غزز

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: غ-ز-ز1 sîga, 18 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عملبصرموتأييغززحسرغُزًّىجعلضربعندقتلأمنقلبأرض

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 18

▶ Ağı aç (3B)

غزز

غ - ز - ز

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 10 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Akına çıkanlar

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: غزو

Notlarım

Sözlükler(10)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR247 harf
Madde başı: غززباب الغين والزاي غ ز، ز غ مستعملان غز: غَزَّةُ: أرض بمشارف الشام مات بها بعض بني عبد المطلب. وأَغَزَّتِ البقرة فهي مِغُزٌّ إذا عسر حملها. زغ: زَغْزَغْتُ به أي: سخرت به. زَغْزَعُ: موضع بالشام. قال الضرير: الزَّغْزَغُ والزَّغازِغ: الأولاد الصِّغارُ.
Tamamını oku

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR766 harf
Madde başı: غزوباب الغين والزاي غ ز و، و ز غ، ز ي غ مستعملات غزو: غَزَوْتُ أَغْزُو غَزْواً، والواحدة غَزْوةٌ. ورجل غَزَويٌّ أي غَزّاءٌ. والغَزِيُّ: جماعة الغُزاةِ مثل الحجيج، قال: قل للقَوافِلِ والغَزِيِّ إذا غَزَوا والغُزَّى: جمع غازٍ على "فُعَّلٍ" . والمَغْزاةُ والمغازي: مواضع الغَزْوِ، وتكون المغازي مَناقِبُهم وغَزَواتُهم. وأَغْزَتِ المرأة أي غَزَا زَوْجُها، فهي مُغْزِيَةٌ. وجمع الغَزْوةِ غَزَواتٌ. وتقول
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR24 harf
الغُزُّ: جنسٌ من التُرك.
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR1.648 harf
Madde başı: غزو(باب الغين والزاء وما يثلثهما) (غزل) الغين والزاء واللام ثلاثُ كلماتٍ متباينات، لا تُقاس منها واحدةٌ بأخرى. فالأُولى: الغَزْل، يقال غَزَلت المرأة غَزْلَها، والخشبة مِغْزَل، والجمع مَغازِل. والثانية: الغَزَل، وهو حديث الفِتْيان والفَتَيات. ويقال: غَزِلَ الكَلْب غَزَلاً، وهو أن يَطلُبَ الغزالَ حتّى إذا أدرَكَه تركه ولَهَا عنه. والثانية: الغزال، وهو معروف، والأنثى غَزَالة، ولعلَّ اسمَ الشَّمسِ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR375 harf
Madde başı: غزوغ ز و مرّ غزيّ بني فلان وعديّهم وهم الذين يعدون على أرجلهم ولم تزل بنو فلان حجيجاً غزياً أي حجّاجاً غزاة‏.‏ وتقول‏:‏ رأيت غزاً غزّى‏.‏ وقد أغزى الأمير الجيش‏.‏ وأغزت فلانة وأغابت‏:‏ غزا زوجها وغاب وامرأة مغزية ومغيبة‏.‏ وتقول‏:‏ هو بالمخازي أشهر منه بالمغازي‏.‏ ومن المجاز‏:‏ غزوت بقولي كذا أي قصدته وما أغزو إلا السداد فيما أقول وما غزوي إلا النصيحة أي قصدي وإرادتي‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.986 harf
أَغَزَّت البَقَرَةُ، وهي مُغِزٌّ إِذا عَسُرَ حملها؛ قال الأَزهري: الصواب أَغْزَتْ (* قوله« الصواب أغزت إلخ» أي فيكون من المعتل، واقتصر الجوهري على ذكره في المعتل، وقد ذكره القاموس في المعتل والصحيح معاً)، فهي مُغْزٍ، من ذوات الأَربعة أَي من أَربعة أَحرف، فَغَزَا إِذا قلت منه أَغْزَتْ حصل منه أَربعة أَحرف، وإِذا قلتَ من القول قلتُ حصل ثلاثة أَحرف فهذه من ذوات الثلاثة، وأَغْزَتْ وما أَشبهه من ذوات
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR108 harf
Madde başı: غزز* غ ز ز * * غَزَّةُ * أرض بمشارف الشام بها قبر هاشم جد النبي عليه الصلاة والسلام و * الغُزُّ * جنس من التُرك
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR326 harf
Madde başı: غزو* غ ز و * * غَزَوْتُ * العدو من باب عدا والاسم * الغَزَاةُ * ورجل * غَازٍ * وجمعه * غُزَاةٌ * كقَاض وقُضاة و * غُزًّى * كسابق وسُبَّق و * غَزِيٌّ * كحاجٍ وحَجِيج وقَاطِن وقَطين و * غُزَّاء * كفاسِق وفُسَّاق و * أغْزَاهُ * جهَّزه للغزو و * مَغْزَى * الكلام بفتح الميم والزاي مقصده وعرفت ما * يُغْزَى * من هذا الكلام أي ما يُراد
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.573 harf
Madde başı: غززغز فلان بفلان غززا، محركة، واغتز به واغتزى به، إذا اختصه من بين أصحابه، والغزز: الخصوصية، قاله أبو زيد نقلا عن العرب، وأنشد: فمن يعصب بليته اغتزازا فإنك قد ملأت يدا وشاما أي فمن يلزم قرابته وأهل بيته بالبر فإنك قد ملأت بمعروفك اليمن والشام، ويريد باليد هنا اليمن. كذا قاله الصاغاني، ونسبه في اللسان لأبي عمرو. وغز الإبل والصبي يغزهما غزا: علق عليهما العهون، أي
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.514 harf
Madde başı: غزو: ( و *!غَزَاهُ *!غَزْواً ) بالفَتْح : ( أَرادَهُ وطَلَبَه . ( و ( غَزَاهُ غَزْواً : ) ( قَصَدَهُ ) ؛ ) كغَازَهُ غَوْزاً ، ( *!كاغْتَزَاهُ ) : ) أَي قَصَدَهُ ؛ نقلَهُ ابنُ سِيدَه . ( و ) *!غَزَا ( العَدُوَّ ) *!يَغْزُوهم : ( سارَ إلى قِتالِهم وانْتِهابِهِم ) . ( وقالَ الَّراغبُ : خَرَجَ إلى مُحاربَتِهم ( غَزْواً ) ، بالفَتْح ، ( *!وغَزَواناً ) ، بالتحْرِيكِ وقيلَ بالفَتْح عن سِيْبَوَيْه ؛ (
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR7.474 harf
Madde başı: غزوغَزَاهُ 1 غَزَاهُ ذ , [aor. غَزُوَ ,] inf. n. غَزْوٌ, He willed, or desired, it; he sought it; and he aimed at it, intended it, or meant it; syn. أَرَادَهُ; and طَلَبَهُ; and قَصَدَهُ; [the first of which is often used in the same senses as the second and third;] as also ↓ اغتزاهُ; (K, TA;) this last mentioned by ISd as syn. with قَصَدَهُ. (TA.) One says, عَرَفْتُ مَا يُغْزَى مِنْ هٰذَا الكَلَامِ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR500 harf
Madde başı: غززغَزَّ غَزَّ U ( n. ac. غَزّ 1 , غَزَز 4 ), a. Attached to himself; selected ( as companion ). b. [ acc. & Fī ] [ coll. ], Drove, stuck into ( needle & c. ). غَاْزَزَ غَاْزَزَ III , a. Strove, fought. أَغْزَزَ أَغْزَزَ IV , a. Was thorny, prickly. تَغَاْزَزَ تَغَاْزَزَ VI , a. Fought. اِنْغَزَزَ اِنْغَزَزَ VII a. [ Fī ] [ coll. ], Penetrated into- اِغْتَزَزَ اِغْتَزَزَ VIII , a. see
Maddenin bağlantısı

غَزَّ غَزَّ U ( n. ac. غَزّ 1 , غَزَز 4 ), a. Attached to himself; selected ( as companion ).

b. [ acc. & Fī ] [ coll. ], Drove, stuck into ( needle & c. ).

غَاْزَزَ غَاْزَزَ III , a. Strove, fought.

أَغْزَزَ أَغْزَزَ IV , a. Was thorny, prickly.

تَغَاْزَزَ تَغَاْزَزَ VI , a. Fought.

اِنْغَزَزَ اِنْغَزَزَ VII a. [ Fī ] [ coll. ], Penetrated into-

اِغْتَزَزَ اِغْتَزَزَ VIII , a. see I (a) .

غَزَّة غَزَّة 1t , a. Gazza ( city ).

غُزَّاْز غُزَّاْز 29 , a. Kind, charitable people.

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.433 harf
Madde başı: غزوغَزَا غَزَا U ( n. ac. غَزْو 1 , غَزَاْوَة 22t , غَزَوَاْن 36 ), a. Attacked, made a raid upon, invaded. b. ( n. ac غَزْو 1 ), Intended, purposed, aimed at; wished, desired. c. [ IIa ], Went towards. غَزَّوَ غَزَّوَ II , a. Equipped, fitted out, sent against the enemy ( troops ). أَغْزَوَ أَغْزَوَ IV , a. see II . b. Had her husband absent at the war ( woman ). تَغَاْزَوَ تَغَاْزَوَ
Maddenin bağlantısı

غَزَا غَزَا U ( n. ac. غَزْو 1 , غَزَاْوَة 22t , غَزَوَاْن 36 ), a. Attacked, made a raid upon, invaded.

b. ( n. ac غَزْو 1 ), Intended, purposed, aimed at; wished, desired.

c. [ IIa ], Went towards.

غَزَّوَ غَزَّوَ II , a. Equipped, fitted out, sent against the enemy ( troops ).

أَغْزَوَ أَغْزَوَ IV , a. see II .

b. Had her husband absent at the war ( woman ).

تَغَاْزَوَ تَغَاْزَوَ VI , a. Attacked, warred against each other.

اِغْتَزَوَ اِغْتَزَوَ VIII , a. see I (b) . - [ Bi ], Attached himself to.

غَزْو غَزْو [ 1 ], a. Intention, purpose; object, aim.

b. Incursion, raid, foray; invasion; military expedition; campaign.

غَزْوَة غَزْوَة [ 1t ], a. see 1 (b) .

غَزَاة غَزَاة [ 4tA ] , ( pl. غَزَوَات ), a. see 1 (b) .

غَزَوِيّ غَزَوِيّ a. Military; warlike; hostile.

مَغْزًى مَغْزًى [ 17 ] ( pl. مَغَازٍ [ 44 ] ), a. see 1 (b) .

b. Scene of war, seat of war.

c. Sense, meaning; purport, drift ( of a speech ).

مَغْزَاة مَغْزَاة [ 17tA ], a. see 1 (b) غَازٍ مَغْزَو 17 ( b ).

غَازٍ غَازٍ [ 21 ] , ( pl. غُزَاة [ غُزَوَة 9t a. A ], غُزًّى [ غُزَّو 11 ], غُزِيّ , غُزَّآء [ 29A ] ), Warrior.

b. Conqueror, victor.

c. Chief, commander.

غَازِيَة غَازِيَة [ 21t ] , ( pl. reg. & غَوَازٍ [ 41 ] ), a. fem. of غَاْزِو 21 .

b. Band of warriors.

غَزَاوَة غَزَاوَة [ 22t ] , غَزَوَان [ 36 ] , a. see 1 (b) .

المَغَازِي المَغَازِي [ 44 ], a. Memorable deeds, exploits, achievements.

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok13.099 harf
Madde başı: غزوغزو غَزَا - يَغْزُو - غازِي - غُزاة - غُزّى غَزَا - يَغْزُو + كائن + كائناً: يخرج خارج دياره طلباً لإدراك عدو ثم محاربته والنيل منه في نفسه أو ماله غازِي: اسم فاعل من " غَزَا - يَغْزُو " غُزاة: جمع " غازِي" غُزّى: على وزن " فـُعـَّال " اسم فاعل مبالغة للجمع من " غَزا - يَغْزُو "، أو حال من " غزاة" : وهم غازون واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler18 mücavir (26 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حسر

    1 ortak ayet · Hasir(ha,sin) : Susuz kalmış, çorak yer demektir

  2. ضرب

    1 ortak ayet · Örnek verdi

  3. أخو

    1 ortak ayet · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…

  4. قتل

    1 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  5. بصر

    1 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

  6. موت

    1 ortak ayet · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…

  7. قلب

    1 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır

  8. حيي

    1 ortak ayet · Uyanık yılan demektir

  9. عند

    1 ortak ayet · “Anid“ yulara gelmeyen devedir

  10. جعل

    1 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  11. عمل

    1 ortak ayet · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

  12. أرض

    1 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

Geçtiği ayetler(1)

  1. … وَقَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ إِذَا ضَرَبُوا فِي الْأَرْضِ أَوْ كَانُوا غُزًّى لَوْ كَانُوا عِنْدَنَا مَا مَاتُوا وَمَا قُتِلُوا لِيَجْعَلَ …

    Akına çıkanlarEy iman edenler; siz; küfredip de yeryüzünde dolaşan veya gazada bulunan kardeşleri hakkında: Onlar yanınızda olsalardı ölmezler veya öldürülmezlerdi, diyenler gibi olmayın. Allah; bunu, onların kalblerinde bir hasret olarak koydu. Halbuki öldüren de dirilten de Allah’tır. Ve Allah, yaptığınız şeyleri görendir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökغزز
YapıÜçlü (sülâsî)
Özel DurumMükerrer (muzaaf) kök
Bağlamsal Yakın Köklerعزز, غزو, كنن
Zıt Kökسله
Çekirdek Özet 1Ağacın dikenlerinin sıklaşıp birbirine dolanması, nesnenin sertleşip girilmez ve geçilmez hale gelmesi, doğurmanın zorlaşması
Çekirdek Özet 2Zorlu, sert ve tahkim edilmiş sınırlara yönelme; canı ve gücü korumak için sıkılaşarak içeriye kapanma veya zorluğa göğüs germe
Çekirdek Özet 3Dış etkilere karşı direnç gösteren tahkimat; iç bünyeyi koruyan sıkılaşma ve özelleşme mekanizması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca bir yer adı veya salt غزو kökünün zayıf bir türevi sayıp kökün özündeki sertlik, sıklaşma, zorluk ve tahkimat anlamını göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غزİnce bir şeyin içine girme, bükülme, sarılma ve sıkıca tutunma hareketidir; nitekim aynı çekirdeği taşıyan غزل kökünde liflerin bükülüp birbirine dolanarak ip haline getirilmesi bu çekirdek hareketi açıkça gösterir.زÇekirdekteki bükülme ve sarılma hareketini z harfinin keskin ve sınırlandırıcı etkisiyle katlayarak ağacın dikenlerinin iç içe geçip aşılmaz bir set oluşturması, sertleşme ve sürecin zorlaşması biçiminde yoğunlaştırmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غGöz imgesinin ses yoğunlaşması (türetme); görünmezlik, kapalılık, içe çekilme ve örtüDerinlik, saklanma, dışarıdan ilk bakışta fark edilemeyen iç yoğunluk ve gizlenmiş direnç
زKesici alet; kesme, ayırma, biçme ve sınır çekmeSert bir sınır koyma, dışa karşı keskinleşme ve temas edeni engelleyen sivrilik
زKesici alet; kesme, ayırma, biçme ve sınır çekmeKeskinliğin ve engelin çift katlı hale gelerek aşılmaz bir mukavemet ve sıkılık duvarına dönüşmesi
غززGizli bir derinliğin iki kat keskinlikle tahkim edilip dışa kapatılmasıBünyenin dış müdahalelere karşı dikenleşip sıklaşması, içeriye geçit vermeyecek ölçüde sertleşmesi ve özelleşmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAğacın dikenlerinin alabildiğine çoğalıp dallarının birbirine sarılması, girilmez ve aşılmaz bir çalı kümesine dönüşmesi; ineğin veya devenin karnındaki yavrunun doğumunun gecikip zorlaşması (أَغَزَّت الشجرة / أَغَزَّت البقرة).
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde doğumun ve sürecin zorlaşması anlamında müstameldir; Ru'be şu beytinde kökün zorlaşma boyutunu savaş tasviri üzerinden aktarır: وَالحَرْبُ عَسْرَاءُ اللِّقَاحِ مُغْزِي / حرب بطيئة الإقلاع عسيرة النتاج.
Erken Arapça kullanımBir kimseyi diğer insanlardan ayırıp yalnızca kendine has kılmak, tahsis etmek ve sıkı bir yakınlık kurmak anlamında غَزَّ فلانٌ بفلان veya اغْتَزَّ به kullanımı yaygındır; ayrıca Şam sınırındaki müstahkem sınır kentine غَزَّة adı verilmesi de bu sertlik ve tahkimatla ilişkilendirilmiştir.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Tehzîbü’l-Luğa, Lisânü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Kök Sami dilleri ailesinde sertlik, güçlülük, tahkimat ve sıkı doku semantik alanıyla doğrudan temas halindedir. İbranicede yer alan ע-ז-ז (ʿ-z-z / azaz) kökü 'güçlü olmak, pekişmek, tahkim edilmek' manasına gelirken, Arapçada boğaz harflerinin yer değiştirmesi veya ayrışması bağlamında عزز köküyle çok yakın bir semantik ve fonetik matris sergiler. Fenike ve Kenan sahasında yerleşim yeri adı olan Gazze (Gaza) isminin de 'sağlam, müstahkem kale' anlamına gelmesi bu etimolojik kökenin somut bir kanıtıdır. Süryanicede ʿ-z-z kökü de benzer biçimde şiddet ve metanet kök anlamını korur. Arapça içi gelişimde ise kök, bir yandan ağacın dikenlerinin kenetlenerek doğal bir sur oluşturması somutluğuna, diğer yandan doğumun güçleşmesi ve birini özel korumaya alma (ihtisas) soyutlamasına kaymıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisânü’l-Arab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSıklaşma, dikenlenme ve tahkimatAğacın dikenlerinin kenetlenmesi fiziksel tabanından hareketle içe kapanma, zorlaşma ve seçkinleşme türevleri gelişmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Fenike ע-ז-ז (güç, tahkim edilmiş olma)Kuzeybatı Sami dillerindeki sur, kale ve metanet anlamı Arapçadaki müstahkem yapı ve korunaklılık kavramlarıyla örtüşür.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarıyla doğrulanmış sistematik bir fonetik denklik gösterilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Dictionnaire des racines sémitiques, Brown-Driver-Briggs.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غززAnlamlıSıklaşmak, sertleşmek, zorlaşmakDikenlerin birbirine dolanarak geçit vermemesi, doğumun güçleşmesi, özel ve müstahkem kılınma.Hedef köktür; Kur'an'da sîga düzeyinde غزو ile ortak morfolojik kavşakta yer alır.
زغزAnlamlıHafife almak, alay etmek, küçük hareketlerle sarsmakKitâbü'l-Ayn'da زَغْزَغْتُ به ifadesi alay etmek ve küçümsemek anlamıyla kayıtlıdır; ayrıca küçük çocuklara زَغَازِغ denir.Hedef kökün sertlik ve ciddiyetine zıt yönde gevşeme ve hafife almayı gösterir; Kur'an'da geçmez.
ززغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde bu harf dizilimiyle teşekkül etmiş bir kök bulunmamaktadır.Mühmel kombinasyondur.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غززMerkezSıkılık, sertlik ve tahkimatDış etkilere karşı dikenleşerek, kenetlenerek kapanma ve zorlu bir mukavemet hattı kurma halidir.İç dokunun dışarıya geçit vermeyecek biçimde sıklaşmasıdır.
عززKomşuGüç, galebe ve erişilmezlikGücün ve üstünlüğün izzet ve mağlup edilemezlik boyutunu vurgular; غزز kökü ise fiziksel sıkılık ve geçit vermezlik yönüyle ayrılır.Mağlup edilemez konumda bulunma üstünlüğüdür.
غزوKomşuYönelme, kastetme ve sefer düzenlemeSınırı aşarak dışarıdaki bir hedefe doğru iradi ve askeri hareket başlatmayı ifade eder; غزز savunma ve sıkılık tarafında kalır.Dışa doğru yönelen aktif hareket ve talep durumudur.
كننKomşuKoruma, örtme ve saklamaNesneyi dış tehlikelerden korumak için bir örtü veya yuva içine almayı anlatır; غزز ise korumayı bizzat dikenleşip sertleşerek yapar.Bir kabın veya sığınağın içine çekilerek korunmadır.
سلهZıtKolaylık, açıklık ve pürüzsüzlükGirişin, çıkışın ve geçişin engelsiz, zahmetsiz ve düz ayak olması durumudur; غزز kökünün dikenli ve çetin geçit vermezliğinin karşıtıdır.Hiçbir direnç ve zorlukla karşılaşmadan akıp gitme halidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaغززDikenlenip sıklaşma, zorlaşma, tahkim olmaBir bünyenin dış müdahaleyi imkânsız kılacak derecede sert ve girilmez bağlar kurması halidir.Kesin
Latincedensare, munire, obfirmareSıklaştırmak, tahkim etmek, sertleştirmekDensare nesnenin iç yapısının kenetlenmesini, munire ise sur ve tahkimatla koruma altına alınmasını karşılar.Güçlü
İngilizcefortify, entangle, become imperviousTahkim etmek, sarmaşmak, geçit vermez hale gelmekDışarıdan girmeye çalışan güce karşı yapının geçirimsiz ve sert bir direnç odağına dönüşmesini verir.Güçlü
Almancaverdichten, verbarrikadierenYoğunlaşmak, tahkim etmek, barikat kurmakDokunun veya sınırın iç içe geçerek aşılması güç bir engel teşkil etmesini ifade eder.Güçlü
Fransızcadensifier, fortifier, s'hérisserSıklaşmak, tahkim etmek, dikenlenmekS'hérisser eylemi ağacın dikenlenip korunması anlamını, fortifier ise aşılmaz güç kazanmasını karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
غُزًّى (Morfolojik kavşak)Zorlu ve çetin seferlere katılan, metanet gösteren gazilerMünafıkların sefere çıkan müminler hakkındaki tereddütlerini ve ölüm korkularını aktaran bağlamda geçer (Âl-i İmrân 3:156). Klasik sarfta غاز kelimesinin çoğulu kabul edilmekle birlikte, köksel yapısındaki çetinlik ve tahkimat manasını taşır.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEcel, kader ve tedbir ilişkisiÂl-i İmrân 3:156 bağlamında sefere çıkmanın veya evde kalmanın eceli değiştirmeyeceği tartışmasında münafıkların psikolojisini tahlil etmek için kullanılır.Tehlikeye karşı içe kapanmanın kaderi engelleyemeyeceği vurgusu.
FıkıhSavaş hukuku ve ribat müessesesiSınır boylarında bekleme, korunaklı karakollar (ribat) kurma ve gazilerin nitelikleri çerçevesinde ele alınır.Sınırların tahkim edilmesi ve zorluklara mukavemet gösterme.
TefsirÂl-i İmrân 3:156 lafzının sarf ve iştikak tahliliغُزًّى kelimesinin غازٍ çoğulu mu yoksa müstakil bir kök yapısının izlerini mi taşıdığı dilciler ve müfessirler arasında incelenmiştir.Çetin bir amaç için yola çıkanların üstlendiği zorluk ve sertlik.
HadisSeriyye ve sınır güvenliği rivayetleriGazve ve sınır boylarındaki zorlu şartları karşılayan ibarelerde lafzî ve semantik bir zemin olarak yer bulur.Meşakkatli askeri koruma ve direnç.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİnanç ve kararlılık sistemiSarsılmaz akide ve manevi tahkimatFitnelere karşı zihni kapatıp inancı korumaBireyin inanç dünyasını şüphelere karşı aşılmaz bir kale haline getirmesidir.Güçlü
İlmiMetodoloji ve epistemolojiKavramsal netlik ve koruyucu aksiyomlarBilgi yapısını safsatalardan yalıtmaBir teorinin temel kabullerini dış tutarsızlıklara karşı tahkim etme işlevidir.Güçlü
SiyasiDevlet güvenliği ve sınır politikasıSınır garnizonu ve müstahkem savunma hattıDış tehditlere karşı caydırıcı direnç oluşturmaÜlke sınırlarının aşılmaz fiziki ve stratejik engellerle donatılmasıdır.Kesin
İktisadiYerli üretim ve pazar korumacılığıKorumacı gümrük duvarı ve stratejik stokDış dalgalanmalara karşı piyasayı güvenceye almaİç iktisadi yapının dış manipülasyonlara karşı sıkı kurallarla tahkim edilmesidir.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYüzey gerilimi ve moleküler yoğunlaşma (fizik/kimya)Bir maddenin moleküllerinin birbirini çekerek yüzeyde dış etkilere karşı dirençli, delinmesi zor bir zar oluşturması kökün dikenleşip kenetlenme dinamiğiyle eşyapısaldır.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal kapanma ve grup içi kenetlenme (sosyoloji)Bir topluluğun dışarıdan gelen asimilasyon veya tehdit baskısına karşı grup içi normları sıkılaştırıp sınırlarını dışarıya kapatarak varlığını korumasıdır.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca tarihsel bir coğrafi ad olan 'Gazze' şehrine veya غزو kökünün alelade bir askeri akın anlamına indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün çekirdeğinde yer alan bünyenin kenetlenmesi, zorluklara tahammül, meşakkatli süreçlere direnme ve dışa karşı geçit vermez bir tahkimat kurma dinamizmi.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂl-i İmrân 3:156'daki uyarının yalnızca basit bir sefere çıkış olarak görülmesi; müminlerin üstlendiği çetin, tahkim edici ve varoluşsal direnç sürecinin ıskalanması.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın müminlerden talep ettiği sebat, direnç ve zorluklara göğüs germe ahlakının altında yatan bünyevi sıkılık ve tahkimat mantığını kavramayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Münafıkların savaş ve ölüm karşısındaki çözülmelerini, müminlerin ise zorlu seferlerdeki kenetlenişini anlatan Medeni ayetlerde belirleyicidir (özellikle Âl-i İmrân suresi).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müminlerin mücadelesini saldırgan bir fetihçilik olarak gören yüzeysel bakışı düzeltir; hareketin temelinde varlığı koruma, sınırları tahkim etme ve baskıya direnme gayesinin olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir ağacın dikenlerinin dallarıyla birlikte sıkıca birbirine dolanarak aşılmaz bir çalı kümesi oluşturması; canlının doğum sürecinde zorlanıp sıkışması.
  • Soyut anlamBir bünyenin veya topluluğun dış müdahalelere karşı kendi iç bağlarını aşırı derecede sıkılaştırıp sertleşmesi, korunaklı ve müstahkem hale gelmesi.
  • Sistematik karşılıkSistemin sınır güvenliğini ve varoluşsal direncini sağlamak amacıyla iç yoğunluğunu artırıp dış etkilere karşı geçirimsiz bir bariyer kurması.
  • LaTeX modeliR=lim⁡ρ→∞(κ⋅ρ2δ+ϵ)
  • LaTeX açıklamasıModelde R harfi sisteme ait nihai direnci ve tahkimat düzeyini, ρ harfi iç dokunun ve unsurların sıklaşma yoğunluğunu, κ harfi yapısal sertlik ve kenetlenme katsayısını, δ harfi dışarıdan gelen nüfuz etme açıklığını, ϵ harfi ise yapısal kırılganlık payını temsil eder; iç yoğunluk sonsuza yaklaştıkça sistemin geçit vermez direnci en üst düzeye ulaşır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: غ