ميز
م - ي - ز
KÖK- 4 geçiş
- 4 ayet
- 4 sîga
- 10 sözlük
Kur'an'daki karşılığı: Ayırt eder
Notlarım
Sözlükler(10)
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.659 harfباب الزاي والميم و و ا ي ء معهما
و ز م، م و ز، ز ي م، م ز ي، م ي ز، ز أ م، أ ز م مستعملات
وزم:
الوَزْمُ والوَزيمُ: حُزْمةٌ من بَقْلٍ، وبَعْضُهم يقولُ: وزيمة، قال: أَتَوْنا ثائرين فلم يؤوبوا بأُبْلُمةٍ تُشَدُّ على وَزيمِ.
والوَزْمةُ: الأَكْلةُ من اليوم إلى مثلِها من الغَد مرّة.
ورجلٌ مُتَوزِّم: شديدُ الوَطْء، هُذَليّة.
موز:
المَوْزُ: معروف، الواحدة: مَوزة.
زيم:
تزيّم اللّحْمُ يتزيّم، إذا صار
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR5.944 harfز م ( و ا ي ء )
وزم ، زيم ، مزي ، ميز ، موز ، زأم ، أزم : ( مستعملة ) .
وزم : قال الليث : الوَزم والوَزيم : دَسْتَجةٌ من بَقْل ، وبعضُهم يقول وَزيمَة ، ويقال : البَزِيم أيضاً .
وقال ابن دريد : وزمه بفِيه : إذا عَضّه عَضّةً خفيفة .
قال : والوَزمة : الأكْلة في اليومِ إلى مِثلِها من الغد ، وكذلك البَزمة .
أبو عُبيد عن الكسائيّ : فلانٌ يأكل وَجْبة ووَزمَة . قال : وقال الفراء : وكذلك البَزْمة .
ابن
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR3.605 harf(باب المبم والياء ومايثلثهما)
(ميد) الميم والياء والدال أصلانِ صحيحان: أحدُهما يدلُّ على حركةٍ في شيء، والآخَر على نفعٍ وعطاء.
فالأوّل المَيْد: التحرُّك. ومادَ يَميدُ. ومادت الأغصان تَمِيد: تمايلَتْ. والمَيْدان على فَعْلان: العيش النّاعم الريّان. قال ابنُ أحمر:
............ وصادَفَتْ *** نَعِيماً وميداناً من العيشِ أخْضَرا([1])
والأصل الآخر المَيْد. ومَادَ يَمِيدُ: أطْعَمَ [و] نَفَع. ومادَنِي
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR446 harf- الميز والتمييز: الفصل بين المتشابهات، يقال: مازه يميزه ميزا، وميزه تمييزا، قال تعالى: ﴿ليميز الله﴾ [الأنفال/37]، وقرئ: ﴿ليميز الله الخبيث من الطيب﴾ (وهي قراءة حمزة والكسائي ويعقوب وخلف. انظر: الإتحاف ص 183). والتمييز يقال تارة للفصل، وتارة للقوة التي في الدماغ، وبها تستنبط المعاني، ومنه يقال: فلان لا تمييز له، ويقال: انماز وامتاز، قال: ﴿وامتازوا اليوم﴾ [يس/59] وتميز كذا مطاوع ماز. أي: انفصل
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR189 harfم ي ز
رجل مميّز وميّاز.
ومازه منه وميّزوه وانماز وامتاز واستماز وتميّز.
قال الأخطل: فإن لم تغيّرها قريش بملكها يكن عن قريش مستماز ومزحل ومن المجاز: " تكاد تميّز من الغيظ ".
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR1.750 harfالمَيْزُ: التمييز بين الأَشياء. تقول: مِزْتُ بعضه من بعض فأَنا أَمِيزُه مَيْزاً، وقد أَمازَ بعضَه من بعض، ومِزْتُ الشيءَ أَمِيزُه مَيْزاً: عزلته وفَرَزْتُه، وكذلك مَيَّزْتُه تمييزاً فانْمازَ. ابن سيده: مازَ الشيءَ مَيْزاً ومِيزَةً ومَيَّزَهُ: فصل بعضه من بعض. وفي التنزيل العزيز: حتى يَمِيزَ الخَبِيثَ من الطَّيِّبِ، قرئ: يَمِيزَ من مازَ يَمِيزُ، وقرئ: يُمَيِّزْ من مَيَّزَ يُمَيِّزُ، وقد تَمَيَّزَ
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR227 harf* م ي ز * * مَازَ * الشيء عزله وفرزه وبابه باع وكذا * مَيَّزهُ تَمْيِيزاً فَانْمَازَ * و * امْتَازَ * و * تَمَيَّزَ * و * اسْتَمَازَ * كله بمعنى يُقال * امْتَازَ * القوم إذا تميز بعضهم من بعض وفُلان يكاد يتميز من الغيظ أي يتقطع
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR1.679 harfمازه يميزه ميزا: عزله وفرزه، كأمازه وميزه، والاسم الميزة بالكسر، فامتاز وانماز وتميز واستماز، وكذلك اماز، وفي التنزيل العزيز: حتى يميز الخبيث من الطيب قرئ يميز من ماز يميز، وما ذكره المصنف من الأفعال المطاوعة كلها بمعنى واحد، إلا أنهم إذا قالوا: مزته فلم ينمز، لم يتكلموا بهما جميعا، إلا على هاتين الصيغتين، كما أنهم إذا قالوا: زلته فلم ينزل، لم يتكلموا به إلا على هاتين الصيغتين، لا يقولون: ميزته
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR5.124 harfمَازَهُ
1 مَازَهُ ذ , aor. يَمِيزُهُ, inf. n. مَيْزٌ; (S, A, Msb, K;) and ↓ ميّزهُ (S, K,) inf. n. تَمْيِيزٌ; (S;) or the latter has an intensive signification; (Msb;) He put it, or set it, apart, away, or aside; removed it; or separated it; (S, A, Msb, K;) from another thing, or other things; (Msb;) as also ↓ امازهُ: (K:) [or the second, rather, he did so much, or greatly, or widely; like
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.168 harfمَازَ
مَازَ ( y ) I ( n. ac. مَيْز 1 )
a. [ acc. & Min ], Separated, removed from.
b. Distinguished; discriminated; discerned.
c. Gave preference to.
d. [ Min & Ila ], Removed from.... to.
مَيَّزَ
مَيَّزَ II , أَمْيَزَ IV ,
a. see I (a) , ( b ).
تَمَيَّزَ
تَمَيَّزَ V ,
a. Pass. of I ( a ), ( b ).
c. [ Min ], Burst with ( rage ).
d. [ 'Ala or Bi ], Was preferred before.
Mücavir kökler31 mücavir (45 toplam)
- خبث
2 ortak ayet · Habes bozuk yemek demektir
- طيب
2 ortak ayet · İyi
- ركم
1 ortak ayet · “Rükbe” diz demektir
- فوج
1 ortak ayet · Fevc Deve sürüsü su başına getirildiklerinde birden su…
- غيظ
1 ortak ayet · Öfke
- جبي
1 ortak ayet · Onu seçti
- خزن
1 ortak ayet · Hazen : Depo demektir
- طلع
1 ortak ayet · Dal demektir
- كود
1 ortak ayet · Neredeyse o
- وذر
1 ortak ayet · “Bezr” tohum, “tebzil” etmek tohumu saçmak demektir
- غيب
1 ortak ayet · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…
- خسر
1 ortak ayet · Husrin : “Hasre" harap olmuş yer demektir
Geçtiği ayetler(4)
تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ
ÇatlarNerede ise öfkesinden çatlayacak gibi olur. Her bir topluluk ona atıldığında, bekçileri onlara sorarlar: Size bir uyarıcı gelmedi mi?
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ميز |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi yâ) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | فصل, فرز, عزل, فرق |
| Zıt Kök | خلط |
| Çekirdek Özet 1 | Birbirine karışmış veya benzer şeyleri ayıklayıp birbirinden ayırma, sınır çekerek ayrıştırma |
| Çekirdek Özet 2 | Karışık haldeki iyi ile kötünün, mümin ile münafığın/mücrimlerin ontolojik ve ahlaki olarak tasfiye edilip ayrılması |
| Çekirdek Özet 3 | Adalet ve varoluş düzeninde hak ile batılın birbirine iltibas etmesini önleyen seçici tasnif ilkesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca zihinsel kavrayış (temyiz kudreti) veya dünyevi üstünlük/ayrıcalık (imtiyaz) olarak daraltıp Kur'an'daki ontolojik ayrışma ve tasfiye boyutunu ıskalamak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| مي | Harekete geçme, yerinden oynama, yayılma ve meyil etme anlamı taşır; nitekim ميد sarsılmayı ve dengelenmeyi, مير yiyecek taşımayı ve akışı, ميل ise bir tarafa doğru eğilmeyi ifade eder. | ز | Zâ harfinin taşıdığı keskin kesme, koparma ve sınırlama imgesiyle, meyil ve hareket halindeki nesneleri birbirinden nihai olarak koparıp sınırlayarak ayrıştırma manası kazanmıştır. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | Su; akış, çokluk, derinlik | Birbiri içine girmiş, akışkan veya henüz sınırları netleşmemiş çokluk durumunu gösterir. |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | Duruma müdahale eden, kavrayan, işleyen ve yönlendiren etkin iradeyi veya ameli temsil eder. |
| ز | Kesici alet; kesme, ayırma, biçme | Keskin bir sınır çekerek parçaları birbirinden bölen, koparan ve ayıran nihai işlemi gösterir. |
| ميز | Çokluk ve karışıklığa müdahale edip kesici bir sınırla ayırma | Akışkan ve birbirine karışmış karmaşık bir yapıya etkin bir iradeyle müdahale edilerek unsurların kesin ve keskin sınırlarla birbirinden ayrılması hareketidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Birbirine karışmış taneleri, nesneleri veya bir sürünün içindeki farklı cins hayvanları tek tek ayıklayıp bir kenara ayırmak; boynu vurulacak kimseye boynunu gövdeden ayırması için söylenen söz veya bir canlının derisinin kemikten sıyrılıp ayrılması. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şair el-Ahtal'a atfedilen beyitte bir topluluktan uzaklaşma ve ayrılma anlamında geçmektedir: فإلا تغيرها قريش بملكها / يكن عن قريش مستماز ومزحل |
| Erken Arapça kullanım | İbn Manzûr ve İbn Fâris'in naklettiği üzere boyun vurulacağı sırada boynun uzatılıp diğer uzuvlardan ayrılması için مازِ عنقك veya kısaca مازِ denilmesi; ayrıca yılan zehrinin etkisiyle kafa derisinin kafatasından ayrılmasını anlatan şiir tasviri. |
Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Sami etimolojik katman
Arapça ميز kökü, Sami dillerinde özellikle ayırma, bölme, tartma veya sınırlandırma alanlarıyla fonetik ve semantik akrabalıklar gösteren bir yapıdadır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında doğrudan aynı üçlü kök morfolojisi dar anlamda sınırlı olmakla birlikte, m-w-z veya m-y-z çekirdek varyantları ve kökteş kökler (özellikle zeyl ve tezyîl dairesindeki زيل ile bağlantılı olarak) parçalama, uzaklaştırma ve ayıklama semantiğini sürdürür. Arapçada bu kök, zihinsel bir işlemden önce nesnelerin fiziksel olarak elenmesi, saflaştırılması ve ayrıştırılması üzerinden somutlaşmış; ardından akli temyiz ve ontolojik tasfiye manalarına evrilmiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | ميز / زيل akrabalığı | İbn Fâris'in belirttiği üzere kökün aslı bir şeyin başka bir şeyden zeval bulup ayrılması (tezyîl) esasına dayanır; fiziksel ayrıştırmadan zihinsel seçime geçmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı ve Kuzeybatı Sami benzerleri | İbranice ve Süryanice gibi akraba dillerdeki ayırma, pay etme ve sınır belirleme bildiren ikili/üçlü morfemlerle semantik paralellik taşır. | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik kök katmanı | Belirgin fark tespit edilmedi; dil ailesi genelinde sınır çekme ve ayırma bildiren biçimlerle karşılaştırılabilir ancak veri sınırlıdır. | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Lane's Lexicon.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ميز | Anlamlı | Ayırmak, ayrıştırmak | Birbirine karışmış şeyleri sınır koyarak birbirinden ayırmak ve seçmek. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| مزي | Anlamlı | Üstün gelmek, meziyet | Bir kimsenin fazilet veya vasıf bakımından diğerinden ayrılıp öne geçmesi. | Hedef kökle niteliksel ayrışma bağı vardır; Kur'an'da geçmez. |
| يمز | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| يزم | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| زمي | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız kök kaydı bulunmamaktadır. | Kur'an'da geçmez. |
| زيم | Anlamlı | Bir araya toplanmak, parça parça olmak | Dağınık toplulukların veya deve sürülerinin öbek öbek ayrılıp toplanması. | Ayrışmış kümeler anlamıyla hedef kökle dolaylı ilişkilidir; Kur'an'da geçmez. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ميز | Merkez | Ayırma, seçme, tasfiye | Birbirine benzer veya karışmış nesneleri niteliklerine göre ayıklayıp sınır çekme. | Hem fiziksel hem zihinsel hem de ontolojik saflaştırma ve sınıflandırma bildirir. |
| فصل | Komşu | Hükümle ayırma, fasletme | İki şeyin arasına kesin bir mesafe koyarak nihai hükme bağlamak. | ميز ayıklama ve nitelik farkını açığa çıkarma iken فصل arayı açma ve hüküm verme odaklıdır. |
| فرز | Komşu | Pay ayırma, tefrik | Bir bütünden belirli bir parçayı veya hisseyi çıkarıp ayırmak. | ميز karmaşıklıktan arındırmayı, فرز ise pay ve bölüşüm tayinini öne çıkarır. |
| عزل | Komşu | Kenara koyma, uzaklaştırma | Bir şeyi veya kimseyi kenara çekip diğerleriyle ilişkisini kesmek. | ميز tasnif ve ayrıştırma iken عزل işlevsiz kılma veya tecrit etme ağırlıklıdır. |
| فرق | Komşu | Yarma, ikiye bölme | Birbirine bağlı iki unsuru birbirinden yararak veya açarak uzaklaştırmak. | فرق bütünü bölmeye ve dağıtmaya bakar, ميز ise tür ve nitelik farkına göre ayıklar. |
| خلط | Zıt | Karıştırma, iltibas | Farklı unsurları birbiri içine sokarak ayrılmaz ve belirsiz hale getirme. | ميز kavramının tam zıddı olup sınırların yok edilmesini ve ayrışmanın engellenmesini ifade eder. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ميز | Ayıklamak, temyiz etmek | Karışık haldeki unsurları birbirinden ayırıp seçkin kılma veya sınırlandırma. | Kesin |
| Latince | discernere, distinguere, separare | Ayırt etmek, ayırmak, farkı görmek | Zihinsel ayrım ve somut ayrıştırmayı karşılar; ancak cehennemin öfkeden parçalanması gibi şiddetli infisal nüansını tam içermez. | Güçlü |
| İngilizce | to distinguish, to segregate, to discern | Ayırt etmek, ayrıştırmak, tasnif etmek | Bilişsel ve fiziksel ayrımı karşılar; Kur'an'daki ahlaki-ontolojik tasfiye boyutunu tek başına eksiksiz vermez. | Güçlü |
| Almanca | unterscheiden, absondern, scheiden | Ayırt etmek, ayırmak, tasfiye etmek | Karışımı ayırma ve farkı tanıma manasını verir; kökün şiddet ve çatlama boyutunu dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Fransızca | discerner, distinguer, séparer | Ayırt etmek, tefrik etmek | Niteliksel farkı belirleme ve ayrıştırmayı karşılar; fiziksel parçalanma ve kütlesel kopuşu tali bırakır. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يَمِيزَ / لِيَمِيزَ (Mücerred fiil) | Ayıklamak, tasfiye edip ayırmak | İmtihan ve toplumsal süreçler neticesinde müminin kâfirden, iyinin (tayyib) kötüden (habîs) tamamen ayrıştırılması bağlamı (Âl-i İmrân 3:179, Enfâl 8:37). |
| وَامْتَازُوا (İftiâl babı) | Kenara çekilmek, kütlesel olarak ayrışmak | Kıyamet günü suçluların ve günahkârların müminler topluluğundan fiziken ve mekânen tecrit edilmesi hitabı (Yâsîn 36:59). |
| تَمَيَّزُ (Tefa''ul babı) | Öfkeden çatlamak, parçalanıp infilak etmek | Cehennemin içindeki şiddetli kaynama ve gazap sebebiyle parçalarının birbirinden kopacak hale gelmesi tasviri (Mülk 67:8). |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Hayır-şer, hak-batıl ayrımı ve imtihan hikmeti | Allah'ın mümin ile münafığı veya habîs ile tayyibi neden hemen değil de süreç içinde ayırdığı meselesi. | İlahi adaletin ve teklifin tahakkuku için safların netleşmesi ve zıtların birbirinden tefrik edilmesi. |
| Fıkıh | Ehliyet teorisi ve temyiz çağı | Çocuğun menfaatine olan ile zararına olanı ayırt edebilme (temyiz) yetisi ve hukuki tasarrufların geçerliliği. | İyiyi kötüden, kârı zarardan ayıran akli ve idraki melekede yoğunlaşma. |
| Tefsir | Ahiret sahneleri ve imtihanın gayesi | Yâsîn 36:59'daki ayrışma emri ile Mülk 67:8'deki cehennemin çatlaması tasvirlerinin yorumlanması. | Ahiretteki nihai ayrışma, mekânsal tasfiye ve gazabın şiddetiyle parçalanma. |
| Hadis | Safların ayrışması ve fitne dönemleri | Fitne anında insanların madenler gibi elenip birbirinden ayrılması ve temyiz edilmesi rivayetleri. | İmtihan potasında hakiki olanla sahte olanın ortaya çıkması ve seçilmesi. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İmtihan ve kulluk nizamı | Tasfiye ve arınma | Hak ile batılın birbirine karışmasını engelleyerek ihlası açığa çıkarma | Dini hayat, saf olanın tortulardan arındırılması ve safların tefrik edilmesi üzerine kuruludur. | Kesin |
| İlmi | Metodoloji ve epistemoloji | Temyiz, sınıflandırma ve tasnif | Doğru bilgi ile zannı ve safsatayı birbirinden ayırma | İlim, birbirine benzeyen kavramlar arasındaki ince sınırları belirlemekle vücut bulur. | Kesin |
| Siyasi | Toplumsal düzen ve adalet | Hukuki statülerin tefriki ve yargısal ayrıştırma | Suçlu ile masumun, kamu hakkı ile özel alanın sınırlarını netleştirme | Bir idarenin çöküşü, suçlu ile suçsuzun birbirine iltibas etmesi ve temyiz edilememesiyle başlar. | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa ve mal kalitesi | Kalite kontrolü ve helal-haram ayrımı | Kalitesiz veya haram unsurları piyasadan ayıklayıp dürüst mübadeleyi sağlama | Habîs olan kazancın tayyib olan sermayeden tecrit edilmesi ekonomik sıhhatin şartıdır. | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Faz ayrışması (kromatografi/santrifüjleme) veya kümeleme algoritmaları | Karışım halindeki heterojen maddelerin yoğunluk, yük veya kimyasal özelliklerine göre farklı fazlara ve katmanlara ayrılması. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal tabakalaşma, rol ayrışması ve kriminolojik tecrit | Toplum içinde suç teşkil eden davranışların tespit edilip ceza adaleti sistemiyle tecrit edilmesi veya normatif sınırların çekilmesi. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca zihinsel ayırt etme yeteneğine (hukuktaki temyiz kudreti) veya modern sosyolojideki ayrıcalık (imtiyaz) manasına hapsedilmesi. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök; varoluşsal, ahlaki ve fiziksel bir tasfiyeyi, cehennemin öfkeden parçalanmasını ve kıyametteki nihai mekânsal ayrışmayı kapsayan çok katmanlı bir gerçekliktir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İmtihan süreçlerindeki zorlukların hikmeti kavranamaz; ayetlerdeki tasfiye sünneti gözden kaçırılarak bâtıl ile hakkın sentezlenebileceği yanılgısına düşülür. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın temel varoluş mantığı olan hak-batıl, tayyib-habîs ve mümin-mücrim ikiliğini netleştiren ve imtihanın nihai gayesinin bir tasfiye ve ayrıştırma olduğunu bildiren anahtar köklerden biridir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İmtihan süreçlerinin toplumsal sonuçlarını açıklayan (Âl-i İmrân 3:179), savaş ve infakın ahlaki saflaşmasını bildiren (Enfâl 8:37), mahşerdeki yargılamayı tasvir eden (Yâsîn 36:59) ve cehennem azabının şiddetini anlatan (Mülk 67:8) ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Müminlerin çektikleri sıkıntıların anlamsız olduğu veya kötülerin dünya hayatında müminlerle sonsuza kadar bir arada kalacağı zannını yıkar; ayrışmanın kaçınılmaz bir ilahi kanun olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBirbirine karışmış nesneleri, taneleri veya varlıkları keskin bir sınır çekerek birbirinden ayıklamak ve bağımsız kılmak.
- Soyut anlamZihinsel veya ahlaki düzlemde iyiyi kötüden, doğruyu yanlıştan tefrik ederek saflığı ortaya çıkarmak; ontolojik düzeyde suçluları tecrit etmek.
- Sistematik karşılıkBir sistemdeki entropiyi ve belirsizliği gidererek unsurları niteliklerine göre farklı havuzlara yerleştiren dinamik tasfiye ve filtreleme operatörü.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde sembolü başlangıçtaki karışık ve heterojen durumu temsil eder. ayrıştırma ve temyiz operatörüdür. Bu operatörün işlemesiyle sistem, arakesitleri boş küme olan iki ayrık alt kümeye, yani tayyib olanlar kümesi ile habîs olanlar kümesi 'ye ayrışır ve belirsizlik tamamen ortadan kalkar.