طسم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ط-س-م1 sîga, 0 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.طسمطسم

KökSîga 1Ayet 2Sure 2Mücavir 0

▶ Ağı aç (3B)

طسم

ط - س - م

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Ta Sin Mim

Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır.

Notlarım

Sözlükler(9)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.484 harf
باب السين والطاء والميم معهما م س ط، س ط م، ط س م، ط م س، م ط س، س م ط مستعملات مسط: ومَسَطَ يَمسُط مسطاً، وهو خَرْطُكَ ما في المِعَى باِصبَعِكَ ونحوُه لتُخرجَ ما فيه. واذا نَزا على الفَرَسِ الكريمة فحل لئيم أدخل رجل يَدَه فخَرَط ماءه من رَحِمِها، يقال: مَسَطَها ومَصَتَها ومَساها يَمسي ويمسُو، وكأنَّهم عاقبوا بين التاء والطاء في هذه الكلمة. والماسطة: ضَرْبٌ من شجر الصَّيفِ اذا رَعَته الاِبِلَ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR242 harf
طَسَمَ الطريقُ، مثل طَمَسَ على القلب. قال العجّاج: ورَبِّ هذا الأثرِ المُقَـسَّـمِ من عهد إبراهيمَ لما يُطْسَمِ والطَواسيمُ والطَواسينُ: سُوَرٌ في القرآن، جمعت على غير قياس، والصواب أن تجمع بذواتٍ وتضاف إلى واحد، فيقال ذوات طسم، وذوات حم.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR8.162 harf
س ط م سمط ، سطم ، طمس ، طسم ، مسط ، مطس . سمط : من أمثال العرب السائرة قولهم للرجل يُجِيزون حُكْمَه : حكمُك مسمَّطاً . قال المبرّد : هو على مذهب ( لك حُكمُك مسمَّطاً ) أي : متمَّماً إلا أنهم يحذفون منه ( لك ) . وقال ابن شميل : يقال للرجل : حكمك مسمّطاً . قال : معناه : مُرسَلاً ، يُعْنى به جائز . قال : ويقال : سَمَّط غَرِيمَه ، أي : أَرسَله . قال : ويقال سَمَطْتُ الرجلَ يميناً على حَقِّي ، أي :
Maddenin bağlantısı

س ط م سمط ، سطم ، طمس ، طسم ، مسط ، مطس . سمط : من أمثال العرب السائرة قولهم للرجل يُجِيزون حُكْمَه : حكمُك مسمَّطاً . قال المبرّد : هو على مذهب ( لك حُكمُك مسمَّطاً ) أي : متمَّماً إلا أنهم يحذفون منه ( لك ) . وقال ابن شميل : يقال للرجل : حكمك مسمّطاً . قال : معناه : مُرسَلاً ، يُعْنى به جائز . قال : ويقال : سَمَّط غَرِيمَه ، أي : أَرسَله . قال : ويقال سَمَطْتُ الرجلَ يميناً على حَقِّي ، أي : استحْلفْتُه . وقد سَمَط على اليمين يَسمُط ، أي : حلف . قال : ويقال : سَبَط فلانٌ على ذلك الأمر يميناً ، وسمَط عليه يميناً بالباء والميم ، أي : حَلَف عليه . وقد سَمَطْتُ يا رجلُ على أمر أنت فيه فاجِرٌ ، وذلك إذا وَكَّد اليمين وأحْلطها . أبو عُبيد عن الفرّاء : إذا كانت النَّعلُ غيرَ مَخْصُوفة قلت نَعْلٌ أسماط . ويقال : سَراويلُ أَسْماط ، أي : غيرُ محشوّة . ويقال : نَعْلٌ سَمِيط : لا رُقْعةَ لها . وقال الأسوَد : فأَبلِغ بني سَعدِ بن عجلٍ بأَنّنا حَذَوْناهُم نعلَ المِثالِ سَمِيطَا وقال شمر فيما أفادني عن الإياديّ : نَعلٌ سُمْط وسُمُط . قال : وقال ابن شميل : السِّمْط : الثّوبُ الذي ليست له بِطانةُ طَيْلَسان ، أو ما كان من قُطن ، ولا يقال : كِساءٌ سِمْط ، ولا مِلْحفةُ سِمْط ، لأنها لا تُبطَّن . قلت : أراد بالمِلْحَفة إزارَ اللّيل ، تُسمّيه العرب اللِّحافَ والمِلْحفة : إذا كان طاقاً واحداً . وقال أبو الهَيْثم : السِّمط : الخَيْط الواحد والسِّمْطان اثنان ، يقال : رأيتُ في يدِ فلانَة سِمْطاً ، أي : نَظْماً واحداً يقال له يَكْ سَنْ ، فإذا كانت القِلادة ذاتَ نَظْمَين فهي ذاتُ سِمْطَين ، وأَنشَد : مُظاهِرُ سِمْطَيْ لؤلؤٍ وزَبَرْجَدِ وقال الليث : الشِّعرُ المسمَّط الذي يكون في صَدْرِ البيت أبيات مشطورة أو مَنْهوكة مقفّاة تجمعُها قافيةٌ مخالِفةٌ لازمةٌ للقصيدة حتى تَنْقضي . قال : وقال امرؤ القيس قصيدتين على هذا المثالِ يُسمَّيان السِّمْطَين ، فصدرُ كلِّ قصيدة مصراعان في بيتٍ ، ثمّ سائره ذو سُموط ، فقال في إحداهما : ومُسْتلئِمٍ كشَّفْتُ بالرُّمح ذَيْلَهُ أَقَمْتُ بعَضْبٍ ذي سفاسِقَ مَيْلَهُ فَجَعْتُ به مُلتقَى الْخَيْلِ خَيْلَهُ تركتُ عِثَّاقَ الطير يخجَلْن حَوْلَه كأنّ على سِرْبالِهِ نَضْحَ جِرْيالِ وناقةٌ سُمُط وأَسماط : لا وَسم عليها ، كما يقال : ناقةٌ غُفْل . وقال العجّاج يصف ثوراً وَحْشيّاً وصيَّاداً وكِلابه فقال : عايَنَ سِمْطَ قَفْرةٍ مُهَفْهَفا وسَرْمَطِيّاتٍ يُجِبْن السُّوَّفَا قال أبو الهيثم فيما قرأتُ بخَطه : فلان سِمْط قَفْره ، أي : واحدُها ليس فيها أحدٌ غيره . قال : والسَّرْمطيّات : كلابٌ طِوالُ الأشرق والألحى . والسُّوف : الصيادون ، يعني أنّهن يجئن الصيادين إذا صَفّروا بهنّ . وقال أبو عُبَيد : سمعتُ الأصمعي يقول : المَحْصن من اللَّبَن : ما لم يُخالِطْه ماءٌ حلواً كان أو حامضاً فإذا ذهبتْ عنه حَلاوة الحَلَب ولم يتغيّر طعمُه فهو سامِط ، فإن أَخَذَ شيئاً من الرِّيح فهو حَامط . قال أبو عُبَيد : وقال أبو زيد : الخميط : اللحمُ المشويُّ ، يعني إذا سُلِخ ثم شُوِي . وقال غيره : إذا مُرِط عنه صوفه ثم شوِي بإهابه فهو سميط : وقد سمط الحَمل يسمطه سمطاً فهو مسموط وسميط . ثعلب عن ابن الأعرابي : السامِط : الساكت . والسَّمْط ، السكوت عن الفضول . ويقال : سَمَط وسَمّط وأَسْمَط : إذا سكت . وقال الليث : السِّمط من الرجال : الخفيفُ في جسمه ، الداهيةُ في أمرِه ، وأكثرُ ما يوصَف به الصَّيّاد ؛ وأنشد لرؤبة : سِمْطاً يُرَبِّي وِلْدَةً زَعَابِلاَ قال أبو عمرو : يعني الصَّائد كأنّه نظامٌ منْ خِفّته وهُزَاله . والزَّعابِل : الصِّغار . وقال ابن الأعرابي : نَعْجَةٌ مَنْصوبة : إذا كانت مَسْمُوطةٌ محلوقَة . أبو عُبَيد عن الأصمعيّ : يُقال للآجُرّ القائِم بعضُه فوقَ بعض عندهم : السُّمَيْط ، وهو الذي يسمَّى بالفارسية براسْتَق . ويقال : قام القومُ حولَه سِماطَيْن ، أي : صَفّين ، وكلّ صَفّ من الرجال سِماط . وسُمُوطُ العِمامة : ما أُفضِل منها على الصَّدر والأكتاف . سطم : ثعلب عن ابن الأعرابي : يقال لِسَدادِ القِنِّينَة : الفِدَامُ . والسِّطامُ والعِفاص والصّماد والصِّبَار . وفي حديث النبيِّ ( صلى الله عليه وسلم ) ( من قضيتُ له بشيءٍ من حقِّ أَخِيه فلا يأخُذَنَّه ، فإنما أقْطَعَ له إسطاماً من النَّار ) . أراد بالإسْطام : القطعةَ منها . ويقال للحديدة التي تحرث بها النار : سِطامٌ وإسطام ، إذا فُطِحَ طرفها . وقد صحّت هذه اللفظة في هذه السُّنّة ولا أدري أعربيّة مَحْضَة أو مُعَرَّبة . وفي حديث آخر : ( العَرَبُ سِطام الناس ) ، أي : حدّهم . وقال ابن دُرَيْد : السَّطْم والسِّطام : حدُّ السَّيف . ثعلب عن ابن الأعرابي : السُّطُم : الأصول . ويقال لِلدَّرَوَنْد : سِطام . وقد سَطَّمْتُ البابَ وَسَدَمْتُه : إذا ردمتَه فهو مَسطُوم ومَسْدوم . وقال الأصمعي : فلانٌ في أسْطُمَّة قومِه : إذا كان وَسِيطاً فيهم مُصاصاً . قال : وأُسطُمَّة البحر : وَسطُه . وقال رُؤْبَة : وَسَطْتُ من حَنْظَلَةَ الأُسْطُمَّا ورُوِي الأطسُمّا سمعناه . مسط : أبو عبيد عن أبي زيد : المَسْطُ أَنْ يُدْخِلَ الرّجُل يدَه في رَحِم النّاقة فيَستخرج وَتْرَهَا ، وهو ماءُ الفحل يجتمع في رَحِمها ، وذلك إذا كَثُرَ ضِرابُهَا ولَمْ تَلْقَح . وقال اللّيثُ : إذا نَزَا على الفَرَس الكريمة حِصَانٌ لئيمٌ أَدخَل صاحبُهَا يَدَه فَخَرط ماءه من رَحِمها ، يقال : مَسَطَهَا وَمَصَتها ومَساها . قال : وكأنهم عاقَبوا بينَ التّاء والطاء في المَصْت والمَسْط . قال : والْمَسْطُ : خَرْطُ ما في المِعَى بالإصبَع لإخراج ما فيه ، يقال : مَسَطَ يَمسُطُ . قال : والماسِطُ : ضَرْبٌ من شجر الصَّيف إذا رَعَتْه الإبل مَسَطَ بُطونها فَخَرطَها ، وقال جرير : يا ثَلْطَ حَامِضَةٍ تربَّع ماسِطا من وَاسِطٍ وتَرَبَّعَ الُقُلاَّما ثعلب عن ابن الأعرابي : فَحْل مَسِيط ومَلِيخ ودَهِين : إذا لم يُلْقِح . وقيل : ماسِط : ماءٌ مِلْح إذا شَرِبته الإبل مَسَطَ بطونَها ، وروى البيت : . . . . . . . . . . . . . . تَرَوَّحَ أهلُها عن ماسِطٍ وتَنَدَّتِ القُلاَّما وقال ابن شميل : كنتُ أَمشي مع أعرابيّ في الطِّين ، فقال : هذا المَسِيط ، يعني الطِّين . وقال أبو زيد : الضَّغِيطُ : الرَّكيّة يكون إلى جانبها ركيّة أخرى فَتُحْمَأ ، وتَنْدَفِن فيُنْتِن ماؤها ويسيل ماؤها إلى العَذْبة فيُفسِدُها فتلك الضَّغِيط والْمَسِيط ، وأنشد : يَشْرَبْنَ ماءَ الآجِنِ الضَّغِيط ولا يَعَفْنَ كَدَرَ الْمَسِيطِ وقال أبو عمرو : الْمَسيطَةُ : الماءُ الذي يَجري بين الحوضِ والبئر فيُنْتِن ، وأنشَد : ولاطَحَتْه حَمْأَةٌ مَطائِط يَمُدُّهَا من رِجْرِجٍ مَسَائِطُ ابن السكّيت قال أبو الغَمْر : إذا سال الوادي بسَيْل صغير فهي مَسيطة ، وأصغَرَ من ذلك مُسَيِّطَة . أبو عُبَيد عن الأصْمَعِي : الْمَسِيطَة : الماءُ الكَدِر الذي يَبقَى في الحوض ، والْمَطِيطة نحوٌ منها . طمس : أبو عُبَيد عن أبي زيد : طَمَسَ الطَّرِيقُ وطَسَم : إذا دَرَسَ . وقال شمر : طموسُ البَصَر : ذَهابُ نُورِه وضَوئِه ، وكذلك طُموسُ الكَواكب : ذَهاب ضوئها . ويقال : طَمَسَ الرجلُ يطمس : إذا تباعد . والطامس : البَعيد ، وقال ذو الرّمة : ولا تحسِبي شَجِّي بك البِيدَ كلَّما تَلألأ بالفَوْر النّجُوم الطّوامسُ وهي الّتي تَخفَى وتَغيب . ويقال : طمَسْتُه فطمَس ؛ ويقال : طَمَس الله على بصَرِه يطمس . وطمَسَ طُمُوساً : إذا ذَهَب بَصَرُه . وطُموسُ القَلْب : فسادُه ، قال الله جلّ وعزّ : ( كَانُواْ يَكْسِبُونَ وَلَوْ نَشَآءُ لَطَمَسْنَا عَلَى أَعْيُنِهِمْ فَاسْتَبَقُواْ الصِّرَاطَ فَأَنَّى يُبْصِرُونَ ) ( يس : 66 ) ، يقول : لو نشاء لأَعْميناهم ، ويكون الطُّموس بمنزلة المَسْخ للشيء ، قال الله جلّ وعزّ : ( رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَى أَمْوَالِهِمْ ) ( يونس : 88 ) ، قالوا : صارت حجارةً ، وكذلك قوله : ( مِّن قَبْلِ أَن نَّطْمِسَ وُجُوهاً فَنَرُدَّهَا عَلَى أَدْبَارِهَآ ) ( النساء : 47 ) . وقال الزّجاج : فيها ثلاثة أقوال : قال بعضهم : نَجعل وجوههم كأقفائهم . وقال بعضهم : نَجعل وجوهَهم مَنَابت الشَّعْر كأقفائهم . وقيل : الوجوه هاهنا تمثيلٌ بأَمر الدِّين ، المعنَى : من قبل أن نُضِلَّهم مُجازاةً لما هم عليه من العِناد فنضلّهم إضلالاً لا يؤمِنون مَعَه أبداً . قال : وقوله : ( كَانُواْ يَكْسِبُونَ وَلَوْ نَشَآءُ لَطَمَسْنَا عَلَى أَعْيُنِهِمْ فَاسْتَبَقُواْ الصِّرَاطَ فَأَنَّى يُبْصِرُونَ ( قال : المَطْمُوس : الّذي لا يتبيّن له حَرْفُ جَفْنِ عينيه ، لا يُرَى شُفْرُ عينيه ؛ المعنى : لو نشاء لأَعْمَيْنَاهم . وقال في قوله : ( رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَى أَمْوَالِهِمْ ( جاء في التفسير أنه جعل شكرهم مجارة وتأويل الحسن إذهابُه عن صُورته . وقيل : إن الطَّمْس إحدى الآيات التِّسع التي أُوتِيَتْ مُوسى . ابن بُزُرْج قال : لا تسبقنّ في طميس الأرض ، مثل جديد الأرض . وقال الفرّاء في كتاب ( المَصادِر ) : الطَّمَاسة كالحَزْرِ وهو مصدر ، يقال : كم يَكفِي داري هذا من آجُرّة ؟ قال : طَمّس ، أي : احْزُرْ قال : وطَمَس بَصرُه ، يَطمِس طَمْساً ، وَيطمِس طُمُوساً . أبو زيد : طَمَس الكتابُ طُموساً : إذا دَرَس . وطُموسُ القَلْب : فسادُه . وطَمَس الرجلُ يَطمُس طُموساً : إذا تَباعَد . والطامسُ : البَعِيد ، وأنشد شمر لابن مَيَّادة : ومَوْمَاةٍ يَحارُ الطَّرفُ فيها صَمُوتِ اللَّيلِ طامِسةِ الْجِبالِ قال : طامسة بعيدة : لا تتبيّن من بُعْدٍ ، وتكون الطّوامس الّتي غطّاها السّراب فلا تُرَى . وفي ( نوادر الأعراب ) : يقال : رأيتُه في طسَام الغُبارِ ، وطُسّامه ، وطسَّامِه وطيْسانِهِ ، تريد به في كثيره . مطس : قال الليث : مَطَس المعذِرة يَمْطُس : إذا رمى بمرَّة . وقال ابن دُرِيد : المَطْسُ : الضَّرْب باليد كاللَّطْمة .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR424 harf
(باب ما جاء من كلام العرب على أكثر من ثلاثة أحرف أوّله طاء) (طسأ) الطاء والسين والهمزة كلمةٌ واحدةٌ. يقولون: طَسِئَتْ نفسي فهي طَسِئة.‏ (طسل) الطاء *والسين واللام فيه كلمات، ولعلَّها أن تكون صحيحة غير أنَّها لا قِياس لها. يقولون: الطَّسْل: اضطراب السَّراب. والطَّيْسَل: الكثير، يقال ماءٌ طَيْسَل. ويقولون: الطَّيْسَل: الغُبار.‏ (طسم) الطاء والسين والميم كلمةٌ واحدةٌ. يقال: طَسَمَ، مثل طَمَسَ.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR73 harf
ط س م رسمٌ طاسمٌ. وكأنّ ديارهم ديار طَسْم لا أثر فيها من طَلَلٍ ولا رسم.
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.306 harf
طَسَمَ الشيءُ والطريقُ وطَمَسَ يَطْسِمُ طُسُوماً: دَرَسَ. وطَسَمَ الطريقُ: مثل طَمَسَ، على القلب؛ وأَنشد ابن بري لعمر بن أَبي ربيعة:رَثَّ حَبْلُ الوَصْلِ فانْصَرَمَا من حَبِيبٍ هاجَ لي سَقَما كِدْتُ أَقْضِي، إذْ رأَيْتُ لَه مَنْزِلاً بالخَيْفِ قد طَسَمَا وجاء به العجاج متعدِّياً؛ فقال: ورَبِّ هذا الأَثَرِ المُقَسَّمِ، من عَهْدِ إبراهيمَ لَمَّا يُطْسَمِ يعني بالأَثَر المُقَسَّم مَقامَ إبراهيم،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR133 harf
* ط س م * * الطَّواسِيمُ * والطواسين سُور في القرآن جُمعت على غير قياس والصواب أن تُجمع بذوات وتُضاف إلى واحد فيُقال * طسم * وذوات حم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.752 harf
| | ( طَسَمَ الشَّيءُ يَطْسِمُ ) ، من حَدّ | ضَرَب - ويُرْوَى من حَدِّ نَصَر أَيضاً - | ( طُسُوماً ) : دَرَسَ ( وانْطَمَسَ ) ، وكَذَلِك | الطَّرِيقُ ، كطَمَسَ على القَلْبِ ، وأَنشدَ | الجَوهَرِيّ للعَجَّاجِ : | % ( * ورَبِّ هَذَا الأَثَرِ المُقَسَّمِ * % ) % | % ( * مِنْ عَهْدِ إبْرَاهِيمَ لَمَّا يُطْسَمِ * % ) % | | قال ابنُ بَرِّي : أرَادَ بالأَثَرِ المُقَسَّمِ : مَقَامَ | إبْراهِيمَ عَلَيْه
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR371 harf
طَسَمَ طَسَمَ U ( n. ac. طَسْم 1 ), a. Effaced. b. I ( n. ac. طُسُوْم 27 ), Was effaced. طَسِمَ طَسِمَ A ( n. ac. طَسَم 4 ), a. Suffered from indigestion. طَسَم طَسَم 4 , a. Dust. b. Darkness. طَسَاْم طَسَاْم 22 , طُسَاْم 24 , طَسَّاْم 28 , a. Dust. طَسُّوْج طَسُّوْج a. A certain weight ( 2 grains of barley; 24th part of a drachm ). b. Tract, district.
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler0 mücavir (0 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

    Geçtiği ayetler(2)

    1. طسم

      Ta Sin MimTa, Sin, Mim.

    2. طسم

      Ta Sin MimTa, Sin, Mim.

    Kök analizi

    Kök tanımı ve çekirdek özet

    AlanDeğer
    Kökطسم
    YapıHurûf-ı mukattaa
    Özel DurumBağımsız hecelenen ses birimleri kümesi
    Bağlamsal Yakın Köklerطس, الم, حم
    Zıt Kökفصل
    Çekirdek Özet 1İlahi vahyin ses, harf ve telaffuz düzeyindeki yalın kurucu unsurlarına dikkat çekme
    Çekirdek Özet 2Sure girişinde hitaba dikkat kesilme, vahyin mucizevi yapısını ve peygamberlik anlatılarını açma
    Çekirdek Özet 3Vahyin harf düzeyindeki kurucu doğası ile insan dilinin sınırları arasındaki kurucu ayrım
    Kritik Hata RiskiHarfleri doğrudan gizemci bir şifreye veya rastlantısal bir sese indirgeyerek vahyin inşa edici mesajını gözden kaçırmak

    Biliteral analiz

    Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
    طسKuşatma, yönelme ve sesin keskin biçimde yükselerek dikkat toplamasıمToplanan dikkatin ve harfi yapının nihai bir derleme ve kapsayıcı bir ritimle tamamlanması

    Piktografik analiz

    BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
    طSepet, çark; sarma, kuşatma, içine almaVahyin muhatabı içine alan, kuşatıcı ve yönlendirici ilahi çerçevesi
    سDiken, destek; tutunma, dayanma, korumaMesajın sarsılmaz bir eksene oturması, zihne tutunması ve keskin tınısı
    مSu; akış, çokluk, derinlikHarf dizisinin nihai bir akış, tamamlanış ve derin bir anlama bağlanması
    طسمKuşatma, tutunma ve toplanmanın ardışık seslemiHarflerin tek tek telaffuzuyla dikkati toplayıp vahiy kelamının mucizevi inşasına zemin açma

    Tarihsel ve erken kullanım

    AlanVeri
    İlk fiziksel anlamKlasik Arap dilinde kök fiil olarak fiziksel bir eylem bulunmamakta; harflerin bağımsız isimleriyle telaffuz edildiği heceleme formudur.
    Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
    Erken Arapça kullanımKur'an nüzul döneminde hitaba başlarken dinleyicinin dikkatini çekmek ve kelamın harf kurucu yapısını sergilemek üzere kıraat edilmiştir.

    Kaynak Tehzîbü'l-Luğa, Lisânü'l-Arab ve erken dönem Kur'an tefsirleri.

    Sami etimolojik katman

    Arap dilinde hurûf-ı mukattaa kategorisinde yer alan طسم tertibi, leksikal bir kökten ziyade Sami alfabe geleneğinin kadim harf isimlerinin (teth, samekh, mem) ardışık olarak telaffuz edilmesine dayanır. Kuzeybatı Sami, Fenike ve İbrani alfabe dizilimlerinde bu harfler kendi piktografik adlarıyla korunmuştur. Erken Sami dillerinde harflerin bu şekilde tek tek sayılması yazılı metnin ve sesin kurucu doğasına işaret eder. Bu yapı Arapçada birleşik bir eylemi değil, fonetik bir hitap kodunu temsil eder.

    Güven Güçlü

    Kaynak Brown-Driver-Briggs, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

    Etimolojik analiz

    KatmanVeriAçıklamaGüven
    İç Arapça etimolojik yönBağımsız harf adlarının okunmasıطâ, Sîn ve Mîm harflerinin isimleriyle telaffuz edilmesiKesin
    Sami dilleriyle etimolojik ilişkiFenike ve İbrani alfabe adlandırmalarıKadim Sami alfabelerindeki teth, samekh ve mem adlarının paraleliGüçlü
    Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadı

    Kaynak David Cohen, Lisânü'l-Arab, Arthur Jeffery.

    Kardeş kökler

    KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
    طسمAnlamlıSure başı harfleriVahyin harf yapısına ve peygamberlik anlatılarına girişHedef kök; Kur'an'da geçer
    طمسAnlamlıSilmek, izini yok etmekBir şeyin izini, ışığını veya şeklini tamamen gidermekKur'an'da geçer
    سطمAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
    سمطAnlamlıİpe dizmek, sessiz kalmakNesneleri sıraya koymak veya sükut etmekKur'an'da geçmez
    مطسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
    مسطAnlamlıÇekip çıkarmak, hafifçe vurmakNesneyi yerinden çekmek veya sürmekKur'an'da geçmez

    Komşu kökler ve zıt kök

    Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
    طسمMerkezVahyin harf düzeyiHarflerin yalın telaffuzuyla söze başlamaİki sure başında hitap açılışı
    طسKomşuVahyin harf düzeyiMîm harfi olmaksızın iki harfli açılışNeml suresi başında dikkat çekme
    المKomşuVahyin harf düzeyiBoğaz, damak ve dudak mahreçlerini kapsayan açılışBakara ve Âl-i İmrân gibi surelerde vahye dikkat
    حمKomşuVahyin harf düzeyiİki harfli blok halinde kitap vurgusuHavâmîm sureleri grubunun girişi
    فصلZıtAyrıştırma, beyanHarfleri birleşik kelimelere ve açık hükümlere dökmeKapalı harf tınısına karşılık açık tafsilat

    Başka dillerde anlam karşılıkları

    DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
    ArapçaطسمSure başı harfleriVahyin başlangıcındaki harf açılımıKesin
    Latincelitterae mysticae, litterae praefixaeBaşlangıç harfleriMetin başındaki bağımsız hece harflerini ifade ederMuhtemel
    İngilizcedisjointed letters, opening lettersAyrık harflerSure başlarındaki hecelenen harf gruplarıGüçlü
    Almancageheimnisvolle Buchstaben, isolierte BuchstabenMüstakil harflerKur'an metnindeki hecelenen açılış harfleriGüçlü
    Fransızcalettres isolées, lettres énigmatiquesAyrık harflerSurelerin başındaki ses ve harf dizileriGüçlü

    Kaynak Tefsir terminolojisi ve Kur'an araştırmaları sözlükleri.

    Vücûh ve nezâir

    Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
    طسمVahyin yüceliğine ve peygamber kıssalarına girişSure açılışı, ardından açık kitabın ayetleri ve kıssa anlatımı gelir (Şuarâ 26:1, Kasas 28:1)

    Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

    DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
    KelamKur'an'ın i'câzı ve kelam sıfatıHarflerin insanın bildiği harfler olması ama benzerinin üretilememesiVahyin beşer üstü kaynağının delili
    FıkıhKıraat ve namaz hükümleriMüstakil bir ayet sayılıp sayılmayacağı ve tilavet secdesi bağlamıHarflerin tek tek hecelenerek okunma zorunluluğu
    TefsirMüteşâbihât bahsiManasının Allah'a havale edilmesi veya dikkat çekme işleviMüteşâbih lafızlar ve sure isimleri
    HadisTilavet faziletiHer harfe karşılık sevap verilmesi ilkesiHurûf-ı mukattaanın harf harf değerlendirilmesi

    Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

    SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
    DiniVahiy-peygamber bağıİlahi hitabın anahtarıDikkati toplamaİnsanı ilahi kelam karşısında sükuta ve dinlemeye sevk ederGüçlü
    İlmiDil ve fonetik temeliYapıtaşlarına ircaİnşa mantığını göstermeMetinlerin harf diziliminden inşa edildiğini hatırlatırMuhtemel
    SiyasiMuhatabı bağlamaKanunun ve hitabın ilanıOtorite kurmaHitaba başlarken dinleyiciyi bağlayıcı bir sessizliğe çağırırMuhtemel
    İktisadiVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadıHurûf-ı mukattaa doğrudan iktisadi bir işlev barındırmazVeri bulunamadı

    Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

    Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
    Sayısal bilimlerTemel aksiyomlar ve atomik sembollerKarmaşık denklemlerin en küçük indirgenemez sembollerle başlaması gibi vahyin de harf düzeyinden kurulmasıMuhtemel
    Beşeri bilimlerBaşlangıç dikkati ve söylem açılışıBir söyleve başlarken topluluğun dikkatini tek bir odak noktasına sabitleyen ritmik açılışGüçlü

    Yanlış daraltma ve kritik hata riski

    AlanAçıklama
    Modern daraltma riskiHarfleri yalnızca matematiksel veya ezoterik bir şifre olarak görüp ardındaki ahlaki ve tarihi kıssaları ikincil saymak
    Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'ın insanların konuştuğu harflerle nazil olduğunu, fakat buna rağmen mucizevi bir edebî ve hidayet kaynağı olduğunu göstermesi
    Yanlış anlamanın doğuracağı hataSurelerin ana konusu olan tevhid, adalet ve peygamberlik mücadelesini bırakıp harf spekülasyonlarına sapmak

    Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

    SoruCevap
    Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin mucizevi doğasının en yalın yapıtaşları olan harflerden başlayarak kurulduğunu ve hitap anındaki pedagojik dikkat toplamayı temsil ettiğini gösterir.
    Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Şuarâ ve Kasas surelerinin açılışlarında, peygamberlerin mücadelelerinin ve açık kitabın vasıflarının anlatıldığı bağlamlarda belirleyicidir.
    Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an harflerinin yabancı ve anlamsız birer büyü sözü olduğu iddiasını çürütür; bilinen Arapça harflerle beşerin aciz bırakıldığını ortaya koyar.

    Nihai sentez ve LaTeX modeli

    • Somut anlamDilin ve alfabenin üç temel ses biriminin (Tâ, Sîn, Mîm) yalın ve bağımsız biçimde ardışık olarak seslendirilmesi.
    • Soyut anlamİlahi kelamın beşer zihnini uyarmak, dinlemeye hazırlamak ve vahyin indirgenemez sadeliğini göstermek üzere kurduğu sembolik açılış.
    • Sistematik karşılıkParçalardan bütüne giden bilgi inşasında en küçük ses birimlerinin ilahi bir nizamla bir araya gelişinin ilanı.
    • LaTeX modeliS=∑i=13hi  ⟹  M
    • LaTeX açıklamasıModelde hi simgesi ayrık ses birimlerini (Tâ, Sîn, Mîm), S bu harflerin ardışık açılış kümesini, M ise bu harflerin ardından gelen vahiy ve mucizevi mesaj bütününü temsil eder. Ayrık kurucu unsurların bir araya gelerek anlamlı ve kuşatıcı bir vahiy ufkuna işaret edişi formüle edilmiştir.
    Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ط