خدد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: خ-د-د2 sîga, 11 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قتلمشيخَدَّكَخددصعرأرضمرحالْأُخْدُودِأنسخيلصحب

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 11

▶ Ağı aç (3B)

خدد

خ - د - د

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 9 sözlük

Hadde, “Yanak” demektir. Sonraları siper, hendek anlamında kullanılmıştır. Siper olarak “uhdud” kullanılmıştır. Uhdud yanaklar anlamına gelse de sonraları nusret olmuş ve hendek ve siper anlamında kullanılmıştır. Yanakların dizilmiş olmasından gelmiş olması muhtemeldir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hadde, “Yanak” demektir. Sonraları siper, hendek anlamında kullanılmıştır. Siper olarak “uhdud” kullanılmıştır. Uhdud yanaklar anlamına gelse de sonraları nusret olmuş ve hendek ve siper anlamında kullanılmıştır. Yanakların dizilmiş olmasından gelmiş olması muhtemeldir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR643 harf
باب الخاء والدال خ د، د خ مستعملان خد: المِخَدَّة: المصدغة، واشتقاقهما من الخد والصُّدْغ، وهو أي الخد من لدُن المَحجِرِ إلى اللحي من الجانبين. والخدُّ: جعلك أُخْدودا في الأرض تحفره مستطيلا، يقال: خَدَّهُ خَدّاً، قال: ضاحي الأَخاديدِ إذا الليل ادلَهَمّ ومِثلهُ أخاديدُ السِّياط، في الظَّهْر، وهي طرائقها. والتَّخْديدُ: تَخْديدُ اللحم عند الهُزال. ورجلٌ مُتَخَدِّدٌ، وامرأة مُتَخَدِّدةٌ، أي: مهزول
Maddenin bağlantısı

باب الخاء والدال خ د، د خ مستعملان خد: المِخَدَّة: المصدغة، واشتقاقهما من الخد والصُّدْغ، وهو أي الخد من لدُن المَحجِرِ إلى اللحي من الجانبين. والخدُّ: جعلك أُخْدودا في الأرض تحفره مستطيلا، يقال: خَدَّهُ خَدّاً، قال: ضاحي الأَخاديدِ إذا الليل ادلَهَمّ ومِثلهُ أخاديدُ السِّياط، في الظَّهْر، وهي طرائقها. والتَّخْديدُ: تَخْديدُ اللحم عند الهُزال. ورجلٌ مُتَخَدِّدٌ، وامرأة مُتَخَدِّدةٌ، أي: مهزول قليل اللحم. وإذا شق الجمل بنابه شيئا قيل: خَدَّهُ. قال: قدا بخَدَّادٍ وهَذَاً شرعبا أي قطعاً طويلا. دخ: الدُّخَ: الدُّخانُ. والدَخُّ مثل الدَّوْخ. ودَخْدَخْتُهُ ودوَّختُهُ، أي: ذللتُه ووطِئتُهُ، ودَخْدخْتُ البلادَ ودَوَّخْتُها، أي: وَطِئْتُها.

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR432 harf
الخَدُّ في الوَجْه، وهما خَدَّانِ. والمِخدَّةُ بالكسر، لأنّها توضع تحت الخَدّ. والمِخَدَّةُ أيضاً: حَدِيدةٌ تُخَدُّ بها الأرض، أي تُشَقّ. والأُخْدودُ: شَقٌّ في الأرض مستطيل. وخدّ الأرضَ يخدُّها. وضَرْبَةٌ أُخْدودٌ، أي خَدَّتْ في الجِلْدِ. والخُدَّةُ بالضم: الحُفْرَةُ. قال الفرزدق: وتَرى بها خَدَداً بكل مَجال والخِدادُ: مِيَسمٌ في الخَدِّ. والبعير مَخْدودٌ. والمُتَخدِّدُ، المَهْزول، وقد خَدَّدَ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR694 harf
خ د د دخل عليه فأظهر له المودة وألقى له المخدة وطرحوا لهم النمارق والمخاد‏.‏ وبعيـر مخـدود‏:‏ موسوم في خده وبه خداد‏.‏ وخد في الأرض‏.‏ وفيها خدود وأخاديد وخد وأخدود‏.‏ ومن المجاز‏:‏ ضربة أخدود‏:‏ وتخدد لحمه من الهزال‏.‏ وخدده سوء الحال‏.‏ قال‏:‏ أحـرى قلائدهـا وخـدد لحمهـا أن لا يذقن مع الشكائـم عـوداً وأصلح خدود الهوادج وهي صفائح الخشب في جوانب الدفتين عن يمين وشمال‏.‏ قال الراعي‏:‏ له
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.048 harf
الخَدُّ في الوجه، والخدان: جانبا الوجه، وهما ما جاوز مؤخر العين إِلى منتهى الشدق؛ وقيل: الخد من الوجه من لدن المحْجِر إِلى اللَّحْي من الجانبين جميعاً ومنه اشتق اسم الـمِخَدَّة، بالكسر، وهي المِصْدَغة لأَن الخد يوضع عليها، وقيل: الخدان اللذان يكتنفان الأَنف عن يمين وشمال؛ قال اللحياني: هو مذكر لا غير، والجمع خدود لا يكسر على غير ذلك؛ واستعار بعض الشعراء الخدّ لليل فقال: بَناتُ وَطَّاءٍ على خَدِّ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR99 harf
* خ د د * * المِخَدَّةُ * بالكسر الوسادة يوضع عليها الخد و * الأُخْدُودُ * بالضم شق مستطيل في الأرض
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.023 harf
الخدان بالفتح، والخدتان بالضم، عن ابن دريد، وهو قليل: ما جاوز مؤخر العينين إلى منتهى الشدق. أو الخدان: اللذان يكتنفان الأنف عن يمين وشمال. أو الخدان من الوجه: من لدن المحجر إلى اللحي من الجانبين جميعا، ومنه اشتق اسم المخدة كما سيأتي. قال اللحياني: هو مذكر لا غير، والجمع: خدود، لا يكسر على غير ذلك. وعن ابن الأعرابي: الخد: الطريق والدخ: الدخان: جاء به بفتح الدال. والخد: الجماعة من الناس ومضى خد
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR725 harf
خَدَّ خَدَّ U ( n. ac. خَدّ 1 ), a. Marked, scored; split, cleft; furrowed. خَدَّدَ خَدَّدَ II , a. Wrinkled, furrowed, shrivelled ( skin ). b. see V (b) . تَخَدَّدَ تَخَدَّدَ V , a. Pass of I. b. Was wrinkled, shrivelled; became shrunken, wasted ( skin, flesh ). خَدّ خَدّ 1 , ( pl. خُدُوْد 27 ), a. Cheek. b. ( pl. أَخْدِدَة 15t , خِدَاْد 23 , خِدَّاْن 34 , أَخَاْدِيْدُ 69 ),
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR12.568 harf
خدد خَدَّ - يَخُدُّ - خَدّ - أُخْدُوْد خَدَّ - يَخُدُّ + كائن + حفرة أو أخدوداً + في شيء: شق وحفر فيه شقاً مستطيلاً غائصاً له حواف قائمة: حفر خندقاً خَدّ: على وزن " فـَعـْل": اسم فعل " خَدَّ - يَخُدُّ ": وهو كذلك اسم مكان أو ألة منه: الجدار أو الحافة القائمة على حفرة عميقة مستطيلة: وهي اصطلاحاً جدار حفرة الفم، والخدّان هما الجداران وبينهما
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler11 mücavir (15 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. صعر

    1 ortak ayet · “Sa’ire” ateşin alevidir

  2. مرح

    1 ortak ayet · Derlenmiş hasattır

  3. فخر

    1 ortak ayet · Fehr (hı) “Fehhar” çömlekçi demektir

  4. خيل

    1 ortak ayet · Heyl (hı) : At demektir

  5. مشي

    1 ortak ayet · Yürür

  6. حبب

    1 ortak ayet · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  7. صحب

    1 ortak ayet · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…

  8. قتل

    1 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  9. أنس

    1 ortak ayet · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir

  10. أرض

    1 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  11. أله

    1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

Geçtiği ayetler(2)

Sîga sayfası: الْأُخْدُودِ
  1. قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ

    HendekUhdud ashabının canı çıksın,

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökخدد
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerصعر, حفر, شقق
Zıt Kökسطح
Çekirdek Özet 1Yüzeyde uzunlamasına yarık, kanal, hendek açmak ve yüzün iki yanındaki çukurumsu düzlük (yanak)
Çekirdek Özet 2Yüz çevirme, kibirle yanağını eğme veya insanları ateşe atmak için derin hendek kazma bağlamında sınır ve kanal oluşumu
Çekirdek Özet 3Varlık yüzeyinde derin iz bırakan fiziki yarıklar ile insanın muhatabına karşı takındığı ahlaki ve ontolojik sınır hattı
Kritik Hata RiskiKökü sadece bedensel bir uzuv olan yanağa veya sadece tarihsel bir hendeğe indirgeyip, yarık, hat açma ve yüzün yönelişi eksenindeki yapısal ortaklığı gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خدYüzeyde gizli hat açma, iz bırakma veya sınır çekme anlamı taşır; خدع kökünde gizli hile ve yön saptırma, خدن kökünde ise gizli dostluk ve özel bağ kurma görülür.دİkinci dal harfinin eklenmesiyle eylem pekişmiş, soyut gizlilik fiziki bir yarığa, derin bir hendeğe veya yüzde belirgin bir hatta dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaErken alfabedeki ح imgesinin hırıltılı ses varyantı olup sınır çekmeyi ve yüzeyde sert bir ayrışma oluşturmayı ifade eder (türetme imge).
دKapı; giriş, geçiş, hareketBir yüzeyde açılan aralık, geçit veya dışa açılan hat boyutu katar.
دKapı; giriş, geçiş, hareketAçılan aralığın veya geçiş hattının devamlılığını, derinleşmesini ve iki yanlı bir koridor halini almasını pekiştirir.
خددDuvar veya yüzeyde çift kapılı derin geçit açma hareketiSert bir yüzeyin iki tarafa doğru yarılarak ortasında boylu boyunca uzanan bir kanal, iz veya çukur oluşturması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamToprakta veya sert zeminde kazılarak açılan uzunlamasına dar ve derin hendek, kanal; kamçının sırtta bıraktığı çizgimsi izler; yüzde göz pınarlarından çeneye kadar uzanan yanak çizgisi ve zayıflıktan etin çöküp hat yapması.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem Arap şiirinde geceyi yaran hızlı binekler için gecenin yanağını çiğneyip geçenler şeklinde mecazen kullanılmış, kılıç ve kamçı darbelerinin açtığı yarıklar da bu kökle tasvir edilmiştir.
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi el-Ferazdak bir beytinde feryat edenlerin kederini savururken atların ayaklarıyla her alanda derin yarıklar ve hendekler açtığını ifade etmek üzere kökün çoğulu olan خُدَد lafzını zikretmiştir: وبِهِنَّ نَدْفَع كَرْب كلِّ مُثَوِّب / وترى لها خُدَداً بكُلِّ مَجَال

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Asâsü’l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Arapça خدد kökü, Sami dillerinde yüzeyin yarılması, çizilmesi veya sınır oluşturulmasıyla ilgili fonetik ve anlamsal köklerle kesişir. Klasik Sami kök tabakasında yanak kelimesi çoğunlukla *l-ḥ-y (çene/yanak) veya *p-t kökleriyle karşılansa da, خد biçimi Güney Sami ve Arap sahasında özellikle uzunlamasına açılan hat, yarık ve oluk tasavvuru üzerinden yüzün anatomisine taşınmıştır. İbranicede ch-d-d kökü keskin olmak, sivrilmek ve yararak geçmek anlamlarını taşır; Arapçadaki kökün de sert bir kesici aletle zemini veya deriyi boylu boyunca yarma hareketinden türediği anlaşılmaktadır. Süryanicede benzer fonetik biçimler keskinlik ve yarma kavramlarıyla temas halindedir. Bu durum, Arapça kökün öncelikle yarma ve hendek kazma eylemini içerdiğini, yanak anlamının ise gözyaşının aktığı doğal oluk veya yüzü iki taraftan sınırlayan düşey tabaka olması hasebiyle sonradan bu somut morfolojiden adlandırıldığını göstermektedir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisānü’l-ʿArab, Lane’s Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönToprağı uzunlamasına yarmakYarma ve kanal açma fiilinden hareketle hem hendek hem de yüzde gözyaşı kanalı/düzlüğü olan yanak türetilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiKeskinlik, batma ve yarma kökleriİbranicedeki keskin olma ve sivrilme anlamları ile Arapçadaki yüzeyi kesip kanal açma anlamı ortak bir eylem çekirdeğine dayanır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan bu fonetik dizilişe ait güvenilir bir soydaş kelime tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, BDB Hebrew and English Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خددAnlamlıYarma, hendek açma, yanakYüzeyde boyuna kanal açmak veya yüzün iki yanındaki anatomik düzlükHedef köktür; Kur'an'da geçer.
دخدAnlamlıBoyun eğdirme, ezme, çiğnemeBir yeri ayaklar altına alma, sindirme ve dumanla boğma anlamı taşırKur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn müsta'mel kaydeder.
ددخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خددMerkezYarma, yüzün yanı, hendekÇizgisel ve boylamasına derin kanal açma; yüzün düşey düzlemiHem morfolojik oluk hem de anatomik yanak anlamını birleştiren merkez köktür.
صعرKomşuYüz çevirme, boyun bükmeBoyundaki bir illet sebebiyle veya kibirle yanağı bir tarafa eğmeخدد yüzün kendisi veya kanalken, صعر bu yüzün muhataba karşı çarpıtılmasıdır.
حفرKomşuÇukur kazma, oymaZemini dairesel veya genel olarak kazıp toprağı çıkarmaحفر genel kazma eylemidir; خدد ise uzunlamasına bir yarık ve kanal oluşturmaktır.
شققKomşuYarma, ayrılmaBir bütünü ikiye bölme veya yüzeyde çatlak açmaشقق yarılmanın kendisine odaklanır; خدد yarılarak açılan koridoru ve hendek biçimini kurar.
سطحZıtDüzleme, yaymaYüzeyi pürüzsüz ve çukursuz hale getirme, yaymaDerin iz veya yarık açmanın aksine yüzeyin yekpare düz kılınmasıdır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخددHendek açmak, yanakYüzeyde boylamasına hat/kanal açmak ve yüzün iki yanıKesin
Latincesulcus, genaSaban izi, hendek; yanakSulcus toprağın yarılmasıyla açılan yarığı, gena ise anatomik yanağı karşılar; Arapça her ikisini tek kökte toplar.Güçlü
İngilizcetrench, furrow, cheekHendek, saban yarığı, yanakTrench ve furrow fiziksel yarık ve oyuk yönünü, cheek ise anatomik yüz yönünü karşılar.Güçlü
AlmancaGraben, Furche, WangeHendek, yarık, yanakGraben kazılmış derin hattı, Furche yüzeydeki yarığı, Wange ise çehrenin yanlarını verir.Güçlü
Fransızcatranchée, sillon, joueHendek, saban izi, yanakTranchée kazılmış siper ve kanalı, sillon derin çizgiyi, joue ise yanak uzvunu ifade eder.Güçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْأُخْدُودِDerin hendek, yakıcı ateş çukuruİnananların inançları sebebiyle ateşe atıldığı, zulüm ve imtihan sahnesi bağlamında (Burûc 85:4).
خَدَّكَİnsanın yanağı, çehresiMuhataba karşı kibirlenme, yüz çevirme ve böbürlenmenin yasaklandığı ahlaki öğüt bağlamında (Lokmân 31:18).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBurûc suresindeki ashâb-ı uhdûd kıssasıİman uğruna can feda etme, kâfirlerin zulmü ve ilahi adalet ile imtihanın sırrıİman-küfür mücadelesinde sadakatin en uç noktası ve zalimlerin derin çukurlara hapsettiği müminlerin akıbeti.
FıkıhSecde ve kibir ahkâmıNamazda yüzün yere konması ile sosyal ilişkilerde insanlara karşı böbürlenmenin fıkhi ve ahlaki sınırlarıYanağın yere konması zillet ve kulluk alameti sayılırken, yanağın insandan çevrilmesi haram kibir davranışı olarak kodlanır.
TefsirLokmân ve Burûc tefsirleriLokmân 31:18'deki ibarenin lafzi ve mecazi tahlili ile uhdûd ehlini yutan hendeğin mahiyetiYanağın bükülmesi muhatabı küçümseme olarak tefsir edilir; uhdûd ise alevli hendek olarak açıklanır.
HadisRivayetler ve ahlak bablarıAshâb-ı uhdûd hadisindeki gulam kıssası ve kibirle yanağını çeviren kimselere dair nehiylerZulmün kurumsallaşmış hendekleri ve ahlaki düzeyde insanın diğerine karşı kibirle kurduğu mesafe.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kullukTevazu ve secde ekseniYüzün eğilmesi veya dikilmesiYanak, Allah karşısında tevazu ile yere konan, insanlara karşı ise kibirle bükülmemesi gereken ontolojik yöndür.Güçlü
İlmiYeryüzü şekilleri ve anatomiKanal, yarık ve morfolojik hatYapısal sınır tayiniTabiatta suyun veya çatlağın açtığı mecra ile yüzde gözyaşının aktığı mecra arasındaki fiziksel izomorfizm.Muhtemel
SiyasiOtorite ve zulüm mekanizmasıSavunma hendeği veya imha çukuruSınır çizme ve baskı kurmaİktidarın muhalifleri bertaraf etmek için açtığı ateş hendeği veya tebaaya karşı takındığı kibirli yüz çevirme tavrı.Güçlü
İktisadiToprak işleme ve kaynak yönetimiArk, sulama kanalıÜretim ve akış kanalıTarımsal arazide suyun yönlendirilmesi için açılan çizgisel hendeklerin sağladığı üretim düzeni.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel kuyu / kanal açılmasıBir yüzey veya alan üzerinde sürekliliği kesintiye uğratan ve belirli bir akışı içine hapseden düşey derinlik gradyanı.Güçlü
Beşeri bilimlerYabancılaşma ve sosyal mesafe hendeğiBireyin ötekini tanımayarak yüzünü çevirmesi (mikro düzey) veya toplumda gruplar arasına kazılan ayrımcı siperler (makro düzey).Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü Burûc suresinde sadece geçmişte kalmış mitolojik bir ateş çukuru, Lokmân suresinde ise basit bir yüz kası hareketi olarak okumak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem fiziki varlık üzerinde zorbalıkla açılan ölümcül yarığı (uhdûd) hem de nefsin ahlaki boyutta ötekini yok sayarak inşa ettiği kibrin yüz ifadesini (hadd) karşılayan ortak bir sınır ve yarık mantığına sahiptir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHendek açmayı yalnızca askeri veya tarihi bir detay, yanağı bükmeyi ise önemsiz bir görgü kuralı sayarak; zorbalık ile kibrin aynı köksel ve yapısal zeminden beslendiğini görememek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın somut bir anatomik ve coğrafi olguyu (yanak ve hendek) ahlaki kibrin ve siyasi tiranlığın ortak göstergesi kılma biçimini anlamayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kibir, böbürlenme ve insanlarla ilişkide ahlaki dengeyi emreden ayetler ile inananların maruz kaldığı sistemli zulümleri anlatan kıssalarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Zulmün sadece kaba bir fiil değil, muhatabı hiçe sayan bir yüz çevirme (kibir) kökünden doğduğunu ve her iki formun da varlıkta derin ve yakıcı yarıklar açtığını fark ettirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYüzeyde kazılarak açılan uzunlamasına derin hat, kanal, çukur ile yüzün iki yanındaki anatomik düzlük.
  • Soyut anlamBir varlığın diğerine karşı yönelişini kesmesi, araya derin bir mesafe veya hendek koyması, kibirle yüz çevirmesi.
  • Sistematik karşılıkSürekli bir düzlem üzerinde ayrışma yaratan potansiyel eşiği; bireysel ahlakta kibir sapması, toplumsal alanda ise tiranlık çukuru.
  • LaTeX modeliΔΦ=∫x1x2(∇S⋅n⃗)dx−D(y)
  • LaTeX açıklamasıModelde S yüzeyi (zemin veya insan çehresi), ∇S⋅n⃗ yüzeyin normaline göre yönelim sapmasını (yanağın muhataptan çevrilmesini), [x1,x2] aralığı yüzey boyunca açılan çizgisel hattı, D(y) ise bu hat boyunca zemine doğru açılan derinlik fonksiyonunu (hendek ve oyuk) temsil eder. ΔΦ ise hem fiziksel hem ahlaki düzlemde ortaya çıkan kopuş ve ayrışma miktarını simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: خ