جبه
ج - ب - ه
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٣
Alın demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Alın demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٩٧باب الهاء والجيم والباء معهما
هب ج، ب ه ج، ج ب ه مستعملات
هبج:
الهَبْجُ: الضَّربُ بالخَشَبِ، كما يُهْبَجُ الكَلْب إذا قتل.
والتّهبيجُ: شِبهُ الوَرم.
بهج:
البهجةُ: حُسْنُ لونِ الشَّيء، ونضارته.
ورجلٌ بَهجٌ. أي: مُبتهجٌ بأمرٍ يَسُرُّه، والمرأة بالهاء، وقد بَهِجَتْ بهجة وهي مِبْهاجٌ قد غَلَبَتْ عليها البَهْجة، وقد تباهَجَ الرَّوضُ إذا كَثُر النَّوْرُ قال:
نوّارُها مُتَباهجٌ يَتَوَهَّجُ
يصف
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٩٢الجَبْهَةَ للإنسان وغيره. ورجلٌ أَجْبَه بيِّنَ الجَبَهِ، أي عظيم الجَبْهَةِ، وامرأةٌ جَبْهاءُ، وبتصغيره سمي جَبَيْهاءُ الأَشْجَعِيُّ. والجَبْهَةُ: جَبْهَةُ الأسد، وهي أربعة أَنْجُم ينزلها القمر. والجَبْهَةُ: الخيْلُ. وفي الحديث: "ليس في الجَبْهَةِ صَدَقَةٌ". والجَبْهَةُ من الناس: الجماعةُ. وجَبَهْتُهُ: صككتُ جَبْهَتَه.
وجَبَهْتُهُ بالمكروه، إذا استقبلْتَه به. وجَبَهْنا الماء جَبْهاً: ورَدْناهُ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٣٨٣ه ج ب
هبج ، جبه ، جهب ، بهج : مستعملة .
بهج : قال الليث : البَهْجة : حُسْنُ لون الشيء ، ونَضَارته ، ورجل بَهِج : أي مبتهج بأمر يَسُرّه ، وأنشد :
وقد أَراها وَسْط أترابِها
في الحيّ ذي البَهْجة والمسامر
وامرأة بَهِجةٌ مُبْتَهجة ، قد بَهِجتْ بهجة ، وهي مِبْهاج قد غَلبتْ عليها البَهْجة . وقد تَباهَج الروضُ : إذا كَثُر نورُه . وأنشد :
نوّارهُ متباهِج يتَوهَّجُ
وقول الله جل وعز : ( مِن كُلِّ زَوْجٍ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٢١٢(باب الجيم والباء وما يثلهما)
(جبت) الجيم والباء والتاء كلمةٌ واحدة. الجِبْت: السّاحر، ويقال الكاهن.
(جبذ) الجيم والباء والذال ليس أصلاً؛ لأنه كلمةٌ واحدةٌ مقلوبة، يقال جَبَذْت الشّيء بمعنى جَذَبْتُه.
(جبر) الجيم والباء والراء أصلٌ واحد، وهو جِنْسٌ من العظَمة والعُلوّ والاستقامة. فالجَبَّار: الذي طَال وفاتَ اليد، يقال فرسٌ جَبَّارٌ، ونخلة جَبَّارَةٌ. وذو الجَُبُّورة وذو الجُبَُرُوت: الله جلّ
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٦١٨الجبهة: موضع السجود من الرأس، قال الله تعالى: ﴿فتكوى بها جباههم وجنوبهم﴾ [التوبة/35]، والنجم يقال له: جبهة تصورا أنه كالجبهة للمسمى بالأسد، ويقال لأعيان الناس جبهة، وتسميتهم بذلك كتسميتهم بالوجوه، وروي عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه قال: (ليس في الجبهة صدقة) (الحديث عن علي بن أبي طالب أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: (ليس في الخضرواوات صدقة، ولا في العرايا صدقة ولا في أقل من خمسة أوسق صدقة، ولا
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٥٦ج ب ه
جبهة ذات بهجة.
ورجل أجبه: عريض الجبهة.
وجبهته: ضربت جبهته.
ومن المجاز: هو جبهة قومه كما يقال وجههـم وجاءنـي جبهـة بنـي فلـان: لسرواتهـم وجـاءت جبهة الخيل: لخيارها.
قال بعض بني فزارة: وليت جبهة خيلي شطر خيلهم وواجهونـا بأسـد قابلـوا أسدا وجبهه: لقيه بما يكره.
ولقيت منه جبهة أي مذلة وأذًى.
وجَبَهْنا الماء: وردناه ولا آلةَ سَقْيِ، فلم يكن منّا إلا النظر إلى
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٠١٩الجَبْهة للإِنسان وغيره، والجَبْهَةُ: موضع السجود، وقيل: هي مُسْتَوَى ما بين الحاجبين إلى الناصية. قال ابن سيده: ووجدت بخط علي بن حمزة في المُصَنَّف فإِذا انْحَسَر الشعرُ عن حاجبي جَبْهَتِه، ولا أَدري كيف هذا إِلا أَن يريد الجانبين. وجَبْهة الفرس: ما تحت أُذنيه وفوق عينيه، وجمعها جِباهٌ. والجَبَهُ: مصدرُ الأَجْبَهِ، وهو العريض الجَبْهةِ، وامرأَة جَبْهاء؛ قال الجوهري: وبتصغيره سمي جُبَيْهاءُ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٣٦* ج ب ه * * الجَبْهَةُ * للإنسان وغيره والجبهة أيضا الخيل وفي الحديث ﴿ليس في الجبهة صدقة﴾ و * جَبَهَهُ * بالمكروه استقبله به وبابه قطع
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٣١١: ( الجَبْهَةُ : مَوْضِعُ السُّجودِ من الوَجْهِ ) يُسْتَعْملُ في الإنْسانِ وغيرِهِ .
( أَو مُسْتَوَى ما بينَ الحاجِبَينِ إلى النَّاصِيَةِ ) .
( قالَ ابنُ سِيدَه : ووَجَدْتُ بخطِّ عليِّ بنِ حَمْزَةَ في المصنَّفِ : فإذا انْحَسَرَ الشَّعَرُ عن حاجبي جَبْهَتِه ، ولا أَدْرِي كيفَ هذا إلاّ أنْ يُريدَ الجانِبَيْن .
وجَبْهةُ الفَرَسِ : ما تحْتَ أُذُنَيْه وفوْقَ عَيْنَيْه ، والجمْعُ جِباهٌ .
( و ) مِن
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬٣٢٨جَبَهَهُ
1 جَبَهَهُ جبه جبهه جبهة , (S, Msb, K,) aor. جَبَهَ , (Msb, K,) inf. n. جَبْهٌ, (Ham p. 355,) He slapped, (S,) or struck, (K,) or hit, (Msb,) or struck him on, (Ham ubi suprà,) his جَبْهَة [or forehead]. (S, Msb, K, and Ham ubi suprà.) ― -b2- And [hence], (K,) aor. and inf. n. as above, (TA,) (tropical:) He turned him back (K, TA) from the thing that he wanted: (TA:) or (tropical:) he
جَبَهَهُ 1 جَبَهَهُ جبه جبهه جبهة , (S, Msb, K,) aor. جَبَهَ , (Msb, K,) inf. n. جَبْهٌ, (Ham p. 355,) He slapped, (S,) or struck, (K,) or hit, (Msb,) or struck him on, (Ham ubi suprà,) his جَبْهَة [or forehead]. (S, Msb, K, and Ham ubi suprà.) ― -b2- And [hence], (K,) aor. and inf. n. as above, (TA,) (tropical:) He turned him back (K, TA) from the thing that he wanted: (TA:) or (tropical:) he met him, or encountered him, with, or he said to him, or did to him, a thing disliked, or hated: (K, TA, TK:) or (tropical:) he encountered him, or confronted him, with speech in which was roughness: (JK, M, TA:) or (tropical:) he encountered him with that which he disliked, or hated; or he accused him thereof to his face; (M, TA, and Ham ubi suprà;) or so جَبَهَهُ بِالمَكْرُوهِ. (S, TA.) ― -b3- جَبَهَ المَآءَ, (JK, S, K,) inf. n. as above, (JK, S,) (tropical:) He came to the water, (JK, S, K,) when there was at it no apparatus for drawing, (S,) i. e. no pulley &c., (JK, TA,) or having no means of drawing, so that he only looked at the surface of the water. (Z, K.) [See also جَبِيهَةٌ.] ― -b4- جَبَهَ القَوْمَ (tropical:) It (winter) came upon the people unprepared for it. (A, K.)
تَجْبِيهٌ 2 تَجْبِيهٌ جب جبى تجبيه تجبية The mounting a fornicator, or an adulterer, upon an ass, and turning his face towards the tail; whence the trad. of the Jews respecting the adulterer, يُحُمَّمُ وَيُجَبَّهُ ويُجْلَدُ [He shall have his face blackened with charcoal, and be mounted on an ass with his face towards the tail, and be flogged]: (Mgh:) or the mounting two fornicators, or adulterers, upon an ass, and turning the backs of their heads towards each other, (JK, Mgh,) and parading them round about; thus accord. to the Tekmileh: (Mgh:) or the blackening [with charcoal] the faces of two fornicators, or adulterers, (أَنْ يُحَمَّرَ in the K being a mistake for أَنْ يُحُمَّمَ, i. e. يُسَوَّدَ, TA,) and mounting them upon a camel or an ass, and turning their faces in contrary directions: accord. to analogy, it should mean turning their faces towards each other; for it is from الجَبْتَةُ: تَجْبِيهٌ also signifies the bending, inclining, lowering, or hanging down, the head towards the ground: and it may be hence; (i. e. it may be hence that it is applied to him who is mounted on a beast in the manner described above; TA;) because he to whom this is done bends down his head in shame and confusion: or it may be from جَبَهَهُ meaning "he did to him a thing disliked, or hated." (K.)
اِجْتِبَاهٌ 8 اِجْتِبَاهٌ اجتباه اجتباة ٱجتباه ٱجتبى The deeming [one] rude, coarse, unkind, hard, or churlish. (JK.) ― -b2- And The fearing [a person or thing]. (JK.) ― -b3- And اجتبههُ He disliked, or hated, and feared, it, or him; namely, a country, or town, and a man. (JK.) ― -b4- He disapproved it, or disliked it, and did not find it wholesome; namely, water, (En-Nawلdir, K,) &c. (K.)
جَبَهٌ جَبَهٌ جب جبه جبة Largeness, (S,) or width (JK, M, K) and beauty, (M, K,) of the جَبْهَة [or forehead]: (JK, S, M, K:) or protuberance, or prominence, thereof. (M, K.)
جَبْهَةٌ جَبْهَةٌ جبه جبهه جبهة [The forehead;] the part of the face which is the place of prostration: (As, Msb, K:) or the even part that is between the eyebrows and the نَاصِيَة [or place where the hair grows in the fore part of the head]: (Kh, JK, Msb, K:) so of a man, (S, Msb,) and of others: (S:) [or,] of a horse, the part that is below the ears and above the eyes: (TA:) pl. جِبَاهٌ. (Msb, TA.) ― -b2- [Hence,] الجَبْهَةُ (assumed tropical:) A certain Mansion of the Moon; [the Tenth Mansion;] (S, K, Kzw;) consisting of four stars; (S;) the four stars [ζ, γ, η, and α,] in the neck and heart of Leo; [regarded by the Arabs as the fore-part, or forehead, of Leo;] (Kzw in his descr. of Leo;) between each of which and the next to it is the space of a whip's length; the northernmost of them called by astrologers الأَسَدُ. (Kzw in his descr. of the Mansions of the Moon.) ― -b3- Also (assumed tropical:) The moon (K, TA) itself: but [it rather seems to mean the upper part of the disc of the moon; for] it is said in the M that a certain unknown poet has metaphorically assigned a جبهة to the moon. (TA.) ― -b4- Also جَبْهَةٌ, (tropical:) The chief of a people, or company of men; (JK, Mgh, K, TA;) like as one says the وَجْه thereof. (Mgh, TA.) ― -b5- (tropical:) The generous and manly, or manly and noble, persons of a people, or company of men: or men exerting themselves in the case of a bloodwit or a debt or other obligation, (K, TA,) or in repairing the condition of a poor man, (TA,) and who come not to any one but he is ashamed to turn them back, (K, TA,) or who are seldom or never turned back by anyone: so, accord. to Aboo-Sa'eed, in a trad. in which it is said that there shall be no poor-rate in the case of the جبهة. (TA.) ― -b6- (tropical:) A company, or collected number, of men, (JK, S, Msb,) and of horses: (JK, Msb:) or, of horses, the best: (TA:) and [simply] horses; (Lth, S, M, Mgh, K;) a word having no sing., or n. un.: (M, K:) accord. to Lth, (TA,) having this last meaning in the trad. above mentioned; (S, Mgh, TA;) because horses are the best of beasts. (Mgh.) -A2- (tropical:) Abjectness, or ignominy; (JK, M, K, TA;) and a state of annoyance, or molestation: (Z, TA:) thought by ISd to be from جَبَهَهُ meaning “ he encountered him with that which he disliked or hated, ” or “ he accused him thereof to his face; ” because the doing this causes one to experience abjectness, or ignominy. (TA.) It is said to have this meaning in a trad., in which it is said, فَاـِنَّ اللّٰهَ قَدْ أَرَاحَكُمْ مِنَ الجَبْهَةِ والسَّجَّةِ والبَجَّةِ, i. e. For God hath relieved you from abjectness, or ignominy, &c., and milk diluted with water, and blood drawn from a vein [of a camel], which the Arabs used to eat: or in this trad., (TA,) الجَبْتَهَةُ is the name of a certain idol (ISd, K, TA) that was worshipped in the Time of Ignorance: (TA:) and السجّة and البجّة were two idols. (S and K in art. سج.)
وَرَدْنَا مَآءً لَهُ جَبِيهَةٌ وَرَدْنَا مَآءً لَهُ جَبِيهَةٌ وردنا مآء له جبيهه وردنا مآء له جبيهة We came to a water that was salt, so that the drinking thereof did not take away the thirst of our cattle: (ISk, JK, S:) or that was altered for the worse in taste and colour, from some such cause as long standing, though still drinkable; or covered with the green substance called طُحْلُب and with leaves: or that was deep in the bottom, difficult to give to drink. (ISk, S.) [See also 1, last meaning but one.]
جُبَّهٌ جُبَّهٌ جب جبه جبة i. q. جُبَّأٌ, (K,) i. e. A fearful, or cowardly, man. (TA.)
جَابِهٌ جَابِهٌ جاب جابه جابة , applied to a gazelle, (JK,) or to a bird or a wild animal, (K,) That meets one with its face or forehead; and such is of evil omen: (K:) contr. of قَعِيدٌ. (JK.) ― -b2- Coming to water: so in a saying cited and explained in art. اذن, conj. 2. (IAar, TA.)
أَجْبَهُ أَجْبَهُ ذ , applied to a man, Large, (S,) or wide (JK, M, K) and beautiful, (M, K,) in the جَبْهَة [or forehead]: (JK, S, M, K:) or protuberant, or prominent, therein: (M, K:) applied to a horse, having a protuberant, or prominent, forehead, rising beyond the bone of the nose: (TA:) fem. جَبْهَآءُ; (S, K;) of which the dim. is جُبَيْهَآءُ. (S.) ― -b2- الأَجْبَهُ The lion; (K;) because of the width of his جَبْهَة. (TA.)
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٣٠جَبَهَ
جَبَهَ A ( n. ac. جَبْه 1 ),
a. Struck on the forehead; browbeat; affronted.
جَبَّهَ
جَبَّهَ II ,
a. Held up to shame, disgraced.
جَبْهَة
جَبْهَة 1t , ( pl. جِبَاْه 23 ),
a. Forehead; front.
b. Foremost; head, chief.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٣٬٢٦٤جبه
جَبَهَ - يَجْبَهُ - جَبْهَة - جِبَاه
جَبَه َ - يَجْبَهُ + الكائنً: يكون على شكل جبهة: يأخذ شكل التحدب شبه الاسطواني مع جدار قائم كجبهة البشر
جَبْهَة: على وزن " فـَعـْـلـَة ": اسم فعل بمعنى مفعول من " جَبَهَ - يَجْبَهُ ُ ": البناء شبه الاسطواني قائم الجدار: وهي اصطلاحاً في البشر الجزء الأعلى من مقدم الرأس
جِبَاه: جمع " جَبْهة ": مقدم
الجذور المجاورةالمجاورة: ١١ (الإجمالي: ١٦)
- كوي
الآيات المشتركة: ١ · Hemen dağlanır
- حمي
الآيات المشتركة: ١ · Pişiren
- كنز
الآيات المشتركة: ١ · Servet
- جنب
الآيات المشتركة: ١ · Yan demektir
- ظهر
الآيات المشتركة: ١ · Arka demektir
- ذوق
الآيات المشتركة: ١ · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır
- جهم
الآيات المشتركة: ١ · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir
- نور
الآيات المشتركة: ١ · Ateş demektir
- نفس
الآيات المشتركة: ١ · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
- يوم
الآيات المشتركة: ١ · “Yemm” durgun akan su demektir
- كون
الآيات المشتركة: ١ · Kevn, tepe demektir
الآيات التي ورد فيها(١)
يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هَذَا مَا كَنَزْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ فَذُوقُوا مَا كُنْتُمْ تَكْنِزُونَ
Alınları
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | جبه |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | وجه, خشم, ناصية |
| Zıt Kök | دبر |
| Çekirdek Özet 1 | İki kaş ile saç bitimi arasındaki düz ve açık ön yüzey, alın, yüz yüze gelme |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın itibar, vakar ve kimliğinin en açık dışa vurulduğu ön cephesi, kibir veya teslimiyet alanı |
| Çekirdek Özet 3 | Şahsiyetin kamusal görünürlüğü, itibar sermayesi ve hesaplaşmadaki yüzleşme düzlemi |
| Kritik Hata Riski | Alın kavramını salt anatomik bir et ve kemik dokusu sayarak, Kur'an'daki itibar, duruş ve hesaplaşma boyutunu gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Bünyeyi öne doğru sürme, yükü ve duruşu taşıma |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Kişinin içsel durumunun ve varlığının mahfazasını oluşturma |
| ه | Kollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefes | Varlığın dışa açığa vurulması, görünür olma, karşıdakinin dikkatine sunulma |
| جبه | Taşınan varlığın en açık cepheyle ortaya çıkışı | Vücudun ve şahsiyetin en ön düzlemde bütünüyle görünür hale gelmesi, doğrudan yüz yüze gelinerek duruş sergilenmesi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Başın iki kaş arası ile saç başlangıcı arasındaki geniş ve düz ön kısmı (alın); suyun başına kova veya alet olmaksızın doğrudan varıp suyun yüzeyiyle yüz yüze gelmek. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye ve erken şiirde ordunun öncü süvarileri ve kavmin ileri gelenleri için kullanılmıştır. Ru'be b. el-Accâc bir beytinde geniş alınlı arslanı överek şöyle der: مِنْ عَصِلاتِ الضّيغميِّ الأَجْبَهِ |
| Erken Arapça kullanım | Karşıdakini sert sözle veya hoşlanmadığı bir tavırla doğrudan karşılamak (جَبَهَهُ بِالْكَلامِ), kışın hazırlıksız yakalaması (جَبَهَنَا الشِّتَاءُ) ve at sürüsünün seçkin öncüleri (جَبْهَةُ الْخَيْلِ). |
المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça جبه kökü, Sami dil ailesinde başın ön cephesi, çıkıntılı veya düz ön yüzey ve bir şeye doğrudan doğruya yönelme matrisiyle fonetik ve semantik bir bağ sergiler. İbranicede aynı ikili çekirdek kökünden türeyen yapılar yüksekliği, tepeyi veya kabarmayı ifade ederken (karşılaştır: İbranice גב / gav, sırt, kabartı, tepe düzlüğü), Arapçada sonuna eklenen boğaz harfi ile birlikte hareket sırttan ve tepe noktasından yüzün en açık, pürüzsüz ve dikey ön düzlemine intikal etmiştir. Bu fonetik gelişmeyle kök, salt bir kemik çıkıntısı olmaktan çıkarak doğrudan karşılaşma, yüzleşme ve bir topluluğun öncü tabakası anlamlarını kazanmıştır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha ve David Cohen etimoloji notları.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | جب kökünden türeyerek genişleme | Kabarık, belirgin ve düz bir yüzey oluşturma; karşıdakini bu ön cepheyle karşılama ve dikilme hali | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Aramice גב çekirdeği | Arka, sırt veya yüksek çıkıntı bildiren çekirdeğin Arapçada başın en ön ve dik düzlemini niteleyecek şekilde özelleşmesi | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik ön cephe ve tepe göstergeleri | Bedenin en üst ve ön kısımlarını niteleyen ortak yönelim morfemleri | Muhtemel |
المصدر Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lisān al-ʿArab ve Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| جبه | Anlamlı | Alın, yüz yüze gelme | Başın ön kısmı; dik duruş ve doğrudan karşılaşma | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| جهب | Anlamlı | Ayırt etme, sarraflık | Parayı ve metayı inceleyip iyisini kötüsünden ayırma (جهبذ türevi) | Zihinsel yüzleşme ve ayıklama boyutu; Kur'an'da geçmez |
| بجه | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir |
| بهج | Anlamlı | Sevinç, parlaklık, güzellik | Göz alıcı ve neşe verici güzellik, yüzün parlaması | Alındaki pırıltı ve açıklık ile kavramsal bağ; Kur'an'da geçer |
| هجب | Anlamlı | Uyuma, sakinleşme | Gecenin ilk saatlerinde uyumak, durgunlaşmak | Kur'an'da geçmez |
| هبج | Anlamlı | Şişme, kabarma | Vücudun darbe veya hastalıktan dolayı kabarması | Çıkıntı ve kabarma çekirdeğiyle ilişkili; Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| جبه | Merkez | Alın ve doğrudan duruş | İnsanın kimlik ve itibarının toplandığı düz ön cephe, secde ve yüzleşme mahalli | Karşıdakini dikkate alma, boyun eğme ya da kibirle yüz yüze gelme |
| وجه | Komşu | Yüz ve yönelme | Yüzün bütününü ve bir hedefe doğru dönmeyi ifade eder; جبه ise yüzün sadece üst ve düz ön sınırıdır | Bütünsel cephe ile odaklanmış ön temas farkı |
| خشم | Komşu | Burun ve koku alma | Kibir ve gururun koku duyusu üzerinden dışa vurumu; جبه vakar ve secde zeminidir | Burundaki gurur ile alındaki temsil farkı |
| ناصية | Komşu | Perçem ve irade merkezi | Alnın üstündeki saç tutamı; teslimiyet ve sevk edilme noktasını imler | Çekilip sürüklenen irade noktası ile doğrudan dikilen alın farkı |
| دبر | Zıt | Arka, geri, son | Yüzleşmenin tam aksi olarak arkasını dönme, geride kalma ve kaçma | Karşılaşmanın ve cephenin bütünüyle terk edilmesi |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | جبه | Alın, ön cephe, yüz yüze gelme | Başın kaşlar üstü düzlüğü ve şahsiyetin doğrudan duruş alanı | Kesin |
| Latince | Frons, frontis | Alın, ön taraf, cephe | Fiziksel alın ile askeri ve mimari ön cepheyi karşılar; secde ve itibar boyutunu dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | Forehead, brow, front | Alın, kaş çatma düzlemi, ön cephe | Fiziksel organı ve yüzleşme tavrını verir; kabilevi asalet ve secde izi derinliğini tam taşımaz | Güçlü |
| Almanca | Stirn, Front | Alın, cephe | Karşı koyma ve direnç gösterme (die Stirn bieten) mecazını iyi karşılar; ibadet anlamı eksiktir | Güçlü |
| Fransızca | Front, affronter | Alın, meydan okuma | Hem anatomik düzlemi hem de doğrudan yüzleşme ve karşı gelme fiilini verir | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| جِبَاهُهُمْ | Kibir ve itibarın damgalanması, ceza uzvu | Korumacılık ve biriktirme hırsıyla hak sahiplerinden kaçırılan servetin, ahirette sahibinin gurur merkezi olan alınlarına dağlanması bağlamı (Tevbe 9:35) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret azabının bedensel tezahürü | Azabın özellikle alın, yan ve sırt gibi uzuvlara tahsis edilmesinin hikmeti ve kibirle ilişkisi | Dünyada hakka karşı dikilen ve buruşturulan uzvun bizzat cezalandırılması |
| Fıkıh | Secde rüknü ve zekât mükellefiyeti | Namazda alnın yere konmasının farziyeti ve hadiste geçen at sürülerine zekât düşüp düşmeyeceği (لَيْسَ فِي الجَبْهَةِ صَدَقَةٌ) | İbadette teslimiyetin fiziksel teması ve ticari olmayan atların nitelemesi |
| Tefsir | Karşılaşma ve yüz çevirme psikolojisi | Kenz sahiplerinin dünyada yoksulu görünce alınlarını kırıştırmaları ile ahiretteki dağlanma arasındaki tam mütekabiliyet | Ahlaki kusurun ceza anında fiziksel simetriye dönüşmesi |
| Hadis | İtibar ve toplumsal önderlik | Toplumun ileri gelenleri, atların seçkin öncüleri ve alındaki secde izleri | Seçkinlik, öncülük ve ubudiyet nişanesi |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ubudiyet ve teslimiyet | Secdegâh | Kibrin sıfırlanması | Başın en saygın ve yüksek düzleminin yere konarak mutlak itaatin tescil edilmesi | Kesin |
| İlmi | Bilişsel duruş ve yüzleşme | Hakikatle doğrudan karşılaşma | Ön yargısız temas | Delil ve burhan karşısında kaçamak yapmadan doğrudan fikri yüzleşmeye girme | Güçlü |
| Siyasi | Temsil ve önderlik | Cephe ve kamusal duruş | Toplumsal vakar | Bir topluluğun önde gelen şahsiyetlerinin iradelerini açıkça ortaya koyması | Güçlü |
| İktisadi | Servetin dolaşımı ve kenz | İtibarın metalaştırılması | Kibir vesilesinin imhası | Zenginliğin getirdiği sahte gururun ve paylaşmama tavrının kamusal mahcubiyete dönüşmesi | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Yüzey normali vektörü ve dalga cephesi (Wavefront) | Bir dalganın veya yüzeyin çevreyle ilk temas eden, enerjiyi ve yönü doğrudan taşıyan en ön düzlemi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kamusal kimlik ve yüzleşme alanı (Public Persona / Frontstage) | Bireyin toplum önüne çıkarken inşa ettiği itibar cephesi, saygınlık ve doğrudan hesap verme düzlemi | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca bir kemik ve deri tabakasından ibaret anatomik bir bölge saymak; kelimenin yüzleşme, itibar ve kibir cephesi olma mahiyetini unutmak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Alın, insanın şahsiyetini, kibirli duruşunu ve servetiyle kurduğu sahte dokunulmazlık kalkanını temsil eden ahlaki ve ontolojik bir merkezdir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Tevbe 9:35 ayetindeki dağlama sahnesini alelade bir fiziki işkence gibi görüp, dünyada yoksuldan yüz çevirip alnını kaldıran müstekbir tavrın tam bir adaletle cezalandırıldığını ıskalamak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın Allah karşısındaki tevazuunu (secde) ve toplumsal ilişkilerindeki ahlaki duruşunu (yüzleşme veya kaçınma) bedenin en belirgin cephesi üzerinden simgeleştirdiği için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İktisadi adaleti emreden, servet biriktirip hak sahiplerini engelleyen kenz sahiplerinin akıbetini tasvir eden Tevbe Suresi bağlamında belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İbadeti ve ahiret cezasını yalnızca soyut ve vicdani bir alana hapsedip, insanın bedeni ve tavırlarıyla dışa vurduğu gurur ile iktisadi hırsın somut bağını koparan yaklaşımları düzeltir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBaşın iki kaş arası ile saç çizgisi arasında kalan geniş, pürüzsüz ve dikey ön yüzeyi, alın.
- Soyut anlamŞahsiyetin dış dünyaya sunduğu itibar, vakar, dik duruş ve hakikatle doğrudan karşılaşma veya kibirle yüzleşme düzlemi.
- Sistematik karşılıkİnsanın içsel sermayesini ve niyetlerini kamusal alana taşıyan ön cephe; teslimiyet anında toprağa değen, kibir anında havaya kalkan temsil noktası.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde dışa yansıyan alın cephesini ve yüzleşme duruşunu, bireyin dış dünyaya yönelttiği yüzey normali birim vektörünü, insanın sahip olduğu itibar ve gurur iddiasını, ise hakikat ve emir karşısındaki teslimiyet derecesini temsil eder. Bu vektörel fark sıfırlandığında alın secdeye inerken, negatif yönde açıldığında kenz ve kibir dağlanmasına muhatap olur.