زلزل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ز-ل-ز5 sîga, 26 mücavir kök, 4 ayet, 4 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بأسزُلْزِلَتِمثلزِلْزَالًازلزلخلودخلسوعوَزُلْزِلُوامسسمعقربعظم

KökSîga 5Ayet 4Sure 4Mücavir 26

▶ Ağı aç (3B)

زلزل

ز - ل - ز

KÖK
  • 6 geçiş
  • 4 ayet
  • 5 sîga
  • 4 sözlük

Zülal yumurtanın akına denir. Kaygan yerin adı olmuştur. Ayağın kayması anlamına da gelir. Zilzal sarsıntı demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(4)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Zülal yumurtanın akına denir. Kaygan yerin adı olmuştur. Ayağın kayması anlamına da gelir. Zilzal sarsıntı demektir.

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR150 harf
زَلْزَلَ الله الأرض زَلْزَلَةً وزِلْزالاً، بالكسر، فَتَزَلْزَلَتْ هي. والزَلْزالُ بالفتح الاسمُ. والزَلازِلُ: الشدائدُ. والزَلَزِلُ: الأثاثُ والمتاعُ.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR207 harf
زَلْزَلَ زَلْزَلَ a. Shook, made to tremble, quake, rock ( earth ). زَلَاْزِلُ زَلَاْزِلُ 47 , a. Misfortunes, calamities. زَلْزَاْل زَلْزَاْل 48 , زَلْزَلَة 51t , ( pl. زَلَاْزِلُ 47 ), a. Earthquake.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok26.531 harf
زلزل زَلْزَلَ - يُزَلْزِلُ - زِلْزَال - زَلْزَلَة زَلْزَلَ - يُزَلْزِلُ: + كائن أو أمر + كائناً أو شيئاً: يحرك الأرض أو المكان الذي يستقر فوقه كائن، بشكل شديد وغير متوقع ، مما يؤدي إلى تقلقل وعدم ثبات وانهيار أوسقوط أو تخرب الكائن الذي كان مستقراً عليه ﴿إذا زلزلت الأرض زلزالها﴾: جُعِلَت تَزِلُّ بشدة: أُفْقِدَت استقرارها وثباتها فصارت تنزلق
Tamamını oku

Sîgalar(5)

Mücavir kökler26 mücavir (37 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. خلو

    1 ortak ayet · Haliy : Boş arı kovanıdır

  2. سوع

    1 ortak ayet · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir

  3. بلو

    1 ortak ayet · Biley taşı

  4. مسس

    1 ortak ayet · Ona dokundu

  5. بأس

    1 ortak ayet · Bes besese dağınık taşlar demektir

  6. ضرر

    1 ortak ayet · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir

  7. قرب

    1 ortak ayet · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir

  8. شدد

    1 ortak ayet · Sicim bağıdır

  9. حسب

    1 ortak ayet · Hisbe okun nişangah kısmına denir

  10. دخل

    1 ortak ayet · Dahl: Kuytu yer demektir

  11. أمن

    2 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  12. عظم

    1 ortak ayet · Büyük

Geçtiği ayetler(4)

Sîga sayfası: وَزُلْزِلُوا
  1. … مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَزُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَى نَصْرُ …

    Ve sarsıldılarYoksa siz; sizden önce geçenlerin durumu başınıza gelmeden cennete girivereceğinizi mi sandınız? Onlara öyle yoksulluk, öyle sıkıntı gelmiş ve sarsıntıya uğramışlardı ki, nihayet Peygamber ve beraberindeki mü’minler: Allah’ın yardımı ne zaman? diyordu. Bilesiniz ki, Allah’ın yardımı pek yakındır.

  2. هُنَالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَزُلْزِلُوا زِلْزَالًا شَدِيدًا

    Ve sarsıldılarİşte orada mü’minler imtihan edilmiş ve şiddetli bir sarsıntıyla sarsılmışlardı.

Sîga sayfası: زِلْزَالَهَا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökزلزل
YapıDörtlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerرجف, ميد, مور
Zıt Kökثبت
Çekirdek Özet 1Bir şeyin yerinden kayması, sarsılması, tekrar tekrar şiddetle yerinden oynatılması
Çekirdek Özet 2İnsanın ve yeryüzünün ontolojik ve manevi dengesini sarsan, kökten sınayan büyük altüst oluş
Çekirdek Özet 3Temelin kaydırılmasıyla sahte ve geçici tutamakların tasfiye edilmesi, mutlak dayanağın açığa çıkması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca jeolojik bir yer sarsıntısına indirgeyip zihni, toplumsal ve psikolojik imtihan bağlamlarındaki varoluşsal sarsıntıyı göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
زلBir nesnenin yerinden kayması, tutunduğu zeminden sıyrılması, sebatını yitirmesi; زلل (ayağın kayması, hata), زلق (kaygan zemin, kayıp düşme), زلف (ileriye doğru kayarak yaklaşma), زلم (düzeltilmiş, pürüzsüz kaygan ok).زلİkili çekirdeğin aynen yinelenmesiyle hareket tekil ve geçici bir kayma olmaktan çıkıp sürekli, ritmik, şiddetli ve çift yönlü bir çalkantıya ve tam bir sarsıntıya dönüşmüştür.
زلİkili çekirdeğin ikinci tekrarıزلزلDört harfli yapı, zeminin ve nesnenin ardışık darbelerle üst üste ve durmaksızın kaydırılmasını, varlığın tutunacak hiçbir durağan nokta bulamayacak biçimde sarsılmasını ifade eder.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
زKesici aletKeskin hareket, zeminden bağın koparılması, tutunma noktasının yarılması
لÇoban değneği, üvendireİtme, sevk etme, dengeyi yönlendirme, güç uygulama
زKesici aletKoparma ve ayırma hareketinin yinelenmesi, zeminin tekrar yarılması
لÇoban değneği, üvendireSürekli itki, yönlendirici sarsıntının kesintisiz tekrarlanması
زلزلKesme ve itme hareketlerinin art arda yinelenmesiZeminin peş peşe yarılıp yönlendirici şiddetli darbelerle yerinden kaydırılması, tutunan her şeyin kesintili ve ardışık olarak sarsılıp düşürülmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin yerinden şiddetle kaydırılması, bir şeyin bir yerden başka bir yere art arda sarsılarak sürüklenmesi, un veya tahıl elerken kalburun ileri geri hızla çalkalanması
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde orduların hücumuyla yerin titremesi ve dehşet verici vuruşmalar anlatılırken bu kök kullanılmıştır. Şair Züheyr b. Ebî Sülmâ, savaşın kabileleri temelinden sarsmasını ve değirmen taşının taneleri öğütürken çalkalamasını tasvir ederken kökün türevlerine başvurur.
Erken Arapça kullanımErken dönem bedevi dilinde develerin veya koyunların korkudan birbirine girmesi, kalabalığın izdihamla çalkalanması ve kalplerin dehşetten yerinden oynayacak gibi atması durumunda زُلْزِلَ القَوْمُ veya زَلْزَلَ اللهُ أَقْدَامَهُمْ ifadeleri kullanılmıştır.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Tāj al-ʿArūs.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde زلزل kökü, ikili kök زل tabanından türemiş yansımalı ve mükerrer bir morfolojiye dayanır. İbranicede זלזל (zalzal / zilzel) biçimi "sarsmak, hafifsemek, titretmek, aşağı çekmek" anlamlarında, זלל (zalal) kökü ise "kaymak, titremek, sarsılarak yere dökülmek" manasında mevcuttur. Süryanicede ܙܠ (zal) ve türevleri sarsılma, gevşeme ve yerinden oynama semantiğini sürdürür. Akadcada benzer ses yansımalı hareketler zeminin düzensizleşmesi ve kaymasıyla örtüşür. Kökün Afro-Asyatik katmandaki ortak çekirdeği, düz ve pürüzsüz yüzeyde tutunmayı yitirip kaymak, zeminin kayganlaşmasıyla altındaki desteği kaybetmektir. Arapçada bu ikili taban mükerrer dörtlü kalıba aktarılarak doğadaki en şiddetli jeolojik ve ruhi çalkantıları, tek seferlik bir kayma değil, kontrolsüz ve ritmik bir altüst oluşu bildirecek biçimde semantik olarak yoğunlaşmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönزل çekirdeğinden mükerrer dörtlü türetimAyağın kayması, nesnenin yerinden oynaması anlamındaki زلل kökünün çiftlenerek şiddetli ve sürekli sarsıntı haline dönüşmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice זלזל ve Süryanice ܙܠSarsılma, zeminin tutmaması, titreme ve aşağı doğru çekilme ekseninde ortak ses ve anlam birliğiGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ses yansımalı köklerTitreme, çalkalanma ve gevşemeyi ifade eden yansımalı ikilemelerMuhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
زلزلAnlamlıSarsmak, çalkalamakZeminin veya varlığın şiddetle ve mükerrer darbelerle yerinden oynatılmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
لززلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap fonetiğinde kullanılmayan diziliş
زللزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap fonetiğinde kullanılmayan diziliş
لزلزAnlamlıBir yere yapışıp kalmak, sıkışmakBir şeye sımsıkı yapışıp yerinden ayrılmamakKarşıt anlamlı hareket (tersine sebat/yapışma); Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
زلزلMerkezSarsıntı ve altüst oluşZeminin sürekli ve şiddetli kaydırılmasıyla dengenin büsbütün yok olmasıHem fiziksel yer sarsıntısını hem zihni ve manevi sarsılmayı kapsar
رجفKomşuTitreme ve çalkantıSarsıntının beraberinde getirdiği şiddetli ses, gürültü ve tedirgin edici titreşimDaha çok sesli ve dehşet verici sarsılma
ميدKomşuYalpalamak, dengesizlikÜzerindekileri düşürecek şekilde sağa sola eğilip bükülme, beşik gibi sallanmaYer yuvarlağının dengesini yitirip eğrilmesi
مورKomşuDalgalanma, çalkalanmaDumanın, rüzgarın veya göğün dalga dalga, dairesel hareketlerle yer değiştirmesiAkışkan ve dairesel sarsılma
ثبتZıtSebat, yerleşiklikBir yerde kımıldamadan durmak, zemine sapasağlam kök salmakHareketin ve kaymanın tamamen yokluğu

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaزلزلSarsmak, çalkalamakZemini kaydırarak fiziksel ve ruhsal dengenin bozulmasıKesin
Latinceconcutere, terraemotusŞiddetle sarsmak, yer sarsıntısıconcutere fiili hem zihni sarsıntıyı hem fiziksel çarpmayı karşılar; terraemotus yalnızca jeolojik sarsıntıyla sınırlıdırGüçlü
İngilizceto shake violently, convulse, earthquakeŞiddetle sarsmak, çalkalamakshake genel sarsıntıyı verir; convulse içsel altüst oluşu karşılar, kökün mükerrer ritmini kısmen verirGüçlü
Almancaerschüttern, bebenDerinden sarsmak, titremekerschüttern zihni ve ahlaki sarsıntıyı derinden karşılar; beben ise zeminin titremesini ifade ederGüçlü
Fransızcaébranler, secouerTemelini sarsmak, sarsıntıya uğratmakébranler inanç ve yapıların temellerinin sarsılmasını köke çok yakın biçimde karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
زُلْزِلُواAğır imtihan ve meşakkatlerle sarsılmaMüminlerin sabır ve direncinin sınandığı toplumsal ve psikolojik kriz bağlamı (Bakara 2:214)
زُلْزِلُوا زِلْزَالًا شَدِيدًاKorku ve endişeyle kalplerin yerinden oynamasıKuşatma ve düşman tehdidi altında müminlerin inanç ve metanet imtihanı (Ahzâb 33:11)
زَلْزَلَةَ السَّاعَةِKıyametin kopuş anındaki kozmik yıkım sarsıntısıDünyanın tüm ontolojik düzenini ve hamilelerin yükünü düşürten evrensel altüst oluş (Hac 22:1)
زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَاYeryüzünün içindekileri dışarı atacak nihai sarsılışıKıyamet günü yerin tüm ağırlıklarını fırlatıp haberlerini dökeceği son sarsıntı (Zilzâl 99:1)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEşrâtü's-sâa ve ahiret ahvaliKıyamet sarsıntısının bu alemin düzeninin bozulması ve yeniden yaratılışın eşiği olmasıKozmik ve kaçınılmaz ontolojik tasfiye
FıkıhZelzele / Küsûf namazıDeprem ve sarsıntı anında kılınacak ayet (korku/sığınma) namazının hükmüİbadete sevk eden olağanüstü ilahi ikaz
Tefsirİmtihan ve bela ayetleriزُلْزِلُوا ifadesinin müminlerin iradelerini ve ihlaslarını ortaya çıkaran arındırıcı zorluklar olarak tefsiriPsikolojik ve toplumsal sınanma
HadisAhir zaman fitneleri ve alametlerDepremlerin çoğalması (كثرة الزلازل) rivayetleri üzerinden ahlaki ve toplumsal çöküş ile tabiat olayları arasındaki irtibatTabiat ile beşeri ahlakın eşzamanlı buhranı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİman ve teslimiyet sınamasıArındırıcı imtihanSahte güven duygusunu yok ederek yalnız Allah'a yöneltmeİnsanın kendi güç vehmini sarsıp mutlak acziyetini fark ettirirGüçlü
İlmiJeofizik ve tektonik dengeTektonik gerilim boşalmasıYerkabuğundaki enerjinin serbest kalmasıMaddi sistemin statik değil dinamik ve kırılgan olduğunu gösterirKesin
SiyasiOtorite ve kriz anlarıToplumsal meşruiyet kriziKurulu nizamın ve statükonun sarsılmasıDış baskı veya iç çürüme ile siyasi yapıların temellerinden sarsılmasıGüçlü
İktisadiPiyasa ve finansal şoklarKriz ve piyasa çöküşüFiktif değerlerin tasfiyesi ve reel duruma dönüşGüven bunalımıyla spekülatif temellerin altüst olmasıGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerRezonans felaketi ve dinamik kararsızlık (fizik)Sisteme kendi doğal frekansında ardışık enerji darbeleri uygulandığında genliğin sonsuza yaklaşarak yapının taşıyıcı bütünlüğünü kaybetmesiGüçlü
Beşeri bilimlerAnomi ve derin yapısal kriz (sosyoloji)Toplumun normatif zeminini oluşturan ortak değerlerin ve kurumların art arda gelen şoklarla işlevsizleşip kitlelerin yönsüz kalmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını yalnızca fay hatlarının kırılmasıyla meydana gelen jeolojik deprem hadisesine hapsetmek
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem kozmik yer sarsıntısını (Hac 22:1, Zilzâl 99:1) hem de toplumsal, zihni ve psikolojik varoluş krizlerini (Bakara 2:214, Ahzâb 33:11) eşit güçte ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİmtihan ayetlerindeki زُلْزِلُوا ifadesini mecazi ve önemsiz bir benzetme sayarak, mümin şahsiyetin inşasındaki köklü sarsıntı ve arınma zorunluluğunu kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem tabiat yasalarını hem de toplum ve insan psikolojisini tek bir dinamik süreç olarak gördüğünü kanıtlar; yerin sarsılması ile nefsin ve toplumun sarsılması aynı kökle kurularak ilahi sünnetin bütünlüğü gösterilir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müminlerin ağır baskı ve kriz dönemlerini anlatan cihad ve sabır ayetlerinde (Bakara 2:214, Ahzâb 33:11) ve eskatolojik kıyamet tasvirlerinde (Hac 22:1, Zilzâl 99:1).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İmanın sarsıntısız, konforlu ve doğrudan bir güvence olduğu zannını yıkar; zafere ve kurtuluşa ancak ayakların kayma noktasına geldiği derin bir sarsıntıdan sonra ulaşılabileceğini ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir zeminin veya nesnenin ardışık, şiddetli darbelerle yerinden kaydırılması, tutunan unsurların dengesini yitirip savrulması.
  • Soyut anlamBireysel, toplumsal veya kozmik planda sahte istikrar vehimlerinin ardışık sarsıntılarla tasfiye edilerek mutlak hakikatin ve dayanağın açığa çıkarılması.
  • Sistematik karşılıkSistemin statik dengesini (S) koruyan parametrelerin eşik değeri aşan ardışık dinamik kuvvetlerle (F(t)) bozularak yapının kendi iç gerilimini boşaltması ve sahte kararlılıktan mutlak kararlılığa geçişi.
  • LaTeX modeliS(t)=S0−∑i=1nωi⋅δ(t−ti)  ⟹  lim⁡t→TS(t)≤0
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t), sistemin veya nefsin zemin stabilitesini ve tutunma direncini; S0, kriz öncesi başlangıçtaki statik denge durumunu; ωi, ti anında uygulanan her bir sarsıcı darbenin şiddet katsayısını; δ(t−ti), kesikli ve mükerrer şok fonksiyonunu temsil eder. Ardışık darbelerin toplamı sistemin direncini tüketerek T anında kararlılığı sıfıra veya sıfırın altına indirir; bu durum sahte dayanakların çöküşünü ve mutlak hakikat karşısında tam bir teslimiyeti sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ز