فرق

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ف-ر-ق40 sîga, 105 mücavir kök, 66 ayet, 30 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بعدنُفَرِّقُفرقبينوَفَرِيقًاالْفُرْقَانَكتبالْفِرَاقُسبطنزلفَرِيقٌتَفَرَّقُوابنو

KökSîga 40Ayet 66Sure 30Mücavir 105

▶ Ağı aç (3B)

فرق

ف - ر - ق

KÖK
  • 72 geçiş
  • 66 ayet
  • 40 sîga
  • 13 sözlük

Fırka Kayalıktan kopan parça demektir. Sonraları parçalanma anlamında kullanılmıştır. Fırka da bölünme vardır. “Hilaf“ta ise kutuplaşma ama yine bağlı kalma anlamı vardır. فِرْق : Herhangi bir şeyin parçası demektir. فِرْقَة : İnsan topluluğunun bir parçasıdır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Fırka Kayalıktan kopan parça demektir. Sonraları parçalanma anlamında kullanılmıştır. Fırka da bölünme vardır. “Hilaf“ta ise kutuplaşma ama yine bağlı kalma anlamı vardır. فِرْق : Herhangi bir şeyin parçası demektir. فِرْقَة : İnsan topluluğunun bir parçasıdır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR5.004 harf
القاف والراء والفاء معهما ق ر ف، ف ر ق، ف ق ر، ر ف ق، ق ف ر مستعملات قرف: القِرْفُ: قشر المقل ونحوه وقشر السدر، وكل قِرْفٍ قشر. وقَرَفتُه قَرْفاً أي نحيته عنه، وكذلك تَقْرِفُ الجلبة من القرحة. والقطعة منه قِرْفةٌ. والقَرْفُ من الذنب، وفلان يُقْرَفُ بالسوء أي يرمى به ويظن به، واقتَرَف ذنباً أي أتاه وفعله. وهؤلاء جميعاً قِرْفَتي أي بهم وعندهم أظن بغيتي، وسل بني فلان فإنهم قِرْفةٌ أي موضع خبره.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.368 harf
فَرَقْتُ بين الشيئين أفْرُقُ فَرْقاً وفُرْقاناً. وفَرَّقْتُ الشيء تَفْريقاً وتَفْرِقَةً، فانْفَرَقَ وافْتَرَقَ وتَفَرَّقَ. وأخذت حقِّي منه بالتفَاريقِ. وقوله تعالى: "وقرآناً فَرَقْناهُ" من خفَّفَ قال: بيَّنَّاهُ، من فَرَقَ يَفْرُقُ، ومن شدَّد قال: أنزلناه مُفَرَّقاً في أيام. والفَرْقُ: مكيالٌ معروفٌ بالمدينة، وهو ستة عشر رطلاً، وقد يحرَّك. والجمع فُرْقانٌ. والفُرْقانُ: القرآن، وكل ما فُرِّقَ به
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok26.568 harf
ق ر ف قرف ، قفر ، رقف ، رفق ، فرق ، فقر : مستعملات . قرف : الحرانيّ عن ابن السكيت قال : القَرْف : مصدَرُ قَرَفْت القَرْحة أقرِفها قَرْفاً ، إذا نَكَأْتَها . أبو عبيد يقال للجُرح إذا تقشَّر قد تَقرَّف واسم الجلدة القِرْفة ، وأنشد : عُلالَتُنا في كلِّ يومِ كريهةٍ بأَسيافنا والقَرْحُ لم يتقرّفِ وقال ابن السكيت : قَرَفتُ الرجلَ بالذنب قَرْفاً : إذا رميتَه به . وقال الأصمعي : يقال : قَرَف عليه يَقْرف
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR19.227 harf
(باب الفاء والراء وما يثلثهما) (فرز) الفاء والراء والزاء أُصَيْلٌ يدل على عَزْل الشيء عن غيره. يقال: فرَزْت الشيءَ فرْزاً، وهو مفروز، والقِطعة فَِرْزة([1]) .*فرس) الفاء والراء والسين أُصَيل يدلُّ على وطءِ الشَّيء ودقِّه. يقولون: فَرَسَ عنقَه، إذا دقَّّها. ويكون ذلك من دقِّ العُنق([2]) من الذَّبيحة. ثم صيِّر كلُّ قتلٍ فَرْسا، يقال: فرَسَ الأسدُ فريستَه. وأبو فِراسٍ: الأسد. وممكنٌ أن يكون الفَرَس
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR3.295 harf
- الفرق يقارب الفلق لكن الفلق يقال اعتبارا بالانشقاق، والفرق يقال اعتبارا بالانفصال. قال تعالى: ﴿وإذ فرقنا بكم البحر﴾ [البقرة/50]، والفرق: القطعة المنفصلة، ومنه: الفرقة للجماعة المتفردة من الناس، وقيل: فرق الصبح، وفلق الصبح. قال: ﴿فانفلق فكان كل فرق كالطود العظيم﴾ [الشعراء/ 63]، والفريق: الجماعة المتفرقة عن آخرين، قال: ﴿وإن منهم لفريقا يلوون ألسنتهم بالكتاب﴾ [آل عمران/78]، {ففريقا كذبتم وفريقا
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR997 harf
ف ر ق بدا المشيب في مفرقه وفرقه ورأيت وبيص الطّيب في مفارقهم‏.‏ وفرقت الماشطة رأسها كذا فرقاً‏.‏ ورأس مفروق‏.‏ وديك أفرق‏:‏ انفرقت رعثته‏.‏ وجمل أفرق‏:‏ ذو سنامين‏.‏ ورجل أفرق الأسنان‏:‏ أفلجها‏.‏ وناقة فارق‏:‏ ماخض فارقت الإبل نادّة من وجع المخاض ونوق فرّق وفوارق أو مزنة فارق يجلو غواربها تبوّج البرق والظلماء علجوم وفرق لي الطريق فروقاً وانفرق انفراقاً إذا اتجه لك طريقان فاستبان ما يجب
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok19.203 harf
الفَرْقُ: خلاف الجمع، فَرَقه يَفْرُقُه فَرْقاً وفَرَّقه، وقيل: فَرَقَ للصلاح فَرْقاً، وفَرَّق للإِفساد تَفْريقاً، وانْفَرَقَ الشيء وتَفَرَّق وافْتَرقَ. وفي حديث الزكاة: لا يُفَرَّقُ بين مجتمع ولا يجمع بين مُتَفَرِّق خشية الصدقة، وقد ذكر في موضعه مبسوطاً، وذهب أَحمد أَن معناه: لو كان لرجل بالكوفة أَربعون شاةً وبالبصرة أَربعون كان عليه شاتان لقوله لا يُجْمَعُ بين مُتفرِّق، ولو كان له ببغداد عشرون
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.473 harf
* ف ر ق * * فَرَقَ * بين الشيئين من باب نصر و * فُرقَاناً * أيضا و * فَرَّق * الشيء * تَفْرِيقا * و * تَفْرِقة فانْفَرَق * و * افْتَرَق * و * تَفَرَّق * وأخذ حقه منه * بالتَّفارِيق * وقوله تعالى ﴿وقرآنا فرقناه﴾ من خفف قال بيناه من * فَرَقَ * يفرق وم شدد قال أنزلناه * مُفَرَّقا * في أيام و * الفَرْقُ * مكيال معروف بالمدينة وهو ستة عشر رطلا وقد يحرك والجمع * فُرْقانٌ * وهذا الجمع يكون لهما جميعا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR23.153 harf
فرق بينهما أي: الشيئين، كما في الصحاح، رجلين كانا أو كلامين، وقيل: بل مطاوع الأول التفرق، ومطاوع الثاني الافتراق، كما سيأتي يفرق فرقا وفرقانا، بالضم: فصل. وقال الأصبهاني: الفرق يقارب الفلق، لكن الفلق يقال باعتبار الانشقاق، والفرق يقال باعتبار الانفصال، ثم الفرق بين الشيئين سواء كان بما يدركه البصر، أو بما تدركه البصيرة، ولكل منهما أمثلة يأتي ذكرها. قال: والفرقان أبلغ من الفرق؛ لأنه يستعمل في
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR34.398 harf
فَرَقَ بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ 1 فَرَقَ بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ ذ , (S, Mgh, O, Msb, K, *) aor. فَرُقَ , (S, Mgh, O, Msb,) and in one dial. فَرِقَ , (Msb, TA,) inf. n. فَرْغٌ and فُرْقَانٌ, (S, O, Msb, K,) the latter of which has a more intensive signification, (TA,) He made a separation, or a distinction, or difference, (Msb, K, TA,) between the two things, (K, * TA,) or between the parts of the two
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR4.027 harf
فَرَقَ فَرَقَ I , U ( n. ac. فَرْق 1 , فُرْقَاْن 35 ), a. Divided; separated; severed. b. [ Bain ], Made a distinction between; discriminated, discerned. c. Decided, decreed. d. ( n. ac. فَرْق 1 ), Parted ( hair ). e. Dunged. f. U ( n. ac. فُرُوْق 27 ), Divided, branched ( road ). g. [ La ], Appeared to; was manifest to; occurred, happened to, befell. h. see II (c) . فَرِقَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR73.468 harf
فرق فَرَقَ - يَفْرُقُ - فَرْق- فِرَاق- فَارِق - فَارِقة - فَارِقَات - فِرْق- فِرْقَة - فَرِيْق - فُرْقَان - فَارَقَ - يُفَارِق - فَرَّقَ - يُفَرِّقُ - تَفْرِيْق - تَفَرَّق - يَتَفَرَّق - مُتََفَرِّق - مُتَفَرِّقة - مُتَفَرِّقُوْن فَرَقَ - يَفْرُقُ + كائن + شيئاً: يفصله ويجزِّئه إلى شيئين أو أكثر، يتميز واحد منهما عن الآخر فَرَقَ - يَفْرُقُ +
Tamamını oku

Sîgalar(40)

Mücavir kökler105 mücavir (313 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بين

    20 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir

  2. كتب

    13 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  3. أمن

    20 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  4. نزل

    11 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir

  5. عيسى

    4 ortak ayet · İsa

  6. موسى

    7 ortak ayet · Musa

  7. سبط

    2 ortak ayet · Ve oymaklar

  8. وحد

    7 ortak ayet · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…

  9. أسر

    2 ortak ayet · İsar kayış, bağdır

  10. أتي

    13 ortak ayet · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  11. بعد

    8 ortak ayet · Baid uzak demektir

  12. بنو

    6 ortak ayet · Oğullar

Geçtiği ayetler(66)

  1. أَفَتَطْمَعُونَ أَنْ يُؤْمِنُوا لَكُمْ وَقَدْ كَانَ فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَسْمَعُونَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُ مِنْ بَعْدِ مَا عَقَلُوهُ وَهُمْ يَعْلَمُونَ

    BölümOnların size inanacaklarını mı umuyorsunuz? Onlardan öyle bir zümre vardı ki, Allah’ın kelamını dinlerlerdi de akılları yattıktan sonra, bile bile bunu değiştirirlerdi.

  2. أَوَكُلَّمَا عَاهَدُوا عَهْدًا نَبَذَهُ فَرِيقٌ مِنْهُمْ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

    BölümOnlar, ne zaman bir ahidle bağlandılarsa içlerinden bir güruh onu bozup atmadı mı? Hayır, onların bir çoğu iman etmezler.

  3. وَلَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ نَبَذَ فَرِيقٌ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ كِتَابَ اللَّهِ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ كَأَنَّهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

    BölümOnlara, ne zaman Allah tarafından yanlarındaki kitabı tasdik edici bir peygamber geldiyse, kendilerine kitab verilenlerden bir güruh, sanki bilmiyormuş gibi, Allah’ın kitabını arkalarına atıverdi.

  4. أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُدْعَوْنَ إِلَى كِتَابِ اللَّهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ وَهُمْ مُعْرِضُونَ

    BölümKendilerine Kitab’tan bir pay verilmiş olanları görmedin mi ki; aralarında hüküm vermen için Allah’ın kitabına çağırılıyorlar da, sonra onlardan bir zümre arkasını çeviriyor. Onlar, temelli yüz çevirenlerdendir.

  5. … الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً …

    BölümKendilerine: Ellerinizi savaştan çekin, namazı kılın, zekatı verin, denilmiş olanlara bakmaz mısın? Şimdi onların üzerine savaş farz kılınınca; içlerinden bir grup Allah’tan korkar gibi, hatta daha şiddetli bir korku ile insanlardan korkuyorlar. Bunlar: Ey Rabbımız, üzerimize şu savaşı niye farz kıldın? Ne olurdu bizi yakın bir geleceğe kadar geri bırakaydın, dediler. Onlara de ki: Dünyanın geçimi azdır. Ahiret ise, müttakiler için elbet daha hayırlıdır. Ve kıl kadar haksızlığa uğratılmayacaksınız.

  6. ثُمَّ إِذَا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ إِذَا فَرِيقٌ مِنْكُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ

    BölümSonra sıkıntınızı giderince de içinizden bir grup; Rabblarına şirk koşarlar.

  7. إِنَّهُ كَانَ فَرِيقٌ مِنْ عِبَادِي يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ

    BölümÇünkü kullarımdan bir zümre vardı ki, onlar: Rabbımız, inandık, artık bağışla bizi, merhamet et bize. Sen merhamet edenlerin en hayırlısısın, diyordu.

  8. وَيَقُولُونَ آمَنَّا بِاللَّهِ وَبِالرَّسُولِ وَأَطَعْنَا ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَمَا أُولَئِكَ بِالْمُؤْمِنِينَ

    BölümAllah’a da Peygambere de inandık ve itaat ettik, derler. Sonra da bunun ardından bir takımı yüz çevirir. Bunlar inanmış kimseler değillerdir.

  9. وَإِذَا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ مُعْرِضُونَ

    BölümAralarında hükmetmesi için Allah’a ve Rasulüne çağrıldıkları zaman; bir takımı hemen yüz çevirir.

  10. وَإِذَا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ دَعَوْا رَبَّهُمْ مُنِيبِينَ إِلَيْهِ ثُمَّ إِذَا أَذَاقَهُمْ مِنْهُ رَحْمَةً إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ

    Bölümİnsanlara bir zarar dokununca; Rabblarına dönerek O’na yalvarırlar. Sonra onlara katından bir rahmet tattırınca; bakarsınız ki, içlerinden bir grup Rabblarına şirk koşup durmaktadırlar.

Sîga sayfası: الْفَرِيقَيْنِ
Sîga sayfası: الْفُرْقَانَ
Sîga sayfası: الْفُرْقَانِ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökفرق
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerفصل, ميز, قسم
Zıt Kökجمع
Çekirdek Özet 1Bütünlüğü olan bir nesneyi, saçı veya yolu iki belirgin yöne ayırıp aralarını açmak
Çekirdek Özet 2Hak ile batılı, inanan ile inkârcıyı kesin bir sınırla birbirinden ayırmak ve toplulukların parçalanması
Çekirdek Özet 3Adalet ve epistemolojide net temyiz; toplumsal ve inançsal yapıda ise birlikten kopup dağılma
Kritik Hata RiskiKökün ayırıcı bilgi ve adalet fonksiyonunu göz ardı edip yalnızca olumsuz fırkalaşma veya ayrılık olarak daraltmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فرAçılma, yarılma, boşluk meydana getirme ve dağılarak hareket etme; bu çekirdek فرج, فرد, فرر, فرش, فرض ve فرغ köklerinde de bir şeyin arasını açma, yayılma veya boşaltma anlamıyla görülürقEklenen son harfin sınır çizici ve net toparlayıcı yapısıyla, aralama hareketi gelişigüzel bir dağılma olmaktan çıkıp iki tarafı birbirinden kesin çizgilerle ve geri dönüşsüz bir hatla ayıran tam bir sınırlamaya dönüşür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فAğız; açıklık, çıkış ve kenarAyrılmanın başladığı açık aralık ve ilk çıkış noktası
رİnsan başı; başlangıç, yön ve üst tepeBaşlangıç hattı, baş kısmı ve yön tayini yapan merkez
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, sınır ve belirgin hatİki alanı birbirinden ayıran kesin sınır, toplanma hattı ve son çizgi
فرقBaşlangıç noktasından itibaren bir açıklık oluşturarak iki alanı birbirinden kesin bir sınır çizgisiyle ayırmaBütünün tepesinden veya merkezinden yarılarak iki bağımsız yöne ayrılması ve aralarında belirgin bir fark çizgisi oluşması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSaçın tepeden iki yana taranıp ayrılması (فرق الشعر), sürünün ikiye bölünmesi, dağın veya suyun yarılarak ortasında yol açılması
Cahiliye şiiri kullanımıEbû Züeyb el-Hüzelî beytinde sürünün geceden ayrılan bir parçasını anlatırken geçer: وذِفْرى كَكاهلِ ذِيخِ الخَلِيفِ / أصابَ فريقةَ ليلٍ فعاثا
Erken Arapça kullanımDoğum sancısı çekip ana sürüden ayrılan dişi deve için nâkatün fârık (ناقة فارق), sıtması nöbetten çıkıp ayrılan hasta için ifrâku'l-mahmûm (إفراق المحموم) denilir

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Dīvânü’l-Hüzeyliyyîn.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde فرق kökü temel bir ortak mirastır ve bütün kollarda ayırma, bölme, kurtarma, çözme ve sınırlandırma semantik alanında tutarlı bir gelişme gösterir. İbranicede p-r-q (פ-ר-ק) kökü kırmak, parçalara ayırmak, boyunduruğu söküp kurtarmak; Süryanicede p-r-q (ܦܪܩ) kökü kurtarmak, uzaklaştırmak, çözüp ayırmak ve sonlandırmak; Akadcada parāqu kökü iki şeyin arasını engelle ayırmak, bölmek ve araya girmek anlamındadır. Kökün Afro-Asyatik katmandaki ortak semantik çekirdeği, bitişik olan iki nesnenin mekanik olarak koparılması ve bu kopuş sayesinde bir tarafın özgürleşmesi veya netleşmesidir. Arapçada bu kök hem fiziksel yarılma ve ayrışmayı (farku'ş-şa'r, farku'l-bahr) hem de zihinsel, ahlaki ve hukuki temyizi (el-furkān) aynı anda kapsayacak biçimde derinleşmiş; Süryanicedeki kurtuluş anlamı da hak ile batılın ayrılması üzerinden manevi kurtuluşla birleşmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSaçı ayırma, yolu ikiye bölme ve nesneleri parçalamaMekanik ayrılmadan zihinsel temyize ve hak ile batılı ayıran vahiy kavramına geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice p-r-q, Süryanice p-r-q, Akadca parāquBütün Sami dillerinde ayırma, bölme, kurtarma ve bağı koparma ortak anlamıKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik p-r kök ailesiAçma, yarma ve dağıtma bildiren ilksel ses yansımalı çekirdek paralelliğiMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Gesenius, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فرقAnlamlıAyırmak, bölmek, fark etmekİki şeyi birbirinden ayıran sınır çizmekHedef kök; Kur’an’da geçer
فقرAnlamlıOmurga kemiğini kırmak, kazmakİhtiyaç içinde olmak, omurganın kırılması gibi ağır yük altında kalmakKur’an’da geçer; omurga boğumlarının ayrıklığıyla ilişkilidir
رفقAnlamlıBirleştirmek, yumuşak davranmakAyrılığın zıddı olarak yan yana getirmek, destek olmak, dirsekKur’an’da geçer; ayrışmanın karşıtı yakınlaşma anlamı taşır
رقفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArapça sözlük geleneğinde müstakil bir kök anlamı teşekkül etmemiştirKur’an’da geçmez; kullanım dışıdır
قفرAnlamlıBoş ve otsuz kalmak, çölCanlılıktan arınmış, ıssız ve kuru toprakKur’an’da geçmez; ayrışıp yalnız kalmayla örtüşür
قرفAnlamlıKabuğunu soymak, bulaşmakAğaç kabuğunu gövdeden ayırmak; suça veya hastalığa bulaşmakKur’an’da geçer; dış katmanın ayrılması hareketini paylaşır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فرقMerkezİki şeyi birbirinden ayırmaBütünü iki farklı yöne veya sınıfa ayırıp aralarındaki farkı belirginleştirmeMekanik ayrılmadan epistemolojik ve ahlaki temyize uzanan genel ayırma
فصلKomşuEklem yerinden ayırmaBirbirine bitişik parçaları bağlandıkları mafsaldan kesip aralarına mesafe koymaParçaların sıralı ve işlevsel ayrımı; hükümle kesin sonuca bağlama
ميزKomşuİyiyi kötüden ayıklamaKarışık bir yığından nitelikli olanı niteliksizden ayırıp kenara çekmeDeğer ve ahlak temelli tasnif ve arındırma
قسمKomşuPaylaştırma, bölüştürmeBir bütünü hak sahipleri arasında ölçülü kısımlara ayırmaMülkiyet, nasip ve hisse merkezli bölüşüm
جمعZıtBir araya getirme, toplamaDağınık unsurları bir merkezde veya kapta birleştirip bütün kılmaAyrılığın, saçılmanın ve fırkalaşmanın tam karşıtı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaفرقİki şeyi ayırmak, bölmek, temyiz etmekBütünlüğü olan unsurları kesin bir hatla ikiye bölme ve farkı ortaya çıkarmaKesin
Latincediscernere, separare, dividereAyırmak, ayırt etmek, bölmekDiscernere temyiz ve fark etme yönünü, separare ve dividere ise fiziksel bölünmeyi karşılarGüçlü
İngilizcedistinguish, separate, differentiateAyırt etmek, ayırmak, başkalaştırmakDistinguish zihinsel farkındalığı, separate fiziksel kopuşu ve ayrılığı tam verirGüçlü
Almancaunterscheiden, trennen, spaltenAyırt etmek, ayırmak, yarmakUnterscheiden zihinsel temyizi, trennen ve spalten ise fiziksel parçalanmayı karşılarGüçlü
Fransızcadistinguer, séparer, diviserAyırt etmek, ayırmak, bölmekDistinguer hakkı batıldan ayırma anlamını, séparer toplumsal parçalanmayı ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْفُرْقَانَHak ile batılı ayıran ilahi ölçü, vahiy ve kitapTevrat ve Kur'an'ın indirilişi, Bedir zaferi bağlamında (Âl-i İmrân 3:4, Enbiyâ 21:48, Furkān 25:1, Enfâl 8:41)
فَرِيقٌ / فَرِيقًاİnsan topluluğundan ayrılan grup, zümre, hizipToplumun inanç, amel veya tutum bakımından öbeklere bölünmesi bağlamında (Bakara 2:75, Nisâ 4:77, Şûrâ 42:7)
تَفَرَّقُوا / فَرَّقُواDinde bölünme, parçalanma, tefrika çıkarmaÜmmet birliğini bozup hiziplere ayrılmanın yasaklanması bağlamında (Âl-i İmrân 3:103, En'âm 6:159, Rûm 30:32)
نُفَرِّقُ / يُفَرِّقُواPeygamberler arasında ayrım yapmaİman esaslarında peygamberlerin kimine inanıp kimini inkâr etmeme bağlamında (Bakara 2:136, Bakara 2:285, Nisâ 4:150)
فَرَقْنَا / فِرْقٍFiziksel yarılma, ikiye ayrılmaKızıldeniz'in yarılarak suyun dağlar gibi iki yana ayrılması bağlamında (Bakara 2:50, Şuarâ 26:63)
فَافْرُقْHüküm ile tarafları birbirinden ayırmaMasumlar ile asiler arasında adli ve kazai ayrım yapılması bağlamında (Mâide 5:25)
يَفْرَقُونَKorkudan ödü kopma, ürkmeMünafıkların açığa çıkma veya savaşa sürüklenme korkusu bağlamında (Tevbe 9:56)
الْفِرَاقُÖlüm ile dünyadan kesin ayrılışRuhun bedenden ve insanın dünyadaki bağlarından ebediyen kopması bağlamında (Kıyâme 75:28)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamFırkalar (fırak), tefrika ve nübüvvette tefrikHak fırka ile bidat fırkalarının tespiti ve peygamberler arasında iman ayrımı yapmama zorunluluğuİtikadi ayrışma, mezhepleşme ve imanda bütünlük ilkesi
FıkıhHıyâru'l-meclis ve zekâtın toplanmasıAkit yapanların bedenen ayrılması (iftirak) ile akdin kesinleşmesi; zekât mallarının hileyle ayrılması veya birleştirilmesinin yasaklığıFiziksel mekan ayrılığı ve hukuki tasarruf sınırları
TefsirFurkân kavramının mahiyetiFurkân'ın Tevrat, Kur'an, Bedir zaferi veya kalpteki temyiz nuru oluşu üzerine yaklaşımlarVahyin bilgi, eylem ve zafer düzeyindeki belirleyici ayırıcılığı
HadisYetmiş üç fırka ve zekât hükümleriÜmmetin itikadi ve siyasi hiziplere bölünme tehlikesi ve cemaatten kopuşun sonuçlarıSosyal ve itikadi parçalanmaya karşı ortak omurgayı koruma

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve akideFurkân (Hak-batıl temyizi)Hakikati sahtesinden ayırarak inancı arındırmakVahiy, insan zihnindeki bulanıklığı giderip nihai kurtuluş ve ayrım hattını çizerKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiTemyiz ve analitik tasnifBenzer olgular arasındaki farkları tespit ederek doğru hüküm vermekİlim ancak kavramlar ve durumlar arasındaki farkın (fark) bilinmesiyle inşa edilirGüçlü
SiyasiToplum düzeni ve adaletFırkalaşmayı engelleme ve adli tefrikTefrikayı önleyip suçlu ile masumu birbirinden ayırmakToplumsal birlik korunurken hukuki davalarda haklı ile haksız net ayrılırGüçlü
İktisadiMülkiyet ve pazar hukukuAkit ayrılığı ve sermaye bölünmesiMülkiyet sınırlarını belirlemek ve pazar hilelerini önlemekSözleşme ortamında ayrılma ile mülk intikali tamamlanır; hileli hisse ayrımları engellenirGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKümeler teorisinde ayrık kümeler (disjoint sets) ve dalga fonksiyonunun yarılmasıBir evrensel kümenin kesişimi boş küme olacak şekilde iki alt kümeye parçalanması ve sistemin iki zıt duruma ayrışmasıGüçlü
Beşeri bilimlerSosyolojik kutuplaşma ve bilişsel temyiz (differentiation)Bir toplumun ortak değer zeminini yitirerek hiziplere bölünmesi veya zihnin uyarıcıları sınıflandırma yetisiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca siyasi veya mezhebi hizipleşme (fırka) anlamındaki olumsuz parçalanmaya indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamKök aynı zamanda vahyin hak ile batılı ayıran en yüce adı (Furkân), adaletin gereği ve peygamberler arasında yapılmaması gereken imansal bütünlüğün ölçüsüdür
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHer ayrışmayı ve analitik farkındalığı zararlı bir tefrika sanarak hakikati batıldan ayırma zorunluluğunu (furkân) ve meşru ihtisaslaşmayı zedelemek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın bizzat kendi mahiyetini tarif eden en temel kavramlardan biri el-Furkān'dır; kök, ilahi mesajın temel amacının hak ile batılın arasına silinmez bir sınır çekmek olduğunu gösterir.
Hangi ayet groups'larında belirleyicidir?Vahyin mahiyetini anlatan surelerde (Bakara, Âl-i İmrân, Furkān), ümmetin vahdetini ve fırkalaşma tehlikesini bildiren ayetlerde ve peygamberlere imanın bütünlüğünü vazeden pasjlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikat ile batılı uzlaştırmaya çalışan eklektik yaklaşımları geçersiz kılar; vahdet adına hak ile batıl arasındaki sınırların belirsizleştirilmesini engeller ve peygamberler arasında tefrik yapmayı reddeder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBütün bir nesnenin, saçın veya suyun tepeden iki yana yarılarak ayrılması ve aralarında belirgin bir boşluğun açılması.
  • Soyut anlamHakikatin batıldan, doğrunun eğriden zihinsel ve ahlaki bir sınırla net biçimde ayrılması; toplumsal düzeyde ise birliğin çözülüp gruplara dağılması.
  • Sistematik karşılıkAdalet ve epistemolojide yanılgıyı gideren kesin ayırıcı ölçüt (furkân); toplum ve inanç yapısında ise merkezi dağıtan tefrika.
  • LaTeX modeliU→f{A,B}ileA∩B=∅veU=A∪B
  • LaTeX açıklamasıModelde U evrensel veya bütünleşik yapıyı (toplum, bilgi alanı, insan topluluğu), f ayırıcı ilkeyi veya süreci (furkân, hüküm, kriz veya nifak), A ve B ise bu ayrılma sonucunda ortaya çıkan iki bağımsız ve kesişimsiz kutbu (hak-batıl, cennetlik-cehennemlik veya iki hasım fırka) temsil eder. Kesişimin boş küme olması aradaki sınırın netliğini ve griliğin kalktığını gösterir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ف