunlaşırken (İbranice kokhav, Aramice kowkhba), Arapçada bu kök asıl olarak "topraktan veya zeminden aşamalı fışkırma, belirme, periyodik olarak patlak verme" somut eyleminden (Maqāyīs'in tespit ettiği طُلُوعٌ ve ظُهُور ilkesi) doğmuştur. Bu kök, semantik matrisinde gizil bir kaynaktan zaman aralıklarıyla doğan her türlü unsuru kapsar; gökyüzünde belirli takvim vakitlerinde doğup batan yıldız kümeleri (bilhassa Ülker/Süreyya) bu hareket benzerliği sebebiyle bu adla anılmıştır. Arapçanın iç mantığında kök, tekil bir gök nesnesinden ziyade "doğuş anı ve periyodik görünüm" vasfını öne çıkararak diğer Sami dillerindeki sabit yıldız isimlendirmelerinden nüansla ayrışır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab ve David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönGizli zeminden fışkırma ve baş göstermeDişin, boynuzun veya otsu bitkinin zemini yarıp çıkması fiilinden gök kubbede belirli aralıklarla beliren yıldızlara isim verilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiArapça ve Güney Sami takvim-doğuş ilişkisiİbranice ve Aramicede yıldız için k-k-b kökü hakimken, Arapçada doğuş ve aşamalı görünüş eylemi isimleşerek astro-morfolojik bir terime evrilmiştirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dışı güvenilir bir etimolojik kökteşlik tespit edilememiştirVeri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha ve Lane’s Lexicon نجم maddesi.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نجمAnlamlıBaş gösterme, doğma, belirmeBitkinin, dişin çıkması; gök cisminin doğması; bir borcun taksitlere bölünmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
نمجAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için müstakil bir anlam bildirilmemiştirKur'an'da geçmez
جنمAnlamlıBir tür ağaç veya sert cisimBazı sözlüklerde sert odunlu bir bitki türüne verilen isim olarak kaydedilirKur'an'da geçmez
جمنAnlamlıİnci, süs tanesi, gerdanlıkİnci tanesi ve deniz kabuğundan yapılan parlak diziler (cümâne)Parlak odak niteliğiyle hedef kökle zayıf anlamsal temas; Kur'an'da geçmez
منجAnlamlıMancınık mili, terazi koluAğırlığı dengeleyen veya fırlatan düzenek ekseniHedef kökle yapısal ilişki zayıftır; Kur'an'da geçmez
مجنAnlamlıSertleşme, aldırış etmeme, arsızlaşmaBir şeyin sert ve kalın hale gelmesi; utanma hissinin perdesini yırtıp aşmasıGizliliği yırtıp açığa çıkma yönüyle çekirdeğe uzak akrabadır; Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نجمMerkezPeriyodik doğuş, baş gösterme ve kılavuz ışıkBelirli zaman fasılalarıyla doğan, yolu aydınlatan ve gövdesiz bitip fışkıran unsurlarHareketin aşamalılığı ve zamansal periyodu merkezdedir
كوكبKomşuSabit veya parıldayan gök cismiكوكب kütlesi, kalıcı parlaklığı ve küresel varlığı öncelerken, نجم onun doğuşunu ve yol gösterici işaret oluşunu vurgularKur'an'da süs ve düzen bağlamında kütle vurguludur
شهابKomşuIşık hüzmesi, parlayıp geçen alevشهاب yakıcı, delici ve ani parlayan ateş huzmesidir; نجم gibi sabit menzilli veya periyodik değildirGüvenlik ve kovma bağlamında kullanılır
سراجKomşuIşık ve ısı kaynağı olan kandilسراج bizatihi ışık üreten büyük merkezi kaynağı (Güneş) ifade eder; نجم yansıyan veya menzil belirten noktasal ışıktırAydınlatma kapasitesi bakımından daha baskındır
أفلZıtBatma, gözden kaybolma, sönmeنجم kökünün doğuş, fışkırma ve baş gösterme hareketine bütünüyle zıt olarak batışı ve ufukta kayboluşu anlatırVarlığın ufuktan çekilip silinmesi halidir

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنجمDoğarak beliren kılavuz gök cismi, gövdesiz bitkiHareketin periyodik doğuşunu, taksiti ve yolu gösterme vasfını bünyesinde toplarKesin
Latincestella, astrumYıldız, takımyıldızSadece astronomik cismi karşılar; kökün filizlenme, fışkırma ve taksitlendirme anlamlarını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizcestar, asterism, periodic emergenceYıldız, periyodik belirişYıldız karşılığı astronomik yönü verir ancak kökün gövdesiz bitki ve taksitli iniş nüansını içermezGüçlü
AlmancaStern, AufgehenYıldız, doğuş, belirmeStern cismi karşılar; Aufgehen ise kökün طلوع (doğma/belirme) hareket boyutuna yaklaşırGüçlü
Fransızcaétoile, apparition périodiqueYıldız, dönemsel görünümCismi adlandırır fakat Arapçadaki vahiy fasılası ve nebatat boyutunu tek başına taşıyamazGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
النُّجُومِ / وَالنُّجُومُGece karanlığında yol bulma aracı olan gök cisimleriİnsanın kara ve deniz karanlıklarında yönünü tayin etmesi bağlamı (En'âm 6:97, Nahl 16:16)
وَالنَّجْمُİlahi nizam ve emre amade kılınmış kozmik varlıklarYaratılışın intizamı ve Allah'ın kudretine boyun eğme bağlamı (A'râf 7:54, Nahl 16:12, Hac 22:18)
وَالنَّجْمُGövdesi bulunmayan, yere yayılan otsu bitkiAğaç ile karşıtlık içinde yeryüzündeki ilahi secde ve tesbihat bağlamı (Rahmân 55:6)
النَّجْمُ الثَّاقِبُ / وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَىBelirli bir parlak yıldız (Süreyya veya Şi'râ) yahut delici ışıkVahyin hakikatine ve ilahi gözetime yapılan yemin bağlamı (Necm 53:1, Târık 86:3)
مَوَاقِعِ النُّجُومِVahyin parça parça indiriliş fasılaları (tefsir vecihli)Kur'an'ın parça parça (tencîmen) kalbe iniş menzilleri ve kozmik nizam bağlamı (Vâkıa 56:75)
النُّجُومُ طُمِسَتْ / انْكَدَرَتْKıyamet günü ışığı sönen ve dökülen yıldızlarKozmik intizamın bozulması ve hesap gününün dehşeti bağlamı (Tekvîr 81:2, Mürselât 77:8)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamMüneccimlik ve astrolojik kaderciliğin reddiYıldızların olaylar üzerinde müstakil tesir sahibi (müessir-i hakiki) değil, sadece Allah'ın emrine boyun eğmiş alametler olduğu vurgusuSebeplik vehminin kırılarak tevhide ve ilahi kudrete yöneliş
FıkıhKitabet akdi ve borçların taksitlendirilmesiKölenin hürriyet bedelini veya borçlunun zimmetini belirli vadelere (nücûm) bölerek ödemesi (tencîm)Zaman fasılalarına bölünmüş aşamalı borç ifası
TefsirTenzîlü'l-Kur'ân müneccemen ve nebatat ayrımıKur'an'ın toptan değil hadiselere göre parça parça indirilmesi ve Rahmân suresindeki necm lafzının gövdesiz bitki mi yıldız mı olduğu münakaşasıVahyin zamansal yayılımı ve yerdeki yeşilliğin ilahi itaati
Hadisİstiskâ ve envâ inançlarının tashih edilmesiYağmurun yıldızların batışına ve doğuşuna (nev' / envâ) bağlanmasının şirk unsuru sayılarak nehyedilmesiTabiat olaylarının doğrudan ilahi iradeye isnat edilmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniHidayet ve ayet düzeniİlahi işaretYön buldurma ve itaati temsilHem gökte yol gösteren bir fener hem de yerde secde eden boyun eğici bir yaratılış örneğidirKesin
İlmiAstronomi ve takvim ilmiZaman ve koordinat nirengisiYön ve mevsim tayiniTabiatı okumada insanın matematiksel ve gözlemsel nirengi noktası işlevini görürKesin
SiyasiVahyin aşamalı inşasıTedricilik ilkesiToplumu merhale merhale dönüştürmeVahyin tencîm ile inmesi, siyasi ve hukuki nizamın birdenbire değil sindirilerek kurulmasını sağlarGüçlü
İktisadiMali taahhütler ve borçlanmaTaksitlendirme ve vade planıÖdeme kapasitesini zamana yaymaBorcun veya bedelin taşınabilir dilimlere (nücûm) bölünerek ekonomik hayatın kilitlenmesini önlerKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAyrık/kesikli zaman serileri ve kuantalanma (discrete states / quanta)Kökün kesintisiz bir akış yerine belirli fasılalarla, tane tane ve kuantum paketleri gibi baş göstermesi, fizikteki kuantalanmış enerji seviyeleri ve matematikteki ayrık adımlarla birebir örtüşürGüçlü
Beşeri bilimlerTedrici reform ve fazlı adaptasyon kuramıToplumsal normların ve pedagojik ilkelerin kitleye tek seferde yüklenmeyip, zamana yayılan fasılalarla (tencîm) içselleştirilmesi süreciGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca uzay boşluğundaki devasa plazma küreleri (fiziksel yıldızlar) olarak görmek veya popüler burç/fal kültürünün bir nesnesi seviyesine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, sadece gök cismini değil, yerde gövdesiz yayılıp secde eden bitkileri, karanlık yollarda hidayet rehberi olan işaretleri ve vahyin zihinlere sindirilerek taksit taksit iniş biçimini (tencîm) kapsar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataRahmân suresindeki ayeti tabiat bütünlüğünden koparmak; vahyin nüzul sürecindeki tedriciliğin sosyo-psikolojik hikmetini kavramaktan mahrum kalmak ve kozmik nizamı rehbersiz bir mekanizmaya indirgemek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem hitap ettiği insanın duyusal dünyasındaki karanlıkları yarıp yol bulduran fıtri kılavuzları (yıldızları) hem de bizzat kendi nüzul metodolojisini (aşama aşama, hadiselerin seyrine göre inmeyi) aynı kavramsal kökle izah etmesi bakımından kurucudur
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılışın nizamı ve boyun eğişini bildiren kevni ayetlerde (A'râf 7:54, Rahmân 55:6), vahyin kaynağına ve hakikatine yemin edilen metinlerde (Necm 53:1, Vâkıa 56:75) ve yön bulma nimetinin anlatıldığı bağlamlarda (En'âm 6:97, Nahl 16:16) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yıldızların insan kaderine hükmeden veya gaipten haber veren müstakil güçler olduğu yönündeki Câhiliye ve astroloji yanılgısını yıkarak, onları bütünüyle ilahi emre amade kılınmış (müsahhar) birer yol gösterici ve ölçü vasıtası konumuna yerleştirir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSaklı bulunduğu zemini yarıp aşamalı ve belirgin biçimde baş gösteren filiz, boynuz, diş veya gökyüzünün karanlığını delen ışık odağı.
  • Soyut anlamBelirli zaman aralıklarıyla kendini gösteren periyodik tezahür, rehberlik eden nirengi noktası ve zamana yayılmış aşamalı oluşum.
  • Sistematik karşılıkKaranlık veya belirsizlik ortamında sabit koordinat sağlayarak hedefi bulduran, bütünü sindirilebilir parçalara bölerek varlığı ve vahyi inşa eden tedrici intizam ilkesi.
  • LaTeX modeliS(t)=∑k=1nδ(t−tk)⋅Φk
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t) zaman içinde aşamalı olarak baş gösteren toplam tezahürü (necm halini) temsil eder. δ Dirac delta fonksiyonu olup belirli periyotlarda ve ayrık anlarda (tk) aniden patlak veren doğuş hareketini simgeler. Φk ise her bir doğuş fazında açığa çıkan ışık, bilgi, vahiy fasılası veya filiz paketidir; böylece sistem sürekli bir belirsizlik yerine kesikli ve aşamalı koordinatlarla aydınlığa kavuşur.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ن