فصل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ف-ص-ل22 sîga, 74 mücavir kök, 42 ayet, 24 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.يومعلموَفِصَالُهُفصلأييقومفَصَّلْنَاوصييَفْصِلُسنهكتبالْفَصْلِقصص

KökSîga 22Ayet 42Sure 24Mücavir 74

▶ Ağı aç (3B)

فصل

ف - ص - ل

KÖK
  • 43 geçiş
  • 42 ayet
  • 22 sîga
  • 13 sözlük

Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır. 1. babdan geldiğinde ayrılmak anlamına gelirken (فُصُولاً) . 2. babdan geldiğinde ayırmak anlamına gelir (فَصْلاً).devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır. 1. babdan geldiğinde ayrılmak anlamına gelirken (فُصُولاً) . 2. babdan geldiğinde ayırmak anlamına gelir (فَصْلاً).

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.428 harf
باب الصاد واللام والفاء معهما ل ص ف، ص ل ف، ف ل ص، ف ص ل مستعملات لصف: اللَّصَفُ لغةٌ في الأَصَفِ، والواحدة لَصَفَةٌ، وهي ثَمَرةُ حشيشةٍ تُجعَلُ في المَرَق لها عُصارةٌ يُصطَبَغُ بها تُمْرِىءُ الطعامَ. ولَصافِ: أرض لبني تميم، قال النابغة. بمُصطحِبات من لَصافِ وَثَبْرةٍ صلف: الصَّلَفُ: مُجاوَزةُ قَدْر الظَّرْفِ والبَراعةِ والادِّعاءِ فوقَ ذلك. وآفَةُ الظَّرْفِ الصَّلَفُ. وطَعامٌ صَلِفٌ اي
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.043 harf
الفَصْلُ واحد الفُصول. وفَصَلْتُ الشيء فانْفَصَلَ، أي قطعته فانقطع. وفَصَلَ من الناحية، أي خرجَ. وفَصَلْتُ الرضيعَ عن أمّه فِصالاً وافْتَصَلْتُهُ، إذا فطمته. وفاصَلتُ شريكي. والمَفْصِلُ: واحد مفاصِلِ الأعضاء. وأمَّا الذي في شعر أبي ذؤيب: تُشابُ بماءٍ مثل ماء المَفاصِلِ فهو جمع المَفْصِلِ. قال الأصمعيّ: هو مُنْفَصَلُ الحبل من الرملة، يكون بينهما رَضْراضٌ وحصًى صغارٌ يصفو ماؤه ويبرُقُ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.729 harf
ص ل ف صلف ، صفل ، لصف ، فصل ، فلص . لصف : قال الليث : اللَّصَفُ : لُغَة في الأصف ، والواحدةُ لصفة ، وهي ثمرةُ شجرةٍ تُجعَل في المرَق لها عُصارةٌ يُصطبغ بها تُمْرِىءُ الطعام . أبو عُبَيد عن الفرّاء : اللَّصفُ : شيءٌ يَنْبتُ في أَصْل الكَبَر كأنه خيَار . قلتُ : وهذا هو الصّحيحُ ، وأما ثمر الكَبَر فإن العرب تسمِّيه الشَفَلَّج : إذا انشقّ وتفتَّح كالبُرْعومة . ولَصَافِ وثَبْرةٌ : ماءان بناحية
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.062 harf
(باب الفاء والصاد وما يثلثهما) (فصل) الفاء والصاء واللام كلمةٌ صحيحةٌ تدلُّ على تمييز الشَّيء. من الشَّيء وإبانته عنه. يقال: فَصَلْتُ الشَّيءَ فَصْلاً. والفَيْصل: الحاكم. والفَصِيل: ولدُ النَّاقةِ إذا افتُصِلَ عن أُمِّه. والمِفْصَل: اللِّسان، لأنَّ به تُفصَل الأمور وتميَّز. قال الأخطل:* وقد ماتت عِظامٌ وَمِفْصَلُ([1]) * والمفاصل: مَفاصل العِظام. والمَفْصِل: ما بين الجبلَيْن، والجمع مَفاصل. قال
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.705 harf
- الفصل: إبانة أحد الشيئين من الآخر: حتى يكون بينهما فرجة، ومنه قيل المفاصل، الواحد مفصل، وفصلت الشاة: قطعت مفاصلها، وفصل القوم عن مكان كذا، وانفصلوا: فارقوه. قال تعالى: ﴿ولما فصلت العير قال أبوهم﴾ [يوسف/94]، ويستعمل ذلك في الأفعال والأقوال نحو قوله: ﴿إن يوم الفصل ميقاتهم أجمعين﴾ [الدخان/40]، ﴿هذا يوم الفصل﴾ [الصافات/21]، أي: اليوم يبين الحق من الباطل، ويفصل بين الناس بالحكم، وعلى ذلك قوله: {يفصل
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR703 harf
ف ص ل تقول كانوا حكّاماً فياصل يحزو في الحكم المفاصل جمع‏:‏ فيصل وهو الفاصل بين الحق والباطل‏.‏ وهذا الأمر فيصل أي مقطع للخصومات‏.‏ ‏"‏ وهو أصفى من ماء المفاصل ‏"‏ وهو الماء الذي يقطر من بين العظمين إذا فصلا وقيل‏:‏ الذي يوجد في فصل ما بين الجبلين‏.‏ وتقول‏:‏ ربّ كلامٍ بالمفصل أشدّ من كلامٍ بالمفصل‏.‏ وكأن منطقه خرزات يتحدّرن من وشاح مفصّل‏.‏ وفلان من فصيلة أصيلة‏.‏ وافتصلنا فصلاتٍ فما عتم
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.349 harf
الليث: الفَصْل بَوْنُ ما بين الشيئين. والفَصْل من الجسد: موضع المَفْصِل، وبين كل فَصْلَيْن وَصْل؛ وأَنشد: وَصْلاً وفَصْلاً وتَجْميعاً ومُفْتَرقاً، فَتْقاً ورَتْقاً وتأْلِيفاً لإِنسان ابن سيده: الفَصْل الحاجِز بين الشيئين، فَصَل بينهما يفصِل فَصْلاً فانفصَل، وفَصَلْت الشيء فانصَل أَي قطعته فانقطع. والمَفْصِل: واحد مَفاصِل الأَعضاء. والانْفصال: مطاوِع فصَل. والمَفْصِل: كل ملتقى عظمين من الجسد. وفي
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR728 harf
* ف ص ل * * الفَصْلُ * واحد * الفُصُولِ * و * فَصَلَ * الشيء * فانْفَصَلَ * أي قطعه فانقطع وبابه ضرب و * فَصَلَ * من الناحية خرج وبابه جلس وفصل الرضيع عن أمه يفصله بالكسر * فِصالا * و * افْتَصَلَه * أي فطمه و * فاصَلَ * شريكه و * المَفْصِلُ * بوزن المجلس واحد * مَفَاصِلِ * الأعضاء و * المِفْصَلُ * بوزن المبضع اللسان وفي الحديث ﴿من أنفق نفقة فاصلة فله من الأجر كذا﴾ فتفسيره أنها التي فصلت بين
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.474 harf
الفصل: الحاجز بين الشيئين، كما في المحكم، والمصنفون يترجمون به أثناء الأبواب، إما لأنه نوع من المسائل مفصول عن غيره، أو لأنه ترجمة فاصلة بينه وبين غيره، فهو بمعنى مفعول أو فاعل، قاله شيخنا. الفصل: كل ملتقى عظمين من الجسد، كالمفصل، كمجلس. الفصل: الحق من القول، وبه فسر قوله تعالى: إنه لقول فصل أي حق، وقيل: فاصل قاطع. قال الليث: الفصل، من الجسد: موضع المفصل، وبين كل فصلين وصل، وأنشد:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR19.275 harf
فَصَلَ 1 فَصَلَ ذ , (S, M, O, Msb, K,) aor. فَصِلَ , inf. n. فَصْلٌ, (M, Msb, K,) He separated, or divided, (S, O, Msb, K,) and put apart, (Msb,) a thing, (S, O, Msb, *) عَنْ غَيْرِهِ [from another thing], (Msb,) and بَعْضَهُ مِنْ بَعْضٍ [or عَنْ بَعْضٍ i. e. part thereof from part]. (M and TA in art. ميز.) And (K,) He made a separation, or partition, (M, K, TA,) بَيْنَهُمَا (M, TA *) i. e.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR3.451 harf
فَصَلَ فَصَلَ I ( n. ac. فَصْل 1 ) a. [ acc. & 'An ], Cut off, divided, separated, detached from; distinguished from. b. [ Bain ], Made, formed a separation, a division between. c. Settled, decided. d. I ( n. ac. فِصَاْل 23 ) [ acc. & 'An ], Weaned from ( the mother ). e. U ( n. ac. فُصُوْل 27 ) [ Min or 'An ], Went forth from, left, quitted. f. Knotted ( vine ). g. [ coll. ],
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok34.795 harf
فصل فَصَلَ - يَفْصِلُ - فَصْل - فِصَال - فَصِيْل - فَصِيْلَة - فَصَّلَ - يُفَصِّل - تَفْصِيْل فَصَلَ - يَفْصِلُ + كائن + شيئاً أو كائناً + (إلى أجزاء): يضع أجزاء الشيء في مواضع متباعدة لكي يمكن تمييز كل جزء على حدة فَصَلَ - يَفْصِلُ + كائن + بكائن أو + عن مكان أو بلد: يخرج بالكائن بعيداً عن بلدهم حتى ينفصلوا وينقطعوا عنها {فلما فصل طالوت
Tamamını oku

Sîgalar(22)

Mücavir kökler74 mücavir (255 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أيي

    16 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

  2. قوم

    16 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  3. يوم

    11 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  4. سنه

    3 ortak ayet · Seneler

  5. ولد

    4 ortak ayet · “Yavru” demektir

  6. وقت

    2 ortak ayet · Belli zamanlarda buluşulan yer, buluşma zamanı demektir

  7. كتب

    7 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  8. تمم

    2 ortak ayet · Çiçeklenmiş ağaç demektir

  9. وصي

    2 ortak ayet · Vesat bohça gibi kıymetli şeylerin bulunduğu, kabı asıp…

  10. عرب

    2 ortak ayet · “A’rafe” üstü düz dağ demektir

  11. علم

    11 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  12. قصص

    2 ortak ayet · Anlatırız

Geçtiği ayetler(42)

  1. هَذَا يَوْمُ الْفَصْلِ الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ

    AyırmaBu, ayırdetme günüdür ki siz, onu yalanlamıştınız.

  2. أَمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ شَرَعُوا لَهُمْ مِنَ الدِّينِ مَا لَمْ يَأْذَنْ بِهِ اللَّهُ وَلَوْلَا كَلِمَةُ الْفَصْلِ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ وَإِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

    AyırmaYoksa Allah’ın izin vermediği bir şeyi, dinde onlara şeriat kılacak ortakları mı var? Şayet kesin söz bulunmayacak olsaydı; aralarında derhal hüküm verilirdi. Doğrusu zalimlere elim bir azab vardır.

  3. إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ مِيقَاتُهُمْ أَجْمَعِينَ

    AyırmaMuhakkak ki ayırdetme günü, hepsinin bir arada bulunacağı vakittir.

  4. لِيَوْمِ الْفَصْلِ

    AyırmaHüküm gününe,

  5. وَمَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ

    AyırmaHüküm gününü hangi şey bildirdi sana?

  6. هَذَا يَوْمُ الْفَصْلِ جَمَعْنَاكُمْ وَالْأَوَّلِينَ

    Ayırmaİşte bu; sizleri ve öncekileri topladığımız hüküm günüdür.

  7. إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا

    AyırmaDoğrusu, hüküm günü; ta’yin edilmiş bir vakittir.

Sîga sayfası: فَصَّلْنَاهُ
Sîga sayfası: وَتَفْصِيلًا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökفصل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerفرق, ميز, قسم
Zıt Kökوصل
Çekirdek Özet 1İki şeyin arasını mesafe veya sınır koyarak açmak, eklem yerinden ayırmak
Çekirdek Özet 2Hak ile batılı kesin hükümle ayırma, ayetleri açık ve parça parça açıklama
Çekirdek Özet 3Karmaşıklığı giderip yapı taşlarını işlevsel sınırlarıyla görünür kılan tasnif ve yargı
Kritik Hata RiskiTafsîl kavramını laf kalabalığı veya gereksiz ayrıntı sanıp yapısal netliği gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فصBir şeyi bütünden çatlatarak, yararak veya kabuğundan ayırarak ortaya çıkarma (فصح, فصم)لAyrılma eylemini iki sınır arasına işlevsel bir mesafe, eklem veya kalıcı bir hüküm çizgisi koyarak netleştiren bir kopuşa dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فAğızAçıklık, dışa vurma, söz ve kenar belirleme
صOlta, bitkiYakalama, sıkıştırma, odaklanma ve yön belirleme
لÇoban değneği, üvendireSevk etme, sınır çizme, bağlama ve yönetme
فصلAğızdan çıkan açıklık ve yönlendirmeBir bütünün içindeki parçaları odaklayıp sınırlarını belirleyerek birbirinden işlevsel bir açıklıkla ayırma hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİki kemiğin birleştiği eklem yeri (mafsal); devenin yavrusunu annesinden sütten keserek ayırma (fasîl); surun önüne çekilen alçak engel duvarı
Cahiliye şiiri kullanımıEbû Züeyb el-Hüzelî, dağların arasındaki yarıklardan sızan duru suyu tasvir ederken mafsal kelimesini suyun çıktığı yarık anlamında kullanmıştır: مَطَافيلَ أبكارٍ حديثٍ نِتاجُها / يُشابُ بماءٍ مثلِ ماءِ المفاصلِ
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi el-Ahtal, insanın konuşma ve yargı yetisini sağlayan dil organını mafsal olarak adlandırıp ölüm karşısındaki çaresizliği tasvir etmiştir: وقد ماتت عِظامٌ وَمِفْصَلُ

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn ve Dîvânü’l-Hüzeyliyyîn.

Sami etimolojik katman

Arapça فصل kökü, genel Semitik gövdede iki parçayı birbirinden ayıran yarık, kesinti veya eklem noktasını ifade eden köklerle akrabadır. İbranicede p-s-l (פסל) kökü bir taşı veya tahtayı yontarak parçalara ayırma, şekillendirme ve kesme anlamına odaklanırken, Süryanicede p-s-l benzer şekilde yontma ve ayırma eylemlerini bildirir. Arapçada kök, salt bir kesip biçme ya da mekanik parçalama değil; iki şeyin arasına sınır koyarak birbirine karışmasını engelleme, eklem yerlerinden işlevsel olarak ayırma ve nihayetinde hak ile batılı birbirinden ayıran bağlayıcı yargı düzeyine evrilmiştir. Bu semantik genişleme, bedensel bir eklemden (mafsal) toplumsal bir ayrışmaya ve oradan zihinsel ve hukuki bir hüküm verme yetisine (faslu'l-hitâb) doğru uzanan düzenli bir soyutlama çizgisi izler.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİki kemiğin birleşim yeri ve devenin sütten kesilmesiBir bütünü oluşturan parçaların temas noktasından ayrılması ve her parçanın bağımsız hüviyet kazanmasıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice פסל (pasal), Süryanice ܦܣܠ (psal)Yontarak şekil verme, kesip ayırma ve parçayı ana gövdeden bağımsız kılmaGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış kollarında doğrudan doğrulanmış soydaş biçim tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فصلAnlamlıAyırmak, eklemlemekİki şeyin arasını sınır veya mesafe koyarak birbirinden ayırmakHedef kök; Kur'an'da geçer
فلصAnlamlıKurtulmak, sıyrılmakBir şeyin elden veya dar bir yerden kayıp kurtulmasıAradan sıyrılma yönüyle fasl köküyle gevşek temas taşır; Kur'an'da geçmez
صفلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
صلفAnlamlıSertleşmek, kibre kapılmakSuyun geçmediği sert toprak; az hayırla böbürlenen kişiKatılık ve geçirimsizlik; fasl kökündeki ayrışmayla doğrudan anlam bağı yoktur; Kur'an'da geçmez
لفصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
لصفAnlamlıParlamak, bitişmekTaş yarıklarında parıldama veya otların yan yana sıkıca çıkmasıYarık bağlamında mafsal çağrışımı içerir; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فصلMerkezAyırma ve sınır koymaBirbirine bitişik veya karışık iki şeyi eklem yerinden veya kesin bir hükümle sınırlandırarak ayırmaParçaların yapısını bozmadan aralarına işlevsel bir mesafe veya çizgi koyar
فرقKomşuDağıtarak ayırmaBir bütünü farklı yönlere veya kümelere dağıtarak ayırmaفصل kökünde sınır ve netlik esasken فرق kökünde uzaklaşma ve parçalanma öne çıkar
ميزKomşuNiteliksel ayırmaİyiyi kötüden, seçkini sıradandan değer bakımından ayırt etmeفصل yapısal ve hükmî bir ayrımı bildirirken ميز zihinsel veya ahlaki bir ayıklamayı içerir
قسمKomşuPaylaştırmaBir bütünü hisselere ve paylara bölmeفصل şeylerin niteliğini ve sınırını ayırırken قسم niceliksel dağıtım yapar
وصلZıtBitiştirmeAyrı duran iki şeyi birbiriyle birleştirme ve aradaki boşluğu kapatmaفصل arayı açarken وصل bağı kurar ve boşluğu giderir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفصلAyırma, ayırt etme, hükme bağlamaSomut eklem yerinden soyut hüküm ayrımına kadar bütünsel ayrışmaKesin
Latincearticulare, discernereEklemlere ayırmak, açıkça ayırt etmekarticulare bedensel ve dilsel mafsallamayı karşılarken, discernere yargısal ayrımı verirGüçlü
İngilizcearticulate, sever, distinguishBoğumlamak, ayırmak, tefrik etmekarticulate kelimesi mafsal ve açık ifade boyutunu, sever ise kesip ayırma boyutunu karşılarKesin
Almancagliedern, trennen, entscheidenEklemlere ayırmak, ayırmak, karara bağlamakgliedern yapıyı bozmadan bölümlere ayırmayı, entscheiden ise kesin hükümle fasletmeyi karşılarGüçlü
Fransızcaarticuler, trancher, séparerEklemlendirmek, kesin karara bağlamak, ayırmaktrancher kesin ve kesici hüküm yönünü, articuler yapısal ayrışmayı vurgularGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْفَصْلKıyamet günü kesin adaletle ayrılma ve nihai hükümAhiret ve hesap sahnelerinde haklının haksızdan ebediyen ayrıldığı an (Sâffât 37:21, Duhân 44:40, Nebe 78:17)
تَفْصِيل / فُصِّلَتْAyetlerin açık, anlaşılır ve bölümlere ayrılarak beyan edilmesiVahyin kapalılıktan arındırılıp hakikatlerin açık seçik kılınması (Hûd 11:1, Yûsuf 12:111, Fussilet 41:3)
يَفْصِلُHüküm verme, ihtilafları çözüme kavuşturmaDünyada veya ahirette kullar arasındaki çekişmeleri hakka göre karara bağlama (Hac 22:17, Secde 32:25, Mümtehine 60:3)
فَصَلَMekândan ayrılma, yola çıkmaBir ordunun veya kafilenin bulunduğu şehirden çıkıp ayrılması (Bakara 2:249, Yûsuf 12:94)
فِصَالÇocuğu sütten kesmeBebeğin anne sütünden ve emzirme döneminden ayrılması (Bakara 2:233, Lokmân 31:14, Ahkāf 46:15)
فَصِيلَةKişinin ait olduğu en yakın kabile veya aile koluİnsanın zor günde sığındığı, ana gövdeden ayrılmış en yakın akraba zümresi (Meâric 70:13)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret ve adaletYevmu'l-Fasl kavramı üzerinden ilahi adaletin tecellisi ve ceza-mükafat ayrımıİman ile küfrün, hak ile batılın nihai ve telafisiz biçimde birbirinden koparılması
FıkıhHüküm ve yargılamaHâkimin taraflar arasındaki husumeti bitiren hükmü (hükmün fâsıl olması); sütten kesme süresiDavayı kesin sonuca bağlayan nihai karar ve emzirme süresinin yasal sınırı
TefsirKur'an'ın üslubuİcmâl-tafsîl ilişkisi ve Fussilet suresinin ismi bağlamında ayetlerin açıklanma yöntemiHakikatlerin zihinlerde hiçbir kapalılık bırakmayacak tarzda netleştirilip tasnif edilmesi
HadisAhlak ve amelKişinin imanını küfürden ayıran kesin fedakarlıklar (nafaka-i fâsıla) ve mafsal sadakalarıBedendeki her eklemin (mafsal) yaratılış şükrü ve amelin imanı tescil eden belirleyici vasfı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve akideFurkan ve nihai temyizHakikat ile batılın sınırlarını kesin olarak çizmekDini hayat, belirsizlik üzerine değil hudutları netleşmiş fasl ilkeleri üzerine kurulurKesin
İlmiMetodoloji ve tasnifKategorizasyon ve tafsîlKarmaşık bilgiyi alt birimlerine ve eklemlerine ayırarak anlamakBilimsel kavrayış, olguları mafsallarından ayırt edebilme yeteneğidirGüçlü
SiyasiHukuk ve kazaFaslu'l-hitâb ve yargı erkiİhtilafları sonlandıran bağlayıcı karar üretmekSiyasi otoritenin sürekliliği, davaları havada bırakmayan kesin fasl gücüne bağlıdırKesin
İktisadiMülkiyet ve muhasebeSınır tespiti ve hesap kapatmaMülkiyet sınırlarını ve hak edişleri birbirinden ayırmakEkonomik sistemde mülkiyet sınırlarının netleşmesi ve borç ilişkilerinin tasfiyesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAyrık matematik ve eklemleme (articulation / discretization)Sürekli bir akışın veya karmaşık bir ağın düğüm noktalarından (mafsal) kesilerek bağımsız ve tanımlı alt kümelere ayrılmasıGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki kesin hüküm (res judicata) ve sosyal rol ayrışmasıUyuşmazlığın muhakeme yoluyla kesin bir sınıra ulaştırılması ve bireyin toplumsal yapıda bağımsız bir konuma geçmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiTafsîl kelimesini sadece sözü uzatmak, gereksiz teferruata girmek veya ansiklopedik malumat yığmak şeklinde anlamak
Kur'an içi daha geniş anlamBir hakikatin bileşenlerini, işlevsel eklem noktalarını ve sınırlarını görünür kılarak zihinde hiçbir şüphe ve karışıklık bırakmayacak biçimde berraklaştırmak
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'ın mufassal bir kitap oluşunu lüzumsuz ayrıntı olarak görüp ayetlerin yapısal tutarlılığını ve pratik hayata dönük hüküm sınırlarını ıskalamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem inşa ettiği zihniyetin (ayırt etme, hak ile batılı netleştirme) hem de kendi metin mimarisinin (ayetlerin tafsil edilmesi) merkezinde yer alır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ahiretin hesap gününü niteleyen Yevmu'l-Fasl ayetlerinde, vahyin açıklanma tarzını anlatan Fussilet ve En'âm surelerinde ve Talut kıssasındaki imtihan sahnelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinin gri alanlar ve belirsizlikler yığını olduğu zannını yıkar; ilahi kelamın karmaşayı gidermek, sınırları tayin etmek ve hayata net bir omurga kazandırmak üzere indiğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİki kemiğin birleştiği mafsal noktası; birbirine bitişik şeylerin arasına sınır koyarak onları eklem yerinden ayırmak.
  • Soyut anlamHak ile batıl, doğru ile yanlış arasındaki karışıklığı gideren, her parçaya kendi sınırını ve değerini veren kesin hüküm ve açık beyan.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin sürekliliğini sağlayan eklem noktalarının tespiti, uyuşmazlıkları nihayete erdiren yargısal kesinlik ve bilginin tasnifi.
  • LaTeX modeliS={x∣x∈U}  ⟹  S=⋃i=1nAiileAj∩Ak=∅(j≠k)
  • LaTeX açıklamasıFormül, bir evrensel küme veya bütünlük olan U içindeki karmaşık S yapısının, aralarında hiçbir kesişim ve belirsizlik kalmayacak biçimde (Aj∩Ak=∅) ayrık ve tanımlı alt kümelere (Ai) bölünmesini ifade eder. Bu model, kökün hem somut eklemleme hem de soyut tasnif ve yargı (fasl) hareketini sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ف