ميد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: م-ي-د2 sîga, 37 mücavir kök, 5 ayet, 4 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بثثمَائِدَةًسمودببميدعمدرسوعيسىلقيتَمِيدَنزلسبل

KökSîga 2Ayet 5Sure 4Mücavir 37

▶ Ağı aç (3B)

ميد

م - ي - د

KÖK
  • 5 geçiş
  • 5 ayet
  • 2 sîga
  • 10 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Sallar

Notlarım

Sözlükler(10)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.426 harf
باب الدال والميم و و ء ي معهما د و م، د ي م، أ د م، م د ي، أ م د، م ي د، د م ي، و م د، م أ د، د أ م مستعملات دوم، ديم: ماء دائم: ساكن. والدَّوْمُ مصدر دامَ يدوم. ودامَ الماءُ يدومُ دَوْماً وأَدَمْتُه إِدامةً إذا سَكَّنتُه، وكُلُّ شيءٍ سَكَّنْتَه فقد أدَمْتَه. والدِّيمةُ: المطر الذي يدوم دوماً يوماً وليلةً أو أكثر. وفي حديث عائشة: أنّها سُئِلَت هل كان رسول اللهِ -صَلّى الله عليه وسَلَّم
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR531 harf
مادَ الشيء يَميُد مَيْداً: تحرَّك. ومادت الأغصان: تمايلت. ومادَ الرجل: تَبَخْتَرَ. والمَيْدانُ: واحد الميادين. ومادَهُمْ يَميدُهُمْ: لغة في مارَهُمْ من المِيرة. والمُمتادُ مُفْتَعَلٌ منه. وأنشد الأخفش لرؤبة: تُهدي رءوس المُتْرَفينَ الأندادْ إلى أمير المؤمنين المُمْتادْ وهو المُسْتعطى المسؤول. ومنه المائدة، وهي خِوانٌ عليه طعانٌ. فإذا لم يكن عليه طعام فليس بمائدة، وإنَّما هو خِوان. ومَيْدَ:
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.605 harf
(باب المبم والياء ومايثلثهما) (ميد) الميم والياء والدال أصلانِ صحيحان: أحدُهما يدلُّ على حركةٍ في شيء، والآخَر على نفعٍ وعطاء. فالأوّل المَيْد: التحرُّك. ومادَ يَميدُ. ومادت الأغصان تَمِيد: تمايلَتْ. والمَيْدان على فَعْلان: العيش النّاعم الريّان. قال ابنُ أحمر: ............ وصادَفَتْ *** نَعِيماً وميداناً من العيشِ أخْضَرا([1]) والأصل الآخر المَيْد. ومَادَ يَمِيدُ: أطْعَمَ [و] نَفَع. ومادَنِي
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR923 harf
- الميد: اضطراب الشيء العظيم كاضطراب الأرض. قال تعالى: ﴿أن تميد بكم﴾ [النحل/15]، ﴿أن تميد بهم﴾ [الأنبياء/31]. ومادت الأغصان تميد، وقيل الميدان في قول الشاعر: *نعيما وميدانا من العيش أخضرا* (العجز لابن أحمر، وقال الصاغاني في التكملة: ميد ذكره الجوهري، وهو غلط وتحريف، والرواية [أغيدا]، والبيت: [وإن خضمت ريق الشباب وصادفت * نعيما وميدانا من العيش أغيدا] ) وقيلك هو الممتد من العيش، وميدان الدابة منه،
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR331 harf
م ي د غصن مائد‏:‏ ماثل وماد يميد ميداناً‏.‏ ومن المجاز‏:‏ مادت المرأة وماست وتميدت وتميّست‏.‏ ومادت به الأرض‏:‏ دارت‏.‏ ورجل مائد‏:‏ يدار به‏.‏ والمطعون يميد في الرمح‏.‏ وماد أهله‏:‏ نعشهم وامتادوه فمادهم‏.‏ قال‏:‏ يا خيرنا نفساً وخيراً والداً وكنت للسوّدين سائداً وكنت للمنتجعين مائداً أي ناعشاً من ميدهم ومنه‏:‏ المائدة‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.332 harf
ماد الشيء يَميد: زاغ وزكا؛ ومِدْتُه وأَمَدْتُه: أَعْطَيْتُه. وامْتَادَه: طلب أَن يَمِيدَه. ومادَ أَهْلَه إذا غارَهم ومارَهم. ومادَ إِذا تَجِرَ، ومادَ: أَفْضَلَ. والمائِدةُ: الطعام نَفْسُه وإِن لم يكن هناك خِوانٌ؛ مشتق من ذلك؛ وقيل: هي نفس الخِوان؛ قال الفارسي: لا تسمى مائدة حتى يكون عليها طعام وإِلا فهي خِوان؛ قال أَبو عبيدة: وفي التنزيل العزيز: أَنْزِلْ علينا مائِدةً من السماء؛ المائِدةُ في
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR454 harf
* م ي د * * مادَ * الشيء تحرك وبابه باع و * مادَتِ * الأَغصان تمايلت و * مَادَ * الرجل تبختر و * المَيْدَانُ * واحد * المَيادِينِ * و * مادَهُ * لُغة في ماره من الميرة ومنه * المائِدةُ * وهي خُوان عليه الطعام فإن لم يكن عليه طعام فهو خِوُانٌ لا مائدة قال أبو عُبيدة هي فاعلة بمعنى مفعولة كعيشة راضية بمعنى مَرْضِية و * مَيْدَ * لُغة في بَيْدَ بمعنى غير وفي الحديث { أنا أفصح العرب مَيْدَ أَني من
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.015 harf
ماد الشيء يميد ميدا وميدانا محركة: تحرك بشدة، ومنه قوله تعالى أن تميد بكم أي تضطرب بكم وتدور بكم وتحرككم حركة شديدة، كذا في البصائر. ماد الشيء يميد ميدا: مال وزاغ وزكا، وفي الحديث لما خلق الله الأرض جعلت تميد فأرساها بالجبال. وفي حديث ابن عباس فدحا الله الأرض من تحتها فمادت. وفي حديث علي فسكنت من الميدان برسوب الجبال. ماد السراب ميدا: اضطرب. ماد الرجل يميد، إذا انثنى وتبختر. ما دهم يميدهم، إذا
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR8.472 harf
مَادَ 1 مَادَ ذ , aor. يَمِيدُ, inf. n. مَيْدٌ (S, L, Msb, K) and مَيَدَانٌ, (L, Msb, K,) It (a thing) was, or became in a state of motion, or commotion; was, or became agitated: (S, L, Msb, K:) or, in a state of violent motion or commotion; or violently agitated. (El-Basلïr, TA.) So in the expression in the Kur, [xvi. 15; and xxxi. 9;] أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ Lest it (the earth) should be convulsed
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR916 harf
مَادَ مَادَ ( y ) I ( n. ac. مَيْد 1 , مَيَدَاْن 36 ), a. Swung; oscillated. b. Swaggered. c. Reeled; was dizzy. d. Visited. e. Grew; increased. f. [ Bi ], Rendered dizzy. g. see VIII (a) . h. Conferred a benefit. اِمْتَيَدَ اِمْتَيَدَ VIII , a. Victualed. مَيْد مَيْد 1 , a. Vertigo, dizziness. مَيْدَة مَيْدَة 1t , a. Table; food. مَاْيِدَة مَاْيِدَة 21t , ( pl. reg. &
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler37 mücavir (48 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. رسو

    3 ortak ayet · Sıra dağlar

  2. عيسى

    2 ortak ayet · İsa

  3. مريم

    2 ortak ayet · Meryem

  4. نزل

    3 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir

  5. سمو

    3 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  6. فجج

    1 ortak ayet · Fecc İki dağ arasındaki geçit yol, bel demektir

  7. أرض

    3 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  8. بنو

    2 ortak ayet · Oğullar

  9. لقي

    2 ortak ayet · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır

  10. عمد

    1 ortak ayet · Direk demektir

  11. بثث

    1 ortak ayet · Rüzgarın esmesi sonucu etrafa dağılan toz anlamından gelmiş…

  12. سبل

    2 ortak ayet · Biribirini kesen yoldur

Geçtiği ayetler(5)

  1. وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ وَأَنْهَارًا وَسُبُلًا لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

    SallarYeryüzünde sarsılmayasınız diye sabit dağlar, nehirler ve yollar koymuştur ki onunla, doğru yolu bulasınız.

  2. وَجَعَلْنَا فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِهِمْ وَجَعَلْنَا فِيهَا فِجَاجًا سُبُلًا لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ

    SallarOnlar sarsılmasın diye yeryüzünde sabit dağlar yerleştirdik. Doğru yoldan gitsinler diye orada geniş yollar açtık.

  3. … بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ وَبَثَّ فِيهَا مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَأَنْزَلْنَا مِنَ …

    SallarGökleri, gördüğünüz gibi direksiz olarak yaratmış, sizi sarsar diye yere ağır baskılar koymuş, orada her türlü canlıyı yaymıştır. Biz, gökten su indirip orada her sınıf bitkiler yetiştirmişizdir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökميد
YapıÜçlü kök (sülâsî)
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli / yâ’î)
Bağlamsal Yakın Köklerمور, رجف, زلزل, طعم
Zıt Kökثبت
Çekirdek Özet 1Ağır ve büyük bir gövdenin zemininde dengeyi yitirerek bir o yana bir bu yana yalpalayıp çalkalanması
Çekirdek Özet 2Dağların yerküreye perçinlenerek sarsıntıyı önlemesi ve gökten inen bereketli ilahi ihsanın canlıyı dengede tutması
Çekirdek Özet 3Maddi ve manevi sistemlerde taşıyıcı omurganın sabitlenmesi ve rızkın dağıtımıyla istikrara kavuşması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir sofra nesnesi veya rasgele bir yer sarsıntısı sanarak taşıyıcı platformun dengesi ve besleyici istikrar boyutu arasındaki yapısal bağı gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ميEsneme, bir tarafa kayma, hareketlenme ve akışkan eğilim; nitekim aynı ikili çekirdeği paylaşan ميل kökünde bir yana eğilme ve sapma, ميز kökünde birbirinden ayrışıp kayma, مير kökünde ise rızık ve erzak akışı için harekete geçme anlamı belirgindirدKapı, sınır ve vuruş imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle bu esneme ve hareket, tabanı olan kütleli bir yapının sınırları içinde sağa sola çalkalanıp sarsılmasına ve bu çalkantıyı dindiren besleyici ihsana daralmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مSu; akış, dalgalanma, sıvı kütlesi ve yayılmaTaşıyıcı zeminin veya kütlenin sıvımsı bir hareketlilikle dalgalanma potansiyelini simgeler
يEl ve kol; uzanma, iş yapma, yönelme ve esneklikDalgalanan kütlenin bir tarafa doğru eğilip uzanmasını ve esnek devinimini temsil eder
دKapı; sınırlı açılıp kapanma, eşik ve geçişHareketin sınır boylarında gidip gelmesini, bir eşikten diğerine salınım yapmasını gösterir
ميدDalgalı bir zeminin esnekçe iki sınır arasında gidip gelmesiAğır bir cismin veya taşıyıcı bir sathın sabitliğini yitirerek iki yana yalpalaması, ardından bu salınımı yatıştıran dengeli bir tabana kavuşması hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAğacın taze dalının rüzgârda iki yana sallanması (mâdeti’l-ağsân), deniz tutmasından ötürü insanın başının dönüp sendelemesi (meyd) ve üzerine yemek konularak insanlara ikram edilen taşınabilir geniş yaygı veya sehpamsı tepsi
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi İbn Ahmer’e nispet edilen beyitte bolluk ve refah içindeki salınımlı geniş hayat ميدان olarak anılmıştır: وصادفت نعيما وميدانا من العيش أخضرا
Erken Arapça kullanımRu’be b. el-Accâc refah ve ihsan arayanların başvurduğu cömert yöneticiyi nitelemek için mütelif formunu kullanmıştır: تُهْدَى رُؤُوس المُتْرَفِينَ الأَنْداد / إِلى أَمير المؤمنينَ المُمْتاد

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisānü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesi genelinde kök, hem fiziki salınım ve bir o yana bir bu yana bükülme hem de bu hareketin yatışıp taşınabilir bir yaygı veya sofra üzerinde rızka dönüşmesi semantiğiyle takip edilir. İbranice ve Aramicede doğrudan kök denkliği sınırlı kalmakla birlikte, benzer kütlesel sarsıntı ve eğilme hareketleri zayıf harfli ve rezonanslı köklerde görülür. Arapçada ميد kökünün en özgün filolojik katmanı, İbn Fâris’in tespit ettiği iki ana eksende odaklanır: biri büyük ve hacimli bir gövdenin içten sarsılıp yalpalaması (çalkantı), diğeri ise muhtaca uzatılan besleyici fayda ve ikramdır (in‘âm ve it‘âm). Dilbilimcilerin bir kısmı bu iki aslı tek bir somut tabloda birleştirir: Taşıyıcı tabla üzerindeki yiyeceklerin taşınırken ve dağıtılırken hafifçe salınması veya açlıktan sendelercesine sallanan bir topluluğu doyurarak onların sarsıntısını dindirip onları ayağa kaldırmak (na‘ş). Bu iki anlam örgüsü Arapçada birbirini dışlamayan, aksine fiziksel denge ile iktisadi-biyolojik dengeyi aynı potada eriten müşterek bir semantik matris kurar.

Güven Güçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönميد fiilinden türeyen isim ve masdarlarKök içi türetimde kütlesel salınım (meydân, meyadân) ile ikram edilen ziyafet sofrası (mâide) ve rızık isteme (imtidad) birbirini dengelerKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami dillerindeki hareket ve yayılma kökleriArapçadaki çift kutuplu (sarsılma ve besleme) gelişimin merkezî Samiceye özgü bir iç zenginleşme olduğu görülürGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin ötesinde kanıtlanabilir kökensel ortaklık tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lane's Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ميدAnlamlıÇalkalanmak, yalpalamak, sofra kurmakHacimli bir cismin iki yana sallanması; üzerine yemek konularak sunulan ikram sofrasıHedef kök; Kur'an'da geçer
مديAnlamlıUzatmak, yaymak, son sınıra varmakBir şeyin boyunu, mesafesini veya vadesini ileriye doğru çekip genişletmekOrtak genleşme ve yayılma unsuru taşır; Kur'an'da geçmez
يمدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıFonetik yapı gereği klasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır
يدمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kök dizilişi olarak işlenmemiştir
دميAnlamlıKan akması, kanla kaplanmaDamardan çıkan kanın yüzeyi örtmesi, canlı dokunun yaralanmasıKökün çekirdeğinde akışkanlık ve canlılık sıvısı bulunur; Kur'an'da geçmez
ديمAnlamlıSüreklilik, kesintisiz yağış, durulmaYağmurun dinmeksizin yumuşakça yağması, bir halin değişmeden devam etmesiKararlılık ve kesintisizlik bildirir, zıt yönde istikrar içerir; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ميدMerkezKütlesel yalpalama ve doyurucu istikrarGeniş bir tabanın dengesini yitirip iki yana çalkalanması veya bu salınımı gideren ikramKur'an'da yeryüzünün insanları sarsıp savurmaması ve gökten inen sofra için kullanılır
مورKomşuHızlı ve dalgalı akış, savrulmaمور kökünde nesnenin bütünüyle yerinden kayıp dalga dalga akması ve girdaplaşması esastır; ميد kökünde ise kütle yerindedir ancak dengesi salınırGöğün çalkalanıp yarılması bağlamında daha akışkan bir savrulmayı belirtir
رجفKomşuŞiddetli sarsıntı, ürpertiرجف kökünde dış veya iç tesirle meydana gelen şiddetli, gürültülü ve kesik kesik titreme öne çıkarKalbin veya yerin korku ve helak anındaki ani sarsıntısıdır
زلزلKomşuTekrarlı, yıkıcı yer sarsıntısıزلزل kütlenin peş peşe ayaklarının altından kaydırılması ve altüst edilmesidir; ميد yalpalama tehlikesidirYıkım getiren zelzele boyutunu ifade eder
طعمKomşuTat alma, yeme, gıda almaطعم doğrudan biyolojik beslenme fiilidir; ميد kökündeki sofra ise toplu ikram, lütuf ve birlik zeminidirBireysel beslenmeden ziyade toplumsal ziyafet ve güvence boyutunu ayırır
ثبتZıtSabit durma, sarsılmama, yerinde kalmaHiçbir yana eğilmeksizin, yalpalamaksızın kaim olma ve dengede durmaميد kökündeki çalkantı ve yalpalamanın doğrudan karşıtıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaميدYalpalama, çalkantı; donatılmış sofraBüyük gövdenin denge kaybı; canlıyı ayağa kaldıran besleyici platformKesin
LatinceVacillare, mensaSarsılmak, dengesizce sendelemek; sofraVacillare eylemi kütlenin sallantısını verirken, mensa üzerinde rızık taşınan fiziksel nesneyi karşılarGüçlü
İngilizceTo sway, to reel; banqueting tableİki yana yalpalamak, sendelemek; ziyafet masasıTo sway kütlenin salınımını karşılar; kökün cömertlik ve denge dindirme nüansını tam yansıtmazGüçlü
AlmancaWanken, schwanken; SpeisetischYalpalamak, bocalamak; yemek masasıSchwanken fiziksel ve mecazi tereddütlü salınımı ifade eder; sofra anlamı donanımlı masa ile örtüşürGüçlü
FransızcaTangage, chanceler; table servieYalpalamak, sendelemek; donatılmış sofraDenizcilikteki yalpalama (tangage) ile yere düşmemek için gösterilen salınımı içerirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَمِيدَ بِكُمْ / تَمِيدَ بِهِمْYeryüzünün insanları sarsıp yalpalaması, ayak altından kaymasıDağların yeryüzüne kazık ve denge unsuru olarak yerleştirilmesi bağlamı (Nahl 16:15, Enbiyâ 21:31, Lokmân 31:10)
مَائِدَةًGökten indirilen donatılmış sofra, ilahi ziyafet ve güvenceHavarilerin Hz. İsa’dan mucizevi ve doyurucu bir şahitlik talep etmeleri bağlamı (Mâide 5:112, 5:114)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKozmoloji ve ilahi inayet deliliYeryüzünün dağlar olmaksızın yalpalamaya açık bir yapıda yaratılması ve ilahi kudretin nizamı korumasıDüzenin tesadüfi değil, ağırlık ve yerçekimsel dengeyle kurulmuş bir inayet eseri olması
FıkıhZiyafet, mehir ve nafaka ilişkisiMâide kavramının yalnızca sofra değil, ailenin ve muhtacın geçimini sağlama mükellefiyetiyle irtibatıHanenin nafakasını temin etmek ve ikramda bulunmanın fıkhi sınırları
TefsirMâide suresindeki talebin mahiyetiHavarilerin sofra talebinin bir imtihan mı, kalbi mutmain kılma mı yoksa şüphe eseri mi olduğu tartışmasıSofranın hem cismani bir gıda hem de manevi bir ahit ve bayram vesilesi oluşu
Hadisİstisna edatı ve deniz tutması haliمَيْدَ أَنَّ kalıbının بَيْدَ أَنَّ yerine kullanımı ve deniz yolculuğundaki baş dönmesinin (meyd) ibadet ve şehitlik sevabına tesiriFiziksel denge kaybının getirdiği meşakkatin dini sorumluluklardaki karşılığı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKalbi tatmin ve ilahi ahitRabbani sofra ve itimatZihni ve kalbi yalpalamaları dindirip imanı kesin şahitlikle sabitlemekGökten inen ziyafet, müminlerin sarsılan tereddütlerini dindirip ahitleşmeyi sağlarKesin
İlmiJeolojik ve dinamik dengeİzostazi ve kütleçekim sabitleyicisiHareketli litosferik levhaların salınım ve yalpalamasını engellemekDağların yer kabuğunun dengesini kurarak canlı hayatı mümkün kılan stabiliteyi sağlamasıGüçlü
SiyasiToplumsal istikrar ve meşruiyetSiyasi omurganın perçinlenmesiOtoritenin sarsılmasını, anarşi ve belirsizlik içinde halkın sendelemesini önlemekToplumu taşıyan kurumların dağlar gibi sağlam temellere oturtulup savrulmasının engellenmesiGüçlü
İktisadiRefahın tabana yayılmasıİaşenin karşılanması ve adil bölüşümAçlığın ve kıtlığın yol açtığı toplumsal çalkantıyı sofralar kurarak gidermekZenginliğin paylaşılarak açlıktan beli bükülenlerin ayağa kaldırılması ve ekonomik dengenin kurulmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDinamik sönümleme (damping) ve mekanik rezonans kontrolüSalınıma uğrayan esnek bir sistemin kütle merkezine karşıt ağırlıklar konularak yalpalama genliğinin sıfırlanmasıKesin
Beşeri bilimlerSosyal denge mekanizması ve kriz yatıştırmaToplumdaki kutuplaşma ve ekonomik daralmanın meydana getirdiği savrulmaların temel haklar ve refah payı ile dengelenmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiMâide kelimesini sıradan bir ahşap yemek masası veya günlük tabak sanmak; yerin yalpalamasını ise sadece tekil bir deprem olayı ile sınırlandırmak
Kur'an içi daha geniş anlamKökün bir tarafta kozmik ve jeolojik dengenin (sarsılmayan yeryüzü platformu), diğer tarafta biyolojik ve manevi doyumun (toplumu ayakta tutan ilahi rızık platformu) ortak taşıyıcısı olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataDağların yerleştirilişindeki hikmeti statik bir kaya yığınına indirgemek ve Havarilerin sofra talebini basit bir karın doyurma arzusundan ibaret görerek ilahi ahdin ciddiyetini kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem fiziksel evrende hem de inanç ve toplum hayatında 'denge' (istikrar) ve 'beslenme' (rızık) arasındaki yapısal irtibatı nasıl kurduğunu gösteren anahtar bir köktür.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılış nizamı, yer kabuğunun düzeni ve nimetlerin sayıldığı ayetlerde (Nahl 16:15, Enbiyâ 21:31, Lokmân 31:10) ve Hz. İsa ile havarileri arasındaki iman-şahitlik diyaloglarında (Mâide 5:112-115) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yeryüzünün durağan bir düzlük olduğu yanılgısını ve gökten inen sofranın sadece cismani bir yiyecek talebi olduğu yönündeki sığ okumaları düzeltir; her iki kullanımda da varlığın yalpalamasını önleyen bir 'tutucu zemin' bulunduğunu kanıtlar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBüyük bir kütlenin veya gövdenin kendi tabanında bir sağa bir sola yalpalaması ve bu çalkantıyı dindirmek üzere kurulan besleyici, dengeli sofra.
  • Soyut anlamBir sistemin iç veya dış dinamiklerle dengesini yitirme tehlikesine karşı, merkezî bir ağırlık veya doyurucu bir destek vasıtasıyla istikrara kavuşturulması.
  • Sistematik karşılıkYerküre sisteminde dağlar jeolojik yalpalamayı (meyd) sönümlerken; inanç ve toplum sisteminde ilahi rızık ve ahit sofrası (mâide) kalbi ve ictimai savrulmaları sönümler.
  • LaTeX modeliS(t)=Ae−γtsin⁡(ωt+ϕ)+R
  • LaTeX açıklaması

Modelde S(t) zaman içindeki sistemik yalpalama durumunu temsil eder. A başlangıçtaki salınım genliğini, ω salınım frekansını, ϕ faz açısını gösterir. γ katsayısı, dağların yer kabuğuna veya rızkın canlıya sağladığı sönümleme kuvvetini ifade eder; bu kuvvet arttıkça yalpalama hareketi sıfıra yaklaşır. R ise sisteme eklenen kararlı tabanı ve ilahi rızkın sağladığı kalıcı denge seviyesini simgeler.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: م