ميز

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-ي-ز4 sîga, 31 mücavir kök, 4 ayet, 4 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.غيبغيظجهميَمِيزَميزخبثوذرتَمَيَّزُطيبكودوَامْتَازُوافوجبعضخزنخسر

KökSîga 4Ayet 4Sure 4Mücavir 31

▶ Ağı aç (3B)

ميز

م - ي - ز

KÖK
  • 4 geçiş
  • 4 ayet
  • 4 sîga
  • 10 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Ayırt eder

Notlarım

Sözlükler(10)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.659 harf
باب الزاي والميم و و ا ي ء معهما و ز م، م و ز، ز ي م، م ز ي، م ي ز، ز أ م، أ ز م مستعملات وزم: الوَزْمُ والوَزيمُ: حُزْمةٌ من بَقْلٍ، وبَعْضُهم يقولُ: وزيمة، قال: أَتَوْنا ثائرين فلم يؤوبوا بأُبْلُمةٍ تُشَدُّ على وَزيمِ. والوَزْمةُ: الأَكْلةُ من اليوم إلى مثلِها من الغَد مرّة. ورجلٌ مُتَوزِّم: شديدُ الوَطْء، هُذَليّة. موز: المَوْزُ: معروف، الواحدة: مَوزة. زيم: تزيّم اللّحْمُ يتزيّم، إذا صار
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.944 harf
ز م ( و ا ي ء ) وزم ، زيم ، مزي ، ميز ، موز ، زأم ، أزم : ( مستعملة ) . وزم : قال الليث : الوَزم والوَزيم : دَسْتَجةٌ من بَقْل ، وبعضُهم يقول وَزيمَة ، ويقال : البَزِيم أيضاً . وقال ابن دريد : وزمه بفِيه : إذا عَضّه عَضّةً خفيفة . قال : والوَزمة : الأكْلة في اليومِ إلى مِثلِها من الغد ، وكذلك البَزمة . أبو عُبيد عن الكسائيّ : فلانٌ يأكل وَجْبة ووَزمَة . قال : وقال الفراء : وكذلك البَزْمة . ابن
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.605 harf
(باب المبم والياء ومايثلثهما) (ميد) الميم والياء والدال أصلانِ صحيحان: أحدُهما يدلُّ على حركةٍ في شيء، والآخَر على نفعٍ وعطاء. فالأوّل المَيْد: التحرُّك. ومادَ يَميدُ. ومادت الأغصان تَمِيد: تمايلَتْ. والمَيْدان على فَعْلان: العيش النّاعم الريّان. قال ابنُ أحمر: ............ وصادَفَتْ *** نَعِيماً وميداناً من العيشِ أخْضَرا([1]) والأصل الآخر المَيْد. ومَادَ يَمِيدُ: أطْعَمَ [و] نَفَع. ومادَنِي
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR446 harf
- الميز والتمييز: الفصل بين المتشابهات، يقال: مازه يميزه ميزا، وميزه تمييزا، قال تعالى: ﴿ليميز الله﴾ [الأنفال/37]، وقرئ: ﴿ليميز الله الخبيث من الطيب﴾ (وهي قراءة حمزة والكسائي ويعقوب وخلف. انظر: الإتحاف ص 183). والتمييز يقال تارة للفصل، وتارة للقوة التي في الدماغ، وبها تستنبط المعاني، ومنه يقال: فلان لا تمييز له، ويقال: انماز وامتاز، قال: ﴿وامتازوا اليوم﴾ [يس/59] وتميز كذا مطاوع ماز. أي: انفصل
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR189 harf
م ي ز رجل مميّز وميّاز‏.‏ ومازه منه وميّزوه وانماز وامتاز واستماز وتميّز‏.‏ قال الأخطل‏:‏ فإن لم تغيّرها قريش بملكها يكن عن قريش مستماز ومزحل ومن المجاز‏:‏ ‏"‏ تكاد تميّز من الغيظ ‏"‏‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.750 harf
المَيْزُ: التمييز بين الأَشياء. تقول: مِزْتُ بعضه من بعض فأَنا أَمِيزُه مَيْزاً، وقد أَمازَ بعضَه من بعض، ومِزْتُ الشيءَ أَمِيزُه مَيْزاً: عزلته وفَرَزْتُه، وكذلك مَيَّزْتُه تمييزاً فانْمازَ. ابن سيده: مازَ الشيءَ مَيْزاً ومِيزَةً ومَيَّزَهُ: فصل بعضه من بعض. وفي التنزيل العزيز: حتى يَمِيزَ الخَبِيثَ من الطَّيِّبِ، قرئ: يَمِيزَ من مازَ يَمِيزُ، وقرئ: يُمَيِّزْ من مَيَّزَ يُمَيِّزُ، وقد تَمَيَّزَ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR227 harf
* م ي ز * * مَازَ * الشيء عزله وفرزه وبابه باع وكذا * مَيَّزهُ تَمْيِيزاً فَانْمَازَ * و * امْتَازَ * و * تَمَيَّزَ * و * اسْتَمَازَ * كله بمعنى يُقال * امْتَازَ * القوم إذا تميز بعضهم من بعض وفُلان يكاد يتميز من الغيظ أي يتقطع
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.679 harf
مازه يميزه ميزا: عزله وفرزه، كأمازه وميزه، والاسم الميزة بالكسر، فامتاز وانماز وتميز واستماز، وكذلك اماز، وفي التنزيل العزيز: حتى يميز الخبيث من الطيب قرئ يميز من ماز يميز، وما ذكره المصنف من الأفعال المطاوعة كلها بمعنى واحد، إلا أنهم إذا قالوا: مزته فلم ينمز، لم يتكلموا بهما جميعا، إلا على هاتين الصيغتين، كما أنهم إذا قالوا: زلته فلم ينزل، لم يتكلموا به إلا على هاتين الصيغتين، لا يقولون: ميزته
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR5.124 harf
مَازَهُ 1 مَازَهُ ذ , aor. يَمِيزُهُ, inf. n. مَيْزٌ; (S, A, Msb, K;) and ↓ ميّزهُ (S, K,) inf. n. تَمْيِيزٌ; (S;) or the latter has an intensive signification; (Msb;) He put it, or set it, apart, away, or aside; removed it; or separated it; (S, A, Msb, K;) from another thing, or other things; (Msb;) as also ↓ امازهُ: (K:) [or the second, rather, he did so much, or greatly, or widely; like
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.168 harf
مَازَ مَازَ ( y ) I ( n. ac. مَيْز 1 ) a. [ acc. & Min ], Separated, removed from. b. Distinguished; discriminated; discerned. c. Gave preference to. d. [ Min & Ila ], Removed from.... to. مَيَّزَ مَيَّزَ II , أَمْيَزَ IV , a. see I (a) , ( b ). تَمَيَّزَ تَمَيَّزَ V , a. Pass. of I ( a ), ( b ). c. [ Min ], Burst with ( rage ). d. [ 'Ala or Bi ], Was preferred before.
Tamamını oku

Sîgalar(4)

Mücavir kökler31 mücavir (45 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. خبث

    2 ortak ayet · Habes bozuk yemek demektir

  2. طيب

    2 ortak ayet · İyi

  3. ركم

    1 ortak ayet · “Rükbe” diz demektir

  4. فوج

    1 ortak ayet · Fevc Deve sürüsü su başına getirildiklerinde birden su…

  5. غيظ

    1 ortak ayet · Öfke

  6. جبي

    1 ortak ayet · Onu seçti

  7. خزن

    1 ortak ayet · Hazen : Depo demektir

  8. طلع

    1 ortak ayet · Dal demektir

  9. كود

    1 ortak ayet · Neredeyse o

  10. وذر

    1 ortak ayet · “Bezr” tohum, “tebzil” etmek tohumu saçmak demektir

  11. غيب

    1 ortak ayet · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…

  12. خسر

    1 ortak ayet · Husrin : “Hasre" harap olmuş yer demektir

Geçtiği ayetler(4)

  1. تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ

    ÇatlarNerede ise öfkesinden çatlayacak gibi olur. Her bir topluluk ona atıldığında, bekçileri onlara sorarlar: Size bir uyarıcı gelmedi mi?

Sîga sayfası: وَامْتَازُوا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökميز
YapıÜçlü kök
Özel DurumEcvef (orta harfi yâ)
Bağlamsal Yakın Köklerفصل, فرز, عزل, فرق
Zıt Kökخلط
Çekirdek Özet 1Birbirine karışmış veya benzer şeyleri ayıklayıp birbirinden ayırma, sınır çekerek ayrıştırma
Çekirdek Özet 2Karışık haldeki iyi ile kötünün, mümin ile münafığın/mücrimlerin ontolojik ve ahlaki olarak tasfiye edilip ayrılması
Çekirdek Özet 3Adalet ve varoluş düzeninde hak ile batılın birbirine iltibas etmesini önleyen seçici tasnif ilkesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca zihinsel kavrayış (temyiz kudreti) veya dünyevi üstünlük/ayrıcalık (imtiyaz) olarak daraltıp Kur'an'daki ontolojik ayrışma ve tasfiye boyutunu ıskalamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ميHarekete geçme, yerinden oynama, yayılma ve meyil etme anlamı taşır; nitekim ميد sarsılmayı ve dengelenmeyi, مير yiyecek taşımayı ve akışı, ميل ise bir tarafa doğru eğilmeyi ifade eder.زZâ harfinin taşıdığı keskin kesme, koparma ve sınırlama imgesiyle, meyil ve hareket halindeki nesneleri birbirinden nihai olarak koparıp sınırlayarak ayrıştırma manası kazanmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مSu; akış, çokluk, derinlikBirbiri içine girmiş, akışkan veya henüz sınırları netleşmemiş çokluk durumunu gösterir.
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaDuruma müdahale eden, kavrayan, işleyen ve yönlendiren etkin iradeyi veya ameli temsil eder.
زKesici alet; kesme, ayırma, biçmeKeskin bir sınır çekerek parçaları birbirinden bölen, koparan ve ayıran nihai işlemi gösterir.
ميزÇokluk ve karışıklığa müdahale edip kesici bir sınırla ayırmaAkışkan ve birbirine karışmış karmaşık bir yapıya etkin bir iradeyle müdahale edilerek unsurların kesin ve keskin sınırlarla birbirinden ayrılması hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBirbirine karışmış taneleri, nesneleri veya bir sürünün içindeki farklı cins hayvanları tek tek ayıklayıp bir kenara ayırmak; boynu vurulacak kimseye boynunu gövdeden ayırması için söylenen söz veya bir canlının derisinin kemikten sıyrılıp ayrılması.
Cahiliye şiiri kullanımıŞair el-Ahtal'a atfedilen beyitte bir topluluktan uzaklaşma ve ayrılma anlamında geçmektedir: فإلا تغيرها قريش بملكها / يكن عن قريش مستماز ومزحل
Erken Arapça kullanımİbn Manzûr ve İbn Fâris'in naklettiği üzere boyun vurulacağı sırada boynun uzatılıp diğer uzuvlardan ayrılması için مازِ عنقك veya kısaca مازِ denilmesi; ayrıca yılan zehrinin etkisiyle kafa derisinin kafatasından ayrılmasını anlatan şiir tasviri.

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça ميز kökü, Sami dillerinde özellikle ayırma, bölme, tartma veya sınırlandırma alanlarıyla fonetik ve semantik akrabalıklar gösteren bir yapıdadır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında doğrudan aynı üçlü kök morfolojisi dar anlamda sınırlı olmakla birlikte, m-w-z veya m-y-z çekirdek varyantları ve kökteş kökler (özellikle zeyl ve tezyîl dairesindeki زيل ile bağlantılı olarak) parçalama, uzaklaştırma ve ayıklama semantiğini sürdürür. Arapçada bu kök, zihinsel bir işlemden önce nesnelerin fiziksel olarak elenmesi, saflaştırılması ve ayrıştırılması üzerinden somutlaşmış; ardından akli temyiz ve ontolojik tasfiye manalarına evrilmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönميز / زيل akrabalığıİbn Fâris'in belirttiği üzere kökün aslı bir şeyin başka bir şeyden zeval bulup ayrılması (tezyîl) esasına dayanır; fiziksel ayrıştırmadan zihinsel seçime geçmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı ve Kuzeybatı Sami benzerleriİbranice ve Süryanice gibi akraba dillerdeki ayırma, pay etme ve sınır belirleme bildiren ikili/üçlü morfemlerle semantik paralellik taşır.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik kök katmanıBelirgin fark tespit edilmedi; dil ailesi genelinde sınır çekme ve ayırma bildiren biçimlerle karşılaştırılabilir ancak veri sınırlıdır.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Lane's Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ميزAnlamlıAyırmak, ayrıştırmakBirbirine karışmış şeyleri sınır koyarak birbirinden ayırmak ve seçmek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
مزيAnlamlıÜstün gelmek, meziyetBir kimsenin fazilet veya vasıf bakımından diğerinden ayrılıp öne geçmesi.Hedef kökle niteliksel ayrışma bağı vardır; Kur'an'da geçmez.
يمزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
يزمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
زميKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız kök kaydı bulunmamaktadır.Kur'an'da geçmez.
زيمAnlamlıBir araya toplanmak, parça parça olmakDağınık toplulukların veya deve sürülerinin öbek öbek ayrılıp toplanması.Ayrışmış kümeler anlamıyla hedef kökle dolaylı ilişkilidir; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ميزMerkezAyırma, seçme, tasfiyeBirbirine benzer veya karışmış nesneleri niteliklerine göre ayıklayıp sınır çekme.Hem fiziksel hem zihinsel hem de ontolojik saflaştırma ve sınıflandırma bildirir.
فصلKomşuHükümle ayırma, fasletmeİki şeyin arasına kesin bir mesafe koyarak nihai hükme bağlamak.ميز ayıklama ve nitelik farkını açığa çıkarma iken فصل arayı açma ve hüküm verme odaklıdır.
فرزKomşuPay ayırma, tefrikBir bütünden belirli bir parçayı veya hisseyi çıkarıp ayırmak.ميز karmaşıklıktan arındırmayı, فرز ise pay ve bölüşüm tayinini öne çıkarır.
عزلKomşuKenara koyma, uzaklaştırmaBir şeyi veya kimseyi kenara çekip diğerleriyle ilişkisini kesmek.ميز tasnif ve ayrıştırma iken عزل işlevsiz kılma veya tecrit etme ağırlıklıdır.
فرقKomşuYarma, ikiye bölmeBirbirine bağlı iki unsuru birbirinden yararak veya açarak uzaklaştırmak.فرق bütünü bölmeye ve dağıtmaya bakar, ميز ise tür ve nitelik farkına göre ayıklar.
خلطZıtKarıştırma, iltibasFarklı unsurları birbiri içine sokarak ayrılmaz ve belirsiz hale getirme.ميز kavramının tam zıddı olup sınırların yok edilmesini ve ayrışmanın engellenmesini ifade eder.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaميزAyıklamak, temyiz etmekKarışık haldeki unsurları birbirinden ayırıp seçkin kılma veya sınırlandırma.Kesin
Latincediscernere, distinguere, separareAyırt etmek, ayırmak, farkı görmekZihinsel ayrım ve somut ayrıştırmayı karşılar; ancak cehennemin öfkeden parçalanması gibi şiddetli infisal nüansını tam içermez.Güçlü
İngilizceto distinguish, to segregate, to discernAyırt etmek, ayrıştırmak, tasnif etmekBilişsel ve fiziksel ayrımı karşılar; Kur'an'daki ahlaki-ontolojik tasfiye boyutunu tek başına eksiksiz vermez.Güçlü
Almancaunterscheiden, absondern, scheidenAyırt etmek, ayırmak, tasfiye etmekKarışımı ayırma ve farkı tanıma manasını verir; kökün şiddet ve çatlama boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
Fransızcadiscerner, distinguer, séparerAyırt etmek, tefrik etmekNiteliksel farkı belirleme ve ayrıştırmayı karşılar; fiziksel parçalanma ve kütlesel kopuşu tali bırakır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يَمِيزَ / لِيَمِيزَ (Mücerred fiil)Ayıklamak, tasfiye edip ayırmakİmtihan ve toplumsal süreçler neticesinde müminin kâfirden, iyinin (tayyib) kötüden (habîs) tamamen ayrıştırılması bağlamı (Âl-i İmrân 3:179, Enfâl 8:37).
وَامْتَازُوا (İftiâl babı)Kenara çekilmek, kütlesel olarak ayrışmakKıyamet günü suçluların ve günahkârların müminler topluluğundan fiziken ve mekânen tecrit edilmesi hitabı (Yâsîn 36:59).
تَمَيَّزُ (Tefa''ul babı)Öfkeden çatlamak, parçalanıp infilak etmekCehennemin içindeki şiddetli kaynama ve gazap sebebiyle parçalarının birbirinden kopacak hale gelmesi tasviri (Mülk 67:8).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHayır-şer, hak-batıl ayrımı ve imtihan hikmetiAllah'ın mümin ile münafığı veya habîs ile tayyibi neden hemen değil de süreç içinde ayırdığı meselesi.İlahi adaletin ve teklifin tahakkuku için safların netleşmesi ve zıtların birbirinden tefrik edilmesi.
FıkıhEhliyet teorisi ve temyiz çağıÇocuğun menfaatine olan ile zararına olanı ayırt edebilme (temyiz) yetisi ve hukuki tasarrufların geçerliliği.İyiyi kötüden, kârı zarardan ayıran akli ve idraki melekede yoğunlaşma.
TefsirAhiret sahneleri ve imtihanın gayesiYâsîn 36:59'daki ayrışma emri ile Mülk 67:8'deki cehennemin çatlaması tasvirlerinin yorumlanması.Ahiretteki nihai ayrışma, mekânsal tasfiye ve gazabın şiddetiyle parçalanma.
HadisSafların ayrışması ve fitne dönemleriFitne anında insanların madenler gibi elenip birbirinden ayrılması ve temyiz edilmesi rivayetleri.İmtihan potasında hakiki olanla sahte olanın ortaya çıkması ve seçilmesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİmtihan ve kulluk nizamıTasfiye ve arınmaHak ile batılın birbirine karışmasını engelleyerek ihlası açığa çıkarmaDini hayat, saf olanın tortulardan arındırılması ve safların tefrik edilmesi üzerine kuruludur.Kesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiTemyiz, sınıflandırma ve tasnifDoğru bilgi ile zannı ve safsatayı birbirinden ayırmaİlim, birbirine benzeyen kavramlar arasındaki ince sınırları belirlemekle vücut bulur.Kesin
SiyasiToplumsal düzen ve adaletHukuki statülerin tefriki ve yargısal ayrıştırmaSuçlu ile masumun, kamu hakkı ile özel alanın sınırlarını netleştirmeBir idarenin çöküşü, suçlu ile suçsuzun birbirine iltibas etmesi ve temyiz edilememesiyle başlar.Güçlü
İktisadiPiyasa ve mal kalitesiKalite kontrolü ve helal-haram ayrımıKalitesiz veya haram unsurları piyasadan ayıklayıp dürüst mübadeleyi sağlamaHabîs olan kazancın tayyib olan sermayeden tecrit edilmesi ekonomik sıhhatin şartıdır.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFaz ayrışması (kromatografi/santrifüjleme) veya kümeleme algoritmalarıKarışım halindeki heterojen maddelerin yoğunluk, yük veya kimyasal özelliklerine göre farklı fazlara ve katmanlara ayrılması.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal tabakalaşma, rol ayrışması ve kriminolojik tecritToplum içinde suç teşkil eden davranışların tespit edilip ceza adaleti sistemiyle tecrit edilmesi veya normatif sınırların çekilmesi.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca zihinsel ayırt etme yeteneğine (hukuktaki temyiz kudreti) veya modern sosyolojideki ayrıcalık (imtiyaz) manasına hapsedilmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök; varoluşsal, ahlaki ve fiziksel bir tasfiyeyi, cehennemin öfkeden parçalanmasını ve kıyametteki nihai mekânsal ayrışmayı kapsayan çok katmanlı bir gerçekliktir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİmtihan süreçlerindeki zorlukların hikmeti kavranamaz; ayetlerdeki tasfiye sünneti gözden kaçırılarak bâtıl ile hakkın sentezlenebileceği yanılgısına düşülür.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın temel varoluş mantığı olan hak-batıl, tayyib-habîs ve mümin-mücrim ikiliğini netleştiren ve imtihanın nihai gayesinin bir tasfiye ve ayrıştırma olduğunu bildiren anahtar köklerden biridir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İmtihan süreçlerinin toplumsal sonuçlarını açıklayan (Âl-i İmrân 3:179), savaş ve infakın ahlaki saflaşmasını bildiren (Enfâl 8:37), mahşerdeki yargılamayı tasvir eden (Yâsîn 36:59) ve cehennem azabının şiddetini anlatan (Mülk 67:8) ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müminlerin çektikleri sıkıntıların anlamsız olduğu veya kötülerin dünya hayatında müminlerle sonsuza kadar bir arada kalacağı zannını yıkar; ayrışmanın kaçınılmaz bir ilahi kanun olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBirbirine karışmış nesneleri, taneleri veya varlıkları keskin bir sınır çekerek birbirinden ayıklamak ve bağımsız kılmak.
  • Soyut anlamZihinsel veya ahlaki düzlemde iyiyi kötüden, doğruyu yanlıştan tefrik ederek saflığı ortaya çıkarmak; ontolojik düzeyde suçluları tecrit etmek.
  • Sistematik karşılıkBir sistemdeki entropiyi ve belirsizliği gidererek unsurları niteliklerine göre farklı havuzlara yerleştiren dinamik tasfiye ve filtreleme operatörü.
  • LaTeX modeliS→M{T,H}o¨yle kiT∩H=∅
  • LaTeX açıklamasıModelde S sembolü başlangıçtaki karışık ve heterojen durumu temsil eder. M ayrıştırma ve temyiz operatörüdür. Bu operatörün işlemesiyle sistem, arakesitleri boş küme olan iki ayrık alt kümeye, yani tayyib olanlar kümesi T ile habîs olanlar kümesi H'ye ayrışır ve belirsizlik tamamen ortadan kalkar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م