صخخ

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ص-خ-خ1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.صخخجيأالصَّاخَّةُ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

صخخ

ص - خ - خ

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 8 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Yüksek ses

Notlarım

Sözlükler(8)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR779 harf
باب الخاء والصاد خص: الخُصُّ: بيتُ يسقفُ بخشبةٍ على هَيئة الأزَج، وجمعه: خِصاصٌ. وخَصَصْت الشيء خصوصاً، واخْتَصَصتُه. والخَاصَة، الذي اختصصتَهُ لنفسك. والخصَاصةُ: سوء الحال. والخَصاصُ: شبه كوةٍ في قُبَّةٍ ونحوها إذا كان واسعاً قدر الوجه، قال: وإنْ خَصاصُ ليلهِنَّ استدا رَكبْنَ من ظَلْمائهِ ما اشتدّا أخبر أنّهنّ لا يَهَبْنَ الليل، وشبه القَمَرَ بالخَصاص، وبعضٌ يجعل الخَصاص للضيق والواسع، حتى
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR144 harf
الصاخَّةُ: الصَيْحَة تصمُّ لشدَّتها. تقول: صَخَّ الصوت الأذنَ يصُخُّها صَخّاً. ومنه سميت القيامة: الصاخَةَ. وضربت الصخرة بحجر فسمعت لها صَخَّةً.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR244 harf
ص خ خ صخه يصخه‏:‏ ضرب أذنه فأصمها وصاح بهم صيحة تصخ الآذان‏.‏ و ‏"‏ إذا جاءت الصاخة ‏"‏‏:‏ الداهية الشديدة‏.‏ وسمعت للحجر صخة وقد صخ صخيخاً وهو صوته إذا قرع‏.‏ وصخ لحديثه إذا أصاخ له‏.‏ ومن المجاز‏:‏ صخّني فلان بعظمة‏:‏ رماني بها وبهتني‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR938 harf
الصخُّ: الضرب بالحديد على الحديد، والعصا الصلبة على شيءٍ مُصمتٍ. وَصَخُّ الصخرة وَصَخِيخُها: صوتُها إِذا ضربتها بحجر أَو غيره. وكلُّ صوت من وقع صخرة على صخرة ونحوه: صَخٌّ وصَخيخٌ، وقد صَخَّت تصخُّ؛ تقول: ضربت الصخرة بحجر فسمعت لها صَخَّةً. والصاخَّةُ: القيامة، وبه فسر أَبو عبيدَة قوله تعالى: فَإِذا جاءَت الصاخة؛ فإِما أَن يكون اسمَ الفاعل من صخ يصخ، وإِما أَن يكون المصدَر؛ وقال أَبو إِسحاق:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR113 harf
* ص خ خ * * الصَّاخَّةُ * الصيحة تُصم لشدتها تقول * صَخَّ * الصوت الأذن من باب رد ومنه سُميت القيامة * الصاْخَّةُ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR866 harf
الصخ: الضرب بالحديد على الحديد، وبشء صلب كالعصا على شيء مصمت. والصخ: صوت الصخرة، كالصخيخ، إذا ضربتها بحجر أو غيره، وكل صوت من وقع صخرة على صخرة ونحوه. وقد صخت تصخ، تقول: ضربت الصخرة بحجر فسمعت لها صخة. وفي حديث ابن الزبير وبناء الكعبة فخاف الناس أن يصيبهم صاخة من السماء، الصاخة: صيحة تصخ الأذن، أي تصم لشدتها. قاله ابن سيده. ومنه سميت القيامة الصخة، وبه فسر أبو عبيدة قوله تعالى: فإذا جاءت الصاخة
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR229 harf
صَخَّ صَخَّ U ( n. ac. صَخّ 1 ), a. Deafened. b. b. Struck on the ear. c. ( n. ac. صَخّ 1 , صَخِيْخ 25 ), Resounded. صَخَّة صَخَّة 1t , a. Vibration, resonance. b. Clash. صَاْخِخَة صَاْخِخَة 21t , a. Deafening cry.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR4.244 harf
صخخ صَخَّ - يَصُخُّ - صَاخّ - صَاخَّة صَخَّ - يَصُخُّ + صوت + الأسماع: يصمها بصوت شديد: يصدر صوتاً شديداً يصم الآذان لشدته صَاخّ: أصلها " صَاخِخ ": اسم فاعل صفة مشبهة من " صَخَّ - يَصُخُّ ": الذي يصدر صوتاً شديداً يصم الآذان لشدته صَاخَّة: مؤنث " صَاخّ ": وهو كذلك فاعل مرة من " صَخَّ - يَصُخُّ ": الشيء أو الأمر الفريد الخاص الذي يصم الأسماع
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (2 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. جيأ

    1 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

Geçtiği ayetler(1)

  1. فَإِذَا جَاءَتِ الصَّاخَّةُ

    Yüksek sesO büyük gürültü geldiği zaman;

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökصخخ
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerصيح, قرع, هدد
Zıt Kökصمت
Çekirdek Özet 1İki sert ve masif cismin birbirine şiddetle çarpmasıyla çıkan, kulağı delen tiz ve sarsıcı ses
Çekirdek Özet 2İnsanın tüm duyusal ve zihinsel bağlarını kopararak bilincini altüst eden nihai kıyamet sayhası
Çekirdek Özet 3Fiziksel bir uyarının şiddet eşiğini aşarak algı kanallarını tıkaması ve bireyi mutlak bir tekilliğe zorlaması
Kritik Hata Riskiİfadenin yalnızca sıradan bir gürültü veya yüksek ses sanılarak, algıyı ve ilişkileri felç eden ontolojik dehşet boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صخSert bir kütleye çarpma, sürtünme ve kırılma esnasında açığa çıkan katı direnç ve çınlama sesi; nitekim aynı çekirdeği taşıyan صخر kökü masif, delinmez ve sert kaya kütlesini ifade ederخİkinci خ harfinin katmerlenmesi (taz‘îf), çarpma anındaki sürtünme ve yırtılma sesini kulağı delecek, zarları patlatacak ve işitmeyi iptal edecek derecede sürekli ve delici bir rezonansa dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صOlta, bitkiBir noktaya saplanma, yakalama, hedefe kilitlenme ve sımsıkı tutunma hareketi
خÇit, duvarAyrılma, yarılma, delinme veya bir engelin zorlanarak yırtılması (türetme imge)
خÇit, duvarDelinme ve yarılma hareketinin yinelenmesi, koruyucu zarların art arda yırtılması (türetme imge)
صخخOlta, bitki + Çit, duvar + Çit, duvarHedefe doğrudan saplanan bir darbenin koruyucu duvarları ve perdeleri şiddetle delip geçmesi; ses dalgasının kulak zarını ve algı kalkanını yırtarak bilinci istila etmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİki kayanın veya demirin birbirine sertçe vurulmasıyla çıkan çınlama sesi; sert bir cismin kulağa batarcasına darbe indirmesi ve işitmeyi geçici ya da kalıcı olarak sağır etmesi
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi kullanımında kök, sert bir taşın diğerine vurulmasıyla çıkan tiz ses veya bir şahsın aniden başına inen büyük musibet ve bela için darb-ı mesel kabilinden kullanılmıştır
Erken Arapça kullanımİbnü'z-Zübeyr'in Kâbe'yi yeniden inşası esnasında gökten kulağı sağır edici bir sesin veya felaketin inmesinden endişe edildiğini anlatan rivayette semadan gelen helak edici sayha anlamında kullanılmıştır

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça صخخ kökü, gürültülü çarpma, sürtünme ve ses çıkarma hareketini betimleyen onomatopoetik (yansıma) kökenli bir Sami çekirdeğine dayanır. Kuzeybatı Sami dillerinde ve İbranicede doğrudan üçlü صخخ dizilişi nadir olmakla birlikte, sert kaya ve taş anlamındaki soydaş köklerle (İbranice tsûr veya tsekhîakh - çıplak kaya, güneşte kavrulmuş sert taş yüzeyi) fonetik ve semantik bir akrabalık gösterir. Arapçada kök, ses taklidi özelliğini koruyarak iki katı nesnenin (demir veya taş) çarpışmasından doğan tiz rezonansa ve bu rezonansın kulak zarı üzerindeki delici etkisine tahsis edilmiştir. Bu durum, Sami kök havzasındaki sertlik ve taş imgesinin Arap dilinde işitsel şiddet ve algısal travma yönünde özelleştiğini ortaya koymaktadır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSert nesnelerin birbirine çarpmasıTaşın taşa, demirin demire vurmasıyla çıkan metalik ve delici sesin kulakları sağır etmesi anlamından türemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice tsekhîakh (sert/çıplak kaya)Sert cisim, taş ve parlak/katı zemin semantiğiyle sesin sert bir yüzeyden yansıması arasındaki fonetik bağMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yansıma köklerYüksek frekanslı sürtünme ve çarpma seslerini taklit eden konsonant dizilimleriMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, Gesenius.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صخخAnlamlıKulak delen ses, şiddetli darbeİki sert cismin çarpışmasıyla çıkan ve kulağı sağır eden çınlamaHedef kök; Kur'an'da geçer
خصخKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
خخصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صخخMerkezİşitsel dehşet ve darbeKulağı delecek ve sağır edecek derecede şiddetli, ani çarpma sesiFiziksel çarpışmanın kulağı doğrudan felç etmesi
صيحKomşuYüksek ses ve nidaBir canlının boğazından veya gökten çıkan yırtıcı haykırışOrganik veya ilahi nida karakteri taşır
قرعKomşuVurma ve çarpmaBir nesnenin diğerine ses çıkaracak şekilde temas etmesiSesin deliciliğinden ziyade vuruş hareketine odaklanır
هددKomşuYıkım ve gürlemeAğır bir yapının çökmesiyle çıkan bas ve boğuk gürültüTiz ve kulak delici değil, derinden gelen sarsıcı sestir
صمتZıtSessizlik ve durgunlukSesin ve seda çıkarıcı her türlü hareketin tamamen kesilmesiİşitsel uyarımın sıfırlanması halidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصخخKulak delen ses, şiddetli darbeSert nesnelerin çarpmasıyla kulağı sağır eden ve bilinci sarsan sesKesin
LatinceClangor, sonitus percellensÇınlama, sersemletici gürültüClangor tiz metalik sesi, sonitus percellens ise zihni felç eden darbeyi karşılarGüçlü
İngilizceDeafening blast, piercing crySağır edici patlama, delici çığlıkSesin hem kulak zarını delen frekansını hem de ani dehşetini ifade ederGüçlü
AlmancaBetäubender Schrei, gellender LautSersemletici gürültü, tiz çığlıkDuyuları geçici olarak dumura uğratan yüksek perdeli sesi aktarırGüçlü
FransızcaFracas assourdissant, cri perçantSağır edici gümbürtü, delici çığlıkİşitme duyusunu devre dışı bırakan ezici akustik şiddeti anlatırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الصَّاخَّةُKıyametin ikinci üflenişi, kulakları sağır eden nihai sayhaİnsanın en yakınlarından kaçtığı, duyusal ve zihinsel melekelerin dehşetle kilitlendiği kıyamet sahnesi (Abese 80:33)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSem'iyyât ve eshâtologyaSur'a üflenişin fiziksel mi yoksa ontolojik bir emir mi olduğu ve sesin canlıları nasıl sersemlettiğiEvrenin düzenini bozan ve dirilişi başlatan nihai kozmik darbe
FıkıhVeri bulunamadıIstılahi bir fıkıh hükmüne konu olmamıştırVeri bulunamadı
TefsirKıyamet isimleri ve tasvirleriİsmin fail vezninde gelip meful (kulakları sağır edilmiş kimse) veya mastar (sağır edici sayha) anlamı taşımasıDehşetin şiddetiyle insanın kendi derdine düşmesi ve bağların kopması
HadisEşrâtü's-sâa ve fiten rivayetleriKıyamet öncesi semadan gelecek helak edici sesler ve Kâbe inşası sırasındaki korku anlatılarıİnsanı bulunduğu yerde donduran semavi tehdit ve uyarı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniEskatolojik uyanışMutlak hesap anıİllüzyonları yıkmaDünyevi meşgalelerin sahte güvenliğini bir anda parçalayarak insanı çıplak hakikatle yüzleştirirKesin
İlmiAkustik ve algı psikolojisiŞok dalgası ve aşırı uyarımDuyusal felçİşitme eşiğini aşan desibel ve rezonansın sinir sistemini geçici olarak kitlemesi durumudurGüçlü
SiyasiOtorite ve kriz anıBeklenmedik nihai buyrukHiyerarşiyi sıfırlamaTüm siyasi yapıları, unvanları ve toplumsal statüleri anında hükümsüz kılan karşı konulamaz güçMuhtemel
İktisadiMülkiyet ve ilişki ağlarıMutlak değersizleşmeDeğer algısını çökertmeEn değerli varlıkların ve servet bağlarının dahi bir anda önemsizleştiği kriz noktasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAkustik şok dalgası (akustik rezonans yıkımı)Bir sistemin taşıma kapasitesini aşan ani basınç dalgasının alıcı mekanizmayı (zarı) fiziksel olarak deforme etmesi ve sistemi çökertmesiGüçlü
Beşeri bilimlerTravmatik anomi (sosyal bağların ani kopuşu)Bireyin üzerine çöken aşırı travmanın, en temel akrabalık ve dayanışma ağlarını bir anda anlamsızlaştırarak kişiyi tam bir yalnızlığa itmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin sadece "yüksek bir gürültü" veya "korkutucu bir ses" olarak çevrilip geçilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamSesin sadece bir duyum değil; zihni, bedeni, akrabalık bağlarını ve tüm algı dünyasını felç eden kurucu bir kozmik vakıa olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyette tasvir edilen "kişinin kardeşinden, annesinden, babasından kaçması" durumunun psikolojik ve ontolojik gerekçesinin kavranamaması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kıyamet sahnelerinin duyusal realizmini, bir ses dalgasının insan psikolojisini ve sosyal dokusunu nasıl bir anda atomize edebileceğini en somut dille gösterdiği için
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ahiret, diriliş, kozmik çöküş ve insanın bencilce kendi nefsinin telaşına düştüğü dehşet anlarını anlatan eskatolojik ayetlerde
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kıyametin sadece görsel bir yıkım olduğu zannını yıkar; işitsel darbenin insan bilinci üzerindeki mutlak yıkıcı otoritesini ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki sert taş veya demirin birbirine çarpmasıyla çıkan, kulağı delen ve sağır eden şiddetli çınlama sesi.
  • Soyut anlamEşik değerini aşan nihai bir uyarının, bilincin dış dünyayla ve sosyal bağlarla olan tüm iletişim kanallarını koparması hali.
  • Sistematik karşılıkSosyal, zihinsel ve fiziksel ağları sıfırlayarak varlığı tekil bir muhasebe zeminine hapseden kaçınılmaz şok olgusu.
  • LaTeX modeliS→  I>I0  δ(t)  ⟹  lim⁡I→∞R(t)=0
  • LaTeX açıklamasıModelde S akustik veya ontolojik ses uyarısını, I bu uyarının şiddetini, I0 ise insan algısının dayanma eşiğini temsil eder. Uyarının şiddeti eşik değeri aştığında ortaya çıkan darbe δ(t) Dirac delta fonksiyonu gibi anidir; bu şokun neticesinde bireyin dış dünyayla ve çevresiyle kurduğu ilişkiler ağı R(t) sıfıra yaklaşarak mutlak bir tekillik ve tecrit hali hasıl olur.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ص