يسع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ي-س-ع1 sîga, 9 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ذكرفضلذويسعإسماعيلوَالْيَسَعَيونسعلملوطخير

KökSîga 1Ayet 2Sure 2Mücavir 9

▶ Ağı aç (3B)

يسع

ي - س - ع

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 1 sîga
  • 3 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Ve Elyasa

Notlarım

Sözlükler(3)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.879 harf
باب العين والسّين وواي معهما ع س و، ع و س، ع ي س، س ع ي، س و ع، س ي ع، ي س ع، و س ع، و ع س عسو: عسا الشّيخ يَعْسو عَسْوَةً، وعَسِيَ يَعْسَى عسىً إذا كَبِرَ، قال رؤبة: يهوُون عن أركانِ عـزٍّ أَدْرَمـا عن صامل عاسٍ إذا ما اصلَخْمَمَا قوله: عن صاملٍ، أي: عن عزٍّ كأنّه جبل صامل، أي: صُلْب. وعسا اللّيل: اشتدّت ظلمته. قال: وأطعن اللّيلَ إذا اللّيل عسا أي: أظلم. وعَسِيَ النّباتُ يعسَى عَسًى،
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR239 harf
حكى الأَزهري في ترجمة عيس عن شمر قال: تسمى الريحُ الجَنُوبُ بلغة هُذَيْلٍ النُّعامى، وهي الأَزْيَبُ أضيضاً، وبعضهم يسميها مِسْعاً، وقال بعض أَهل الحجاز يُسْعٌ، بضم الياء، قال: وأَما اسم النبي، صلى الله عليه وسلم، فاليَسَعُ وقرئ اللَّيْسَع.
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR175 harf
يسع، بضم الياء: اسم ريح الشمال، نقله شمر عن الحجازيين، وهي بلغة هذيل مسع، بكسر الميم. ويسع محركة: اسم نبي، وقد ذكر في و-س-ع وهذا محل ذكره، لأنه أعجمي ليس بمشتق من وسع فتأمل.
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler9 mücavir (12 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. إسماعيل

    2 ortak ayet · Ve İsmail

  2. يونس

    1 ortak ayet · Ve Yunus

  3. كفل

    1 ortak ayet · Üstüne oturulan keçe demektir

  4. لوط

    1 ortak ayet · “Liyat” sıva harcı demektir

  5. فضل

    1 ortak ayet · Fadl Deriden yapılan gömlektir

  6. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

  7. خير

    1 ortak ayet · Hayr : At sürüsü demektir

  8. ذكر

    1 ortak ayet · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  9. علم

    1 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. وَإِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَيُونُسَ وَلُوطًا وَكُلًّا فَضَّلْنَا عَلَى الْعَالَمِينَ

    Ve Elyasaİsmail’i, el-Yesa’ı, Yunus’u ve Lüt’u da. Her birini alimlerden üstün kıldık.

  2. وَاذْكُرْ إِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَذَا الْكِفْلِ وَكُلٌّ مِنَ الْأَخْيَارِ

    Ve Elyasaİsmail’i, El-Yesa’ı ve Zülkifl’i de hatırla. Hepsi de iyilerdendir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökيسع
YapıÖzel ad
Özel Durumİlletli ve mu‘arreb özel isim
Bağlamsal Yakın Köklerوسع, نجو, سعي
Zıt Kökضيق
Çekirdek Özet 1İbrânîce kökenli teoforik isim olup kurtuluş, ilahi genişlik ve ferahlığa eriştirilme
Çekirdek Özet 2Kur'an'da âlemlere üstün kılınan ve hayırlılardan sayılan nebi kimliği
Çekirdek Özet 3İlahi inayet ve nübüvvet mirasının darlık anında toplumu selamete ulaştıran sürekliliği
Kritik Hata Riskiİsmi salt Arapça fiil türetimi sayarak tarihsel ve nebevi bağlamından koparmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
يسKolaylaşma, yumuşama, akıcılık ve zorluğun kalkması; يسر kökünde görülen darlıktan çıkış dinamiğiعBoğaz harfinin katılmasıyla derinlik, açığa çıkma ve genişliğe kavuşma vurgusu güçlenmiş, ismin Sami dillerindeki kurtuluş boyutuyla fonetik uyum sağlanmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
يel ve kol; iş, yapma, uzanmaİlahi yardıma uzanma, sorumluluk alma ve aktif eylem gücü
سdiken, destek; tutunma, dayanma, korumaSağlam bir temele yaslanma, ilahi koruma altında direnç gösterme
عgöz; görme, bilme, kaynakBasiret, hakikat pınarı ve ilahi gözetim altında olma
يسعİlahi kudretin uzattığı kurtarıcı desteğe basiretle tutunarak darlıktan genişliğe ve selamete çıkma hareketiİsmin harf katmanında korunma, ilahi desteğe dayanma ve nebevi basiretle toplumu aydınlığa çıkarma yönelimi bulunur

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÖzel isim olması sebebiyle bağımsız bir bedensel eylem bildirmez; dilde Arapçalaşmış peygamber adı ve nâdir bir lehçede güney rüzgârı için kullanılan isim olarak bilinir
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımErken dönem dilcileri kelimenin başındaki harf-i tarifin zâide olduğunu, ismin gayrimunsarif olarak nebi adı şeklinde kullanıldığını ve Arapçaya mu‘arreb olarak girdiğini kaydetmiştir

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, el-Mufradāt.

Sami etimolojik katman

Arapça يسع lafzı, Batı Sami dillerindeki köklü bir teoforik ismin Arap diline uyarlanmış biçimidir. İbrânîce metinlerde אֱלִישָׁע biçiminde geçen ad, Tanrı anlamına gelen ilahî unsur ile kurtarmak, genişliğe ve feraha kavuşturmak anlamındaki semitik kökün birleşiminden oluşur ve Tanrım kurtarıştır veya Tanrı kurtarır manasını taşır. Kuzeybatı Sami dillerinde ve Ugarit metinlerinde kurtuluş, güvenlik ve darlıktan çıkış anlamı taşıyan bu morfolojik yapı, Arapçadaki وسع kökünün ifade ettiği kuşatıcılık, genişlik ve ferahlık alanı ile semantik bir eşmerkezlilik gösterir. Erken Arap nahivcileri kelimeyi Arapça muzari bir fiil kalıbına benzeterek açıklama eğiliminde olmuşlarsa da tarihsel filoloji kelimenin Sami geleneğindeki peygamberler silsilesine ait özgün bir teoforik ad olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Arthur Jeffery, Gesenius.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönMuzari fiil benzeri özel ad yapısıBaşındaki tarif harfi zâide kabul edilen ve genişlik bildiren kökle yapay bağı kurulan mu‘arreb isimGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbrânîce אֱלִישָׁע formuTanrı kurtarır veya Tanrı kurtarıştır anlamına gelen Batı Sami kökenli nebi adıKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik darlık-kurtuluş ikiliğiArkaik Afro-Asyatik katmanlarda genişleme ve esenliğe çıkma kökleriyle olası semantik bağMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, The Foreign Vocabulary of the Qur'an, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
يسعAnlamlıPeygamber adıİbrânîce teoforik ismin Arapçalaşmış formu olup Kur'an'da nebi adı olarak geçerHedef kök; Kur'an'da geçer
يعسAnlamlıTopluluğa önderlik etmeBey arı ve cemaatin lideri anlamında kullanılırKur'an'da geçmez
سيعAnlamlıSuyun yayılmasıSıvının zemin üzerinde akıp genişlemesi ve dağılmasıKur'an'da geçmez
سعيAnlamlıKoşma ve gayretBir hedefe doğru çaba sarf etme, yürüme ve amel etmeKur'an'da geçer; ortak harf permütasyonudur
عيسAnlamlıAçık renk ve beyazlıkDevelerde sarıya çalan beyaz tüy rengiKur'an'da geçmez
عسيAnlamlıSertleşme ve umutBitkinin sertleşmesi; edat olarak beklenti ve umut bildirmeKur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
يسعMerkezİlahi kurtuluş ve nübüvvetİlahi inayetle genişliğe kavuşturulmuş nebi şahsiyetiDoğrudan peygamberlik misyonunu temsil eden teoforik isim
وسعKomşuKapasite ve kuşatmaBir kabın veya gücün içine alma sınırını ve ferahlığı ifade ederFiili ve ontolojik genişlik boyutu
نجوKomşuKurtuluş ve selametDüşmandan, boğulmaktan veya helakten fiilen sıyrılmaTehlike ortamından güvenli zemine çıkış eylemi
سعيKomşuİnsani çaba ve yönelişHedefe ulaşmak için sarf edilen bedensel ve ameli gayretKurtuluşun insani hazırlık ve sorumluluk tarafı
ضيقZıtDarlık ve sıkışmaAlanın daralması, çaresizlik ve kuşatılmışlık haliİlahi kurtuluş ve genişlemenin mutlak karşıtı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaيسعPeygamber adıİlahi inayet ve kurtuluşa mazhar kılınmış nebiKesin
LatinceEliseusElyesa nebiİbrânîce teoforik ismin Greko-Latin aktarımıKesin
İngilizceElisha, God is salvationElyesa, Tanrı kurtarıştırİsmin etimolojik anlamını ve peygamberlik figürünü karşılarKesin
AlmancaElischa, Gott rettetElyesa, Tanrı kurtarırTeoforik kurtuluş anlamı ve nebi adıKesin
FransızcaÉlisée, Dieu est salutElyesa, Tanrı selamettirFransızca dini metinlerdeki standart peygamber ismiKesin

Kaynak Gesenius' Hebrew and Chaldee Lexicon, Oxford Classical Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يسعBelirgin anlam ayrışması tespit edilmediKur'an'da sadece iki yerde, nebi silsilesi içinde üstün kılınan ve hayırlılardan olan peygamber adı olarak geçer; En'âm 6:86, Sâd 38:48

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve ismetİsmen zikredilen nebilere imanın farziyeti ve peygamberlerin faziletiBütün nebilere ayrımsız iman ilkesi
Fıkıhİsim koyma adabıÇocuklara Kur'an'da adı geçen peygamberlerin isimlerini vermenin meşruiyetiNebevi hatıraya saygı ve bereket arayışı
Tefsirİsrailoğulları kıssalarıİsmin Arapça kökenli mi yoksa mu‘arreb mi olduğu ve İlyas nebi ile bağıNübüvvet zincirinin tarihsel sürekliliği
HadisPeygamberler silsilesiNebiler arasında ayrım yapmama ve fazilette tefrikten kaçınma uyarısıRisalet davasının ortak hakikati

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid silsilesiKurtarıcı nebiİnanç krizinde toplumu istikamete yöneltmeHelak eşiğindeki kavmi tevhitle feraha çıkarmaKesin
İlmiNebevi miras aktarımıİlahi hikmet taşıyıcısıÖnceki elçilerin ilmî emanetini tevarüs etmeHakikatin nesilden nesile inkıtasız aktarımıGüçlü
SiyasiHukuk ve adalet temsiliHakem otoriteYozlaşan idarelere karşı ilahi yasayı savunmaSiyasi baskılara karşı hakkın sözcülüğünü yapmaGüçlü
İktisadiKriz anında bereketAdaletli bölüşüm çağrısıDarlık ve kıtlık evrelerinde kanaat ve yardımlaşmaToplumsal darlıktan iktisadi genişliğe geçiş ilkesiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDışsal enerji girdisiyle sönümlenmeyi tersine çevirmeÇöküşe giden kapalı bir termodinamik sisteme dışarıdan negatif entropi aktarılarak sistemin yeniden kararlı hale getirilmesiGüçlü
Beşeri bilimlerKriz dönemi onarıcı liderliğiToplumsal anomi ve kurumsal çöküş evrelerinde güven tesis ederek kitleyi dağılmaktan kurtaran kurucu rehberlikGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİsmi yalnızca tarihsel bir şahsiyetin etiketi sayıp Kur'an'ın tevhid silsilesindeki metodik yerini göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamNebiler zincirinin vazgeçilmez bir halkası olarak ilahi kurtuluş ve ıslah sürekliliğinin somut örneği olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'da zikredilen nebi isimlerini mitolojik veya tali görerek vahyin tarihsel kökler üzerindeki teyit edici otoritesini ıskalamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin evrensel nebevi mirası sahiplenişini, peygamberler arasındaki silsile bağını ve ilahi kurtuluş fikrinin şahıslar üzerinden tecessümünü gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberler zincirinin sayıldığı, alemlere üstün kılınan elçilerin ve sabır timsali hayırlı kulların zikredildiği ayetlerde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'ın getirdiği mesajın önceki vahiylerden kopuk yeni bir iddia olduğu zannını çürütür; hakikatin tek ve kadim bir kaynaktan beslendiğini kanıtlar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİlahi inayetle darlıktan kurtulup genişliğe ve esenliğe çıkmayı ifade eden Sami kökenli nebi adı.
  • Soyut anlamToplumsal tıkanma ve kriz eşiklerinde ilahi hidayet ve rehberlik vasıtasıyla ulaşılan manevi kurtuluş ve süreklilik.
  • Sistematik karşılıkNübüvvet kurumunun tarihsel kriz anlarında sönümlenmeyi engelleyen koruyucu ve aktarıcı ilahi müdahale işlevi.
  • LaTeX modeliS(t+1)=S(t)+Φ(K)⋅[1−D(t)]
  • LaTeX açıklamasıModelde S(t) toplumun belirli bir andaki manevi ve ahlaki selamet düzeyini, D(t) yozlaşma ve darlık katsayısını temsil eder. Φ(K) ilahi nübüvvet müdahalesini ve rehberliğini simgeler; bu parametre devreye girdiğinde darlık faktörü tersine çevrilerek sistem bir sonraki aşamada S(t+1) genişlik ve esenlik durumuna ulaştırılır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ي