فرد
ف - ر - د
KÖK- 5 geçiş
- 5 ayet
- 3 sîga
- 13 sözlük
Ferd (dal) Düzlükte tek başına yükselen tepe demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Ferd (dal) Düzlükte tek başına yükselen tepe demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.147 harfباب الدال والراء والفاء معهما
ر د ف، ف ر د، ر ف د، د ف ر، ف د ر مستعملات
ردف:
الرِّدْفُ: ما تَبِعَ شيئاً فهو رِدْفُه، إذا تتابع شيءٌ خَلْفُ شيءٍ فهو التّرادُف، والجميعُ: الرُّدافَى، قال:
عُذافِرةٌ تَقَمَّصُ بالرُّدافىَ تَخَوَّنَها نُزولي وارتِحالي
ويقال: جاءَ القومُ رُدافَى أي بعضهم يتبع بعضاً.
ورَديفُكَ: الذي تُردِفه خَلفَك، ويَرْتَدِفُكَ، ويُردِفُه غيرُك.
ونَزَلَ بالقوم أمرٌ قد رَدِفَ لهم
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR794 harfالفَرْدُ: الوِتْرُ، والجمع أفْرادٌ وفُرادى على غير قياس، كأنَّه جمع فَردانَ. وثورٌ فَرْدٌ وفارِدٌ وفَرِدٌ وفَريدٌ كلُّه بمعنى مُنفرِدٍ. وظبيةٌ فارِدٌ: انقطعت عن القطيع؛ وكذلك السِدْرَةُ الفارِدَةُ التي انفردتْ عن سائر الِدْرِ. والفَرندُ: الدُرُّ إذا نُظِمَ وفُصِّل بغيره. ويقال: فَرائِدُ الدرِّ: كبارها. وأفرادُ النجوم: الدَراريُّ في آفاق السماء. ويقال: جاءوا فُراداً وفرادى منوَّناً وغير منوَّن، أي
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR9.309 harfد ر ف
ردف ، رفد ، فدر ، فرد ، دفر : مستعملات .
ردف : قال الليث : الرِّدْفُ ما تَبع شيئاً فهو رِدْفُه ، وإذا تَتابَع شيءٌ خلْفَ شيء فهو التَّرادُف ، والجميع الرُّدافَى ، وقال لبيد :
عُذَافرةٌ تَقَمَّصُ بالرُّدافَى
تَخَوَّنها نُزولي وارْتِحَالي
ويقال : جاء القوم رُدَافَى ، أي بعضهم يَتْبعُ بعضاً .
ويقال : للْحُداةِ الرُّدافَى ، وأنشد أبو عبيد قول الراعي :
وَخُودٍ من اللائي يسمِّعنَ بالضُّحَى
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR19.227 harf(باب الفاء والراء وما يثلثهما)
(فرز) الفاء والراء والزاء أُصَيْلٌ يدل على عَزْل الشيء عن غيره. يقال: فرَزْت الشيءَ فرْزاً، وهو مفروز، والقِطعة فَِرْزة([1]) .*فرس) الفاء والراء والسين أُصَيل يدلُّ على وطءِ الشَّيء ودقِّه. يقولون: فَرَسَ عنقَه، إذا دقَّّها. ويكون ذلك من دقِّ العُنق([2]) من الذَّبيحة. ثم صيِّر كلُّ قتلٍ فَرْسا، يقال: فرَسَ الأسدُ فريستَه. وأبو فِراسٍ: الأسد. وممكنٌ أن يكون الفَرَس
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR520 harf- الفرد: الذي لا يختلط به غيره، فهو أعم من الوتر وأخص من الواحد، وجمعه: فرادى. قال تعالى: ﴿لا تذرني فردا﴾ [الأنبياء/89]، أي: وحيدا، ويقال في الله: فرد، تنبيها أنه بخلاف الأشياء كلها في الازدواج المنبه عليه بقوله: ﴿ومن كل شيء خلقنا زوجين﴾ [الذاريات/49]، وقيل: معناه المستغني عما عداه، كما نبه عليه بقوله: ﴿غني عن العالمين﴾ [آل عمران/97]، وإذا قيل: هو منفرد بوحدانيته، فمعناه: هو مستغن عن كل تركيب
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR996 harfف ر د
هذا شيء فرد وفارد وفريد.
وفي الحديث: " لا تمنع سارحتكم ولا تعد فاردتكم " وهي التي أفردتها عن الغنم تحتلبها في بيتك.
وظبية فارد: منقطعة عن القطيع.
وهو فارد بهذا الأمر أي منفرد به.
وفردته فروداً.
وبعثوا في حاجتهم راكباً مفرداً: لا ثاني معه.
وجاؤا فرادى.
وعددت الدراهم أفراداً أي واحداً واحداً.
وطلعت أفراد النجوم وهي الدراري.
وأفردت الحامل وأتأمت فهي مفرد
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR7.398 harfالله تعالى وتقدس هو الفَرْدُ، وقد تَفَرَّدَ بالأَمر دون خلقه. الليث: والفَرْد في صفات الله تعالى هو الواحد الأَحد الذي لا نظير له ولا مثل ولا ثاني. قال الأَزهري: ولم أَجده في صفات الله تعالى التي وردت في السنَّة، قال: ولا يوصف الله تعالى إِلا بما وصف به نفسه أَو وصفه به النبي، صلى الله عليه وسلم، قال: ولا أَدري من أَين جاء به الليث. والفرد: الوتر، والجمع أَفراد وفُرادَى، على غير قياس، كأَنه جمع
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR342 harf* ف ر د * * الفَرْدُ * الوتر والجمع أفراد و * فُرادَى * بالضم على غير قياس كأنه جمع فردان و * الفَرِيدُ * الدر إذا نظم وفصل بغيره وقيل * فَرائدُ * الدر كبارها ويقال جاءوا * فُراداً * و * فُرادَى * منونا وغير منون أي واحدا واحدا و * فَرَد * بمعنى * انْفَرد * يَفْرُد * بالضم * فَرادةً * بالفتح و * تَفَرَّدَ * بكذا و * اسْتَفْرَدَهُ * انفرد به
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR8.737 harfالفرد: نصف الزوج. والفرد: المتحد، ج: فراد، بالكسر، على القياس في جمع فعل بالفتح. وعن الليث: الفرد في فات الله تعالى: من لا نظير له ولا مثل ولا ثاني. قال الأزهري: ولم أجده في صفات الله تعالى التي وردت في السنة، قال: ولا يوصف الله تعالى إلا بما وصف به نفسه، أو وصفه به النبي صلى الله عليه وسلم، قال: ولا أدري من أين جاء به الليث. والفرد: الوتر، وج أفراد وفرادى، على غير قياس، كأنه جمع فردان كسكراى،
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR16.526 harfفَرَدَ
1 فَرَدَ ذ , aor فَرُدَ , [inf. n. فُرُودٌ,] He, or it, was, or became, single; sole; or one, and no more. (Msb.) ― -b2- See also 7, (with which two other forms of the unaugmented verb, namely, فَرِدَ and فَرُدَ, are also mentioned,) in four places.
فرّد
2 فرّد ذ , inf. n. تَفْرِيدٌ, He applied himself to the study of practical religion, or the law, and withdrew from [the rest of]
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.938 harfفَرَدَ
فَرَدَ U ( n. ac. فُرُوْد 27 ),
a. Was single, alone; was unique; was simple ( substance ).
b. [ Bi ], Devoted himself to, occupied himself solely with.
c. [ 'An ], Withdrew, became separaed from.
فَرِدَ
فَرِدَ A فَرُدَ U ( n. ac. فُرُوْد 27 ),
a. see I (a) .
فَرَّدَ
فَرَّدَ II ,
a. Secluded himself, withdrew from mankind ( to study religion & c. ).
أَفْرَدَ
أَفْرَدَ IV ,
a.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR24.206 harfفرد
فَرَدَ - يَفْرُدُ (فَرِدَ - يَفْرُدُ) - فَرْد -أَفْرَاد - فُرَادى
فَرَدَ - يَفْرُدُ (فَرِدَ - يَفْرُدُ) + الكائنُ: يكون بمفرده ولوحده: ينفرد أو ينعزل أو يتميز عن مجموعة من الأشياء أو الكائنات لوحده
فَرْد: اسم فعل " فَرَدَ - يَفْرِدُ ": الانفراد: وهو كذلك بمعنى مفعول: كائن معزول ومفصول عن غيره، وحده دون آخر معه
أفراد: جمع " فَرْد "
Mücavir kökler37 mücavir (53 toplam)
- ورث
2 ortak ayet · “İrs”, ateş söndükten sonra kalan kül ve kömür atıklarına…
- خول
1 ortak ayet · Hal bir işte çalışanları gözetleyen kimsedir
- زكريا
1 ortak ayet · Zekeriya
- زعم
1 ortak ayet · Ganimetten ve kollektif olarak elde edilen maldan…
- فكر
1 ortak ayet · Feker “Vekr” kuş yuvasının giriş kapısıdır
- ثني
1 ortak ayet · Sena yaka demektir
- وعظ
1 ortak ayet · “Vea’de” (dal) yağmur yüklü bulut anlamına gelir
- شفع
1 ortak ayet · “Şefeve” dudak demektir
- وري
1 ortak ayet · Arka
- مرر
1 ortak ayet · Ağaç liflerinden bükülerek yapılmış iptir
- قطع
1 ortak ayet · Kesinlikle keseceğim
- ترك
1 ortak ayet · Terke civciv çıkmış yumurta kabuğu demektir
Geçtiği ayetler(5)
وَنَرِثُهُ مَا يَقُولُ وَيَأْتِينَا فَرْدًا
BireyOnun söylemekte olduğuna Biz, mirasçı olacağız. Kendisi Bize tek olarak gelecektir.
وَكُلُّهُمْ آتِيهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَرْدًا
BireyHepsi kıyamet günü O’na tek olarak gelecektir.
وَزَكَرِيَّا إِذْ نَادَى رَبَّهُ رَبِّ لَا تَذَرْنِي فَرْدًا وَأَنْتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ
BireyZekeriyya’ya da. Hani o, Rabbına niyaz etmiş ve Rabbım; beni tek başıma bırakma. Sen, varislerin en hayırlısısın, demişti.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | فرد |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | وحد, عزل, نفر |
| Zıt Kök | زوج |
| Çekirdek Özet 1 | Bir bütünden veya sürüden koparak tek başına, bağımsız ve yalın kalma |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın varoluşsal yalnızlığı, yaratılış ve hesap gününde her türlü toplumsal ve nesnel bağdan soyutlanmış yalın birey hali |
| Çekirdek Özet 3 | Şahsiyetin ontolojik ve ahlaki sorumluluğunun kolektif yapılara devredilemezliği |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca sayısal bir teklik veya modern bireycilik gibi algılanıp varoluşsal yalınlık ve hesaba çekilme boyutunun göz ardı edilmesi |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| فر | Yarmak, açmak, ayrışmak, kaçarak veya ayrılarak bütünden kopmak. Ortak çekirdeği taşıyan فرق, فرج, فرز, فرغ ve فرر köklerinde de bir bağın çözülmesi, ayrılma ve açığa çıkma esastır. | د | Kapı, sınır ve durma imgesini taşıyan harfin eklenmesiyle ayrışma hareketi sabit bir sınıra ulaşmış; ayrılan varlığın kendi sınırları içinde tekil, yalın ve bağımsız bir fert olarak kalması anlamı pekişmiştir. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ف | Ağız; dışa açılma, çıkış, ayrılma hamlesi | Bir bütünden, topluluktan veya başlangıç noktasından dışarıya doğru yönelen ayrılma ve çözülme hareketini temsil eder. |
| ر | İnsan başı; öncelik, belirginlik, yükseklik | Ayrılan şeyin kendi başına görünür hale gelmesini, başını öne çıkararak diğerlerinden ayırt edilmesini anlatır. |
| د | Kapı; giriş-çıkış sınırı, hareketin bitimi, sabitlik | Ayrılma hareketinin kesin bir sınıra kavuşmasını, tekil nesnenin kendi sınırlarına kapanarak bağımsızlaşmasını ifade eder. |
| فرد | Bütünden dışa doğru ayrılıp (ف), tekil ve belirgin olarak yükselen (ر), kendi sınırları içine kapanıp yalın bir varlık olarak duran (د) hareket bütünlüğü. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Sürüden kopup tek başına otlayan yabani sığır veya ceylan; çölde diğer ağaçlardan uzakta tek başına duran ağaç; kolyede diğer incilerden aralıkla dizilmiş iri ve tek inci tanesi. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Kâ‘b b. Züheyr bâned su‘âd kasidesinde devesinin gözlerini sürüden ayrılmış tekil yabani sığırın gözlerine benzetirken kökü kullanır: تَرْمِي الغُيوبَ بَعَيْنَي مُفْرَدٍ لَهِقٍ |
| Erken Arapça kullanım | Hz. Peygamber’in zikirde ve hayırda öne geçenleri nitelediği hadiste kök şu ibareyle yer alır: سَبَقَ الْمُفَرِّدُونَ |
Kaynak Lisânü’l-Arab, Tâcü’l-Arûs, Mekâyîsü’l-Luğa ve Müfredât.
Sami etimolojik katman
Sami dillerinde فرد kökü, fiziksel ayrışma, tek kalma ve çiftin zıddı olarak yalınlaşma matrisiyle örtüşür. Kökün İbranice ve Aramice/Süryanice yansımalarında da ayrılma, dağılma ve dallara ayrılma (İbranice p-r-d פרד: ayrılmak, bölünmek, kendi yoluna gitmek; Akadca parādu: ürküp kaçmak, ayrışmak) temel anlam örgüsünü kurar. Bu katmanda ortak semantik çekirdek bir kümeden, ilişkiler ağından yahut çiftten fiziki olarak kopma hareketidir. Arapçada bu kök, salt bir parçalanma veya mekanik bölünme olmaktan ziyade, bütünden ayrılan şeyin kendine has bir yalınlık ve benzersizlik kazanması (fard, ferîd) yönünde anlam daralması ve semantik derinleşme yaşamıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Çiftten ve sürüden ayrılma | Kök, çiftin (zevc) karşıtı olarak tek kalmayı ve sürüden ayrılarak bağımsızlaşan nesneyi adlandırır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice פרד ve Süryanice p-r-d | Batı Sami dillerinde ayrılmak, kopmak ve kendi başına kalmak anlamlarında ortak kök karakteri gösterir. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik p-r kökleri | Yarmak, dağıtmak ve ayırmak anlamındaki en eski iki ünsüzlü biçimlerle morfolojik yakınlık taşır. | Muhtemel |
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lane’s Lexicon, David Cohen.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| فرد | Anlamlı | Tek kalmak, ayrılmak | Sürüden veya çiftten ayrılarak tek başına bağımsız kalma. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| فدر | Anlamlı | Semirip tembelleşmek, gevşemek | Bedenin veya devenin güçten düşüp gevşemesi; parçalanan kaya kütlesi. | Kur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir. |
| رفد | Anlamlı | Desteklemek, bağışta bulunmak | Birine dayanak olmak, hediye vermek ve yardım etmek. | Kur'an'da geçer; tekliğe karşı dış destek ve ekleme ilişkisi taşır. |
| ردف | Anlamlı | Ardından gelmek, peşine takılmak | Bir şeyin hemen arkasından gelip ona eklemlenmek, terkisine binmek. | Kur'an'da geçer; ferdiyetin karşıtı olan peşpeşe dizilme ilişkisidir. |
| دفر | Anlamlı | İtmek, kokmak | Bir şeyi göğsünden şiddetle itip defetmek; pis koku. | Kur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir. |
| درف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde (Ayn, Tehzîb) mühmel kabul edilmiştir. | Veri bulunamadı |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| فرد | Merkez | Teklik, yalınlık, ayrışma | Bir bütünden ayrılarak bağımsız ve desteksiz kalmayı anlatır. | Hem fiziki tekliği hem ontolojik yalınlığı kapsar. |
| وحد | Komşu | Birlik, teklik, bölünmezlik | Kendi zatında bölünmez ve dengi bulunmaz olmayı ifade eder. | Varlığın içsel bütünlüğünü ve eşsizliğini belirtirken, فرد ilişkilerden soyutlanmış yalınlığı öne çıkarır. |
| عزل | Komşu | Ayrılmak, kenara çekilmek | Bir konumdan bilerek ve eylemli olarak uzaklaşmayı anlatır. | Toplumsal veya mekânsal bir uzaklaşmayı vurgular; فرد ise doğrudan tekil varoluşu kurar. |
| نفر | Komşu | Ayrılıp kaçmak, ürkmek | Topluluktan korku veya telaşla fırlayıp ayrılmayı belirtir. | Hareketteki ürkme ve kaçış psikolojisini taşır. |
| زوج | Zıt | Eşleşme, çift olma, birliktelik | İki şeyin birbirini tamamlayarak bir arada bulunması durumudur. | Bütün yaratılmışların çift oluşunu ve tekliğin karşıtı olan eşleşmeyi anlatır. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | فرد | Tek, yalın, bütünden ayrılmış | Sürüden veya ilişkilerden kopup tek başına kalan varlığı eksiksiz niteler. | Kesin |
| Latince | Individuum, singularis | Bölünemez olan, tekil | Tekil varlığı ve bütünden ayrılmış birimi karşılar; ancak çöldeki fiziki yalınlık çağrışımı eksiktir. | Güçlü |
| İngilizce | Individual, solitary, single | Birey, tek başına, yalın | Bireysel bağımsızlığı ve yalnızlığı iyi karşılar; ilahi hesap bağlamındaki ontolojik çıplaklığı daraltabilir. | Güçlü |
| Almanca | Einzelne, Einzelwesen, isoliert | Tekil varlık, birey, yalıtılmış | Bireyin sistemden ayrık duruşunu verir; Kur'an'daki ahlaki ve varoluşsal çıplaklığı tam kapsamaz. | Güçlü |
| Fransızca | Individu, solitaire, unique | Birey, yalnız, benzersiz | Bireyin tekilliğini ve eşsizliğini karşılar; kabile bağlarından soyutlanma nüansı dışarıda kalır. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| فَرْدًا | Mal ve evlattan soyutlanmış çıplak nefis | Ahirette kabile, servet ve taraftarlardan kopuk olarak tek başına hesaba geliş; Meryem 19:80, Meryem 19:95. |
| فَرْدًا | Varis ve yardımcıdan mahrum yalnızlık | Zekeriyya aleyhisselamın nesilsiz ve yapayalnız kalmaktan Allah'a sığınması; Enbiyâ 21:89. |
| فُرَادَى | İlk yaratılıştaki gibi tekil ve desteksiz oluş | Diriliş günü ilk yaratılış anındaki gibi yalın, mülksüz ve taraftarsız geliş; En‘âm 6:94. |
| وَفُرَادَى | Zihinsel tefekkürde bağımsızlaşma | Hakikati ararken kabile ve sürü psikolojisinden arınıp tek başına düşünme hali; Sebe’ 34:46. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Sıfât-ı İlâhiyye ve vahdaniyet | Allah'ın "el-Ferd" olarak isimlendirilip isimlendirilemeyeceği; zâtında eşi, dengi ve terkibi bulunmaması. | Mutlak benzersizlik ve zâtî tenzih. |
| Fıkıh | Bireysel mükellefiyet ve miras | Bireyin kendi fiilinden tek başına sorumlu olması (şahsî mesuliyet) ve ferâiz hükümleri. | Hukuki ehliyet ve devredilemez sorumluluk. |
| Tefsir | Diriliş ve mahşer tasvirleri | İnsanın yaratılışta ve hesaba çekilişte dünyevi aracılardan, nesep bağlarından ve mallardan arınmış yalın hali. | Ontolojik yalnızlık ve çıplaklık. |
| Hadis | Zikir ve ahlaki yoğunlaşma | İbadet ve tefekkürde başkalarını geride bırakıp tek başına Allah'a yönelen "müferridûn" zümresi. | Kalbî ve amelî tecerrüd hali. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahiret ve hesap | Yalın kul | Sorumluluğu yüklenme | Mahşerde hiçbir kabile ve şefaat bağına sığınamayan mutlak muhatap. | Kesin |
| İlmi | Hakikati arama ve idrak | Bağımsız akıl | Sürü etkisinden arınma | Toplumsal önyargı ve kalabalıklardan bağımsızlaşarak tefekkür etme. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk ve otorite önündeki konum | Fert / Vatandaş | Şahsi mesuliyet | Suçun ve itaatin şahsiliği ilkesiyle kolektif baskıyı kırma. | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve tasarruf | Tekil iktisadi aktör | Mülkiyetin bireyselleşmesi | Kazancın ve harcamanın nihai olarak bireyin kendi zimmetine bağlanması. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Asal sayı / Bağımsız birim | Kendisinden başka böleni olmayan, diğer bileşenlere indirgenemeyen, sistem içinde tekil ve atomik kalan temel yapı taşı. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Özerk şahsiyet / Sosyolojik tekillik | Kolektif yapıların, aşiretin veya sınıf baskısının eritemediği, kendi karar ve eylemlerinin bilincinde olan ahlaki özne. | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü modern liberal bireyciliğin benmerkezci, toplum tanımaz ve bencil atom-insan kurgusuna indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da fert, toplumsal bağları hiçe sayan bir egoist değil; Allah karşısında her türlü dünyevi statü, servet ve soy bağından sıyrılmış, yalın ve devredilemez ahlaki mesuliyete sahip öznedir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kök modern anlamıyla okunduğunda, ahiretteki hesap sahnesi ferdî bir varoluş bilinci yerine bencillik gibi anlaşılır; Sebe’ 34:46'daki "furâdâ" tefekkürü ise kolektif sorumluluktan kaçış olarak yorumlanabilir. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın temel ahlaki ve ontolojik tezi olan "şahsi sorumluluk" ilkesini doğrudan kurar. İnsanın kabileye, ırka veya zümreye sığınarak kurtulamayacağını, yaratılışın başında ve hesabın sonunda tekil ve çıplak bir nefis olduğunu bildirir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Mahşer sahnelerini, dirilişi ve hesaba çekilmeyi anlatan eskatolojik ayetlerde (En‘âm 6:94, Meryem 19:80, 19:95) ve tefekkürün yöntemini belirleyen metodolojik ayette (Sebe’ 34:46) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kabilenin, cemaatin veya aracı güçlerin insanı hesaptan kurtarabileceği vehmini yıkar; ahlaki fiilin nihai öznesinin daima tekil nefis olduğunu ortaya koyar. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamSürüden veya kümeden ayrılarak tek başına kalan, düzlükte tekil yükselen tepe ya da kolyede araları açılmış tek inci.
- Soyut anlamHer türlü aracıdan, toplumsal maskeden ve mülkiyet bağından soyutlanarak mutlak ahlaki sorumluluk alanıyla baş başa kalmış yalın insan şahsiyeti.
- Sistematik karşılıkKolektif veya ikili yapılardan bağımsızlaşarak ahlaki ve hukuki ehliyetin nihai taşıyıcısı haline gelen indirgenemez tekillik.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
Modelde insanın içinde bulunduğu dünyevi ilişkiler, mülkiyet ve kabile yapılarının bütününü temsil eder. unsurları, insanın sığındığı soy, taraftar, mal ve aracı bağları gösterir. Bu bağların tamamı dışlandığında geriye yalnızca yalın, tekil varlık olan kalır. Bu tekilleşme ise doğrudan ile ifade edilen şahsi ve devredilemez ahlaki sorumluluk fonksiyonunu netice verir.