ثري
ث - ر - ي
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ٩
Sera bitkinin bittiği toprak demektir.المزيد ›
تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: ثرو/ي · ثرى
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Sera bitkinin bittiği toprak demektir.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٢٠٬٩٠٩المدخل: ثرىث ر ( وايء )
ثرى ، وثر ، ورث ، أرث ، رثأ ، راث ، رثى ، أثر ، ثأر ، ثار .
ثور ثير : أبو العبّاس ، عن ابن الأعْرابيّ : الثائِر : الغَضْبان .
يقال : ثَار ثائرُه ، وفار فائرُه ، إذا غَضِبَ .
الأصْمعيّ : رأيتُ فلاناً ثائرَ الرَأْس ، إذا رأيتَه قد اشْعَانّ شَعَرُه ، أي انْتَشر وتَفَرَّق .
ويُقال : ثارت نَفْسُه ، إذا جَشَأت ، أي ارْتَفَعت وجاشَت ، أي فارَتْ .
ويقال : مَرَرْتُ بأَرَانِب فأَثَرْتُها .
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٥٤٢المدخل: ثرو/ي(باب الثاء والراء وما يثلثهما)
(ثرم) الثاء والراء والميم كلمةٌ واحدة يشتقّ منها، يقال ثَرَمْت الرّجلَ فَثَرِم، وثَرَمْت ثنيّته فانثرمت([1]). والثَّرْماء: ماءٌ لكِندة.
(ثرو/ي) الثاء والراء والحرف المعتلّ أصلٌ واحد، وهو الكَثْرة، وخلافُ اليُبْس.
قال الأصمعي: ثَرَا القومُ يَثْرُون، إذا كثُرُوا ونَمَوْا. وأَثْرَى القَومُ إذا كثُرَتْ أموالهُم. ثرا المالُ يَثْرُوا إذا كَثُر. وثَرَوْنا القومَ إذا
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬١٣٣ث ر ي
شهر ثري وشهر تـري وشهـر مرعـي أي تكـون الـأرض نديـة أولاً ثـم تـرى الخضـرة ثـم يطـول النبات حتى يصلح للراعية.
وثرى المطر التراب يثريه وهو مثري ونريَ التراب فهو ثرٍ وثريت التراب: نديته وثريت السويق.
ومن المجاز: أثرى الرجل نحو أترب أي صار ذا ثرىً وذا تراب والمراد كثرة المال.
ورجل مثر وذو ثروة وثراء ومنه ثرى القوم يثرون إذا كثر عددهم.
وهم في ثروة وثراء.
قال ابن مقبل:
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٨٩المدخل: ثرى* ث ر ى * الثَّرَى * التراب الندي و * الثَّراءُ * بالمد كثرة المال و * الثُّرَيَّا * النجم و * الثَّروةُ * كثرة العدد قال بن السكيت يقال إنه لذو عدد وكثرة مال و * أثْرَى * الرجل كثرت أمواله
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٩٥٢المدخل: ثرى: ( ي ( *!الثَّرَى : النَّدَى .
( و ) في الصِّحاحِ : ( التُّرَاب النَّدِيُّ ) ؛ ) ومنه الحدِيثُ : فإذا كَلْبٌ يأْكُلُ الثَّرَى مِن العَطَشِ .
زادَ ابنُ سِيدَه : ( أَو الذي إذا بُلَّ لم يَصِرْ طِيناً لازباً *!كالثَّرْياءِ ، مَمْدودَةً ) ؛ ) عن أَبي عبيدٍ ، وأَنْشَدَ :
لم يبْقِ هذا الدهرُ مِنْ *!ثَرْيائِه
غيرُ أَثافِيهِ وأَرْمِدائِه وقد تقدَّمَ هذا البيتُ في أيي ، وأَنْشَدَه الجَوْهرِيُّ : مِنْ
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٬٠٤٠المدخل: ثرىثَرِيَتِ الأَرْضُ
1 ثَرِيَتِ الأَرْضُ ذ , aor. ثَرَىَ , inf. n. ثَرٌى, The earth, or land, became moist and soft, after drought and dryness: (M, K:) or became watered by rain that penetrated to its moistness. (Msb.) -A2- See also the same form of the verb in the first paragraph of art. ثرو, in six places.
ثرّى
2 ثرّى ثر ثرى ثري ثريي , (T, S, M, K,) inf. n. تَثْرِيَةٌ, (S, K,) He moistened (T,
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٦١ثَرِيَ
ثَرِيَ A ( n. ac. ثَرَى [ 4 ] ),
a. Was moist, damp, wet.
ثَرَّيَ
ثَرَّيَ II , أَثْرَيَ IV ,
a. Moistened, besprinkled, wetted.
ثَرًى
ثَرًى [ 4 ] , ( pl. أَثْرَآء [ 38A ] ),
a. Moisture, humidity, dew.
b. Earth, clay.
ثَرَآء
ثَرَآء [ 22A ],
a. see supra (a) .
ثُرَيَّا
ثُرَيَّا
a. The Pleiades; the third Mansion of the Moon.
b. Chandelier.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٦٬٨١٥ثري
ثَرِيَ - يَثْرَى - ثَرى
ثَرِيَ - يَثْرَى + التراب: يُطَيِّن: يترشرش ويتبلل ويندى بالماء حتى يصير قريباً من الطين اللازب
ثَرى: على وزن" فـَعـْل" اسم فعل " ثَرِيَ - يَثْرَى " وهوأيضاً ما يكون بفعل " ثَرِيَ - يَثْرَى ": التراب العميق الندي الرطب المبلل بالماء والذي صار قريباً من الطين اللازب
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " مسك التراب أو
الصيغ(١)
الجذور المجاورةالمجاورة: ٤ (الإجمالي: ٧)
الآيات التي ورد فيها(١)
لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَمَا تَحْتَ الثَّرَى
Yerkabuğu
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ثري |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Lâmel-fiili illetli (nakıs yâî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ترب, طين, صلد |
| Zıt Kök | يبس |
| Çekirdek Özet 1 | Yağmur suyuyla nemlenmiş, ufalanabilir, yumuşak ve üretken alt toprak tabakası |
| Çekirdek Özet 2 | Yerin altındaki görünmeyen nemli derinliği ve ilahi mülkiyetin dikey alt sınırını ifade etme |
| Çekirdek Özet 3 | Nem ve verimlilik tabanından türeyen bolluk, servet, çoğalma ve ontolojik alt kuşatıcılık |
| Kritik Hata Riski | Kökü kuru toprak veya soyut bir yeraltı miti sanarak nem, üretkenlik ve egemenlik derinliğini ıskalamak |
التحليل الثنائي
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ث | işaret, çarpı; imge ikiz harf olan ت üzerinden türetilmiş olup ses farkı yoğunlaşmayı gösterir | Bir sınıra nüfuz etme, sınırın ötesine geçerek yoğunlaşma ve yayılma hareketi. |
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | Başlangıç, üst yüzey, öncelikli tabaka veya merkez teşkil eden zemin. |
| ي | el ve kol; iş, yapma, uzanma | Faaliyet, uzanma, içine işleme, tutma ve süreklilik kazandırma. |
| ثري | Yağmur ve suyun üst tabakadan içeriye doğru nüfuz edip uzanması, toprağın derinliklerine işleyerek zemini nemli, tutucu ve üretken kılması. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Yağmur suyunun temas edip ıslattığı, kuruluğu gitmiş, ufalanabilir yumuşak ve nemli toprak. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | Serveti ve malı artan kimse için أثرى الرجل denilmesi; kabilenin fertleri çoğalıp güçlendiğinde ثرى القوم denilerek nemli toprağın bereketi ile nüfus ve zenginlik arasında bağ kurulması (Zemahşerî, Esâsü’l-Belâga). |
المصدر Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça ثري kökü, Afro-Asyatik dil ailesinin Sami kolunda toprağın tazeliği, nemi ve bu nemden neşet eden bereket ile zenginlik alanına aittir. Kökün asli semantik çekirdeği kuru tozdan farklı olarak sıvı ile doymuş toprağı anlatır. İbranicede t-r-y kökü doğrudan taze, yaş ve nemli dokuyu (örneğin henüz kurumamış taze yara anlamında tiryāh) karşılarken, Arapçada bu kök toprağın alt katmanındaki kalıcı neme (الثَّرَى) ve mecazen malın çoğalmasına (ثروة) doğru genişlemiştir. Güney Sami dillerinde de su ile doymuş zemin ve zenginlik arasında benzer semantik geçişler mevcuttur. Kök, Samî dünyada yeryüzünün kuru yüzeyi ile altındaki hayat veren ıslak damar arasındaki farkı kuran temel kavramlardan biridir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Islak toprak anlamından servet, zenginlik ve kalabalığa geçiş | Yağmurun toprağı ıslatması (ثرى المطر التراب) fiilinden bolluk ve servet (ثروة / ثراء) türemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice t-r-y ve Güney Sami dillerindeki tazelik ve nem kökleri | Suyun ve nemin nesneye hayat vermesi ve tazeliğini koruması ortak semantik alandır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin ve güvenilir bir dış aile bağı tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Gesenius.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ثري | Anlamlı | Nemli toprak, servet | Yağmurla ıslanmış toprak ve bundan kaynaklanan bolluk | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| ثير | Anlamlı | Harekete geçirmek, tozu kaldırmak | Toprağı sürmek, altını üstüne getirmek veya bulutu harekete geçirmek | Kur'an'da geçer (ثور ile kökdeş) |
| رثي | Anlamlı | Ağıt yakmak, acımak | Ölen birinin iyiliklerini anarak hüzünle anmak | Kur'an'da geçmez |
| ريث | Anlamlı | Ağır davranmak, gecikmek | Bir eylemde yavaş hareket etmek, acele etmemek | Kur'an'da geçmez |
| يثر | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır |
| يرث | Anlamlı | Miras almak, vâris olmak | Bir hakkın veya malın sonradan gelene intikal etmesi | ورث kökünün türevi; Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ثري | Merkez | Nemli alt toprak | Suyun içeri nüfuz etmesiyle oluşan üretken ve yaş zemin | Hem fiziksel nemi hem de potansiyel bereketi bünyesinde tutar. |
| ترب | Komşu | Toprak cinsi | Nemli veya kuru ayrımı olmaksızın toprağın genel adı ve tozu | Nemi zorunlu kılmaz; genellikle kuru, savrulan zerreleri ifade eder. |
| طين | Komşu | Çamur, balçık | Su ile toprağın yoğrularak yapışkan ve şekil alabilir hale gelmesi | Ufalanabilir nemli toprak değil, kohezyonu yüksek yoğun karışımdır. |
| صلد | Komşu | Sert taşlık zemin | Suyun içine işlemediği, bitki bitirmeyen pürüzsüz sert yüzey | ثري kökünün yumuşak ve su geçirgen yapısının zıddı bir sertlik taşır. |
| يبس | Zıt | Kuruluk | Suyun ve nemin tamamen çekilerek katılaşması ve canlılığını yitirmesi | ثري kökünün özü olan yaşlık ve nemin tam karşıtıdır. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ثري | Nemli toprak, servet | Yağmur suyuyla doymuş zemin tabakası ve bundan türeyen zenginlik | Kesin |
| Latince | humus, tellus uliginosa | Nemli toprak tabakası, yeryüzü derinliği | Humus organik nemli üst katmanı karşılar; servet metaforunu dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | moist earth, subsoil | Nemli toprak, alt toprak katmanı | Yalnızca fiziksel ıslaklığı ve jeolojik alt katmanı karşılar; kavramsal bereket yönü eksiktir. | Güçlü |
| Almanca | feuchte Erde, Krume | Nemli toprak tabakası, verimli katman | Tarımsal nemi ve üst katman verimini iyi açıklar; dikey kozmolojik derinliği vermez. | Güçlü |
| Fransızca | terre humide, tréfonds | Nemli toprak, toprağın derinlikleri | Tréfonds mülkiyetin ve yerin en alt sınırını, terre humide ise nemi karşılar. | Güçlü |
المصدر Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Dictionnaire Gaffiot.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الثَّرَى | Yerin altındaki nemli tabaka, yerkürenin derinliği | Göklerin, yerin ve bu ikisi arasındakilerin mülkiyetinin ardından mutlak tasarrufun ulaştığı en alt dikey sınırı bildiren bağlam (Tâhâ 20:6). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Mülkiyet ve ilmin kuşatıcılığı | Tâhâ 20:6 ayeti çerçevesinde Allah'ın hâkimiyetinin en yüksek semadan yerin altındaki en karanlık ve nemli noktaya kadar eksiksiz oluşu. | Mutlak dikey egemenlik ve her şeyi ihata eden ilim. |
| Fıkıh | Arazi mülkiyeti ve maden hakları | Bir araziye malik olan kimsenin yerin altına doğru mülkiyet sınırının derinliği ve yeraltı kaynakları üzerindeki hakları. | Düşey mülkiyet ekseninin tespiti. |
| Tefsir | Kozmolojik tasvir ve dil inceliği | Ayetteki ifadenin mitolojik bir zemin tasavvuru mu yoksa yerkabuğunun altındaki nemli toprak mı olduğu yönündeki lügavî tahliller. | Kuru toprak (turâb) ile ıslak toprak (serâ) arasındaki farkın vurgulanması. |
| Hadis | Kabir, ölüm ve merhamet tasvirleri | Kabir toprağının ıslaklığı veya aşırı susuzluktan nemli toprağı yalayan bir köpeğe su verme rivayetlerindeki kullanım. | Yaşam ile ölüm arasındaki nem ve su ihtiyacı. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık hiyerarşisi | Ontolojik alt sınır | Tevhidin ihata alanını tamamlama | Allah'ın mülkiyeti yalnızca insanların yaşadığı yüzeyi değil, görülmeyen dip tabakaları da içerir. | Kesin |
| İlmi | Jeoloji ve hidroloji | Doygun taban kuşağı | Zemin mekaniği ve taban suyunun korunması | Toprağın nemi, su döngüsünün ve yeryüzündeki biyolojik üretimin ana taşıyıcısıdır. | Güçlü |
| Siyasi | Hükümranlık yetkisi | Düşey egemenlik sınırı | Yeraltı kaynakları üzerinde tam tasarruf | Yetki sadece yüzeydeki tebaa ile sınırlı olmayıp toprağın altındaki bütün kaynakları kapsar. | Muhtemel |
| İktisadi | Servet ve hammadde tabanı | Gizli rezerv ve sermaye | Tarımsal verimlilik ve maden zenginliği | Zenginliğin (serâ) kökeni, toprağın altındaki nem ve kaynak potansiyelinin harekete geçirilmesidir. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Doygunluk sınırı ve potansiyel kuyu tabanı | Fizikte bir potansiyel alanın en alt referans seviyesi ve zemin mekaniğinde gözeneklerin suyla dolduğu taban nem zonu. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Görünmeyen altyapı sermayesi | İktisat ve sosyolojide yüzeydeki üretimi ve zenginliği mümkün kılan, gözle görülmeyen kurumsal ve doğal dip rezervler. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | ثري lafzını alelade kuru toprak (turâb) gibi anlamak veya eski mitolojik yer altı tasvirlerine indirgeyerek somut nem ve bereket içeriğini göz ardı etmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Gökler, yer ve ikisi arasındakilerle birlikte zikredilerek, dikey varlık skalasının en alt, en gizli fakat hayat ve bereket potansiyeli taşıyan tabanını ilahi mülke dahil etmesi. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Tâhâ 20:6 ayetinde geçen ifadenin sıradan bir söz tekrarı sanılması ve Kur'an'ın kurduğu düşey ontolojik ihata örgüsünün kavranamaması. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlığın düşey eksende en üst sınırından (arş ve semavat) en alt sınırına (الثَّرَى) kadar uzanan mutlak ilahi tasarruf ve mülkiyet bütünlüğünü kavramayı sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Allah'ın mutlak ilmini, mülkiyetini ve kuşatıcılığını bildiren ulûhiyet ve kozmoloji ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yeryüzü egemenliğinin yalnızca gözle görülen yüzeyle sınırlı olduğu algısını yıkarak, derinliklerin ve görünmeyen tabanların da ilahi yasa ve tasarrufa tabi olduğunu gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamÜstten gelen yağmurla ıslanmış, nemi bünyesine almış, ufalanabilir ve bitki besleyen alt toprak tabakası.
- Soyut anlamVarlık düzeninde görünmeyen, en dipte yer alan, gizli fakat potansiyel olarak canlılığı ve bereketi besleyen ontolojik taban.
- Sistematik karşılıkMülkiyet ve egemenlik sınırının dikey doğrultuda en alt referans noktasına kadar uzandığını gösteren alt sınır parametresi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormüldeki harfi ilahi mülkiyet ve tasarrufun toplam alanını temsil eder. değişkeni düşey varlık eksenidir; semavat ile temsil edilen üst sınırı, ise yer kabuğunun altındaki nemli tabakayı (الثَّرَى) simgeler. fonksiyonu her seviyedeki varoluşsal tasarrufu ve mevcudiyeti gösterir; şartı ise bu egemenliğin görünür yüzeyin altındaki en derin katmanları da eksiksiz biçimde kapsadığını ifade eder.