إلياس

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: إ-ل-ي2 sîga, 5 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رسلوَإِلْيَاسَإلياسزكرياعيسىإِلْيَاسَصلح

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 5

▶ Ağı aç (3B)

إلياس

إ - ل - ي

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 2 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Ve ilyas

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: يوس

Notlarım

Sözlükler(2)

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR252 harf
Madde başı: يوسالْيَاس: السِّل. وإِلْيَاس بن مُضَر: معروف؛ وقول أَبي العاصِيَة السُّلَمي: فلَوْ أَنَّ داءَ اليَاسِ بي، فأَعانَني طَبِيب بأَرْواح العَقِيقِ، شَفانِيَا قال ثعلب: داءٌ الْيَاس يعني إِلْيَاس بن مُضَر، كان أَصابه السِّل فكانت العرب تسمي السِّل داءَ اليَاس.
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR354 harf
Madde başı: يوسومما يستدرك عليه: يوس: ذكر فيه صاحب اللسان الياس، وهو داء السل، وقد ذكره المصنف في ي أ س: فإن صوابه بالهمز. ويوسان، بالفتح: من قرى صنعاء اليمن، ويضاف إليه ذو، فيقال: ذو يوسان، نقله ياقوت. ويوس، بالضم: قبيلة من البربر بالمغرب، منهم علامة الدنيا، أبو الوفاء الحسن بن مسعود اليوسي، توفي سنة 1111 حدث عن عبد القادر الفاسي وغيره، وعنه شيوخنا رحمهم الله تعالى.
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler5 mücavir (8 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. زكريا

    1 ortak ayet · Zekeriya

  2. عيسى

    1 ortak ayet · İsa

  3. حيي

    1 ortak ayet · Uyanık yılan demektir

  4. صلح

    1 ortak ayet · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

  5. رسل

    1 ortak ayet · Saçak demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. وَإِنَّ إِلْيَاسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ

    İlyasMuhakkak ki İlyas da peygamberlerdendi.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökإلياس
YapıÖzel ad (peygamber ismi)
Özel DurumArapçalaşmış yabancı kökenli özel isim (a'cemî alem)
Bağlamsal Yakın Köklerيسع, موسى, هارون
Zıt Kökكفر
Çekirdek Özet 1İbrânîce kökenli teoforik bileşik isimden Arapçaya geçmiş peygamber adı
Çekirdek Özet 2Putperestliğe ve özellikle Ba'l kültüne karşı tevhidi savunan elçi şahsiyeti
Çekirdek Özet 3Peygamberler silsilesinde salihler ve muhsinler zümresinin örnek temsilcisi
Kritik Hata Riskiİsmi türemiş Arapça bir kök sayarak suni kök anlamları yakıştırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ألYönelme, sığınma ve ilahi aidiyet bildiren Sami kök unsuruياسKelime Arapça kök türetimiyle değil, Sami dillerindeki teoforik bileşimin (El ve Yah unsurları) fonetik uyarlamasıyla teşekkül etmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçİlahi buyruğu tebliğdeki öncülük, kurucu irade ve kudret
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaToplumu doğru yola sevk etme, terbiye ve hakka yönlendirme
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaTebliğ görevinin fiiliyata dökülmesi, aktif mücadele ve gayret
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçTevhid ilkesinde sebat, dayanak ve kararlılık
سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaŞirk baskısına karşı direnç gösterme, sarsılmaz bir sütun gibi durma
إلياسGüç, rehberlik, aktif tebliğ ve sarsılmaz direncin birleşimiPutperestliğin hâkim olduğu bir çevrede ilahi rehberlikle toplumu uyaran, hakka sımsıkı tutunan peygamberî şahsiyet

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYabancı dilden Arapçaya aktarılmış bir peygamber özel adı olup Arap dilinde fiziki bir nesne veya eyleme ait kök anlamı bulunmamaktadır
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımKur'an öncesi Arap yarımadasındaki ehl-i kitap muhitlerinde İsrâiloğulları peygamberi Eliya veya Elias şahsiyetini belirten alem isim olarak kullanılmıştır

Kaynak Lisān al-ʿArab, el-Mufradāt, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

Sami etimolojik katman

Arapçadaki إلياس ismi, İbrânîce אֵלִיָּהוּ (Eliyahu) teoforik isminin Süryânîce (ܐܠܝܐ / Elyā) ve Grekçe (Ἠλίας / Elias) telaffuz zinciri üzerinden Arapçaya geçmiş biçimidir. İbrânîce biçim, ilah anlamına gelen "El" (אֵל) ismi ile İsrail'in Tanrısı'nın özel adı olan "Yah/Yahve" (יָהוּ) kelimelerinin birleşmesinden teşekkül etmiş olup "Tanrım Yahve'dir" manasına gelir. Fenike, Ken'an ve Kuzeybatı Sami sahasında yaygın olan teoforik adlandırma geleneğinin doğrudan bir örneğidir. Kelimenin sonundaki "s" sesi, ismin Grekçe üzerinden Ârâmîce ve erken Arapça lehçelerine aktarımı esnasında Grekçe yalın hâl ekinin (-s) kalıplaşması neticesinde yerleşmiştir. Kur'an'da yer alan İlyâsîn formu da bu fonetik çeşitliliğin bir tezahürüdür.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Gesenius Hebrew Grammar, Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönGayrimunsarıf alem isimArapça fiil çekim köklerinden türememiş, yabancı dilden intikal etmiş özel ad (a'cemî) statüsündedirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbrânîce Eliyahu ve Ârâmîce Elyāİki ilahi ismin birleşmesiyle oluşan teoforik yapının Grekçe dolayımıyla Sami Arapçasına geri dönüşüdürKesin
Daha geniş dilsel ilişkiGrekçe Elias (Ἠλίας)İsmin sonundaki sibilant harfin Arapçaya aktarımı Grekçe çekim formu üzerinden gerçekleşmiştirGüçlü

Kaynak Arthur Jeffery, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
إلياسAnlamlıPeygamber özel adıİsrâiloğullarına gönderilen ve Ba'l putuna tapılmasını meneden elçiHedef kök; gayrimunsarıf özel isim

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
إلياسMerkezPeygamberlik ve tevhid mücadelesiPutperestliğin merkezine karşı doğrudan tevhidi savunan elçi şahsiyetiKur'an'da sâlihler ve mürseller arasında anılan peygamber
يسعKomşuİsrâiloğulları peygamberliğiإلياس ile aynı dönem veya ardışık tebliğ çizgisinde yer alan elçiKur'an'da hayırlılardan ve üstün kılınanlardan sayılan nebi
موسىKomşuİsrail peygamberliğinin kurucu şahsiyetiŞeriat ve vahiy getiren ana rasulإلياس bu kurucu şeriat dairesinde tecdit ve tebliğ görevi yürütür
هارونKomşuPeygamberlikte destek ve vezirlikTebliğde fasih lisan ve yardımcılıkإلياس ise bireysel kararlılık ve tebliğ direnişiyle öne çıkar
كفرZıtHakkı örtme ve şirk koşmaTevhid çağrısını reddederek sahte ilahlara yönelmeBa'l putuna taparak ilahi rehberlikten yüz çevirme tavrı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaإلياسPeygamber özel adıKur'an'da zikredilen İsrâiloğulları peygamberiKesin
LatinceEliasİlyas peygamberVulgata metninde ve Hristiyan teolojisinde kullanılan isim formuKesin
İngilizceElijah, Eliasİlyas peygamberEski Ahit ve Yeni Ahit geleneklerindeki karşılıklarKesin
AlmancaElija, Eliasİlyas peygamberKitab-ı Mukaddes Almanca tercümelerindeki isim karşılığıKesin
FransızcaÉlie, Éliasİlyas peygamberFransızca dini ve tarihi literatürdeki isim formuKesin

Kaynak Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İlyâs (tekil alem)Sâlihler zümresinden bir nebiZekeriya, Yahya ve İsa ile birlikte fazilet ve salahat bağlamında zikredilişi (En'âm 6:85)
İlyâs (elçi olarak)Şirke karşı tebliğde bulunan rasulBa'l putuna tapan kavmine karşı yaratıcıların en güzeli olan Allah'a daveti (Sâffât 37:123-129)
İlyâsînİlyas ve ona uyanlar yahut İlyas'ın çoğul/tazim formuSonraki nesiller arasında güzel bir namla anılma ve selamlanma bağlamı (Sâffât 37:130)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve tevhidŞirkin mutlak reddi ve peygamberlerin masumiyetiSahte ilahların (Ba'l) varlık iddiasının geçersizliği
FıkıhVeri bulunamadıVeri bulunamadıDoğrudan fıkhî bir ahkâm terimi teşkil etmez
TefsirKıssalar ve i'câzİlyâs ile İlyâsîn kelimelerinin aynı şahsı mı yoksa ehl-i beytini mi ifade ettiğiŞiir ve hitabet fesahati açısından isim varyantlarının değerlendirilmesi
HadisPeygamberler tarihiİdris ile İlyas'ın aynı şahıs olup olmadığı ve Hızır ile buluşma rivayetleriTarih ve megazi rivayetlerinde şahsiyet tayini tartışmaları

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid inancıSahte ilahları reddeden rasulŞirki kökünden tasfiye etmeYaratanların en güzeli olan Allah'ı bırakıp Ba'l putuna yalvarmanın batıllığını ilan ederKesin
İlmiHakikat tasavvuruVahiy temelli bilgi rehberiİtikat ve hakikat ayrımı yapmaNesnel gerçekliği olmayan putların ontolojik dayanıksızlığını gösterirGüçlü
SiyasiToplumsal ıslahZorba ve putperest iktidara karşı muhalefetİlahi nizamı tebliğHak yoldan sapan idareci ve kavimlere karşı peygamberî uyarıyı temsil ederGüçlü
İktisadiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadıDoğrudan iktisadi bir düzenleme veya kavram alanı içermezVeri bulunamadı

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerİnvariant (değişmez değer) / Aykırı değer direnciYoğun gürültü ve sapma (şirk ve batıl) içeren bir veri setinde temel doğruluk parametresini koruyan sabit referans noktasıMuhtemel
Beşeri bilimlerKarizmatik otorite ve radikal protestoYerleşik ve yozlaşmış kurumsal inanç yapılarına karşı tek başına saf hakikati temsil eden etik kırılma figürüGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİsmi sadece geçmişte yaşamış mitolojik veya menkıbevi bir figür düzeyine indirgeyerek Kur'an'ın tevhid tebliğindeki somut örneklik boyutunu unutturmak
Kur'an içi daha geniş anlamإلياس, sadece münferit bir tarihsel şahsiyet değil; muhsinlerin, salihlerin ve sapkın kültler karşısında tevhide çağıran evrensel peygamberlik çizgisinin ayrılmaz bir halkasıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİsmin İlyâsîn formu üzerinden tevil yoluyla metin dışı fırkacı aidiyetler üretmek veya ismin a'cemî yapısını göz ardı edip Arapça lügat türetimleriyle zorlama anlamlar inşa etmek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin evrensel ve tarihsel sürekliliğini, Sami peygamberler silsilesinin ortak davasını ve şirkin somut tezahürlerine (Ba'l kültü) karşı takınılan tavizsiz tavrı kavramak için vazgeçilmezdir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?En'âm suresindeki peygamberler fihristi ile Sâffât suresinde elçilerin mücadelelerinin ve akıbetlerinin anlatıldığı kıssa bölümlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Putperestliğin sadece Kureyş'e has yerel bir problem olduğu zannını yıkar; şirk sapkınlığının tarihin her döneminde aynı mantıkla zuhur ettiğini ve tevhidin buna karşı yegane alternatif olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSami dillerinden intikal etmiş, tarihsel ve coğrafi bir zeminde tevhidi tebliğ eden peygamber özel adı.
  • Soyut anlamToplumsal bozulma ve sahte otoriteler karşısında tek başına da kalsa saf hakikati savunan peygamberî sebat.
  • Sistematik karşılıkNübüvvet kurumunda salahat, ihsan ve şirk unsurlarını ilga eden tevhidi süreklilik ilkesi.
  • LaTeX modeliP×T→δM∖{B}
  • LaTeX açıklamasıFormülde P peygamberlik (nübüvvet) makamını, T tevhid ilkesini, δ elçilik ve tebliğ dinamizmini temsil eder. M toplumun inanç matrisini simgelerken, ∖{B} ifadesi bu inanç sisteminden Ba'l ve benzeri bütün bâtıl şirk unsurlarının (B) tasfiye edilip saf tevhidin ikame edilmesini ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا